ସଖ୍ଯଶ୍ଚାସ୍ଯା ମଯା ଦୃଷ୍ଟାସ୍ତାଭିଶ୍ଚାପ୍ଯୁପଲକ୍ଷିତଃ। ଵିସ୍ମିତାଶ୍ଚାଭଵନ୍ସର୍ଵା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମାଂ ଵିବୁଧେଶ୍ଵରାଃ
ମୁଁ ତାଙ୍କ ସଖୀମାନେକୁ ଦେଖିଲି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଚିହ୍ନିଲେ; ଦେବତାମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ଅଧିପତିମାନେ ମୋତେ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ।
ଵର୍ଣ୍ଯମାନେଷୁ ଚ ମଯା ଭଵତ୍ସୁ ରୁଚିରାନନାଂ। ମାମେଵ ଗତସଂକଲ୍ପା ଵୃଣୀତେ ସା ସୁରୋତ୍ତମାଃ
ମୁଁ ତୁମକୁ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଥିବା ବେଳେ, ସେ ମୋପରି ମନ ଦେଇଲେ; ସେ ସୁନ୍ଦରୀ ମୋତେ ବରିଲେ।
ଅବ୍ରଵୀଚ୍ଚୈଵ ମାଂ ବାଲା ଆଯାନ୍ତୁ ସହିତାଃ ସୁରାଃ। ତ୍ଵଯା ସହ ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ମମ ଯତ୍ରସ୍ଵଯଂଵରଃ
ସେ ଯୁବତୀ ମୋତେ ଏହିପରି କହିଲେ, 'ମୋ ସ୍ୱୟଂବର ଯେଉଁଠି ହେବ, ସେଠାକୁ ତୁମେ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଏକଠା ଆସନ୍ତୁ।'
ତେଷାମହଂ ସଂନିଧୌ ତ୍ଵାଂ ଵରଯିଷ୍ଯାମି ନୈଷଧ। ଏଵଂ ତଵ ମହାବାହୋ ଦୋଷୋ ନ ଭଵିତେତି ହ
ସେମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ, ହେ ନିଷଧର ନଳ, ମୁଁ ତୁମକୁ ବରିବି; ଏହିପରି କଲେ, ହେ ମହାବାହୁ, ତୁମେ କୌଣସି ଦୋଷରେ ପଡ଼ିବେ ନାହିଁ।
ଏତାଵଦେଵ ଵିବୁଧା ଯଥାଵୃତ୍ତମୁପାହୃତମ୍। ମଯା ଶେଷେ ପ୍ରମାଣଂ ତୁ ଭଵନ୍ତସ୍ତ୍ରିଦଶେଶ୍ଵରାଃ
ହେ ଦେବମାନେ, ମୁଁ ଯେଉଁଠାରେ ଯେଉଁଘଟଣା ଘଟିଛି, ସେସବୁ କଥା ଏଠି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କହିଦେଲି; ଅବଶିଷ୍ଟ କଥାର ସାକ୍ଷୀ ହେଉଛନ୍ତି ଆପଣମାନେ।
ଅଥ କାଲେ ଶୁଭେ ପ୍ରାପ୍ତେ ତଥୌ ପୁଣ୍ଯେ କ୍ଷଣେ ତଥା। ଆଜୁହାଵ ମହୀପାଲାନ୍ଭୀମୋ ରାଜା ସ୍ଵଯଂଵରେ
ତାପରେ ଶୁଭ ଏବଂ ପୁଣ୍ୟ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଆସିଲା, ରାଜା ଭୀମ ନିଜ ସ୍ୱୟଂବର ପାଇଁ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେକୁ ଡାକିଲେ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ପୃଥିଵୀପାଲାଃ ସର୍ଵେ ହୃଚ୍ଛଯପୀଡିତାଃ। ତ୍ଵରିତାଃ ସମପାଜଗ୍ମୁର୍ଦମଯନ୍ତୀମଭୀପ୍ସଵଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଭୂମିର ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ, ପ୍ରେମରେ ବିଧ୍ୱସ୍ତ ହୋଇ, ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କୁ ପାଇବା ଆଶାରେ ତ୍ୱରାତ୍ୱରିତ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ।
କନକସ୍ତମ୍ଭରୁଚିରଂ ତୋରଣେନ ଵିରାଜିତମ୍। ଵିଵିଶୁସ୍ତେ ନୃପା ରଙ୍ଗଂ ମହାସିଂହ ଇଵାଚଲମ୍
ସୁନାର ଷ୍ଟମ୍ଭ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ତୋରଣ ଦ୍ୱାର ମାଧ୍ୟମରେ, ସେଇ ରାଜାମାନେ ମହାସିଂହମାନେ ପର୍ବତକୁ ଯାଉଥିବା ପରି ରଙ୍ଗଶାଳାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତତ୍ରାସନେଷୁ ଵିଵିଧେଷ୍ଵାସୀନାଃ ପୃଥିଵୀକ୍ଷିତଃ। ସୁରଭିସ୍ରଗ୍ଧରାଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରମୃଷ୍ଟମଣିକୁଣ୍ଡଲାଃ
ସେଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଆସନରେ ବସିଥିବା ଭୂମିର ଅଧିପତିମାନେ, ସମସ୍ତେ ସୁଗନ୍ଧ ମାଳା ଓ ଚମକୁଥିବା ମଣିକୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ସଂପୂର୍ଣାଂ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରୈର୍ଵ୍ଯାଘ୍ରୈର୍ଗିରିଗୁହାମିଵ। `ପ୍ରଵିଵେଶ ନଲୋ ଦେଵୈଃ ପୁଣ୍ଯଶ୍ଲୋକୋ ନରାଧିପ
ବାଘ ପରି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ନରମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା ଏହି ରଙ୍ଗଶାଳାକୁ, ନଳ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତତ୍ର ସ୍ମ ପୀନା ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ବାହଵଃ ପରିଘୋପମାଃ। ଆକାରଵର୍ଣସୁଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣାଃ ପଞ୍ଚଶୀର୍ଷା ଇଵୋରଗାଃ
ସେଠାରେ ଦୃଢ଼ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତଗୁଡିକ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯେଉଁହାତ ଲୋହା ଦଣ୍ଡ ଭଳି ଦୃଢ଼ ଓ ଚମକୁଥିଲା, ଆକୃତି ଓ ରଙ୍ଗରେ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ମୂଳାୟମ, ପାଞ୍ଚ ମୁଣ୍ଡ ଥିବା ସାପ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ସୁକେଶାନ୍ତାନି ଚାରୂଣି ସୁନାସାନି ଶୁଭାନି ଚ। ମୁଖାନି ରାଜ୍ଞାଂ ଶୋଭନ୍ତେ ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ଯଥା ଦିଵି
ସୁନ୍ଦର କେଶ ଓ ଶୋଭାମୟ ମୁହଁ, ନାଲି ଭଲ ଏବଂ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଥିବା ମୁହଁଗୁଡିକ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତାରା ଭଳି ଆକାଶରେ ଚମକୁଥିଲା।
ଦମଯନ୍ତୀ ତତୋ ରଙ୍ଗଂ ପ୍ରଵିଵେଶ ଶୁଭାନନା। ମୁଷ୍ଣନ୍ତୀ ପ୍ରଭଯା ରାଜ୍ଞାଂ ଚକ୍ଷୂଷି ଚ ମନାଂସି ଚ
ତାପରେ ଦମୟନ୍ତୀ, ତାଙ୍କର ଦୀପ୍ତିମୟ ମୁହଁ ସହିତ, ରଙ୍ଗଶାଳାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ । ତାଙ୍କର ଚମକରେ ରାଜାମାନେର ଚକ୍ଷୁ ଓ ମନ ହରାଇଗଲା ।
ତସ୍ଯା ଗାତ୍ରେଷୁ ପତିତା ତେଷାଂ ଦୃଷ୍ଟିର୍ମହାତ୍ମନାମ୍। ତତ୍ରତତ୍ରୈଵ ସକ୍ତାଽଭୂନ୍ନ ଚଚାଲ ଚ ପଶ୍ଯତାମ୍
ସେ ମହାନ ଆତ୍ମାମାନେ ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କର ଦେହକୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଆଖି ଏହିଠାରେ ଏହିଠାରେ ଲାଗି ରହିଗଲା, ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ କିଛି ହଲାନି ।
ତତଃ ସଂକୀର୍ତ୍ଯମାନେଷୁ ରାଜ୍ଞାଂ ନାମସୁ ଭାରତ। ଦଦର୍ଶ ଭୈମୀ ପୁରୁଷାନ୍ପଞ୍ଚ ତୁଲ୍ଯାକୃତୀନିହ
ତାପରେ, ରାଜାମାନେର ନାମ ଘୋଷଣା ହେଉଥିବା ସମୟରେ, ଭୀମଙ୍କର କନ୍ୟା ଏଠାରେ ପାଞ୍ଚଜଣ ଏକରୂପ ପୁରୁଷକୁ ଦେଖିଲେ ।
ତାନ୍ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ତତଃ ସର୍ଵାନ୍ନିର୍ଵିଶେଷାକୃତୀନ୍ସ୍ଥିତାନ୍। ସଂଦେହାଦଥ ଵେଦର୍ଭୀ ନାଭ୍ଯଜାନାନ୍ନଲଂ ନୃପମ୍
ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକରୂପ ଦେଖି, ଭିନ୍ନତା ନ ଥିବାରୁ, ଭିଦର୍ଭର ରାଜକୁମାରୀ ସନ୍ଦେହରେ ପଡିଗଲେ । ତେଣୁ ନଳ ରାଜାକୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ ।
ନିର୍ଵିଶେଷଵଯୋଵେଷରୂପାଣାଂ ତତ୍ର ସା ଶୁଭା।' ଯଂଯଂ ହି ଦଦୃଶେ ତେଷାଂ ତଂତଂ ମେନେ ନଲଂ ନୃପମ୍। ସାଚିନ୍ତଯନ୍ତୀ ବୁଦ୍ଧ୍ଯାଽଥ ତର୍କଯାମାସ ଭାମିନୀ
ଏଠାରେ ସମସ୍ତଙ୍କର ବୟସ, ପୋଷାକ ଓ ଆକୃତି ସମାନ ଥିଲା, ଏହି ମଧ୍ୟରେ ସେ ଶୁଭା ନାରୀ ଯେଉଁଠି ଦେଖିଲେ, ସେଠି ନଳ ରାଜା ଅଛନ୍ତି ବୋଲି ଭାବିଲେ। ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ସୁନ୍ଦରୀ ମନରେ ବିବେଚନା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
କଥଂ ନୁ ଦେଵାଞ୍ଜାନୀଯାଂ କଥଂ ଵିଦ୍ଯାଂ ନଲଂ ନୃପମ୍। ଏଵଂ ସଂଚିନ୍ତଯନ୍ତୀ ସା ଵୈଦର୍ଭୀ ଭୃଶଦୁଃଖିତା
କିପରି ମୁଁ ଦେବତାମାନେ କିଏ ଚିହ୍ନିପାରିବି? କିପରି ମୁଁ ନଳ ରାଜାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିବି? ଏହିପରି ଭାବି, ବିଦର୍ଭର ରାଜକୁମାରୀ ବହୁତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
ଶ୍ରୁତାନି ଦେଵଲିଙ୍ଗାନି ତର୍କଯାମାସ ଭାରତ। ଦେଵାନାଂ ଯାନି ଲିଙ୍ଗାନି ସ୍ଥଵିରେଭ୍ଯଃ ଶ୍ରୁତାନି ମେ
ବଡ଼ମାନେ ଠାରୁ ଶୁଣିଥିବା ଦେବତାଙ୍କର ଚିହ୍ନଗୁଡିକ ସେ ମନେ ପକାଇଲେ, ଏବଂ ଭାରତ, ସେ ଦେବତାଙ୍କର ଚିହ୍ନଗୁଡିକ ଉପରେ ଭାବନା କଲେ।
ତାନୀହ ତିଷ୍ଠତାଂ ଭୂମାଵେକସ୍ଯାପି ନ ଲକ୍ଷଯେ। ଏଵଂ ଵିଚିନ୍ତ୍ଯ ବହୁଧା ଵିଚାର୍ଯ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ
ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ଭୂମିରେ ଦଢ଼ି ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏକଟି ଚିହ୍ନ ମଧ୍ୟ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏହିପରି ଅନେକ ଭାବରେ ଚିନ୍ତା କରି, ପୁନିପୁନି ବିବେଚନା କଲେ।
ଶରଣଂ ପ୍ରତି ଦେଵାନାଂ ପ୍ରାପ୍ତକାଲମମନ୍ଯତ। ଵାଚା ଚ ମନସା ଚୈଵ ନମସ୍କାରଂ ପ୍ରଯୁଜ୍ଯ ସା
ସେ ଭଗବାନଙ୍କ ଉପରେ ଆଶ୍ରୟ ନେବାର ସମୟ ଆସିଛି ବୋଲି ଭାବିଲେ । ମନ ଓ ମୁଁହରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ନମସ୍କାର କଲେ ।
ଦେଵେଭ୍ଯଃ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଭୂତ୍ଵା ଵେପମାନେଦମବ୍ରଵୀତ୍। ହଂସାନାଂ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଯଥା ମେ ନୈଷଧୋ ଵୃତଃ। ପତିତ୍ଵେ ତେନ ସତ୍ଯେନ ଦେଵାସ୍ତଂ ପ୍ରଦିଶନ୍ତୁ ମେ
ହାତ ଜୋଡି ଭୟରେ କମ୍ପି କମ୍ପି ସେ ଭଗବାନଙ୍କୁ କହିଲେ — 'ହଂସମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଯେପରି ମୁଁ ନିଷଧ ରାଜାକୁ ପତି ଭାବରେ ଚୟନ କରିଥିଲି, ଏହି ସତ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ ଭଗବାନମାନେ ତାଙ୍କୁ ମୋ ପାଖରେ ଆଣନ୍ତୁ ।'
ମନସା ଵଚସା ଚୈଵ ଯଥା ନାତିଚରାମ୍ଯହମ୍। ତେନ ସତ୍ଯେନ ଵିବୁଧାସ୍ତମେଵ ପ୍ରଦିଶନ୍ତୁ ମେ
'ମୁଁ ମନରେ ଓ ମୁଁହରେ କେବେ ମିଛ କଥା କହିନାହିଁ, ଏହି ସତ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ ଭଗବାନମାନେ ତାଙ୍କୁ ମୋ ପାଖରେ ଆଣନ୍ତୁ ।'
ଯଥା ଦେଵୈଃ ସ ମେ ଭର୍ତା ଵିହିତୋ ନିଷଧାଧିଷଃ। ତେନ ସତ୍ଯେନ ମେ ଦେଵାସ୍ତମେଵ ପ୍ରଦିଶନ୍ତୁ ମେ
'ଭଗବାନମାନେ ଯେପରି ନିଷଧ ରାଜାକୁ ମୋ ପତି ଭାବରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଛନ୍ତି, ଏହି ସତ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ ଭଗବାନମାନେ ତାଙ୍କୁ ମୋ ପାଖରେ ଆଣନ୍ତୁ ।'
ଯଥେଦଂ ଵ୍ରତମାରବ୍ଧଂ ନଲସ୍ଯାରାଧନେ ମଯା। ତେନ ସତ୍ଯେନ ମେ ଦେଵାସ୍ତମେଵ ପ୍ରଦିଶନ୍ତୁ ମେ
ନଳଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ ମୁଁ ଯେଉଁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ନିର୍ବାହ କରିଛି, ଏହି ସତ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ ଦେବତାମାନେ ମୋତେ ନଳଙ୍କୁ ଦେଖାଇ ଦିଅନ୍ତୁ।
ସ୍ଵଂ ଚୈଵ ରୂପଂ ପୁଷ୍ଯନ୍ତୁ ଲୋକପାଲା ମହେଶ୍ଵରାଃ। ଯଥାଽହମଭିଜାନୀଯାଂ ପୁଣ୍ଯଶ୍ଲୋକଂ ନରାଧିପମ୍
ବିଶ୍ୱର ରକ୍ଷକ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ନିଜ ରୂପକୁ ପୁନର୍ବାସ କରନ୍ତୁ, ଯେଉଁପରି ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ, ପୁଣ୍ୟଶ୍ଳୋକ ରାଜାକୁ ପରିଚୟ କରିପାରିବି।
ନିଶମ୍ଯ ଦମଯନ୍ତ୍ଯାସ୍ତତ୍କରୁଣଂ ପ୍ରତିଦେଵିତମ୍। ନିଶ୍ଚଯଂପରମଂ ତଥ୍ଯମନୁରାଗଂ ଚ ନୈଷଧେ
ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କର କରୁଣାମୟ ଏବଂ ବାରମ୍ବାର ଅନୁରୋଧ, ତାଙ୍କ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ, ସତ୍ୟତା ଏବଂ ନିଷଧ ରାଜାପ୍ରତି ଭଲପାଇବା ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଲା।
ମନୋଵିଶୁଦ୍ଧିଂ ବୁଦ୍ଧିଂ ଚ ଭକ୍ତିଂ ରାଗଂ ଚ ନୈଷଧେ। ଯଥୋକ୍ତଂ ଚକ୍ରିରେ ଦେଵାଃ ସାମର୍ଥ୍ଯଂ ଲିଙ୍ଗଧାରଣେ
ତାଙ୍କର ମନର ପବିତ୍ରତା, ବୁଦ୍ଧି, ଭକ୍ତି ଏବଂ ନିଷଧ ରାଜାପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ଦେଖାଯାଇଲା; ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କ କଥା ଅନୁଯାୟୀ ନିଜ ଶକ୍ତି ଦେଖାଇ ନିଜ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।
ସାଽପଶ୍ଯଦ୍ଵିବୁଧାନ୍ସର୍ଵାନସ୍ଵେଦାନ୍ସ୍ତବ୍ଧଲୋଚନାନ୍। ଅମ୍ଲାନସ୍ରଗ୍ରଜୋହୀନାନ୍ସ୍ଥିତାନସ୍ପୃଶତଃ କ୍ଷିତିମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଅଟୁଟ ଓ ଶରୀର ଘମରେ ଭିଜିଥିଲା, ତାଙ୍କର ମାଳା ମର୍ଝାଇନଥିଲା, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚଳ ଭାବରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ ଏବଂ ଭୂମିକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରୁନଥିଲେ।
ଛାଯାଦ୍ଵିତୀଯୋ ମ୍ଲାନସ୍ରଗ୍ରଜଃସ୍ଵେଦସମନ୍ଵିତଃ। ଭୂମିଷ୍ଠୋ ନୈଷଧଶ୍ଚୈଵ ନିମେଷେଣ ଚ ସୂଚିତଃ
ଦ୍ୱିତୀୟଜଣ ଛାୟା ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଭୂମିରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ମାଳା ମର୍ଝାଇଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଶରୀର ଘମରେ ଭିଜିଥିଲା; ଏହି ନିଷାଧ ଥିଲେ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଚିହ୍ନିତ ହେଇଥିଲେ।