ହା ଵୀର ନନୁନାମାହମିଷ୍ଟା କିଲ ତଵାନଘ। ଅସ୍ଯାମଟଵ୍ଯାଂ ଘୋରାଯାଂ କିଂ ମାଂ ନ ପ୍ରତିଭାଷସେ
ହା ବୀର, ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ ନୁହେଁ କି? ଏହି ଭୟଙ୍କର ଜଙ୍ଗଲରେ, ତୁମେ କାହିଁକି ମୋତେ ଉତ୍ତର ଦେଉନାହିଁ?
ଭର୍ତ୍ସଯତ୍ଯେଷ ମାଂ ରୌଦ୍ରୋ ଵ୍ଯାତ୍ତାସ୍ଯୋ ଦାରୁଣାକୃତିଃ। ଅରଣ୍ଯରାଟ୍ କ୍ଷୁଧାଵିଷ୍ଟଃ କିଂ ମାଂ ନ ତ୍ରାତୁମର୍ହସି
ଏହି ଭୟଙ୍କର ମୁଁ ମୁଁ ମୁଖ ଓ ଦୁର୍ଦ୍ଦମ ଆକାରର ଜଙ୍ଗଲର ରାଜା ମୋତେ ଭୟ ଦେଉଛି, ଖାଇବା ଆଶାରେ ଅନ୍ୟାୟ କରୁଛି, ତୁମେ କାହିଁକି ମୋତେ ରକ୍ଷା କରୁନାହିଁ?
ନ ମେ ତ୍ଵଦନ୍ଯା କାଚିଦ୍ଧି ପ୍ରିଯାଽସ୍ତୀତ୍ଯବ୍ରଵୀସ୍ତଦା। ତାମୃତାଂ କୁରୁ କଲ୍ଯାଣ ପୁରୋକ୍ତାଂ ଭାରତୀଂ ନୃପ
‘ମୋ ଛଡ଼ା ତୁମେ ଆଉ କାହାକୁ ପ୍ରିୟ ଭାବୁନାହିଁ’ — ଏହା ତୁମେ କହିଥିଲା; ହେ କଳ୍ୟାଣୀ, ଏହି ପୂର୍ବ କଥାକୁ ସତ୍ୟ କର, ରାଜା।
ଉନ୍ମତ୍ତାଂ ଵିଲପନ୍ତୀଂ ମାଂ ଭାର୍ଯାମିଷ୍ଟାଂ ନରାଧିପ। ଈପ୍ସିତାମୀପ୍ସିତୋସି ତ୍ଵଂ କିଂ ମାଂ ନ ପ୍ରତିଭାଷସେ
ମୁଁ ଅସ୍ତିର ହୋଇ ବିଲାପ କରୁଛି, ତୁମ ପ୍ରିୟ ଜଣା ଭାର୍ଯ୍ୟା, ମୁଁ ତୁମ ଇଚ୍ଛା, ତୁମେ ମୋ ଇଚ୍ଛା, ତେବେ କାହିଁକି ମୋତେ ଉତ୍ତର ଦେଉନାହିଁ?
କୃଶାଂ ଦୀନାଂ ଵିଵର୍ଣାଂ ଚ ମଲିନାଂ ଵସୁଧାଧିପ। ଵସ୍ତ୍ରାର୍ଧପ୍ରାଵୃତାମେକାଂ ଵିଲପନ୍ତୀମନାଥଵତ୍
ହେ ପୃଥିବୀର ରାଜା, ଦେଖନ୍ତୁ, ମୁଁ ଦୁଃଖିତ, ଶୀର୍ଣ୍ଣ, ମୁଁ ମଲିନ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛି, ମୋ ଶରୀର ଅଧା ଜଣେ ଜାମାରେ ଢାକି ଅଛି, ଏକା ଏବଂ ନିରାଶ୍ରୟ ଭଳି କାନ୍ଦୁଛି।
ଯୂଥଭ୍ରଷ୍ଟାମିଵୈକାଂ ମାଂ ହରିଣୀଂ ପୃଥୁଲୋଚନ। ନ ମାନଯସି ମାମାର୍ଯ ରୁଦନ୍ତୀମରିକର୍ଶନ
ହେ ପ୍ରଶସ୍ତ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା, ମୁଁ ଏକା ହରିଣୀ ଭଳି ଏକା ହୋଇଯାଇଛି, ତଥାପି, ହେ ଉତ୍ତମ, ମୁଁ କାନ୍ଦୁଥିବା ସମୟରେ ଆପଣ ମୋତେ ସମ୍ମାନ ଦେଉନାହାନ୍ତି, ହେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥିବା।
ମହାରାଜ ମହାରଣ୍ଯେ ମାମିହୈକାକିନୀଂ ସତୀମ୍। ଆଭାଷମାଣାଂ ସ୍ଵାଂ ପତ୍ନୀଂ କିଂ ମାଂ ନ ପ୍ରତିଭାଷସେ
ହେ ମହାରାଜ, ଏହି ବିଶାଳ ଜଙ୍ଗଲରେ ଆପଣଙ୍କର ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ପତ୍ନୀ ଆପଣଙ୍କୁ କଥା କହୁଛି, ମୋତେ ଏକା ଛାଡି ଆପଣ କାହିଁକି ଉତ୍ତର ଦେଉନାହାନ୍ତି?
କୁଲଶୀଲୋପସଂପନ୍ନାଂ ଚାରୁସର୍ଵାଙ୍ଗଶୋଭନାମ୍। `ଅନୁଵ୍ରତାଂ ମହାରାଜ କିଂ ମାଂ ନ ପ୍ରତିଭାଷସେ
ହେ ରାଜା, ମୁଁ କୁଳ ଓ ଆଚରଣରେ ଉତ୍ତମ, ମୋ ଶରୀରର ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଶୋଭାମୟ, ଏବଂ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ନିଷ୍ଠାରେ ଅଛି—ତଥାପି ଆପଣ କାହିଁକି ମୋତେ ଉତ୍ତର ଦେଉନାହାନ୍ତି?
ନାଦ୍ଯତ୍ଵାଂ ପ୍ରତିପଶ୍ଯାମି ଗିରାଵସ୍ମିନ୍ନରୋତ୍ତମ। ଵନେ ଚାସ୍ମିନ୍ମହାଧୋରେ ସିଂହଵ୍ଯାଘ୍ରନିଷେଵିତେ
ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆଜି ଏହି ଭୟଙ୍କର ଜଙ୍ଗଲରେ, ସିଂହ ଓ ବାଘ ଭରିଥିବା ଏଠାରେ, ଆପଣ ମୋ ସହ କଥା କହୁଛନ୍ତି ନାହିଁ।
ଶଯାନମୁପଵିଷ୍ଟଂ ଵା ସ୍ଥିତଂ ଵା ନିଷଧାଧିପ। ପ୍ରସ୍ଥିତଂ ଵା ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ମମ ଶୋକନିବର୍ହଣ
ହେ ନିଷଧର ମହାରାଜ, ଆପଣ ଶୁଇଥିବେ, ବସିଥିବେ, ଦଉଁଥିବେ କିମ୍ବା ଯାଉଥିବେ, ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ ସଦା ମୋ ଦୁଃଖର ନିବାରକ ଥିଲେ।
କଂ ନୁ ପୃଚ୍ଛାମି ଦୁଃଖାର୍ତା ତ୍ଵଦର୍ଥେ ଶୋକକର୍ଶିତା। କଚ୍ଚିଦ୍ଦୃଷ୍ଟସ୍ତ୍ଵଯାଽରଣ୍ଯେ ସଂଗତ୍ଯେତି ନଲୋ ନୃପଃ
ମୁଁ କାହାକୁ ପଚାରିବି, ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଃଖରେ ତଳିଯାଇଛି, ଶୋକରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଛି—ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ କିଏ ନଳ ରାଜାକୁ ଦେଖିଛି, ଏପଥରେ ଆସୁଥିବା?
କୋ ନୁ ମେ କଥଯେଦଦ୍ଯ ଵନେଽସ୍ମିନ୍ଵିଷ୍ଠିତଂ ନୃପମ୍। ଅଭିରୂପଂ ମହାତ୍ମାନଂ ପରଵ୍ଯୂହଵିନାଶନମ୍
କିଏ ଆଜି ମୋତେ କହିପାରିବେ ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ବସିଥିବା ରାଜା ବିଷୟରେ, ଶୋଭାମୟ, ଉତ୍ତମ ହୃଦୟ ଥିବା, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିଥିବା?
ଯମନ୍ଵେପସି ରାଜାନଂ ନଲଂ ପଦ୍ମନିଭେକ୍ଷଣମ୍। ଅଯଂସ ଇତି କସ୍ଯାଦ୍ଯ ଶ୍ରୋଷ୍ଯାମି ମଧୁରାଂ ଗିରମ୍
କିଏ ଆଜି ମୋତେ ମଧୁର କଥା ଶୁଣାଇବେ—‘ଏହି ହେଉଛି ପଦ୍ମ ନୟନ ଥିବା ରାଜା ନଳ’—ଯାହା ପାଇଁ ଆପଣ କମ୍ପିଯାଉଛନ୍ତି?
ଅରଣ୍ଯରାଡଯଂ ଶ୍ରୀମାଂଶ୍ଚତୁର୍ଦଂଷ୍ଟ୍ରୋ ମହାହନୁଃ। ଶାର୍ଦୂଲୋଽଭିମୁଖୋଽଭ୍ଯେତି ପୃଚ୍ଛାମ୍ଯେନମଶଙ୍କିତା
ଏଠାରେ ଜଙ୍ଗଲର ରାଜା, ଚାରିଟି ଦାନ୍ତ ଓ ବଡ଼ ମୁହଁ ଥିବା, ଶୋଭାମୟ, ଏକ ଶାର୍ଦୂଳ ସାମ୍ନାସାମ୍ନି ଆସୁଛି, ତଥାପି ମୁଁ ଭୟ ନାକରି ପଚାରୁଛି।
ଭଵାନ୍ମୃଗାଣାମଧିପସ୍ତ୍ଵମସ୍ମିନ୍କାନନେ ପ୍ରଭୁଃ। ଵିଦର୍ଭରାଜତନଯାଂ ଦମଯନ୍ତୀତି ଵିଦ୍ଧି ମାମ୍
ଆପଣ ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ପଶୁମାନଙ୍କର ମହାରାଜ, ଏଠାରେ ମାଳିକ; ମୋତେ ବିଦର୍ଭ ରାଜାର କନ୍ୟା ଦମୟନ୍ତୀ ଭାବରେ ଜାଣନ୍ତୁ।
ନିଷଧାଧିପତେର୍ଭାର୍ଯାଂ ନଲସ୍ଯାମିତ୍ରଘାତିନଃ। ପତିମନ୍ଵେଷତୀମେକାଂ କୃପଣାଂ ଶୋକକର୍ଶିତାମ୍
ମୁଁ ନିଷଧର ମହାରାଜ ନଳଙ୍କର ପତ୍ନୀ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିଥିବା; ଏକା, ଦୁଃଖିତ ଓ ଶୋକରେ ତଳିଯାଇ, ମୋ ପତିକୁ ଖୋଜୁଛି।
ଆଶ୍ଵାସଯ ମୃଗେନ୍ଦ୍ରେହ ଯଦି ଦୃଷ୍ଟସ୍ତ୍ଵଯା ନଲଃ। `ସିଂହସ୍କନ୍ଧୋ ମହାବାହୁଃ ପଦ୍ମପତ୍ରନିଭେକ୍ଷଣଃ
ହେ ପଶୁମାନଙ୍କର ରାଜା, ଯଦି ଆପଣ ନଳକୁ ଦେଖିଛନ୍ତି—ସିଂହ ଭଳି ଶୋଉଳ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୁଜା, ପଦ୍ମ ପତ୍ର ଭଳି ଚକ୍ଷୁ—ତେବେ ଏଠାରେ ମୋତେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦିଅନ୍ତୁ।
ଅଥଵାଽରଣ୍ଯନୃପତେ ନଲଂ ଯଦି ନ ଶଂସସି। ମାଂ ଖାଦଯ ମୃଗଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୁଃଖାଦସ୍ମାଦ୍ଵିମୋଚଯ
ଯଦି ଆପଣ ଜଙ୍ଗଲର ମହାରାଜ, ନଳ ବିଷୟରେ କିଛି କହିପାରିବେ ନାହିଁ, ତେବେ ମୋତେ ଖାଇଦିଅନ୍ତୁ, ହେ ପଶୁମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ଦୁଃଖରୁ ମୋତେ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵାଽରଣ୍ଯେ ଵିଲପିତଂ ମମୈଷ ମୃଗରାଟ୍ ସ୍ଵଯମ୍। ଯାତ୍ଯେଷ ମୃଷ୍ଟସଲିଲାମାପଗାଂ ସାଗରୋପମାମ୍
ମୋ ଜଙ୍ଗଲରେ କାନ୍ଦିବା କଥା ଶୁଣି, ଏହି ପଶୁମାନଙ୍କର ରାଜା ସ୍ୱୟଂ ଏକ ନଦୀକୁ ଯାଉଛି, ଯାହା ପରିସ୍କାର ଜଳ ଓ ସାଗର ସମାନ ବିଶାଳ।
ଇମଂ ଶିଲୋଚ୍ଚଯଂ ପୃଚ୍ଛେ ଶୃଙ୍ଗୈର୍ବହୁଭିରୁଚ୍ଛିତୈଃ। ଵିରାଜିତଂ ଦିଵସ୍ପୃଗ୍ଭିର୍ନୈକଵର୍ଣୈର୍ମନୋରମୈଃ
ମୁଁ ଏହି ପାହାଡ଼କୁ ପଚାରୁଛି, ଅନେକ ଉଚ୍ଚ ଶିଖର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଥିବା, ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ମନୋହର ଶିଖର ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ।
ନାନାଧାତୁସମାକୀର୍ଣଂ ଵିଵିଧୋପଲଭୂଷିତମ୍। ଆସ୍ଯାରଣ୍ଯସ୍ଯ ମହତଃ କେତୁଭୂତମିଵୋଚ୍ଛିତମ୍
ଏହି ପାହାଡ଼ ବିଭିନ୍ନ ଧାତୁ ଦ୍ୱାରା ଢାକା, ଅନେକ ପ୍ରକାର ଗୋଟିଏ ଥିବା ପଥର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଏହି ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ ଏକ ପତାକା ଭଳି ଉଚ୍ଚ ହୋଇଛି।
ସିଂହଶାର୍ଦୂଲମାତଙ୍ଗଵରାହର୍କ୍ଷମୃଗାଯୁତମ୍। ପତତ୍ରିଭିର୍ବହୁଵିଧୈଃ ସମନ୍ତାଦନୁନାଦିତମ୍
ସିଂହ, ବାଘ, ହାତୀ, ଶୁଆ, ଭାଲୁ, ମୃଗ ଏବଂ ଅନେକ ପ୍ରକାର ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପାଖରେ ଗୁଞ୍ଜିଉଥିବା।
କିଂଶୁକାଶୋକବକୁଲପୁନ୍ନାଗୈରୁପଶୋଭିତମ୍। [କର୍ଣିକାରଧଵପ୍ଲକ୍ଷୈଃ ସୁପୁଷ୍ପୈରୁପଶୋଭିତମ୍ ।।]
କିଂଶୁକ, ଅଶୋକ, ବକୁଳ ଓ ପୁନ୍ନାଗ ଗଛରେ ଶୋଭିତ, କର୍ଣ୍ଣିକାର, ଧବ ଓ ପ୍ଲକ୍ଷ ଗଛର ଫୁଲରେ ଭରି ରହିଛି।
ସରିଦ୍ଭିଃ ସଵିହଙ୍ଗାଭିଃ ଶିଖରୈଶ୍ଚ ସମାକୁଲମ୍। `ପୃଥିଵ୍ଯା ରୁଚିରାକାରଂ ଚୂଡାମଣିମିଵ ସ୍ଥିତମ୍'। ନିରିରାଜମିମଂ ତାଵତ୍ପୃଚ୍ଛାମି ନୃପତିଂ ପ୍ରତି
ନଦୀ ଓ ପକ୍ଷୀରେ ଭରିଥିବା, ଶିଖରରେ ଆକୁଳ ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଭୂମିରେ ଚୂଡାମଣି ପରି ଦେଖାଯାଉଛି; ଏହା ବିଷୟରେ ମୁଁ ରାଜାଙ୍କୁ ପଚାରିବି।
ଭଗଵନ୍ନଚଲଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦିଵ୍ଯଦ୍ରଶନ ଵିଶ୍ରୁତ। ଶରଣ୍ଯ ବହୁକଲ୍ଯାଣ ନମସ୍ତେଽସ୍ତୁ ମହୀଧର
ହେ ପବିତ୍ର ପର୍ବତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଚଳ, ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଅନେକ ଗୁଣର ଆଶ୍ରୟ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି।
ପ୍ରଣମେ ତ୍ଵାଽଭିଗମ୍ଯାହଂ ରାଜପୁତ୍ରୀଂ ନିବୋଧ ମାମ୍। ରାଜସ୍ନୁଷାଂ ରାଜଭାର୍ଯାଂ ଦମଯନ୍ତୀତି ଵିଶ୍ରୁତାମ୍
ମୁଁ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସି ନମସ୍କାର କରୁଛି; ମୋତେ ଏକ ରାଜକୁମାରୀ, ରାଜାଙ୍କର ଜାଇଁ ଓ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଦମୟନ୍ତୀ ଭାବରେ ଜଣା।
ରାଜା ଵିଦର୍ଭାଧିପତିଃ ପିତା ମମ ମହାରଥଃ। ଭୀମୋ ନାମ କ୍ଷିତିପତିଶ୍ଚାତୁର୍ଵର୍ଣ୍ଯସ୍ଯ ରକ୍ଷିତା
ମୋ ପିତା ଭୀମ, ଭିଡର୍ଭର ରାଜା, ବଡ ରଥୀ, ଚାରି ଶ୍ରେଣୀର ରକ୍ଷକ ଓ ଭୂମିର ଶାସକ।
ରାଜସୂଯାଶ୍ଵମେଧାନାଂ କ୍ରତୂନାଂ ଦକ୍ଷିଣାଵତାମ୍। ଆହର୍ତା ପାର୍ଥିଵଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପୃଥୁଚାର୍ଵଞ୍ଚିତେକ୍ଷଣଃ
ସେ ରାଜା ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିଛନ୍ତି, ବହୁ ଦାନ ଦେଇଛନ୍ତି, ବଡ ଚଉଡ଼ ଓ ଚମକୁଥିବା ଚକ୍ଷୁ ଅଛି।
ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯଃ ସାଧୁଵୃତ୍ତଶ୍ଚ ସତ୍ଯଵାଗନସୂଯକଃ। ଶୀଲଵାନ୍ଵୀର୍ଯସଂପନ୍ନଃ ପୃଥୁଶ୍ରୀର୍ଧର୍ମଵିଚ୍ଛୁଚିଃ
ସେ ବ୍ରହ୍ମଣରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ଚତୁର, ଶୀଳ ଓ ଶୌର୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ବଡ ଧନୀ ଓ ଧର୍ମରେ ପବିତ୍ର।
ସମ୍ଯଗ୍ଗୋପ୍ତା ଵିଦର୍ଭାଣାଂ ନିର୍ଜିତାରିଗଣଃ ପ୍ରଭୁଃ। ତସ୍ଯ ମାଂ ଵିଦ୍ଧି ତନଯାଂ ଭଗଵଂସ୍ତ୍ଵାମୁପସ୍ଥିତାମ୍
ସେ ଭିଡର୍ଭ ଦେଶର ଠିକ ରକ୍ଷକ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଜିତିଥିବା ନାୟକ; ମୁଁ ତାଙ୍କର ଝିଅ, ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି, ଏହି ଜଣା।