ସା ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ତୁ ତାନ୍ଦେଵାନ୍ପୁଣ୍ଯଶ୍ଲୋକଂ ଚ ଭାରତ। ନୈଷଧଂ ଵରଯାମାସ ଭୈମୀ ଧର୍ମେଣ ପାଣ୍ଡଵ
ସେ ଦେବତାମାନେ ଓ ପୁଣ୍ୟଶ୍ଳୋକ ନିଷାଧଙ୍କୁ ଦେଖି, ଭାରତ, ଭୀମାଙ୍କର କନ୍ୟା ଧର୍ମରେ ନିଷାଧଙ୍କୁ ବରାଇଲେ, ହେ ପାଣ୍ଡବ।
ଵିଲଜ୍ଜମାନା ଵସ୍ତ୍ରାନ୍ତଂ ଜଗ୍ରାହାଯତଲୋଚନା। ସ୍କନ୍ଧଦେଶେଽସୃଜତ୍ତସ୍ଯ ସ୍ରଜଂ ପରମଶୋଭନାମ୍
ଲଜ୍ଜାରେ ନତ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, ସେ ନିଜ ପୋଷାକର ଅନ୍ତକୁ ଧରିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାଳାଟିକୁ ତାଙ୍କର କନ୍ଧରେ ରଖିଲେ।
ଵରଯାମାସ ଚୈଵୈନଂ ପତିତ୍ଵେ ଵରଵର୍ଣିନୀ। ତତୋ ହାହେତି ସହସା ମୁକ୍ତଃ ଶବ୍ଦୋ ନରାଧିପୈଃ
ତାହାପରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରୂପବତୀ କନ୍ୟା ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ଚୟନ କଲା। ଏହା ଦେଖି ଏକାଏକି ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ 'ହାୟ' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରିଉଠିଲେ।
ଦେଵୈର୍ମହର୍ଷିଭିସ୍ତତ୍ର ସାଧୁସାଧ୍ଵିତି ଭାରତ। ଵିସ୍ମିତୈରୀରିତଃ ଶବ୍ଦଃ ପ୍ରଶଂସଦ୍ଭିର୍ନଲଂ ନୃପମ୍
ସେଠାରେ ଦେବତାମାନେ ଓ ବଡ଼ ଋଷିମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ 'ଭଲ କଲେ, ଭଲ କଲେ' ବୋଲି ଉଚ୍ଚ୍ୱାସ କରି, ନଳ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଲେ, ଭାରତ।
ଦମଯନ୍ତୀଂ ତୁ କୌରଵ୍ଯ ଵୀରସେନସୁତୋ ନୃପଃ। ଆଶ୍ଵାସଯଦ୍ଵରାରୋହାଂ ପ୍ରହୃଷ୍ଟେନାନ୍ତରାତ୍ମନା
ବୀରସେନଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାଜା ଅନ୍ତରେ ଖୁସି ଭରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରୂପବତୀ ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ।
ଯତ୍ତ୍ଵଂ ଭଜସି କଲ୍ଯାଣି ପୁମାଂସଂ ଦେଵସନ୍ନିଧୌ। ତସ୍ମାନ୍ମାଂ ଵିଦ୍ଧି ଭର୍ତାରମେତତ୍ତେ ଵଚନେ ରତମ୍
ଦେବତାମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବାବେଳେ, ତୁମେ ମୋତେ ଚୟନ କରିଛ, ଶୁଭେ; ଏହିପରି ମୋତେ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ଜାଣ। ମୁଁ ତୁମର କଥାରେ ଅତି ଆସକ୍ତ।
ଯାଵଚ୍ଚ ମେ ଧରିଷ୍ଯନ୍ତି ପ୍ରାଣା ଦେହେ ଶୁଚିସ୍ମିତେ। ତାଵତ୍ତ୍ଵଯି ଭଵିଷ୍ଯାମି ସତ୍ଯମେତଦ୍ବ୍ରଵୀମି ତେ
ମୋ ଶରୀରରେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରାଣ ରହିଛି, ଶୁଭ୍ର ହସିଥିବା ତୁମେ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ତୁମର ହେବି; ଏହି କଥାକୁ ମୁଁ ସତ୍ୟ ଭାବରେ କହୁଛି।
ଦମଯନ୍ତୀ ତଥା ଵାଗ୍ଭିରଭିନନ୍ଦ୍ଯ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ
ଦମୟନ୍ତୀ ହସି ହସି, ହାତ ଜୋଡି, କୃତଜ୍ଞତାର କଥା କହି ଉତ୍ସାହିତ ହେଲେ।
ତୌ ପରସ୍ପରତଃ ପ୍ରୀତୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତ୍ଵଗ୍ନିପୁରୋଗମାନ୍। ତାନେଵ ଶରଣଂ ଦେଵାଞ୍ଜଗ୍ମତୁର୍ମନସା ତଦା
ସେମାନେ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ପ୍ରେମ ଦେଖି, ଅଗ୍ନିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଥିବା ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ମନରେ ଶରଣ ନେଲେ।
ଵୃତେ ତୁ ନୈଷଧେ ଭୈମ୍ଯା ଲୋକପାଲା ମହୌଜସଃ। ପ୍ରହୃଷ୍ଟମନସଃ ସର୍ଵେ ନଲାଯାଷ୍ଟୌ ଵରାନ୍ଦଦୁଃ
ଭୀମାଙ୍କ ଝିଅ ନିଷଧକୁ ବାଛିବା ପରେ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବତାମାନେ ଖୁସି ହୋଇ, ନଳଙ୍କୁ ଆଠଟି ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଲେ।
ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଦର୍ଶନଂ ଯଜ୍ଞେ ଗତିଂ ଚାନୁତ୍ତମାଂ ଶୁଭାମ୍। ନୈଷଧାଯ ଦଦୌ ଶକ୍ରଃ ପ୍ରୀଯମାଣଃ ଶଚୀପତିଃ
ଇନ୍ଦ୍ର, ଶଚୀଙ୍କ ପତି, ନିଷଧଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞରେ ସାକ୍ଷାତ୍ ଦେଖିବାର ସୁଯୋଗ ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଶୁଭ ମାର୍ଗ ଦେଲେ, କାରଣ ତାଙ୍କର ମନ ଖୁସି ହେଇଥିଲା।
ଅଗ୍ନିରାତ୍ମଭଵଂ ପ୍ରାଦାଦ୍ଯତ୍ର ଵାଞ୍ଛତି ନୈଷଧଃ। ଲୋକାନାତ୍ମପ୍ରଭାଂଶ୍ଚୈଵ ଦଦୌ ତସ୍ମୈ ହୁତାଶନଃ
ଅଗ୍ନି ନିଷଧ ଯେଉଁଠି ଚାହିଲେ, ସେଠି ନିଜ ପୁତ୍ର ପ୍ରଦାନ କଲେ; ଏବଂ ଅଗ୍ନିଦେବ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଆଲୋକରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଲୋକ ଦେଲେ।
ଯମସ୍ତ୍ଵନ୍ନରସଂ ପ୍ରାଦାଦ୍ଧର୍ମେ ଚ ପରମାଂ ସ୍ଥିତିମ୍। ଅପାଂପତିରପାଂ ଭାଵଂ ଯତ୍ରଵାଞ୍ଛତି ନୈପଧଃ ।। ସ୍ରଜଶ୍ଚୋତ୍ତମଗନ୍ଧାଢ୍ଯାଃ ସର୍ଵେଚ ମିଥୁନଂ ଦଦୁଃ
ଯମ ତାଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟର ସ୍ୱାଦ ଏବଂ ଧର୍ମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୃଢତା ଦେଲେ; ଜଳର ଦେବତା ନିଷଧ ଯେଉଁଠି ଚାହିଲେ, ସେଠି ଜଳର ମୂଳତ୍ୱ ଦେଲେ। ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ଗନ୍ଧର ମାଳା ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାଇଁ ଏକ ଦମ୍ପତି ଦେଲେ।
ଵରାନେଵଂ ପ୍ରଦାଯାସ୍ଯ ଦେଵାସ୍ତେ ତ୍ରିଦିଵଂ ଗତାଃ। `ଏତତ୍ସର୍ଵଂ ନଲୋଽପଶ୍ଯଦ୍ଦମଯନ୍ତୀ ଚ ଭାରତ। ଯଥା ସ୍ଵପ୍ନଂ ମହାରାଜ ତଥୈଵ ଦଦୃଶୁର୍ଜନାଃ
ଏପରି ଭାବେ ଦେବତାମାନେ ନିଷଧଙ୍କୁ ଅନେକ ଦାନ ଦେଇ, ତିନି ଦିବରେ ଚାଲିଗଲେ। ନଳ ଓ ଦମୟନ୍ତୀ ସମସ୍ତ ଦେଖିଲେ; ଏବଂ ଲୋକମାନେ ଏହାକୁ ସ୍ୱପ୍ନ ଭଳି ଦେଖିଲେ, ମହାରାଜ।
ତତଃ ସ୍ଵଯଵରଂ ଚକ୍ରେ ଭୀମୋ ରାଜାଽତିମାନୁଷମ୍। ସମାଗତେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଭୂପାଲେସୁ ଵିଶାଂପତେ
ତାପରେ ଭୀମ ରାଜା ଏକ ଅତି ଅଲୌକିକ ସ୍ଵୟଂବର ଆୟୋଜନ କଲେ, ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଏକଠା ହେଇଥିଲେ, ହେ ବିଶ୍ ମହାରାଜ।
ଦମଯନ୍ତ୍ଯପି ତଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାରାଜମଣ୍ଡଲମୃଦ୍ଧିମତ୍। ଅନ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯନୈଷଧଂ ଵଵ୍ରେ ଭୈମୀ ଧର୍ମେଣ ଭାରତ
ଦମୟନ୍ତୀ ରାଜାମାନଙ୍କର ଏହି ଭବ୍ୟ ମଣ୍ଡଳ ଦେଖି, ନିଶାଧକୁ ଭଲଭାବରେ ବିଚାର କରି, ଧର୍ମରେ ଅନୁସୃତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଚୟନ କଲେ, ହେ ଭାରତ।
ଵୃତେ ଚ ନୈଷଧେ ଭୈମ୍ଯା ନିଵୃତ୍ତେ ଚ ସ୍ଵଯଂଵରେ। ସର୍ଵ ଏଵ ମହୀପାଲାଃ ପ୍ରତିଜଗ୍ମୁର୍ଯଥାଗତମ୍
ବିଦର୍ଭର ରାଜକୁମାରୀ ଦ୍ୱାରା ନିଷଧରାଜଙ୍କୁ ବରଣ କରିବା ପରେ ଏବଂ ସ୍ୱୟଂବର ସମାପ୍ତ ହେଉଥିବା ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ଏକଠି ହୋଇଥିବା ରାଜାମାନେ ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେହିପରି ତାଙ୍କ ଦେଶକୁ ଫେରିଗଲେ।
ପାର୍ଥିଵାଶ୍ଚାନୁଭୂଯାସ୍ଯ ଵିଵାହଂ ଵିସ୍ମଯାନ୍ଵିତାଃ। ଦମଯନ୍ତ୍ଯାଶ୍ଚ ମୁଦିତାଃ ପ୍ରତିଜଗ୍ମୁର୍ଯଥାଗତମ୍
ସେହି ବିଶ୍ମୟଜନକ ବିବାହ ଦେଖି ଏବଂ ଦମୟନ୍ତୀ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଭୂମିର ଶାସକମାନେ ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେହିପରି ତାଙ୍କ ଦେଶକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଗତେଷୁ ପାର୍ଥିଵେନ୍ଦ୍ରେଷୁ ଭୀମଃ ପ୍ରୀତୋ ମହାମନାଃ। ଵିଵାହଂ କାରଯାମାସ ଦମଯନ୍ତ୍ଯା ନଲସ୍ଯ ଚ
ସମସ୍ତ ରାଜା ଚାଲିଯିବା ପରେ, ମହାନ ଭୀମ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଦମୟନ୍ତୀ ଓ ନଳଙ୍କ ବିବାହ କରାଇଦେଲେ।
ଉଷ୍ଯ ତତ୍ର ତଥାକାମଂ ନୈଷଧୋ ଦ୍ଵିପଦାଂଵରଃ। ଭୀମେନ ସମନୁଜ୍ଞାତୋ ଜଗାମ ନଗରଂ ସ୍ଵକମ୍। ଅଵାପ୍ଯ ନାରୀରତ୍ନଂ ତୁ ପୁଣ୍ଯଶ୍ଲୋକୋପି ପାର୍ଥିଵଃ
ନିଷଧରାଜ ନଳ, ଭୀମଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ଚାହିଁଥିବା ଦିନ ଯେତେ ଇଚ୍ଛା ରହିଲେ, ସେତେ ଦିନ ରହି, ତାପରେ ନାରୀମଣି ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କୁ ଲାଗି ଏବଂ କୀର୍ତ୍ତି ହାସଲ କରି, ନିଜ ନଗରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ରେମେ ସହ ତଯା ରାଜଞ୍ଛଚ୍ଯେଵ ବଲଵୃତ୍ରହା। ଅତୀଵ ମୁଦିତୋ ରାଜା ଭ୍ରାଜମାନୋଂଶୁମାନିଵ
ହେ ରାଜନ୍, ନଳ ଦମୟନ୍ତୀ ସହ ଏମିତି ଆନନ୍ଦ କରିଲେ, ଯେପରି ବଳବିଜେତା ଇନ୍ଦ୍ର ଶଚୀ ସହ ବିଜୟ ପରେ ଆନନ୍ଦ କରିଥିଲେ। ରାଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଇଥିଲେ।
ଅରଞ୍ଜଯତ୍ପ୍ରଜା ଵୀରୋ ଧର୍ମେଣ ପରିପାଲଯନ୍। ଈଜେ ଚାପ୍ଯଶ୍ଵମେଧେନ ଯଯାତିରିଵ ନାହୁଷଃ। ଅନ୍ଯୈଶ୍ଚ ବହୁଭିର୍ଧୀମାନ୍କ୍ରତୁଭିଶ୍ଚାପ୍ତଦକ୍ଷିଣୈଃ
ସେ ଶୂରବୀର ରାଜା ନ୍ୟାୟରେ ପ୍ରଜାମାନୋଁକୁ ରକ୍ଷା କରି, ସେମାନୋଁକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲେ। ସେ ଯୟାତିଙ୍କ ପରି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ ଏବଂ ଅନେକ ଅନ୍ୟ ମହାୟଜ୍ଞ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଚୁର ଦାନ ସହ କରିଥିଲେ।
ପୁଗଶ୍ଚ ରମଣୀଯେଷୁ ଵନେଷୂପଵନେଷୁ ଚ। ଦମଯନ୍ତ୍ଯା ସହ ନଲୋ ଵିଜହାରାମରୋପମଃ
ସୁନ୍ଦର ବନ ଓ ଉପବନରେ, ଦେବତାଙ୍କ ସମାନ ନଳ ଦମୟନ୍ତୀ ସହ ଖେଳିବାରେ ମନ ଲଗାଇଥିଲେ।
ଜନଯାମାସ ଚ ତତୋ ଦମଯନ୍ତ୍ଯାଂ ମହାମନାଃ। ଇନ୍ଦ୍ରସେନଂ ସୁତଂ ଚାପି ଇନ୍ଦ୍ରସେନାଂ ଚକନ୍ଯକାମ୍
ତାପରେ ମହାନ ହୃଦୟ ନଳ, ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଇନ୍ଦ୍ରସେନ ନାମକ ପୁଅ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରସେନା ନାମକ ଝିଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ଏଵଂ ସ ଯଜମାନଶ୍ଚ ଵିହରଂଶ୍ଚ ନରାଧିପଃ। ରରକ୍ଷ ଵସୁସଂପୂର୍ଣାଂ ଵସୁଧାଂ ଵସୁଧାଧିପଃ
ଏଭଳି ରାଜା ଯଜ୍ଞ କରିବା ଓ ଆନନ୍ଦ କରିବା ସହିତ, ଧନ-ଧାନ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ଵୃତେ ତୁ ନୈଷଧେ ଭୈମ୍ଯା ଲୋକପାଲା ମହୌଜସଃ। ଯାନ୍ତୋ ଦଦୃଶୁରାଯାନ୍ତଂ ଦ୍ଵାପରଂ କଲିନା ସହ
ଦମୟନ୍ତୀ ଦ୍ୱାରା ନିଷଧରାଜ ବରଣ ହେବା ପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲୋକପାଳମାନେ ଯିବା ବେଳେ, ସେମାନେ ଦ୍ୱାପରଙ୍କୁ କଳି ସହ ଆସୁଥିବା ଦେଖିଲେ।
ଅଥାବ୍ରଵୀତ୍କଲିଂ ଶକ୍ରଃ ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ବଲଵୃତ୍ରହା। ଦ୍ଵାପରେଣ ସହାଯେନ କଲେ ବ୍ରୂହି କ୍ଵ ଯାସ୍ଯସି
ତାପରେ ବଳବିଜେତା ଇନ୍ଦ୍ର, କଳିଙ୍କୁ ଦ୍ୱାପର ସହ ଦେଖି, କହିଲେ: 'କଳି, ତୁମେ ଦ୍ୱାପର ସହ କେଉଁଠି ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?'
ତତୋଽବ୍ରଵୀତ୍କଲିଃ ଶକ୍ରଂ ଦମଯନ୍ତ୍ଯାଃ ସ୍ଵଯଂଵରମ୍। ଗତ୍ଵା ହି ଵରଯିଷ୍ଯେ ତାଂ ମନୋ ହି ମମ ତାଂ ଗତମ୍
ତେବେ କଳି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: 'ମୁଁ ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କ ସ୍ୱୟଂବରକୁ ଯାଉଛି, କାରଣ ମୋର ମନ ତାଙ୍କୁ ବରଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ।'
ତମବ୍ରଵୀତ୍ପ୍ରହସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରୋ ନିର୍ଵୃତ୍ତଃ ସ ସ୍ଵଯଂଵରଃ। ଵୃତସ୍ତଯା ନଲୋ ରାଜା ପତିରସ୍ମତ୍ସମୀପତଃ
ଇନ୍ଦ୍ର ହସି କହିଲେ: 'ସ୍ୱୟଂବର ଶେଷ ହୋଇଯାଇଛି; ଦମୟନ୍ତୀ ଆମ ସମ୍ମୁଖରେ ନଳଙ୍କୁ ପତି ଭାବେ ବରଣ କରିଛନ୍ତି।'
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ଶକ୍ରେଣ କଲିଃ କୋପସମନ୍ଵିତଃ। ଦେଵାନାମନ୍ତ୍ର୍ଯ ତାନ୍ସର୍ଵାନୁଵାଚେଦଂ ଵଚସ୍ତଦା
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, କଳି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ନେଇ, ସେମାନଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।