ତଂ ତୁ ନାଗଂ ତତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମନ୍ତ୍ରିଣସ୍ତେ ପ୍ରଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ। ଅପଶ୍ଯନ୍ତ ତଥା ଯାନ୍ତମାକାଶେ ନାଗମଦ୍ଭୁତମ୍
ତାପରେ, ସାପକୁ ଦେଖି, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ; ସେମାନେ ଆକାଶରେ ଅଦ୍ଭୁତ ସାପକୁ ଯାଉଥିବା ଦେଖିଲେ ।
ସୀମନ୍ତମିଵ କୁର୍ଵାଣଂ ନଭସଃ ପଦ୍ମଵର୍ଚସମ୍। ତକ୍ଷକଂ ପନ୍ନଗଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଭୃଶଂ ଶୋକପରାଯଣାଃ
ସେମାନେ ତକ୍ଷକଙ୍କୁ, ସାପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପଦ୍ମ ପରି ଚମକୁଥିବା, ଆକାଶର ସୀମା ଚିହ୍ନିବା, ଦେଖି ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଗଲେ ।
ତତସ୍ତୁ ତେ ତଦ୍ଗୃହମଗ୍ନିନା ଵୃତଂ ପ୍ରଦୀପ୍ଯମାନଂ ଵିଷଜେନ ଭୋଗିନଃ। ଭଯାତ୍ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଦିଶଃ ପ୍ରପେଦିରେ ପପାତ ତଚ୍ଚାଶନିତାଡିତଂ ଯଥା
ଏହାପରେ, ସେ ଘରଟି ସାପର ବିଷ ଓ ଅଗ୍ନିରେ ଘେରାଯାଇ, ଭୟରେ ସମସ୍ତେ ଦିଗ୍ଦିଗାନ୍ତରେ ପଳାଇଗଲେ; ଘରଟି ବିଜୁଳିର ଆଘାତରେ ଭାଙ୍ଗିପଡିଲା ।
ତତୋ ନୃପେ ତକ୍ଷକତେଜସାହତେ ପ୍ରଯୁଜ୍ଯ ସର୍ଵାଃ ପରଲୋକସତ୍କ୍ରିଯାଃ। ଶୁଚିର୍ଦିଜୋ ରାଜପୁରୋହିତସ୍ତଦା ତଥୈଵ ତେ ତସ୍ଯ ନୃପସ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରିଣଃ
ତକ୍ଷକଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ରାଜା ଅଭିଭୂତ ହେବା ପରେ, ସମସ୍ତ ପରଲୋକ ନିୟମ ଅନୁସାରେ କ୍ରିୟା କରାଯାଇଲା; ଶୁଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରାଜପୁରୋହିତ ଓ ରାଜାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏହି କାମ କଲେ ।
ନୃପଂ ଶିଶୁଂ ତସ୍ଯ ସୁତଂ ପ୍ରଚକ୍ରିରେ ସମେତ୍ଯ ସର୍ଵେ ପୁରଵାସିନୋ ଜନାଃ। ନୃପଂ ଯମାହୁସ୍ତମମିତ୍ରଘାତିନଂ କୁରୁପ୍ରଵୀରଂ ଜନମେଜଯଂ ଜନାଃ
ସମସ୍ତ ପୁରବାସୀ ଏକଠା ହୋଇ, ଶିଶୁ ଜନମେଜୟଙ୍କୁ ରାଜା ଭାବରେ ଘୋଷଣା କଲେ; କୁରୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ଜନମେଜୟଙ୍କୁ ସେମାନେ ରାଜା ଭାବରେ ମାନିଲେ।
ସ ବାଲ ଏଵାର୍ଯମତିର୍ନୃପୋତ୍ତମଃ ସହୈଵ ତୈର୍ମନ୍ତ୍ରିପୁରୋହିତୈସ୍ତଦା। ଶଶାସ ରାଜ୍ଯଂ କୁରୁପୁଂଗଵାଗ୍ରଜୋ ଯଥାଽସ୍ଯ ଵୀରଃ ପ୍ରପିତାମହସ୍ତଥା
ଏହି ଶିଶୁ ଜନମେଜୟ, ଉତ୍ତମ ଚିତ୍ତ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ପୁରୋହିତଙ୍କ ସହିତ ଏହି ରାଜ୍ୟ ଚାଲାଇଲେ; ତାଙ୍କ ଶୂର ମହାପୂରୁଷ ପ୍ରପିତାମହଙ୍କ ପରି।
ତତସ୍ତୁ ରାଜାନମମିତ୍ରତାପନଂ ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ତେ ତସ୍ଯ ନୃପସ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରିଣଃ। ସୁଵର୍ଣଵର୍ମାଣମୁପେତ୍ଯ କାଶିପ ଵପୁଷ୍ଟମାର୍ଥଂ ଵରଯାଂପ୍ରଚକ୍ରମୁଃ
ଏହି ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରୁଥିବା ରାଜାକୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ କାଶୀର ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ମାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ବଂଶ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ତାଙ୍କର ଝିଅକୁ ବାରା ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ।
ତତଃ ସ ରାଜା ପ୍ରଦଦୌ ଵପୁଷ୍ଟମାଂ କୁରୁପ୍ରଵୀରାଯ ପରୀକ୍ଷ୍ଯ ଧର୍ମତଃ। ସ ଚାପି ତାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମୁଦା ଯୁତୋଽଭଵ- ନ୍ନ ଚାନ୍ଯନାରୀଷୁ ମନୋ ଦଧେ କ୍ଵଚିତ୍
ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ମା ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ତାଙ୍କର ସୁନ୍ଦର ଝିଅକୁ କୁରୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜନମେଜୟଙ୍କୁ ଦେଲେ; ଏହି ଝିଅକୁ ପାଇ ଜନମେଜୟ ଖୁସି ହେଲେ ଓ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଜନନୀ ପାଇଁ ମନ ଲଗାଇଲେ ନାହିଁ।
ସରଃସୁ ଫୁଲ୍ଲେଷୁ ଵନେଷୁ ଚୈଵ ପ୍ରସନ୍ନଚେତା ଵିଜହାର ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ତଥା ସ ରାଜନ୍ଯଵରୋ ଵିଜହ୍ରିଵାନ୍ ଯଥୋର୍ଵଶୀଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ପୁରା ପୁରୂରଵାଃ
ଖୁସି ହୃଦୟ ନେଇ, ଶୂର ରାଜା ଫୁଲିଥିବା ଝିଲି ଓ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ଘୁଡ଼ିବା କରିଲେ; ପୁରୁରବା ଯେପରି ଉର୍ବଶୀକୁ ପାଇ ଆନନ୍ଦ କରିଥିଲେ, ସେପରି ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ମଧୁର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କଲେ।
ଵପୁଷ୍ଟମା ଚାପି ଵରଂ ପତିଵ୍ରତା ପ୍ରତୀତରୂପା ସମଵାପ୍ଯ ଭୂପତିମ୍। ଭାଵେନ ରାମା ରମଯାଂବଭୂଵ ତଂ ଵିହାରକାଲେଷ୍ଵଵରୋଧସୁନ୍ଦରୀ
ବପୁଷ୍ଟମା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚରିତ୍ର ଓ ପତିବ୍ରତା, ତାଙ୍କର ରୂପରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ରାଜାଙ୍କୁ ପାଇ ରାମା ପରି ତାଙ୍କୁ ଖୁସି କଲେ; ବିହାର ସମୟରେ ଅନ୍ତଃପୁରର ସୁନ୍ଦରୀମାନେ ଯେପରି ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେ ତୁ ଜରତ୍କାରୁର୍ମହାତପାଃ। ଚଚାର ପୃଥିଵୀଂ କୃତ୍ସ୍ନାଂ ଯତ୍ରସାଯଂଗୃହୋ ମୁନିଃ
ଏହି ସମୟରେ, ମହାତପସ୍ବୀ ଜରତ୍କାରୁ, ଯେଉଁଠି ସାନ୍ଧ୍ୟାବାସ ନଥିଲେ, ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀରେ ଘୁଡ଼ିବା କରୁଥିଲେ।
ଚରନ୍ଦୀକ୍ଷାଂ ମହାତେଜା ଦୁଶ୍ଚରାମକୃତାତ୍ମଭିଃ। ତୀର୍ଥେଷ୍ଵାପ୍ଲଵନଂ କୁର୍ଵନ୍ପୁଣ୍ଯେଷୁ ଵିଚଚାର ହ
ଅତି କଠିନ ନିୟମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିବା ଏହି ତପସ୍ବୀ, ଅନ୍ୟମାନେ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ସ୍ନାନ କରି, ଶୁଭ ତୀର୍ଥରେ ଘୁଡ଼ିବା କରୁଥିଲେ।
ଵାଯୁଭକ୍ଷୋ ନିରାହାରଃ ଶୁଷ୍ଯନ୍ନହରହର୍ମୁନିଃ। ସଂ ଦଦର୍ଶ ପିତୄନ୍ଗର୍ତେ ଲମ୍ବମାନାନଧୋମୁଖାନ୍
ବାୟୁ ଖାଇ ଜୀବନ ଚାଲାଇ, ଖାଦ୍ୟ ନ ଖାଇ, ପ୍ରତିଦିନ ଶୁଷ୍କ ହେଉଥିବା ଏହି ମୁନି, ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜମାନେ ଏକ ଗଡ଼ିରେ ଉଲ୍ଟା ମୁଣ୍ଡ କରି ଲଟକିଥିବା ଦେଖିଲେ।
ଏକତନ୍ତ୍ଵଵଶିଷ୍ଟଂ ଵୈ ଵୀରଣସ୍ତମ୍ବମାଶ୍ରିତାନ୍। ତଂ ତନ୍ତୁଂ ଚ ଶନୈରାଖୁମାଦଦାନଂ ବିଲେଶଯମ୍
ସେମାନେ ଏକ ଶେଷ ଗଣ୍ଡ ଗ୍ରାସ ଉପରେ ଭରସା କରି ଲଟକିଥିଲେ; ଏହି ଗଣ୍ଡ ତନ୍ତୁକୁ ଏକ ଉନ୍ଦୁ ଧୀରେ ଧୀରେ କାମୁଥିଲା।
ନିରାହାରାନ୍କୃଶାନ୍ଦୀନାନ୍ଗର୍ତେ ସ୍ଵତ୍ରାଣମିଚ୍ଛତଃ। ଉପସୃତ୍ଯ ସ ତାନ୍ଦୀନାନ୍ଦୀନରୂପୋଽଭ୍ଯଭାଷତ
ଖାଦ୍ୟ ନଥିବା, ଶୁଷ୍କ ଓ ଦୁଃଖିତ, ସେମାନେ ନିଜ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଆଶା କରୁଥିଲେ; ଏହି ଦୁଃଖିତ ଦେଖା ନେଇ, ଜରତ୍କାରୁ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ଦୁଃଖର ରୂପ ନେଇ ସେମାନେ ସହ କଥା କଲେ।
କେ ଭଵନ୍ତୋଽଵଲମ୍ବନ୍ତେ ଵୀରମସ୍ତମ୍ବମାଶ୍ରିତାଃ। ଦୁର୍ବଲଂ ଖାଦିତୈର୍ମୂଲୈରାଖୁନା ବିଲଵାସିନା
ତମେ କିଏ, ଏହି ଗଣ୍ଡ ଉପରେ ଭରସା କରି ଲଟକିଛ; ଏହି ଦୁର୍ବଳ ମୂଳକୁ ଏକ ଉନ୍ଦୁ ଗଡ଼ିରେ ରହି କାମୁଛି।
ଵୀରଣସ୍ତମ୍ବକେ ମୂଲଂ ଯଦପ୍ଯେକମିହ ସ୍ଥିତମ୍। ତଦ୍ଭପ୍ଯଯଂ ଶନୈରାଖୁରାଦତ୍ତେ ଦଶନୈଃ ଶିତୈଃ
ଏହି ଗଣ୍ଡ ଉପରେ ଏକ ମୂଳ ଅଛି, ଏହି ମୂଳକୁ ଉନ୍ଦୁ ତାଙ୍କର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତରେ ଧୀରେ ଧୀରେ କାମୁଛି।
ଛେତ୍ସ୍ଯତେଽଲ୍ପାଵଶିଷ୍ଟତ୍ଵାଦେତଦପ୍ଯଚିରାଦିଵ। ତତସ୍ତୁ ପତିତାରୋଽତ୍ର ଗର୍ତେ ଵ୍ଯକ୍ତମଧୋମୁଖାଃ
ଅତି କମ୍ ଅବଶିଷ୍ଟ ଥିବାରୁ, ଏହି ମୂଳ ଶୀଘ୍ର କାଟିଯିବ; ତାପରେ ତମେ ସମସ୍ତେ ଏହି ଗଡ଼ିରେ ଉଲ୍ଟା ମୁଣ୍ଡ କରି ପଡ଼ିଯିବ।
ଅତ୍ର ମେ ଦୁଃଖମୁତ୍ପନ୍ନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯୁଷ୍ମାନଧୋମୁଖାନ୍। କୃଚ୍ଛ୍ରାମାପଦମାପନ୍ନାନ୍ପ୍ରିଯଂ କିଂ କରଵାଣି ଵଃ
ତମେ ଉଲ୍ଟା ମୁଣ୍ଡ କରି ଏହି ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି, ମୋ ମନରେ ଦୁଃଖ ଜନ୍ମ ନେଲା; ମୁଁ ତମ ପାଇଁ କଣ ଉପକାର କରିପାରିବି?
ତପସୋଽସ୍ଯ ଚତୁର୍ଥେନ ତୃତୀଯେନାଥ ଵା ପୁନଃ। ଅର୍ଧେନ ଵାପି ନିସ୍ତର୍ତୁମାପଦଂ ବ୍ରୂତ ମା ଚିରମ୍
ମୋ ତପସ୍ୟାର ଚତୁର୍ଥାଂଶ, ତୃତୀୟାଂଶ କିମ୍ବା ଅର୍ଧାଂଶ ଦେଇ ତମେ ଏହି ଆପଦରୁ ମୁକ୍ତି ଚାହୁଁଥିଲେ, ଶୀଘ୍ର କହ।
ଅଥଵାପି ସମଗ୍ରେଣ ତରନ୍ତୁ ତପସା ମମ। ଭଵନ୍ତଃ ସର୍ଵ ଏଵେହ କାମମେଵଂ ଵିଧୀଯତାମ୍
କିମ୍ବା ମୋ ତପସ୍ୟାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ଦେଇ ତମେ ସମସ୍ତେ ମୁକ୍ତି ଚାହୁଁଥିଲେ, ଯେପରି ଚାହୁଁଥିବେ ସେପରି ହେଉ।
କୁତୋ ଭଵାନ୍ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଯୋ ନସ୍ତ୍ରାତୁମିହେଚ୍ଛସି। ନ ତୁ ଵିପ୍ରାଗ୍ର୍ଯ ତପସା ଶକ୍ଯମେତଦ୍ଵ୍ଯପୋହିତୁମ୍
ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ହୋଇ, ଆମକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବାକୁ କିପରି ଇଚ୍ଛା କରୁଛ? ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତପସ୍ୟା କରିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦୁଃଖ ଦୂର କରିପାରିବା ନୁହେଁ।
ଅସ୍ତି ନସ୍ତାତ ତପସଃ ଫଲଂ ପ୍ରଵଦତାଂ ଵର। ସଂତାନପ୍ରକ୍ଷଯାଦ୍ବ୍ରହ୍ମନ୍ପତାମୋ ନିରଯେଽଶୁଚୌ
ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା, ତପସ୍ୟାର କିଛି ଫଳ ଅଛି କି ନାହିଁ? ଆମର ବଂଶ ନଷ୍ଟ ହେବାରୁ, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆମେ ଅଶୁଚି ନରକକୁ ପଡ଼ୁଛୁ।
ସନ୍ତାନଂ ହି ପରୋ ଧର୍ମଂ ଏଵମାହ ପିତାମହଃ। ଲମ୍ବତାମିହ ନସ୍ତାତ ନ ଜ୍ଞାନଂ ପ୍ରତିଭାତି ଵୈ
ଆମ ପିତାମହ କହିଛନ୍ତି ଯେ ସନ୍ତାନ ହେଉଛି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମ; କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ, ଓ ପିତା, ଆମେ ଅନିଶ୍ଚିତ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଛୁ, ଏବଂ କୌଣସି ଜ୍ଞାନ ଆମ ପାଖରେ ଆସୁନାହିଁ।
ଯେନ ତ୍ଵାଂ ନାଭିଜାନୀମୋ ଲୋକେ ଵିଖ୍ଯାତପୌରୁଷମ୍। ଵୃଦ୍ଧୋ ଭଵାନ୍ମହାଭାଗୋଯୋନଃ ଶୋଚ୍ଯାନ୍ସୁଦୁଃଖିତାନ
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆପଣଙ୍କୁ, ଯେଉଁଠି ଆପଣଙ୍କ ପୁରୁଷାର୍ଥ ସାରା ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଆମେ ଚିହ୍ନିପାରୁନାହିଁ— ଆପଣ ଜେଷ୍ଠ ଏବଂ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ; ଆମ ପୂର୍ବଜମାନେ ଦୁଃଖରେ ଦୟାର ଯୋଗ୍ୟ।
ଶୋଚତେ ଚୈଵ କାରୁଣ୍ଯାଚ୍ଛୃଣୁ ଯେ ଵୈ ଵଯଂ ଦ୍ଵିଜ। ଯାଯାଵରା ନାମ ଵଯମୃଷଯଃ ସଂଶିତଵ୍ରତାଃ
କାରୁଣ୍ୟରୁ ମୁଁ ଦୁଃଖିତ ହେଉଛି, ଓ ଦ୍ୱିଜ, ଶୁଣ; ଆମେ ଯାୟାବର ନାମରେ ପରିଚିତ, ନିଷ୍ଠାପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରତରେ ନିବେଶିତ ଋଷି।
ଲୋକାତ୍ପୁମ୍ଯାଦିହ ଭ୍ରଷ୍ଟାଃ ସନ୍ତାନପ୍ରକ୍ଷଯାନ୍ମୁନେ। ପ୍ରଣଷ୍ଟଂ ନସ୍ତପସ୍ତୀଵ୍ରଂ ନ ହି ନସ୍ତନ୍ତୁରସ୍ତି ଵୈ
ଓ ମୁନି, ବଂଶ ନଷ୍ଟ ହେବାରୁ ଆମେ ଜଗତରୁ ବିଚ୍ୟୁତ; ଆମ ଦୃଢ଼ ତପସ୍ୟା ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି; ଆମେ କୌଣସି ସନ୍ତାନ ରଖିନାହିଁ।
ଅସ୍ତିତ୍ଵେକୋଽଦ୍ଯ ନସ୍ତନ୍ତୁଃ ସୋଽପି ନାସ୍ତି ଯଥା ତଥା। ମନ୍ଦଭାଗ୍ଯୋଽଲ୍ପଭାଗ୍ଯାନାଂ ତପ ଏକଂ ସମାସ୍ଥିତଃ
ଏବେ ଆମର କେବଳ ଏକ ତନ୍ତୁ ଅଛି, ସେ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହେବା ପରି; ଅପରିସ୍ଥିତିରେ ଅଳ୍ପ ଭାଗ୍ୟବାନ, ସେ ଏକା ତପସ୍ୟାରେ ନିବେଶିତ।
ଜରତ୍କାରୁରିତି ଖ୍ଯାତୋ ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗପାରଗଃ। ନିଯତାତ୍ମା ମହାତ୍ମା ଚ ସୁଵ୍ରତଃ ସୁମହାତପାଃ
ସେ ଜରତ୍କାରୁ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ବେଦ ଏବଂ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ, ନିୟତ ଆତ୍ମା, ମହାତ୍ମା, ଦୃଢ଼ ବ୍ରତୀ ଏବଂ ଭାରି ତପସ୍ୟାରେ ନିବେଶିତ।
ତେନ ସ୍ମ ତପସୋ ଲୋଭାତ୍କୃଚ୍ଛ୍ରମାପାଦିତା ଵଯମ୍। ନ ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ପୁତ୍ରୋ ଵା ବାନ୍ଧଵୋ ଵାଽସ୍ତି କଶ୍ଚନ
ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ପ୍ରତି ଲୋଭ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଏହି କଷ୍ଟରେ ପଡ଼ିଛୁ; ତାଙ୍କର କୌଣସି ପତ୍ନୀ, ପୁତ୍ର କିମ୍ବା ବାନ୍ଧବ ନାହିଁ।