ମୁଖେ ତଂ ପାଟଯାମାସ ଶସ୍ତ୍ରେଣ ନିଶିତେନ ଚ। ନିର୍ଵିଚେଷ୍ଟଂ ଭୁଜଙ୍ଗଂ ତଂ ଵିଶସ୍ ମୃଗଜୀଵନଃ
ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେ ସାପର ମୁହଁ ଫାଟିଦେଲେ, ଏବଂ ଶିକାରୀ ସେ ନିଷ୍ପ୍ରାଣ ସାପକୁ ମାରିଦେଲେ।
ମୋକ୍ଷଯିତ୍ଵା ସ ତାଂଵ୍ଯାଧଃ ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯ ସଲିଲେନ ହ। ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯ କୃତାହାରାମଥ ପପ୍ରଚ୍ଛ ଭାରତ
ତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରି, ଶିକାରୀ ପାଣିରେ ଧୋଇଲେ, ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଲେ, ଖାଇବାକୁ ଦେଲେ, ତାପରେ ପଚାରିଲେ।
କସ୍ଯ ତ୍ଵଂ ମୃଗଶାଵାକ୍ଷି କଥଂ ଚାସ୍ଯାଗତା ଵନମ୍। କଥଂ ଚେଦଂ ମହତ୍କୃଚ୍ଛ୍ରଂ ପ୍ରାପ୍ତଵତ୍ଯସି ଭାମିନି
ତୁମେ କାହାର, ମୃଗନୟନୀ? କିପରି ଏହି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଆସିଲ? ଏମିତି ଦୁଃଖ କିପରି ପଡ଼ିଲ? କହ ଶୋଭନା।
ଦମଯନ୍ତୀ ତଥା ତେନ ପୃଚ୍ଛ୍ଯମାନା ଵିଶାଂପତେ। ସର୍ଵମେତଦ୍ଯଥାଵୃତ୍ତମାଚଚକ୍ଷେଽସ୍ଯ ଭାରତ
ତାଙ୍କ ପଚାରିବା ପରେ, ଦମୟନ୍ତୀ ସମସ୍ତ ଘଟଣା ଯେପରି ଘଟିଥିଲା, ସେପରି କହିଦେଲେ।
ତାମର୍ଧଵସ୍ତ୍ରସଂଵୀତାଂ ପୀନଶ୍ରୋଣିପଯୋଧରାମ୍। ସୁକୁମାରାନଵଦ୍ଯାଙ୍ଗୀଂ ପୂର୍ଣଚନ୍ଦ୍ରନିଭାନନାମ୍
ଅଧା ଛପଡ଼ା ପିନ୍ଧିଥିବା, ମୋଟ ଶୋଣି ଓ ଉଦର, ନରମ ଓ ଦୋଷରହିତ ଦେହ, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ମୁହଁ ଥିଲା।
ଅରାଲପକ୍ଷ୍ମନଯନାଂ ତଥା ମଧୁରଭାଷିଣୀମ୍। ଲକ୍ଷଯିତ୍ଵା ମୃଗଵ୍ଯାଧଃ କାମସ୍ଯ ଵଶମୀଯିଵାନ୍
ଘୁଞ୍ଚିଥିବା ପାପଡ଼ି ଆଖି, ମଧୁର କଥା କହୁଥିବା, ଏମିତି ଦେଖି ଶିକାରୀ ଅଭିଲାଷାରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ତାମଥ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଯା ଵାଚା ଲୁବ୍ଧକୋ ମୃଦୁପୂର୍ଵଯା। ସାନ୍ତ୍ଵଯାମାସ କାମାର୍ତସ୍ତଦବୁଧ୍ଯତ ଭାମିନୀ
ତାପରେ ଶିକାରୀ ମନରେ ଅଭିଲାଷା ଆଣି, ମୃଦୁ ଓ ମିଠା କଥାରେ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ; କିନ୍ତୁ ସେ ମହିଳା ତାଙ୍କ ମନସ୍କାମନା ବୁଝିଗଲେ।
ଦମଯନ୍ତ୍ଯପି ତଂ ଦୁଷ୍ଟମୁପଲଭ୍ଯ ପତିଵ୍ରତା। ତୀଵ୍ରରୋଷସମାଵିଷ୍ଟା ପ୍ରଜଜ୍ଵାଲେଵ ମନ୍ଯୁନା
ଦମୟନ୍ତୀ, ସ୍ୱାମୀନିଷ୍ଠା ଥିବା, ସେ ଦୁଷ୍ଟକୁ ଚିହ୍ନି, ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ମନେ ଅଗ୍ନି ପରି ଜଳିଉଠିଲେ।
ସ ତୁ ପାପମତିଃ କ୍ଷୁଦ୍ରଃ ପ୍ରଧର୍ଷଯିତୁମାତୁରଃ। ଦୁର୍ଧର୍ଷାଂ ତର୍କଯାମାସ ଦୀପ୍ତାମଗ୍ନିଶିଖାମିଵ
ସେ ପାପମନା, ନିଚ ଲୋକ, ଅତି ଆସକ୍ତିରେ, ତାଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ଯେପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ଶିଖାକୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରାଯାଏ।
ଦମଯନ୍ତୀ ତୁ ଦୁଃଖାର୍ଥା ପତିରାଜ୍ଯଵିନାକୃତା। ଅତୀତଵାକ୍ଯଥେ କାଲେ ଶଶାପୈନଂ ରୁଷା କିଲ
ଦମୟନ୍ତୀ, ସ୍ୱାମୀ ଓ ରାଜ୍ୟ ହରାଇ ଦୁଃଖରେ ଥିବା, ସେ ଶିକାରୀର କଥା ଶୁଣି, କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ।
ଯଥାଽହଂ ନୈଷଧାଦନ୍ଯଂ ମନସାଽପି ନ ଚିନ୍ତଯେ। ତଥାଽଯଂ ପତତାଂ କ୍ଷୁଦ୍ରଃ ପରାସୁର୍ମୃଗଜୀଵନଃ
ମୁଁ ନୈଷଧ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁରୁଷକୁ ମନରେ ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତା କରେନି, ଏହି ନିଚ ଶିକାରୀ ମଧ୍ୟ ପତିତ ମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନଷ୍ଟ ହେଉ।
ଉକ୍ତମାତ୍ରେ ତୁ ଵଚନେ ତଯା ସ ମୃଗଜୀଵନଃ। ଵ୍ଯସୁଃ ପପାତ ମେଦିନ୍ଯାମଗ୍ନିଦଗ୍ଧ ଇଵ ଦ୍ରୁମଃ
ସେ କଥା କହିବା ସହିତ, ଶିକାରୀ ତୁରନ୍ତ ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ି, ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ିଥିବା ଗଛ ପରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ସା ନିହତ୍ଯ ମୃଗଵ୍ଯାଧଂ ପ୍ରତସ୍ଥେ କମଲେକ୍ଷଣା। ଵନଂ ପ୍ରତିଭଯଂ ଶୂନ୍ଯଂ ଝିଲ୍ଲିକାଗଣନାଦିତମ୍
ଶିକାରୀକୁ ମାରିଦେଇ, କମଳନୟନୀ ମହିଳା ଭୟଙ୍କର, ଶୂନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଝିଙ୍କିରି ପିଲା ଶବ୍ଦ ହେଉଥିଲା।
ସିଂହଦ୍ଵୀପିରୁରୁଵ୍ଯାଘ୍ରଵରାହର୍କ୍ଷଗଣୈର୍ଯୁତମ୍। ନାନାପକ୍ଷିଗଣାକୀର୍ଣାଂ ମ୍ଲେଚ୍ଛତସ୍କରସେଵିତମ୍
ସେଠାରେ ସିଂହ, ବାଘ, ବଡ଼ ଚିତା, ବନ୍ଦର, ଭାଲୁ ଓ ଅନେକ ପକ୍ଷୀ ଥିଲେ, ଏବଂ ମଲେଚ୍ଛ ଓ ଚୋରମାନେ ଯାଉଥିଲେ।
ସାଲଵେଣୁଧଵାଶ୍ଵତ୍ଥତିନ୍ଦୁକେଙ୍ଗୁଦିକିଂଶୁକୈଃ। ଅର୍ଜୁନାରିଷ୍ଟସଂଛନ୍ନଂ ସ୍ଯନ୍ଦନୈଶ୍ଚ ସଶାଲ୍ମଲୈଃ
ସାଲ, ବାଁସ, ଧବ, ଅଶ୍ୱଥ, ତିନ୍ଦୁକ, ଏଂଗୁଡି, କିଂଶୁକ, ଅର୍ଜୁନ, ଅରିଷ୍ଟ ଓ ଶାଲମଲି ଗଛରେ ଢାକାଯାଇଥିଲା।
ଜମ୍ବ୍ଵାମ୍ରଲୋଧ୍ରଖଦିରଶାକଵେତ୍ରସମାକୁଲମ୍। ପଦ୍ମକାମଲକପ୍ଲକ୍ଷକଦମ୍ବୋଦୁମ୍ବରାଵୃତମ୍
ଜାମୁ, ଆମ୍ବ, ଲୋଧ୍ର, ଖଦିର, ଶାକ, ବେତସ ଓ ପଦ୍ମ, କାମଳ, ପ୍ଲକ୍ଷ, କଦମ୍ବ, ଉଦୁମ୍ବର ଗଛରେ ଭରିଥିଲା।
ବଦରୀବିଲ୍ଵସଂଛନ୍ନଂ ନ୍ଯଗ୍ରୋଧୈଶ୍ଚ ସମାକୁଲମ୍। ପ୍ରିଯାଲତାଲଖର୍ଜୂରହରୀତକିବିଭୀତକୈଃ
ବଦରୀ ଓ ବିଲ୍ବ ଗଛରେ ଢକି ରହିଛି, ବଡ଼ ଗଛରେ ଭରିଯାଇଛି, ଆଉ ପ୍ରିୟ ଲତା, ତାଳ, ଖଜୁରି, ହରୀତକି ଓ ବିଭୀତକ ଗଛରେ ଶୋଭା ପାଉଛି।
ନାନାଧାତୁଶତୈର୍ନଦ୍ଧାନ୍ଵିଵିଧାନପି ଚାଚଲାନ୍। ନିକୁଞ୍ଜାନ୍ପକ୍ଷିସଂଘୁଷ୍ଟାନ୍ଦରୀଶ୍ଚାଦ୍ଭୁତଦର୍ଶନାଃ
ନାନା ଧାତୁ ଦେଇ ଗଠିତ ବିଭିନ୍ନ ପାହାଡ଼ ଓ ଅନେକ ଗୁହା, ଜଣା ଚିଡ଼ିଆ ଦଳର ଶବ୍ଦରେ ମୁହିଁ ହୋଇଥିବା ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଯିବା ଗୁହା ଦେଖିଲେ।
ନଦୀ ସରାଂସି ଵାପୀଶ୍ଚ ଵିଵିଧାଂଶ୍ଚରତୋ ଦ୍ଵିଜାନ୍। ସା ବହୂନ୍ଭୀମରୂପାଂଶ୍ଚ ପିଶାଚୋରଗରାକ୍ଷସାନ୍
ସେ ଘୁଞ୍ଚି ଘୁଞ୍ଚି ଅନେକ ପ୍ରକାର ନଦୀ, ଝିଲି, ଓ ଜଳାଶୟ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଆକାରର ଅନେକ ପିଶାଚ, ସାପ ଓ ରାକ୍ଷସ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
ପଲ୍ଵଲାନି ତଟାକାନି ଗିରିକୂଟାନି ସର୍ଵଶଃ। ସରିତ୍ସରାଂସି ଚ ତଦା ଦଦର୍ଶାଦ୍ଭୁତଦର୍ଶନାମ୍
ସେ ସମସ୍ତଘଟି ଅନେକ ପାଲ୍ବଳ, ତାଳା, ପାହାଡ଼ର ଚୂଡ଼ା, ଏବଂ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଯିବା ନଦୀ ଓ ଝିଲି ଦେଖିଲେ।
ଯୂଥଶୋ ଦଦୃଶେ ଚାତ୍ର ଵିଦର୍ଭାଧିପନନ୍ଦିନୀ। ମହିଷାନ୍ଵରାହାନ୍ଗୋମାଯୂନୃକ୍ଷଵାନରପନ୍ନଗାନ୍
ସେଠାରେ ବିଦର୍ଭ ରାଜାଙ୍କର ଝିଅ ଦଳେ ଦଳେ ମହିଷ, ଜଙ୍ଗଲ ଶୁଆ, ଗୋମାୟ, ଭାଲୁ, ବାନର ଓ ସାପ ଦେଖିଲେ।
ତେଜସା ଯଶସା ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ସ୍ଥିତ୍ଯା ଚ ପରଯା ଯୁତା। ଵୈର୍ଦଭୀ ଵିଚଚାରୈକା ନଲମନ୍ଵେଷତୀ ତଦା
ତେଜ, କୀର୍ତି, ଶୋଭା ଓ ଦୃଢ଼ତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଦର୍ଭୀ ଏକା ଏକା ନଳଙ୍କୁ ଖୋଜି ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁଞ୍ଚିଲେ।
ନାବିଭ୍ଯତ୍ସା ନୃପସୁତା ଭୈମୀ ତତ୍ରାଥ କସ୍ଯଚିତ୍। ଦାରୁଣାମଟଵୀଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଭର୍ତୃଵ୍ଯସନକର୍ଶିତା
ଭୀମଙ୍କ ଝିଅ, ରାଜକୁମାରୀ, ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଭୟଙ୍କର ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଭୟ କରିଲେ ନାହିଁ।
ଵିଦର୍ଭତନଯା ରାଜନ୍ଵିଲଲାପ ସୁଦୁଃଖିତା। ଭର୍ତୃଶୋକପରୀତାଙ୍ଗୀ ଶିଲାତଲମଥାଶ୍ରିତା
ହେ ରାଜା, ବିଦର୍ଭ ରାଜାଙ୍କ ଝିଅ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ପତିଙ୍କ ଶୋକରେ ଶରୀର ଶିଉଁ ହୋଇ, ପଥର ଉପରେ ବସି ବିଲାପ କରିଲେ।
ସିହ୍ଯୋରସ୍କ ମହାବାହୋ ନିଷଧାନାଂ ଜନାଧିପ। କ୍ଵନୁ ରାଜନ୍ଗତୋସି ତ୍ଵଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ମାଂ ଵିଜନେ ଵନେ
ହେ ସିଂହ ଛାତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନିଷଧ ରାଜା, ତୁମେ କେଉଁଠି ଗଲା, ମୋତେ ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ଏକା ଛାଡ଼ି ଦେଲା?
ଅଶ୍ଵମେଧାଦିଭିର୍ଵୀର କ୍ରତୁଭିଶ୍ଚାପ୍ତଦକ୍ଷିଣୈଃ। କଥମିଷ୍ଟ୍ଵା ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ମଯି ମିଥ୍ଯା ପ୍ରଵର୍ତସେ
ହେ ବୀର, ତୁମେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ୟାଗ୍ନ୍ୟ କ୍ରତୁ କରି, ବହୁ ଦାନ ଦେଇଛ, ତେବେ ମୋପାଇଁ କିପରି ଅସତ୍ୟ କରୁଛ?
ଯତ୍ତ୍ଵଯୋକ୍ତଂ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ମତ୍ସମକ୍ଷଂ ମହାଦ୍ଯୁତେ। କର୍ତୁମର୍ହସି କଲ୍ଯାଣ ତଦୃତଂ ପାର୍ଥିଵର୍ଷଭ
ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମହାପ୍ରଭା, ତୁମେ ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଯାହା ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିଲା, ତାହା ପୂରଣ କରିବା ଉଚିତ, ହେ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ଠିକ୍।
ଯଚ୍ଚୋକ୍ତଂ ଵିହଗୈର୍ହଂସୈଃ ସମୀପେ ତଵ ଭୂମିପ। ମତ୍ସକାଶେ ଚ ତୈରୁକ୍ତଂ ତଦଵେକ୍ଷିତୁମର୍ହସି
ହେ ଭୂମିପତି, ତୁମେ ନିକଟରେ ହଂସ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପକ୍ଷୀ ଯାହା କହିଥିଲେ, ଏବଂ ମୋତେ ଯାହା କହିଥିଲେ, ସେଥିରେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ।
ଚତ୍ଵାର ଏକତୋ ଵେଦାଃ ସାଙ୍ଗୋପାଙ୍ଗାଃ ସଵିସ୍ତରାଃ। ସ୍ଵଧୀତା ମନୁଜଵ୍ଯାଘ୍ର ସତ୍ଯମେକଂ କିଲୈକତଃ
ଏକ ପାଖରେ ଚାରିଟି ଓ ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଓ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ସହିତ ଚିରାଳ ଅଧ୍ୟୟନ କରାଯାଇଛି, ହେ ନରବାଘ, ଅନ୍ୟ ପାଖରେ କେବଳ ସତ୍ୟ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଅଛି।
ତସ୍ମାଦର୍ହସି ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ସତ୍ଯଂ କର୍ତୁଂ ନରେଶ୍ଵର। ଉକ୍ତଵାନସି ଯଦ୍ଵୀର ମତ୍ସକାଶେ ପୁରା ଵଚଃ
ତେଣୁ, ହେ ଶତ୍ରୁ ନାଶକ, ହେ ନରେଶ, ତୁମେ ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଯାହା କହିଥିଲା, ହେ ବୀର, ସେଥିରେ ସତ୍ୟ ରଖିବା ଉଚିତ।