ଏଵଂ ତୁ ଵିଲପନ୍ତୀ ସା ରାଜ୍ଞୋ ଭାର୍ଯା ମହାତ୍ମନଃ। ଅନ୍ଵେଷତି ସ୍ମ ଭର୍ତାରଂ ଵନେ ଶ୍ଵାପଦସେଵିତେ
ଏଭଳି କାନ୍ଦୁଥିବା, ମହାନ ରାଜାଙ୍କ ଝିଅ ଜଙ୍ଗଲରେ ପଶୁମାନେ ଯେଉଁଠି ଘୁରୁଥିଲେ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ପତିକୁ ଖୋଜୁଥିଲେ।
ଉନ୍ମତ୍ତଵଦ୍ଭୀମସୁତା ଵିଲପନ୍ତୀ ତତସ୍ତତଃ। ହାହା ରାଜନ୍ନିତି ମୁହୁରିତଶ୍ଚେତଶ୍ଚ ଧାଵତି
ଭୀମାଙ୍କ ଝିଅ ପାଗଳ ଭଳି ଏଠି-ସେଠି ଘୁରୁଥିଲେ, ବାରମ୍ବାର 'ହା ରାଜା' ବୋଲି କାନ୍ଦୁଥିଲେ ଏବଂ ଦୌଡ଼ୁଥିଲେ।
ତାଂ ଶୁଷ୍ଯମାଣାମତ୍ଯର୍ଥଂ କୁରରୀମିଵ ଵାଶତୀମ୍। କରୁଣଂ ବହୁଶୋଚନ୍ତୀଂ ଵିଲପନ୍ତୀଂ ସୁମଧ୍ଯମାମ୍
ସେ ସୁନ୍ଦର ଦେହଯୁକ୍ତା, ଅତି ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଇ, ଏକ କୁରରୀ ପକ୍ଷୀ ଭଳି ଦୟାଳୁ ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦୁଥିଲେ, ଦୟା କରାଯିବା ଯୋଗ୍ୟ ଭାବରେ ବହୁତ ଦୁଃଖ କରୁଥିଲେ।
ସହସାଽଭ୍ଯାଗତାଂ ଭୈମୀମଭ୍ଯାଶପରିଵର୍ତିନୀମ୍। ଜଗ୍ରାହାଜଗରୋ ଗ୍ରାହୋ ମହାକାଯଃ କ୍ଷୁଧାନ୍ଵିତଃ
ଏଭଳି ନିକଟରେ ଘୁରୁଥିବା ସମୟରେ, ଅଚାନକ ଭୀମାଙ୍କ ଝିଅକୁ ଏକ ବଡ଼, ଭୁଖା ଅଜଗର ସାପ ଧରିନେଲା।
ସା ଗ୍ରସ୍ଯମାନା ଗ୍ରହେଣ ଶୋକେନ ଚ ପରାଜିତା। ନାତ୍ମାନଂ ଶୋଚତି ତଥା ଯଥା ଶୋଚତି ନୈଷଧମ୍
ସେ ସାପ ଦ୍ୱାରା ଗିଲାଯାଉଥିବା ଏବଂ ଦୁଃଖରେ ହାରିଯିବା ସମୟରେ, ନିଜ ପାଇଁ ତେତେ ଦୁଃଖ କରୁନାହାଁ, ଯେତେ ନଳ ପାଇଁ କରୁଥିଲେ।
ଦ୍ଵା ନାଥ ମାମିହ ଵନେ ଗ୍ରସ୍ଯମାନାମନାଗସମ୍। ଗ୍ରାହେଣାନେନ ଵିଜନେ କିମର୍ଥଂ ନାନୁଧାଵସି
ହେ ରକ୍ଷକ, ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ଏକା ଏବଂ ନିର୍ଦୋଷ ଥିବାବେଳେ, ଏହି ସାପ ମୋତେ ଗିଲୁଛି, ତୁମେ କାହିଁକି ଆସୁନାହାଁ?
କଥଂ ଭଵିଷ୍ଯସି ପୁନର୍ମାମନୁସ୍ମୃତ୍ଯ ନୈଷଧ। [କଥଂ ଭଵାଞ୍ଜଗାମାଦ୍ଯ ମାମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଵନେ ପ୍ରଭୋ।] ପାପାନ୍ମୁକ୍ତଃ ପୁନର୍ଲବ୍ଧ୍ଵା ବୁଦ୍ଧିଂ ଚୋତୋ ଧନାନି ଚ
ନଳ, ପୁଣି ମୋତେ ସ୍ମରଣ କରି, ତୁମେ କିପରି ହେବ? [ଆଜି ତୁମେ କିପରି ମୋତେ ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲ?] ତୁମେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ପୁଣି ବୁଦ୍ଧି ଏବଂ ଧନ ଲାଗିଲେ—
ଶ୍ରାନ୍ତସ୍ଯ ତେ କ୍ଷୁଧାର୍ତସ୍ ପରିଗ୍ଲାନସ୍ଯ ନୈଷଧ। କଃ ଶ୍ରମଂ ରାଜଶାର୍ଦୂଲ ନାଶଯିଷ୍ଯତି ତେଽନଘ
ନଳ, ତୁମେ କ୍ଲାନ୍ତ, ଭୁଖା ଏବଂ ଅତିଶୟ ଦୁଃଖିତ ହେବାବେଳେ, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ, ଏହି ସମସ୍ତ କ୍ଲାନ୍ତି କିଏ ଦୂର କରିବ, ନିର୍ମଳ?
ତାଂ ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଥା ଗ୍ରସ୍ତାମୁରଗେଣାଯତେକ୍ଷଣାମ୍। ଆକ୍ରନ୍ଦମାନାଂ ସଂଶ୍ରୁତ୍ଯ ଜଵେନାଭିସସାର ହ
ସେ ଜଣେ ସାପରେ ଧରାଯାଇଥିବା, ଡରରେ ଆଖି ଉଲାଟି ଦେଖି, ତାଙ୍କର ଚିତ୍କାର ଶୁଣି, ସେ ଶିକାରୀ ଦୌଡ଼ି ଆସିଲେ।
ତାଂ ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଥା ଗ୍ରସ୍ତାମୁରଗେଣାଯତେକ୍ଷଣାମ୍। ତ୍ଵରମାଣୋ ମୃଗଵ୍ଯାଧଃ ସଂଚରନ୍ଗହନେ ଵନେ। ସମଭିକ୍ରମ୍ଯ ଵେଗେନ ସତ୍ଵରଃ ସ ଵନେଚରଃ
ସେ ମହିଳାକୁ ସାପରେ ଧରିଥିବା ଦେଖି, ଶିକାରୀ ତୁରନ୍ତ ଘନ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ଦୌଡ଼ି, ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଦେଖିଲେ।
ମୁଖେ ତଂ ପାଟଯାମାସ ଶସ୍ତ୍ରେଣ ନିଶିତେନ ଚ। ନିର୍ଵିଚେଷ୍ଟଂ ଭୁଜଙ୍ଗଂ ତଂ ଵିଶସ୍ ମୃଗଜୀଵନଃ
ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେ ସାପର ମୁହଁ ଫାଟିଦେଲେ, ଏବଂ ଶିକାରୀ ସେ ନିଷ୍ପ୍ରାଣ ସାପକୁ ମାରିଦେଲେ।
ମୋକ୍ଷଯିତ୍ଵା ସ ତାଂଵ୍ଯାଧଃ ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯ ସଲିଲେନ ହ। ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯ କୃତାହାରାମଥ ପପ୍ରଚ୍ଛ ଭାରତ
ତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରି, ଶିକାରୀ ପାଣିରେ ଧୋଇଲେ, ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଲେ, ଖାଇବାକୁ ଦେଲେ, ତାପରେ ପଚାରିଲେ।
କସ୍ଯ ତ୍ଵଂ ମୃଗଶାଵାକ୍ଷି କଥଂ ଚାସ୍ଯାଗତା ଵନମ୍। କଥଂ ଚେଦଂ ମହତ୍କୃଚ୍ଛ୍ରଂ ପ୍ରାପ୍ତଵତ୍ଯସି ଭାମିନି
ତୁମେ କାହାର, ମୃଗନୟନୀ? କିପରି ଏହି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଆସିଲ? ଏମିତି ଦୁଃଖ କିପରି ପଡ଼ିଲ? କହ ଶୋଭନା।
ଦମଯନ୍ତୀ ତଥା ତେନ ପୃଚ୍ଛ୍ଯମାନା ଵିଶାଂପତେ। ସର୍ଵମେତଦ୍ଯଥାଵୃତ୍ତମାଚଚକ୍ଷେଽସ୍ଯ ଭାରତ
ତାଙ୍କ ପଚାରିବା ପରେ, ଦମୟନ୍ତୀ ସମସ୍ତ ଘଟଣା ଯେପରି ଘଟିଥିଲା, ସେପରି କହିଦେଲେ।
ତାମର୍ଧଵସ୍ତ୍ରସଂଵୀତାଂ ପୀନଶ୍ରୋଣିପଯୋଧରାମ୍। ସୁକୁମାରାନଵଦ୍ଯାଙ୍ଗୀଂ ପୂର୍ଣଚନ୍ଦ୍ରନିଭାନନାମ୍
ଅଧା ଛପଡ଼ା ପିନ୍ଧିଥିବା, ମୋଟ ଶୋଣି ଓ ଉଦର, ନରମ ଓ ଦୋଷରହିତ ଦେହ, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ମୁହଁ ଥିଲା।
ଅରାଲପକ୍ଷ୍ମନଯନାଂ ତଥା ମଧୁରଭାଷିଣୀମ୍। ଲକ୍ଷଯିତ୍ଵା ମୃଗଵ୍ଯାଧଃ କାମସ୍ଯ ଵଶମୀଯିଵାନ୍
ଘୁଞ୍ଚିଥିବା ପାପଡ଼ି ଆଖି, ମଧୁର କଥା କହୁଥିବା, ଏମିତି ଦେଖି ଶିକାରୀ ଅଭିଲାଷାରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ତାମଥ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଯା ଵାଚା ଲୁବ୍ଧକୋ ମୃଦୁପୂର୍ଵଯା। ସାନ୍ତ୍ଵଯାମାସ କାମାର୍ତସ୍ତଦବୁଧ୍ଯତ ଭାମିନୀ
ତାପରେ ଶିକାରୀ ମନରେ ଅଭିଲାଷା ଆଣି, ମୃଦୁ ଓ ମିଠା କଥାରେ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ; କିନ୍ତୁ ସେ ମହିଳା ତାଙ୍କ ମନସ୍କାମନା ବୁଝିଗଲେ।
ଦମଯନ୍ତ୍ଯପି ତଂ ଦୁଷ୍ଟମୁପଲଭ୍ଯ ପତିଵ୍ରତା। ତୀଵ୍ରରୋଷସମାଵିଷ୍ଟା ପ୍ରଜଜ୍ଵାଲେଵ ମନ୍ଯୁନା
ଦମୟନ୍ତୀ, ସ୍ୱାମୀନିଷ୍ଠା ଥିବା, ସେ ଦୁଷ୍ଟକୁ ଚିହ୍ନି, ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ମନେ ଅଗ୍ନି ପରି ଜଳିଉଠିଲେ।
ସ ତୁ ପାପମତିଃ କ୍ଷୁଦ୍ରଃ ପ୍ରଧର୍ଷଯିତୁମାତୁରଃ। ଦୁର୍ଧର୍ଷାଂ ତର୍କଯାମାସ ଦୀପ୍ତାମଗ୍ନିଶିଖାମିଵ
ସେ ପାପମନା, ନିଚ ଲୋକ, ଅତି ଆସକ୍ତିରେ, ତାଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ଯେପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ଶିଖାକୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରାଯାଏ।
ଦମଯନ୍ତୀ ତୁ ଦୁଃଖାର୍ଥା ପତିରାଜ୍ଯଵିନାକୃତା। ଅତୀତଵାକ୍ଯଥେ କାଲେ ଶଶାପୈନଂ ରୁଷା କିଲ
ଦମୟନ୍ତୀ, ସ୍ୱାମୀ ଓ ରାଜ୍ୟ ହରାଇ ଦୁଃଖରେ ଥିବା, ସେ ଶିକାରୀର କଥା ଶୁଣି, କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ।
ଯଥାଽହଂ ନୈଷଧାଦନ୍ଯଂ ମନସାଽପି ନ ଚିନ୍ତଯେ। ତଥାଽଯଂ ପତତାଂ କ୍ଷୁଦ୍ରଃ ପରାସୁର୍ମୃଗଜୀଵନଃ
ମୁଁ ନୈଷଧ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁରୁଷକୁ ମନରେ ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତା କରେନି, ଏହି ନିଚ ଶିକାରୀ ମଧ୍ୟ ପତିତ ମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନଷ୍ଟ ହେଉ।
ଉକ୍ତମାତ୍ରେ ତୁ ଵଚନେ ତଯା ସ ମୃଗଜୀଵନଃ। ଵ୍ଯସୁଃ ପପାତ ମେଦିନ୍ଯାମଗ୍ନିଦଗ୍ଧ ଇଵ ଦ୍ରୁମଃ
ସେ କଥା କହିବା ସହିତ, ଶିକାରୀ ତୁରନ୍ତ ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ି, ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ିଥିବା ଗଛ ପରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ସା ନିହତ୍ଯ ମୃଗଵ୍ଯାଧଂ ପ୍ରତସ୍ଥେ କମଲେକ୍ଷଣା। ଵନଂ ପ୍ରତିଭଯଂ ଶୂନ୍ଯଂ ଝିଲ୍ଲିକାଗଣନାଦିତମ୍
ଶିକାରୀକୁ ମାରିଦେଇ, କମଳନୟନୀ ମହିଳା ଭୟଙ୍କର, ଶୂନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଝିଙ୍କିରି ପିଲା ଶବ୍ଦ ହେଉଥିଲା।
ସିଂହଦ୍ଵୀପିରୁରୁଵ୍ଯାଘ୍ରଵରାହର୍କ୍ଷଗଣୈର୍ଯୁତମ୍। ନାନାପକ୍ଷିଗଣାକୀର୍ଣାଂ ମ୍ଲେଚ୍ଛତସ୍କରସେଵିତମ୍
ସେଠାରେ ସିଂହ, ବାଘ, ବଡ଼ ଚିତା, ବନ୍ଦର, ଭାଲୁ ଓ ଅନେକ ପକ୍ଷୀ ଥିଲେ, ଏବଂ ମଲେଚ୍ଛ ଓ ଚୋରମାନେ ଯାଉଥିଲେ।
ସାଲଵେଣୁଧଵାଶ୍ଵତ୍ଥତିନ୍ଦୁକେଙ୍ଗୁଦିକିଂଶୁକୈଃ। ଅର୍ଜୁନାରିଷ୍ଟସଂଛନ୍ନଂ ସ୍ଯନ୍ଦନୈଶ୍ଚ ସଶାଲ୍ମଲୈଃ
ସାଲ, ବାଁସ, ଧବ, ଅଶ୍ୱଥ, ତିନ୍ଦୁକ, ଏଂଗୁଡି, କିଂଶୁକ, ଅର୍ଜୁନ, ଅରିଷ୍ଟ ଓ ଶାଲମଲି ଗଛରେ ଢାକାଯାଇଥିଲା।
ଜମ୍ବ୍ଵାମ୍ରଲୋଧ୍ରଖଦିରଶାକଵେତ୍ରସମାକୁଲମ୍। ପଦ୍ମକାମଲକପ୍ଲକ୍ଷକଦମ୍ବୋଦୁମ୍ବରାଵୃତମ୍
ଜାମୁ, ଆମ୍ବ, ଲୋଧ୍ର, ଖଦିର, ଶାକ, ବେତସ ଓ ପଦ୍ମ, କାମଳ, ପ୍ଲକ୍ଷ, କଦମ୍ବ, ଉଦୁମ୍ବର ଗଛରେ ଭରିଥିଲା।
ବଦରୀବିଲ୍ଵସଂଛନ୍ନଂ ନ୍ଯଗ୍ରୋଧୈଶ୍ଚ ସମାକୁଲମ୍। ପ୍ରିଯାଲତାଲଖର୍ଜୂରହରୀତକିବିଭୀତକୈଃ
ବଦରୀ ଓ ବିଲ୍ବ ଗଛରେ ଢକି ରହିଛି, ବଡ଼ ଗଛରେ ଭରିଯାଇଛି, ଆଉ ପ୍ରିୟ ଲତା, ତାଳ, ଖଜୁରି, ହରୀତକି ଓ ବିଭୀତକ ଗଛରେ ଶୋଭା ପାଉଛି।
ନାନାଧାତୁଶତୈର୍ନଦ୍ଧାନ୍ଵିଵିଧାନପି ଚାଚଲାନ୍। ନିକୁଞ୍ଜାନ୍ପକ୍ଷିସଂଘୁଷ୍ଟାନ୍ଦରୀଶ୍ଚାଦ୍ଭୁତଦର୍ଶନାଃ
ନାନା ଧାତୁ ଦେଇ ଗଠିତ ବିଭିନ୍ନ ପାହାଡ଼ ଓ ଅନେକ ଗୁହା, ଜଣା ଚିଡ଼ିଆ ଦଳର ଶବ୍ଦରେ ମୁହିଁ ହୋଇଥିବା ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଯିବା ଗୁହା ଦେଖିଲେ।
ନଦୀ ସରାଂସି ଵାପୀଶ୍ଚ ଵିଵିଧାଂଶ୍ଚରତୋ ଦ୍ଵିଜାନ୍। ସା ବହୂନ୍ଭୀମରୂପାଂଶ୍ଚ ପିଶାଚୋରଗରାକ୍ଷସାନ୍
ସେ ଘୁଞ୍ଚି ଘୁଞ୍ଚି ଅନେକ ପ୍ରକାର ନଦୀ, ଝିଲି, ଓ ଜଳାଶୟ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଆକାରର ଅନେକ ପିଶାଚ, ସାପ ଓ ରାକ୍ଷସ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
ପଲ୍ଵଲାନି ତଟାକାନି ଗିରିକୂଟାନି ସର୍ଵଶଃ। ସରିତ୍ସରାଂସି ଚ ତଦା ଦଦର୍ଶାଦ୍ଭୁତଦର୍ଶନାମ୍
ସେ ସମସ୍ତଘଟି ଅନେକ ପାଲ୍ବଳ, ତାଳା, ପାହାଡ଼ର ଚୂଡ଼ା, ଏବଂ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଯିବା ନଦୀ ଓ ଝିଲି ଦେଖିଲେ।