ରେମେ ସହ ତଯା ରାଜଞ୍ଛଚ୍ଯେଵ ବଲଵୃତ୍ରହା। ଅତୀଵ ମୁଦିତୋ ରାଜା ଭ୍ରାଜମାନୋଂଶୁମାନିଵ
ହେ ରାଜନ୍, ନଳ ଦମୟନ୍ତୀ ସହ ଏମିତି ଆନନ୍ଦ କରିଲେ, ଯେପରି ବଳବିଜେତା ଇନ୍ଦ୍ର ଶଚୀ ସହ ବିଜୟ ପରେ ଆନନ୍ଦ କରିଥିଲେ। ରାଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଇଥିଲେ।
ଅରଞ୍ଜଯତ୍ପ୍ରଜା ଵୀରୋ ଧର୍ମେଣ ପରିପାଲଯନ୍। ଈଜେ ଚାପ୍ଯଶ୍ଵମେଧେନ ଯଯାତିରିଵ ନାହୁଷଃ। ଅନ୍ଯୈଶ୍ଚ ବହୁଭିର୍ଧୀମାନ୍କ୍ରତୁଭିଶ୍ଚାପ୍ତଦକ୍ଷିଣୈଃ
ସେ ଶୂରବୀର ରାଜା ନ୍ୟାୟରେ ପ୍ରଜାମାନୋଁକୁ ରକ୍ଷା କରି, ସେମାନୋଁକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲେ। ସେ ଯୟାତିଙ୍କ ପରି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ ଏବଂ ଅନେକ ଅନ୍ୟ ମହାୟଜ୍ଞ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଚୁର ଦାନ ସହ କରିଥିଲେ।
ପୁଗଶ୍ଚ ରମଣୀଯେଷୁ ଵନେଷୂପଵନେଷୁ ଚ। ଦମଯନ୍ତ୍ଯା ସହ ନଲୋ ଵିଜହାରାମରୋପମଃ
ସୁନ୍ଦର ବନ ଓ ଉପବନରେ, ଦେବତାଙ୍କ ସମାନ ନଳ ଦମୟନ୍ତୀ ସହ ଖେଳିବାରେ ମନ ଲଗାଇଥିଲେ।
ଜନଯାମାସ ଚ ତତୋ ଦମଯନ୍ତ୍ଯାଂ ମହାମନାଃ। ଇନ୍ଦ୍ରସେନଂ ସୁତଂ ଚାପି ଇନ୍ଦ୍ରସେନାଂ ଚକନ୍ଯକାମ୍
ତାପରେ ମହାନ ହୃଦୟ ନଳ, ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଇନ୍ଦ୍ରସେନ ନାମକ ପୁଅ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରସେନା ନାମକ ଝିଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ଏଵଂ ସ ଯଜମାନଶ୍ଚ ଵିହରଂଶ୍ଚ ନରାଧିପଃ। ରରକ୍ଷ ଵସୁସଂପୂର୍ଣାଂ ଵସୁଧାଂ ଵସୁଧାଧିପଃ
ଏଭଳି ରାଜା ଯଜ୍ଞ କରିବା ଓ ଆନନ୍ଦ କରିବା ସହିତ, ଧନ-ଧାନ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ଵୃତେ ତୁ ନୈଷଧେ ଭୈମ୍ଯା ଲୋକପାଲା ମହୌଜସଃ। ଯାନ୍ତୋ ଦଦୃଶୁରାଯାନ୍ତଂ ଦ୍ଵାପରଂ କଲିନା ସହ
ଦମୟନ୍ତୀ ଦ୍ୱାରା ନିଷଧରାଜ ବରଣ ହେବା ପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲୋକପାଳମାନେ ଯିବା ବେଳେ, ସେମାନେ ଦ୍ୱାପରଙ୍କୁ କଳି ସହ ଆସୁଥିବା ଦେଖିଲେ।
ଅଥାବ୍ରଵୀତ୍କଲିଂ ଶକ୍ରଃ ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ବଲଵୃତ୍ରହା। ଦ୍ଵାପରେଣ ସହାଯେନ କଲେ ବ୍ରୂହି କ୍ଵ ଯାସ୍ଯସି
ତାପରେ ବଳବିଜେତା ଇନ୍ଦ୍ର, କଳିଙ୍କୁ ଦ୍ୱାପର ସହ ଦେଖି, କହିଲେ: 'କଳି, ତୁମେ ଦ୍ୱାପର ସହ କେଉଁଠି ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?'
ତତୋଽବ୍ରଵୀତ୍କଲିଃ ଶକ୍ରଂ ଦମଯନ୍ତ୍ଯାଃ ସ୍ଵଯଂଵରମ୍। ଗତ୍ଵା ହି ଵରଯିଷ୍ଯେ ତାଂ ମନୋ ହି ମମ ତାଂ ଗତମ୍
ତେବେ କଳି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: 'ମୁଁ ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କ ସ୍ୱୟଂବରକୁ ଯାଉଛି, କାରଣ ମୋର ମନ ତାଙ୍କୁ ବରଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ।'
ତମବ୍ରଵୀତ୍ପ୍ରହସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରୋ ନିର୍ଵୃତ୍ତଃ ସ ସ୍ଵଯଂଵରଃ। ଵୃତସ୍ତଯା ନଲୋ ରାଜା ପତିରସ୍ମତ୍ସମୀପତଃ
ଇନ୍ଦ୍ର ହସି କହିଲେ: 'ସ୍ୱୟଂବର ଶେଷ ହୋଇଯାଇଛି; ଦମୟନ୍ତୀ ଆମ ସମ୍ମୁଖରେ ନଳଙ୍କୁ ପତି ଭାବେ ବରଣ କରିଛନ୍ତି।'
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ଶକ୍ରେଣ କଲିଃ କୋପସମନ୍ଵିତଃ। ଦେଵାନାମନ୍ତ୍ର୍ଯ ତାନ୍ସର୍ଵାନୁଵାଚେଦଂ ଵଚସ୍ତଦା
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, କଳି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ନେଇ, ସେମାନଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଦେଵାନାଂ ମାନୁଷଂ ମଧ୍ଯେ ଯତ୍ସା ପତିମଵିନ୍ଦତ। ନନୁ ତସ୍ଯା ଭଵେନ୍ନ୍ଯାଯ୍ଯଂ ଵିପୁଲଂ ଦଣ୍ଡଧାରଣମ୍
'ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସମୟରେ, ସେ ଏକ ମାନବ ପତି ବାଛିଛନ୍ତି, ତେଣୁ ସେ ଭାରି ଦଣ୍ଡ ଦେଖିବା ଯୋଗ୍ୟ।'
ଏଵମୁକ୍ତେ ତୁ କଲିନା ପ୍ରତ୍ଯୂଚୁସ୍ତେ ଦିଵୌକସଃ। ଅସ୍ମାଭିଃ ସଭନୁଜ୍ଞାତେ ଦମଯନ୍ତ୍ଯା ନଲୋ ଵୃତଃ
କଳି ଏପରି କହିବା ପରେ, ଦେବତାମାନେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: 'ଦମୟନ୍ତୀ ଆମ ଅନୁମତିରେ ନଳଙ୍କୁ ବରଣ କରିଛନ୍ତି।'
କା ହି ସର୍ଵଗୁଣୋପେତଂ ନାଶ୍ରଯେତ ନଲଂ ନୃପମ୍। ଯୋ ଵେଦ ଧର୍ମାନଖିଲାନ୍ଯଥାଵଚ୍ଚରିତଵ୍ରତଃ
'ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଯେଉଁ ରାଜା ନଳ ଅତିଶୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ଜାଣନ୍ତି ଏବଂ ନିଷ୍ଠାରେ ଚାଲନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ବାଛିବାରେ କିଏ ଦ୍ୱିଧା କରିବ?'
ଯୋଽଧୀତେ ଚତୁରୋ ଵେଦାନ୍ସର୍ଵାନାଖ୍ଯାନପଞ୍ଚମାନ୍। ଅହିଂସାନିରତୋ ଯଶ୍ଚ ସତ୍ଯଵାଦୀ ଦୃଢଵ୍ରତଃ
'ଯିଏ ଚାରିଟି ବେଦ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପୌରାଣିକ କଥା ଅଧ୍ୟୟନ କରିଛନ୍ତି, ଯିଏ ଅହିଂସାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ସତ୍ୟ କହନ୍ତି ଏବଂ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେ ନଳଙ୍କୁ କିଏ ବାଛିବେ ନାହିଁ?'
ଯସ୍ମିନ୍ଦାକ୍ଷ୍ଯଂ ଧୃତିର୍ଜ୍ଞାନଂ ତପଃ ଶୌଚଂ ଦମଃ ଶମଃ। ଧ୍ରୁଵାଣି ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରେ ଲୋକପାଲସମେ ନୃପେ
ଯେଉଁ ରାଜାଙ୍କ ଭିତରେ ଦକ୍ଷତା, ଧୃତି, ଜ୍ଞାନ, ତପସ୍ୟା, ପବିତ୍ରତା, ଆତ୍ମସଂୟମ ଓ ଶାନ୍ତି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବସିଛି, ସେମାନେ ଲୋକପାଳ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ହେବେ, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ।
ଏଵଂରୂପଂ ନଲଂ ଯୋ ଵୈ କାମଯେଚ୍ଛପିତୁଂ କଲେ। ଆତ୍ମାନଂ ସ ଶପେନ୍ମୂଢୋ ହନ୍ଯାଦାତ୍ମାନମାତ୍ମନା
ଯିଏ ଏପରି ଗୁଣୀ ନଳଙ୍କୁ ମୂଢ଼ତାବଶତଃ ଜିତିବାକୁ ଚାହେ, ସେ ନିଜ ନାଶ ଇଚ୍ଛା କରେ ଓ ନିଜ ହାତରେ ନିଜକୁ ଧ୍ଵଂସ କରେ ।
ଏଵଂଗୁଣଂ ନଲଂ ଯୋ ଵୈ କାମଯେଚ୍ଛପିତୁଂ କଲେ। କୃଚ୍ଛ୍ରେ ସ ନରକେ ମଞ୍ଜେଦଗାଧେ ଵିପୁଲେ ହ୍ରଦେ
ଏପରି ଗୁଣବତୀ ନଳଙ୍କୁ ଯିଏ ଜିତିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ସେ ଅପାର ଓ ଗଭୀର ନରକରେ ପଡ଼ିଯିବ ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା କଲିଂ ଦେଵା ଦ୍ଵାପରଂ ଚ ଦିଵଂ ଯଯୁଃ। ତତୋ ଗତେଷୁ ଦେଵେଷୁ କଲିର୍ଦ୍ଵାପରମବ୍ରଵୀତ୍
ଏଭଳି କହି ଦେବତାମାନେ କଳି ଓ ଦ୍ୱାପରଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଦେବଲୋକକୁ ଚଲିଗଲେ । ତାପରେ ଦେବତାମାନେ ଯିବା ପରେ, କଳି ଦ୍ୱାପରଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ସଂଯନ୍ତୁଂ ନୋତ୍ସହେ କୋପଂ ନଲେ ଵତ୍ସ୍ଯାମି ଦ୍ଵାପର। ଭ୍ରଂଶଯିଷ୍ଯାମି ତଂ ରାଜ୍ଯାନ୍ନ ଭୈମ୍ଯା ସହ ରଂସ୍ଯତେ
ମୁଁ ମୋ କ୍ରୋଧକୁ ଦମନ କରିପାରିବିନାହିଁ; ହେ ଦ୍ୱାପର, ମୁଁ ନଳଙ୍କ ସହିତ ରହିବି ଓ ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରୁ ବିଚ୍ୟୁତ କରିଦେବି; ସେ ଭାଇମୀ ସହ ଶୁଖ ପାଇପାରିବେନାହିଁ ।
ତ୍ଵମପ୍ଯକ୍ଷାନ୍ସମାଵିଶ୍ଯ ସାହାଯ୍ଯଂ କର୍ତୁମର୍ହସି। `ମମ ପ୍ରିଯକୃତେ ହ୍ଯସ୍ମନ୍କୃତଵାଂଶ୍ଚ ଭଵିଷ୍ଯସି
ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଦ୍ୟୁତ ମାନେ ଯାଇ, ମୋତେ ସହଯୋଗ କରିବାକୁ ଉଚିତ; ମୋ ପ୍ରୀତି ପାଇଁ ଏହି କାମ ତୁମେ ଆମ ପାଇଁ କରିବ ।
ଏଵଂ ସ ସମଯଂ କୃତ୍ଵା ଦ୍ଵାପରେଣ କଲିଃ ସହ। ଆଜଗାମ ତତସ୍ତତ୍ର ଯତ୍ରରାଜା ସ ନୈଷଧଃ
ଏଭଳି ଦ୍ୱାପର ସହିତ ଚୁକ୍ତି କରି, କଳି ସେଠାକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ନିଷଧ ରାଜା ନଳ ଥିଲେ ।
ସ ନିତ୍ଯମନ୍ତରପ୍ରେକ୍ଷୀ ନିଷଧେଷ୍ଵଵସଚ୍ଚିରମ୍। ଅଥାସ୍ଯ ଦ୍ଵାଦଶେ ଵର୍ଷେ ଦଦର୍ଶ କଲିରନ୍ତରମ୍
ସେ ସବୁବେଳେ ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟି ରଖି, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ନିଷଧ ଦେଶରେ ରହିଲେ; ପରେ, ବାରଷ ବର୍ଷରେ, କଳି ଏକ ଅବସର ଦେଖିଲେ ।
କୃତ୍ଵା ମୂତ୍ରମୁପସ୍ପୃଶ୍ଯ ସଂଧ୍ଯାମନ୍ଵାସ୍ତ ନୈଷଧଃ। ଅକୃତ୍ଵା ପାଦଯୋଃ ଶୌଚଂ ତତ୍ରୈନଂ କଲିରାଵିଶତ୍
ନଳ ପିଶାବ କରି ପବିତ୍ରତା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ସଂଧ୍ୟା ବନ୍ଦନା କଲେ; କିନ୍ତୁ ପାଦ ଧୋଇନଥିବାରୁ, ସେ ସମୟରେ କଳି ତାଙ୍କ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ ।
ସ ସମାଵିଶ୍ଯ ଚ ନଲଂ ସମୀପଂ ପୁଷ୍କରସ୍ଯ ଚ। ଗତ୍ଵା ପୁଷ୍କରମାହେଦମେହି ଦୀଵ୍ଯ ନଲେନ ଵୈ
କଳି ନଳଙ୍କ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ପୁଷ୍କରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ; ସେଠାରେ ପୁଷ୍କରକୁ କହିଲେ: 'ଚାଲ, ନଳ ସହିତ ଦ୍ୟୁତ ଖେଳିବାକୁ ଯାଉ ।'
ଅକ୍ଷଦ୍ଯୂତେ ନଲଂ ଜେତା ଭଵାନ୍ହି ସହିତୋ ମଯା। ନିଷଧାନ୍ପ୍ରତିପଦ୍ଯସ୍ଵ ଜିତ୍ଵା ରାଜ୍ଯଂ ନଲଂ ନୃପମ୍
ମୋ ସହିତ ଥିଲେ, ତୁମେ ଦ୍ୟୁତ ଖେଳରେ ନଳକୁ ଜିତିପାରିବ; ରାଜା ନଳକୁ ହରାଇ, ନିଷଧ ରାଜ୍ୟକୁ ଆପଣା କର ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ କଲିନା ପୁଷ୍କରୋ ନଲମଭ୍ଯଯାତ୍। କଲିଶ୍ଚୈଵ ଵୃଷୋ ଭୂତ୍ଵା ତଂ ଵୈ ପୁଷ୍କରମନ୍ଵଯାତ୍
କଳିଙ୍କ ଏହିପରି କଥା କହିବା ପରେ, ପୁଷ୍କର ନଳଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ; ଏବଂ କଳି ଦ୍ୟୁତ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ପୁଷ୍କରଙ୍କ ପଛରେ ଚଲିଗଲେ ।
ଆସାଦ୍ଯ ତୁ ନଲଂ ଵୀରଂ ପୁଷ୍କରଃ ପରଵୀରହା। ଦୀଵ୍ଯାଵେତ୍ଯବ୍ରଵୀଦ୍ଧାତା ଵୃଷେଣେତି ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ
ପୁଷ୍କର, ଶୂର ନଳଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଯାଇ, ପୁନଃପୁନି ଦ୍ୟୁତ ଖେଳିବାକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କଲେ, ଦ୍ୟୁତକୁ ସାକ୍ଷୀ ରଖି ।
ନ ଚକ୍ଷମେ ତତୋ ରାଜା ସମାହ୍ଵାନଂ ମହାମନାଃ। ଵୈଦର୍ଭ୍ଯାଃ ପ୍ରେକ୍ଷମାଣାଯାଃ ପ୍ରାପ୍ତକାଲମମନ୍ଯତ
ମହାମନା ରାଜା ଏହି ଆହ୍ୱାନକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିପାରିଲେନାହିଁ, ବିଶେଷକରି ଯେତେବେଳେ ବୈଦର୍ଭୀ ଦମୟନ୍ତୀ ଦେଖୁଥିଲେ; ସେ ଏହାକୁ ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟ ଭାବିଲେ ।
ତତଃ ସ ରାଜ୍ଞା ସହସା ଦେଵିତୁଂ ସଂପ୍ରଚକ୍ରମେ
ତାପରେ, ସେ ରାଜା ସହ ହଠାତ୍ ଦ୍ୟୁତ ଖେଳିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ ।
ଭ୍ରାତ୍ରା ଦେଵାଭିଭୂତେନ ଦୈଵାଵିଷ୍ଟୋ ଜନାଧିପଃ।' ହିରଣ୍ଯସ୍ଯ ସୁଵର୍ଣସ୍ଯ ଯାନଯୁଗ୍ଯସ୍ ଵାସସାମ୍। ଆଵିଷ୍ଟଃ କଲିନା ଦ୍ଯୂତେ ଜୀଯତେ ସ୍ମ ନଲସ୍ତଦା
ଭାଇ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ ପ୍ରଭାବିତ ଓ ଦୈବବଶତଃ ଅଧିନ ହୋଇଥିବା ଏହି ରାଜା, କଳି ଦ୍ୟୁତରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସୁନା, ରତ୍ନ, ରଥ, ବସ୍ତ୍ର ଆଦି ହାରିଗଲେ; ଏହିପରି ଭାବରେ ନଳ ହରିଗଲେ ।