ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଦର୍ଶନଂ ଯଜ୍ଞେ ଗତିଂ ଚାନୁତ୍ତମାଂ ଶୁଭାମ୍। ନୈଷଧାଯ ଦଦୌ ଶକ୍ରଃ ପ୍ରୀଯମାଣଃ ଶଚୀପତିଃ
ଇନ୍ଦ୍ର, ଶଚୀଙ୍କ ପତି, ନିଷଧଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞରେ ସାକ୍ଷାତ୍ ଦେଖିବାର ସୁଯୋଗ ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଶୁଭ ମାର୍ଗ ଦେଲେ, କାରଣ ତାଙ୍କର ମନ ଖୁସି ହେଇଥିଲା।
ଅଗ୍ନିରାତ୍ମଭଵଂ ପ୍ରାଦାଦ୍ଯତ୍ର ଵାଞ୍ଛତି ନୈଷଧଃ। ଲୋକାନାତ୍ମପ୍ରଭାଂଶ୍ଚୈଵ ଦଦୌ ତସ୍ମୈ ହୁତାଶନଃ
ଅଗ୍ନି ନିଷଧ ଯେଉଁଠି ଚାହିଲେ, ସେଠି ନିଜ ପୁତ୍ର ପ୍ରଦାନ କଲେ; ଏବଂ ଅଗ୍ନିଦେବ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଆଲୋକରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଲୋକ ଦେଲେ।
ଯମସ୍ତ୍ଵନ୍ନରସଂ ପ୍ରାଦାଦ୍ଧର୍ମେ ଚ ପରମାଂ ସ୍ଥିତିମ୍। ଅପାଂପତିରପାଂ ଭାଵଂ ଯତ୍ରଵାଞ୍ଛତି ନୈପଧଃ ।। ସ୍ରଜଶ୍ଚୋତ୍ତମଗନ୍ଧାଢ୍ଯାଃ ସର୍ଵେଚ ମିଥୁନଂ ଦଦୁଃ
ଯମ ତାଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟର ସ୍ୱାଦ ଏବଂ ଧର୍ମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୃଢତା ଦେଲେ; ଜଳର ଦେବତା ନିଷଧ ଯେଉଁଠି ଚାହିଲେ, ସେଠି ଜଳର ମୂଳତ୍ୱ ଦେଲେ। ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ଗନ୍ଧର ମାଳା ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାଇଁ ଏକ ଦମ୍ପତି ଦେଲେ।
ଵରାନେଵଂ ପ୍ରଦାଯାସ୍ଯ ଦେଵାସ୍ତେ ତ୍ରିଦିଵଂ ଗତାଃ। `ଏତତ୍ସର୍ଵଂ ନଲୋଽପଶ୍ଯଦ୍ଦମଯନ୍ତୀ ଚ ଭାରତ। ଯଥା ସ୍ଵପ୍ନଂ ମହାରାଜ ତଥୈଵ ଦଦୃଶୁର୍ଜନାଃ
ଏପରି ଭାବେ ଦେବତାମାନେ ନିଷଧଙ୍କୁ ଅନେକ ଦାନ ଦେଇ, ତିନି ଦିବରେ ଚାଲିଗଲେ। ନଳ ଓ ଦମୟନ୍ତୀ ସମସ୍ତ ଦେଖିଲେ; ଏବଂ ଲୋକମାନେ ଏହାକୁ ସ୍ୱପ୍ନ ଭଳି ଦେଖିଲେ, ମହାରାଜ।
ତତଃ ସ୍ଵଯଵରଂ ଚକ୍ରେ ଭୀମୋ ରାଜାଽତିମାନୁଷମ୍। ସମାଗତେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଭୂପାଲେସୁ ଵିଶାଂପତେ
ତାପରେ ଭୀମ ରାଜା ଏକ ଅତି ଅଲୌକିକ ସ୍ଵୟଂବର ଆୟୋଜନ କଲେ, ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଏକଠା ହେଇଥିଲେ, ହେ ବିଶ୍ ମହାରାଜ।
ଦମଯନ୍ତ୍ଯପି ତଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାରାଜମଣ୍ଡଲମୃଦ୍ଧିମତ୍। ଅନ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯନୈଷଧଂ ଵଵ୍ରେ ଭୈମୀ ଧର୍ମେଣ ଭାରତ
ଦମୟନ୍ତୀ ରାଜାମାନଙ୍କର ଏହି ଭବ୍ୟ ମଣ୍ଡଳ ଦେଖି, ନିଶାଧକୁ ଭଲଭାବରେ ବିଚାର କରି, ଧର୍ମରେ ଅନୁସୃତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଚୟନ କଲେ, ହେ ଭାରତ।
ଵୃତେ ଚ ନୈଷଧେ ଭୈମ୍ଯା ନିଵୃତ୍ତେ ଚ ସ୍ଵଯଂଵରେ। ସର୍ଵ ଏଵ ମହୀପାଲାଃ ପ୍ରତିଜଗ୍ମୁର୍ଯଥାଗତମ୍
ବିଦର୍ଭର ରାଜକୁମାରୀ ଦ୍ୱାରା ନିଷଧରାଜଙ୍କୁ ବରଣ କରିବା ପରେ ଏବଂ ସ୍ୱୟଂବର ସମାପ୍ତ ହେଉଥିବା ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ଏକଠି ହୋଇଥିବା ରାଜାମାନେ ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେହିପରି ତାଙ୍କ ଦେଶକୁ ଫେରିଗଲେ।
ପାର୍ଥିଵାଶ୍ଚାନୁଭୂଯାସ୍ଯ ଵିଵାହଂ ଵିସ୍ମଯାନ୍ଵିତାଃ। ଦମଯନ୍ତ୍ଯାଶ୍ଚ ମୁଦିତାଃ ପ୍ରତିଜଗ୍ମୁର୍ଯଥାଗତମ୍
ସେହି ବିଶ୍ମୟଜନକ ବିବାହ ଦେଖି ଏବଂ ଦମୟନ୍ତୀ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଭୂମିର ଶାସକମାନେ ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେହିପରି ତାଙ୍କ ଦେଶକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଗତେଷୁ ପାର୍ଥିଵେନ୍ଦ୍ରେଷୁ ଭୀମଃ ପ୍ରୀତୋ ମହାମନାଃ। ଵିଵାହଂ କାରଯାମାସ ଦମଯନ୍ତ୍ଯା ନଲସ୍ଯ ଚ
ସମସ୍ତ ରାଜା ଚାଲିଯିବା ପରେ, ମହାନ ଭୀମ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଦମୟନ୍ତୀ ଓ ନଳଙ୍କ ବିବାହ କରାଇଦେଲେ।
ଉଷ୍ଯ ତତ୍ର ତଥାକାମଂ ନୈଷଧୋ ଦ୍ଵିପଦାଂଵରଃ। ଭୀମେନ ସମନୁଜ୍ଞାତୋ ଜଗାମ ନଗରଂ ସ୍ଵକମ୍। ଅଵାପ୍ଯ ନାରୀରତ୍ନଂ ତୁ ପୁଣ୍ଯଶ୍ଲୋକୋପି ପାର୍ଥିଵଃ
ନିଷଧରାଜ ନଳ, ଭୀମଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ଚାହିଁଥିବା ଦିନ ଯେତେ ଇଚ୍ଛା ରହିଲେ, ସେତେ ଦିନ ରହି, ତାପରେ ନାରୀମଣି ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କୁ ଲାଗି ଏବଂ କୀର୍ତ୍ତି ହାସଲ କରି, ନିଜ ନଗରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ରେମେ ସହ ତଯା ରାଜଞ୍ଛଚ୍ଯେଵ ବଲଵୃତ୍ରହା। ଅତୀଵ ମୁଦିତୋ ରାଜା ଭ୍ରାଜମାନୋଂଶୁମାନିଵ
ହେ ରାଜନ୍, ନଳ ଦମୟନ୍ତୀ ସହ ଏମିତି ଆନନ୍ଦ କରିଲେ, ଯେପରି ବଳବିଜେତା ଇନ୍ଦ୍ର ଶଚୀ ସହ ବିଜୟ ପରେ ଆନନ୍ଦ କରିଥିଲେ। ରାଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଇଥିଲେ।
ଅରଞ୍ଜଯତ୍ପ୍ରଜା ଵୀରୋ ଧର୍ମେଣ ପରିପାଲଯନ୍। ଈଜେ ଚାପ୍ଯଶ୍ଵମେଧେନ ଯଯାତିରିଵ ନାହୁଷଃ। ଅନ୍ଯୈଶ୍ଚ ବହୁଭିର୍ଧୀମାନ୍କ୍ରତୁଭିଶ୍ଚାପ୍ତଦକ୍ଷିଣୈଃ
ସେ ଶୂରବୀର ରାଜା ନ୍ୟାୟରେ ପ୍ରଜାମାନୋଁକୁ ରକ୍ଷା କରି, ସେମାନୋଁକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲେ। ସେ ଯୟାତିଙ୍କ ପରି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ ଏବଂ ଅନେକ ଅନ୍ୟ ମହାୟଜ୍ଞ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଚୁର ଦାନ ସହ କରିଥିଲେ।
ପୁଗଶ୍ଚ ରମଣୀଯେଷୁ ଵନେଷୂପଵନେଷୁ ଚ। ଦମଯନ୍ତ୍ଯା ସହ ନଲୋ ଵିଜହାରାମରୋପମଃ
ସୁନ୍ଦର ବନ ଓ ଉପବନରେ, ଦେବତାଙ୍କ ସମାନ ନଳ ଦମୟନ୍ତୀ ସହ ଖେଳିବାରେ ମନ ଲଗାଇଥିଲେ।
ଜନଯାମାସ ଚ ତତୋ ଦମଯନ୍ତ୍ଯାଂ ମହାମନାଃ। ଇନ୍ଦ୍ରସେନଂ ସୁତଂ ଚାପି ଇନ୍ଦ୍ରସେନାଂ ଚକନ୍ଯକାମ୍
ତାପରେ ମହାନ ହୃଦୟ ନଳ, ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଇନ୍ଦ୍ରସେନ ନାମକ ପୁଅ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରସେନା ନାମକ ଝିଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ଏଵଂ ସ ଯଜମାନଶ୍ଚ ଵିହରଂଶ୍ଚ ନରାଧିପଃ। ରରକ୍ଷ ଵସୁସଂପୂର୍ଣାଂ ଵସୁଧାଂ ଵସୁଧାଧିପଃ
ଏଭଳି ରାଜା ଯଜ୍ଞ କରିବା ଓ ଆନନ୍ଦ କରିବା ସହିତ, ଧନ-ଧାନ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ଵୃତେ ତୁ ନୈଷଧେ ଭୈମ୍ଯା ଲୋକପାଲା ମହୌଜସଃ। ଯାନ୍ତୋ ଦଦୃଶୁରାଯାନ୍ତଂ ଦ୍ଵାପରଂ କଲିନା ସହ
ଦମୟନ୍ତୀ ଦ୍ୱାରା ନିଷଧରାଜ ବରଣ ହେବା ପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲୋକପାଳମାନେ ଯିବା ବେଳେ, ସେମାନେ ଦ୍ୱାପରଙ୍କୁ କଳି ସହ ଆସୁଥିବା ଦେଖିଲେ।
ଅଥାବ୍ରଵୀତ୍କଲିଂ ଶକ୍ରଃ ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ବଲଵୃତ୍ରହା। ଦ୍ଵାପରେଣ ସହାଯେନ କଲେ ବ୍ରୂହି କ୍ଵ ଯାସ୍ଯସି
ତାପରେ ବଳବିଜେତା ଇନ୍ଦ୍ର, କଳିଙ୍କୁ ଦ୍ୱାପର ସହ ଦେଖି, କହିଲେ: 'କଳି, ତୁମେ ଦ୍ୱାପର ସହ କେଉଁଠି ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?'
ତତୋଽବ୍ରଵୀତ୍କଲିଃ ଶକ୍ରଂ ଦମଯନ୍ତ୍ଯାଃ ସ୍ଵଯଂଵରମ୍। ଗତ୍ଵା ହି ଵରଯିଷ୍ଯେ ତାଂ ମନୋ ହି ମମ ତାଂ ଗତମ୍
ତେବେ କଳି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: 'ମୁଁ ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କ ସ୍ୱୟଂବରକୁ ଯାଉଛି, କାରଣ ମୋର ମନ ତାଙ୍କୁ ବରଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ।'
ତମବ୍ରଵୀତ୍ପ୍ରହସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରୋ ନିର୍ଵୃତ୍ତଃ ସ ସ୍ଵଯଂଵରଃ। ଵୃତସ୍ତଯା ନଲୋ ରାଜା ପତିରସ୍ମତ୍ସମୀପତଃ
ଇନ୍ଦ୍ର ହସି କହିଲେ: 'ସ୍ୱୟଂବର ଶେଷ ହୋଇଯାଇଛି; ଦମୟନ୍ତୀ ଆମ ସମ୍ମୁଖରେ ନଳଙ୍କୁ ପତି ଭାବେ ବରଣ କରିଛନ୍ତି।'
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ଶକ୍ରେଣ କଲିଃ କୋପସମନ୍ଵିତଃ। ଦେଵାନାମନ୍ତ୍ର୍ଯ ତାନ୍ସର୍ଵାନୁଵାଚେଦଂ ଵଚସ୍ତଦା
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, କଳି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ନେଇ, ସେମାନଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଦେଵାନାଂ ମାନୁଷଂ ମଧ୍ଯେ ଯତ୍ସା ପତିମଵିନ୍ଦତ। ନନୁ ତସ୍ଯା ଭଵେନ୍ନ୍ଯାଯ୍ଯଂ ଵିପୁଲଂ ଦଣ୍ଡଧାରଣମ୍
'ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସମୟରେ, ସେ ଏକ ମାନବ ପତି ବାଛିଛନ୍ତି, ତେଣୁ ସେ ଭାରି ଦଣ୍ଡ ଦେଖିବା ଯୋଗ୍ୟ।'
ଏଵମୁକ୍ତେ ତୁ କଲିନା ପ୍ରତ୍ଯୂଚୁସ୍ତେ ଦିଵୌକସଃ। ଅସ୍ମାଭିଃ ସଭନୁଜ୍ଞାତେ ଦମଯନ୍ତ୍ଯା ନଲୋ ଵୃତଃ
କଳି ଏପରି କହିବା ପରେ, ଦେବତାମାନେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: 'ଦମୟନ୍ତୀ ଆମ ଅନୁମତିରେ ନଳଙ୍କୁ ବରଣ କରିଛନ୍ତି।'
କା ହି ସର୍ଵଗୁଣୋପେତଂ ନାଶ୍ରଯେତ ନଲଂ ନୃପମ୍। ଯୋ ଵେଦ ଧର୍ମାନଖିଲାନ୍ଯଥାଵଚ୍ଚରିତଵ୍ରତଃ
'ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଯେଉଁ ରାଜା ନଳ ଅତିଶୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ଜାଣନ୍ତି ଏବଂ ନିଷ୍ଠାରେ ଚାଲନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ବାଛିବାରେ କିଏ ଦ୍ୱିଧା କରିବ?'
ଯୋଽଧୀତେ ଚତୁରୋ ଵେଦାନ୍ସର୍ଵାନାଖ୍ଯାନପଞ୍ଚମାନ୍। ଅହିଂସାନିରତୋ ଯଶ୍ଚ ସତ୍ଯଵାଦୀ ଦୃଢଵ୍ରତଃ
'ଯିଏ ଚାରିଟି ବେଦ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପୌରାଣିକ କଥା ଅଧ୍ୟୟନ କରିଛନ୍ତି, ଯିଏ ଅହିଂସାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ସତ୍ୟ କହନ୍ତି ଏବଂ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେ ନଳଙ୍କୁ କିଏ ବାଛିବେ ନାହିଁ?'
ଯସ୍ମିନ୍ଦାକ୍ଷ୍ଯଂ ଧୃତିର୍ଜ୍ଞାନଂ ତପଃ ଶୌଚଂ ଦମଃ ଶମଃ। ଧ୍ରୁଵାଣି ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରେ ଲୋକପାଲସମେ ନୃପେ
ଯେଉଁ ରାଜାଙ୍କ ଭିତରେ ଦକ୍ଷତା, ଧୃତି, ଜ୍ଞାନ, ତପସ୍ୟା, ପବିତ୍ରତା, ଆତ୍ମସଂୟମ ଓ ଶାନ୍ତି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବସିଛି, ସେମାନେ ଲୋକପାଳ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ହେବେ, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ।
ଏଵଂରୂପଂ ନଲଂ ଯୋ ଵୈ କାମଯେଚ୍ଛପିତୁଂ କଲେ। ଆତ୍ମାନଂ ସ ଶପେନ୍ମୂଢୋ ହନ୍ଯାଦାତ୍ମାନମାତ୍ମନା
ଯିଏ ଏପରି ଗୁଣୀ ନଳଙ୍କୁ ମୂଢ଼ତାବଶତଃ ଜିତିବାକୁ ଚାହେ, ସେ ନିଜ ନାଶ ଇଚ୍ଛା କରେ ଓ ନିଜ ହାତରେ ନିଜକୁ ଧ୍ଵଂସ କରେ ।
ଏଵଂଗୁଣଂ ନଲଂ ଯୋ ଵୈ କାମଯେଚ୍ଛପିତୁଂ କଲେ। କୃଚ୍ଛ୍ରେ ସ ନରକେ ମଞ୍ଜେଦଗାଧେ ଵିପୁଲେ ହ୍ରଦେ
ଏପରି ଗୁଣବତୀ ନଳଙ୍କୁ ଯିଏ ଜିତିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ସେ ଅପାର ଓ ଗଭୀର ନରକରେ ପଡ଼ିଯିବ ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା କଲିଂ ଦେଵା ଦ୍ଵାପରଂ ଚ ଦିଵଂ ଯଯୁଃ। ତତୋ ଗତେଷୁ ଦେଵେଷୁ କଲିର୍ଦ୍ଵାପରମବ୍ରଵୀତ୍
ଏଭଳି କହି ଦେବତାମାନେ କଳି ଓ ଦ୍ୱାପରଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଦେବଲୋକକୁ ଚଲିଗଲେ । ତାପରେ ଦେବତାମାନେ ଯିବା ପରେ, କଳି ଦ୍ୱାପରଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ସଂଯନ୍ତୁଂ ନୋତ୍ସହେ କୋପଂ ନଲେ ଵତ୍ସ୍ଯାମି ଦ୍ଵାପର। ଭ୍ରଂଶଯିଷ୍ଯାମି ତଂ ରାଜ୍ଯାନ୍ନ ଭୈମ୍ଯା ସହ ରଂସ୍ଯତେ
ମୁଁ ମୋ କ୍ରୋଧକୁ ଦମନ କରିପାରିବିନାହିଁ; ହେ ଦ୍ୱାପର, ମୁଁ ନଳଙ୍କ ସହିତ ରହିବି ଓ ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରୁ ବିଚ୍ୟୁତ କରିଦେବି; ସେ ଭାଇମୀ ସହ ଶୁଖ ପାଇପାରିବେନାହିଁ ।
ତ୍ଵମପ୍ଯକ୍ଷାନ୍ସମାଵିଶ୍ଯ ସାହାଯ୍ଯଂ କର୍ତୁମର୍ହସି। `ମମ ପ୍ରିଯକୃତେ ହ୍ଯସ୍ମନ୍କୃତଵାଂଶ୍ଚ ଭଵିଷ୍ଯସି
ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଦ୍ୟୁତ ମାନେ ଯାଇ, ମୋତେ ସହଯୋଗ କରିବାକୁ ଉଚିତ; ମୋ ପ୍ରୀତି ପାଇଁ ଏହି କାମ ତୁମେ ଆମ ପାଇଁ କରିବ ।