ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ଵୈଦର୍ଭ୍ଯା ନଲସ୍ତାଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ହ। ନଲଂ ମାଂ ଵିଦ୍ଧି କଲ୍ଯାଣି ଦେଵଦୂତମିହାଗତମ୍
ବିଦର୍ଭର ରାଜକୁମାରୀ ଏଭଳି କହିଲେ ପରେ, ନଳ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ମୋତେ ନଳ ବୋଲି ଜାଣ, ଭଲ ଜନ, ମୁଁ ଦେବମାନଙ୍କ ଦୂତ ହୋଇ ଏଠାକୁ ଆସିଛି।"
ଦେଵାସ୍ତ୍ଵାଂ ପ୍ରାପ୍ତୁମିଚ୍ଛନ୍ତି ଶକ୍ରୋଽଗ୍ନିର୍ଵରୁଣୋ ଯମଃ। ତେଷାମନ୍ଯତମଂ ଦେଵଂ ପତିଂ ଵରଯ ଶୋଭନେ
"ଦେବମାନେ—ଶକ୍ର, ଅଗ୍ନି, ବରୁଣ ଓ ଯମ—ତୁମକୁ ପାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି; ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁଠାରେ ଇଚ୍ଛା, ସେଉଁଠି ପତି ବାଛ।"
ତେଷାମେଵ ପ୍ରଭାଵେଣ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋଽହମଲକ୍ଷିତଃ। ପ୍ରଵିଶନ୍ତଂ ନ ମାଂ କଶ୍ଚିଦପଶ୍ଯନ୍ନାପ୍ଯଵାରଯତ୍
"ସେମାନଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ମୁଁ ଏଠାକୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ଭାବେ ପସିଛି; ମୋତେ କେହି ଦେଖିଲେ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ବାଞ୍ଚିଲେ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।"
ଏତଦର୍ଥମହଂ ଭଦ୍ରେ ପ୍ରେଷିତଃ ସୁରସତ୍ତମୈଃ। ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଶୁଭେ ବୁଦ୍ଧିଂ ପ୍ରକୁରୁଷ୍ଵ ଯଥେଚ୍ଛସି
"ଏହି କାମ ପାଇଁ, ଭଦ୍ରେ, ମୁଁ ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇଛି; ଏହା ଶୁଣି, ଭଲ ଭାବି, ଯେପରି ଇଚ୍ଛା, ସେପରି ନିଷ୍ପତ୍ତି କର।"
ସା ନମସ୍କୃତ୍ଯ ଦେଵେଭ୍ଯଃ ପ୍ରହସ୍ଯ ନଲମବ୍ରଵୀତ୍। ପ୍ରଣଯସ୍ଵ ଯଥାଶ୍ରଦ୍ଧଂ ରାଜନ୍କିଂ କରଵାଣି ତେ
ସେ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ହସି ନଳଙ୍କୁ କହିଲେ, "ରାଜା, ତୁମେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା କର, ମୋତେ ସେଇ ଇଚ୍ଛା କହ। ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ କଣ କରିବି?"
ଅହଂ ଚୈଵ ହି ଯଚ୍ଚାନ୍ଯନ୍ମମାସ୍ତି ଵସୁ କିଂଚନା। ତତ୍ସର୍ଵଂ ତଵ ଵିସ୍ରବ୍ଧଂ କୁରୁ ପ୍ରଣଯମୀଶ୍ଵର
"ମୋ ପାଖରେ ଯେଉଁ ଥିଲା, ଯେଉଁ ଧନ-ଦୌଲତ ଅଛି, ସେ ସବୁ ତୁମର। ନିର୍ଭୟ ହୋଇ, ତୁମ ଇଚ୍ଛାମତେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ୟବହାର କର, ପ୍ରଭୁ।"
ହଂସାନାଂ ଵଚନଂ ଯତ୍ତୁ ତନ୍ମାଂ ଦହତି ପାର୍ଥିଵ। ତ୍ଵତ୍କୃତେ ହି ମଯା ଵୀର ରାଜାନଃ ସନ୍ନିପାତିତାଃ
"ହଁସମାନେ କହିଥିବା କଥା ମୋତେ ଅତି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଛି, ରାଜା। ତୁମ ପାଇଁ ମୁଁ ଅନେକ ରାଜାଙ୍କୁ ଏଠାରେ ଆଣିଛି।"
ଯଦି ତ୍ଵଂ ଭଜମାନାଂ ମାଂ ପ୍ରତ୍ଯାଖ୍ଯାସ୍ଯସି ମାନଦ। ଵିଷମଗ୍ନିଂ ଜଲଂ ରଜ୍ଜୁମାସ୍ଥାସ୍ଯେ ତଵ କାରଣାତ୍
"ମୁଁ ତୁମକୁ ଭଲପାଉଛି, ତଥାପି ଯଦି ତୁମେ ମୋତେ ଅସ୍ୱୀକାର କରିବ, ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ବିଷ, ଅଗ୍ନି, ପାଣି କିମ୍ବା ରସୀ ଧରିବି।"
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ଵୈଦର୍ଭ୍ଯା ନଲସ୍ତାଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ହ। ତିଷ୍ଠତ୍ସୁ ଲୋକପାଲେଷୁ କଥଂ ମାନୁଷମିଚ୍ଛସି
ବିଦର୍ଭର ରାଜକୁମାରୀ ଏପରି କହିବା ପରେ, ନଳ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ଦେବତାମାନେ ସାମ୍ନାରେ ଥିବାବେଳେ, କିପରି ତୁମେ ଏକ ମଣିଷକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ?"
ଯେଷାମହଂ ଲୋକକୃତାମୀଶ୍ଵରାଣାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍। ନ ପାଦରଜସା ତୁଲ୍ଯୋ ମନସ୍ତେ ତେଷୁ ଵର୍ତତାମ୍
"ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ମହାତ୍ମା ଦେବତାମାନେଙ୍କ ପାଦଧୂଳି ସହିତ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ସମାନ ନୁହେଁ। ତୁମର ମନ ତାଙ୍କ ଉପରେ ରହୁ।"
ଵିପ୍ରିଯଂ ହ୍ଯାଚରନ୍ମର୍ତ୍ଯୋ ଦେଵାନାଂ ମୃତ୍ଯୁଚ୍ଛତି। ତ୍ରାହି ମାମନଵଦ୍ଯାଙ୍ଗି ଵରଯସ୍ଵ ସୁରୋତ୍ତମାନ୍
"ଯେଉଁ ମଣିଷ ଦେବତାମାନେଙ୍କ ବିରୋଧରେ କାମ କରେ, ସେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପାଏ। ଅପରାଧହୀନେ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାଙ୍କୁ ଚୟନ କର।"
ଵିରଜାଂସି ଚ ଵାସାଂସି ଦିଵ୍ଯାଶ୍ଚିତ୍ରାଃ ସ୍ରଜସ୍ତଥା। ଭୂଷଣାନି ତୁ ଦିଵ୍ଯାନି ଦେଵାନ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ତୁ ଭୁଙ୍କ୍ଷ୍ଵ ଵୈ
"ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ପାଇଲେ, ଅପବିତ୍ରତାରହିତ ବସ୍ତ୍ର, ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ଭୂଷଣ ଭୋଗ କର।"
ଯ ଇମାଂ ପୃଥିଵୀଂ କୃତ୍ସ୍ନାଂ ସଂକ୍ଷିପ୍ଯ ଗ୍ରସତେ ପୁନଃ। ହୁତାଶମୀଶଂ ଦେଵାନାଂ କା ତଂ ନ ଵରଯେତ୍ପତିମ୍
"ଏହି ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ଏକଠା କରି, ପୁଣି ଗଳିଗଲା ଯେଉଁ ଦେବତା, ଅଗ୍ନିର ମାଲିକ, ସେଉଁଠି କିଏ ସ୍୵ାମୀ ଭାବେ ଚୟନ କରିବ ନାହିଁ?"
ଯସ୍ ଦଣ୍ଡଭଯାତ୍ସର୍ଵେ ଭୂତଗ୍ରାମାଃ ସମାଗତାଃ। ଧର୍ମମେଵାନୁରୁଧ୍ଯନ୍ତି କା ତଂ ନ ଵରଯେତ୍ପତିମ୍
"ଯାହାଙ୍କ ଦଣ୍ଡର ଭୟରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଏକଠା ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ଧର୍ମକୁ ଅନୁସରନ୍ତି, ସେଉଁଠି କିଏ ସ୍୵ାମୀ ଭାବେ ଚୟନ କରିବ ନାହିଁ?"
ଧର୍ମାତ୍ମାନଂ ମହାତ୍ମାନଂ ଦୈତ୍ଯଦାନଵମର୍ଦନମ୍। ମହେନ୍ଦ୍ରଂ ସର୍ଵଦେଵାନାଂ କା ତଂ ନ ଵରଯେତ୍ପତିମ୍
"ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ମହାତ୍ମା, ଦାୟତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ଦମନ କରୁଥିବା, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମାଧ୍ୟରେ ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କିଏ ସ୍୵ାମୀ ଭାବେ ଚୟନ କରିବ ନାହିଁ?"
କ୍ରିଯତାମଵିଶଙ୍କେନ ମନସା ଯଦି ମନ୍ଯସେ। ଵରୁଣଂ ଲୋକପାଲାନାଂ ସୁହୃଦ୍ଵାକ୍ଯମିଦଂ ଶୃଣୁ
"ଯଦି ତୁମର ମନ ନିର୍ଭୟ ଅଛି ଏବଂ ଏହାକୁ ଠିକ୍ ଭାବୁଛ, ତେବେ ଲୋକପାଳମାନେଙ୍କ ସହ ବନ୍ଧୁ ଭାବରେ ଥିବା ବରୁଣଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣ।"
ନୈଷଧେନୈଵମୁକ୍ତା ସା ଦମଯନ୍ତୀ ବଚୋଽବ୍ରଵୀତ୍। ସମାପ୍ଲୁତାଭ୍ଯାଂ ନେତ୍ରାଭ୍ଯାଂ ଶୋକଜେନାଥ ଵାରିଣା
ନିଷଧର ରାଜା ଏପରି କହିବା ପରେ, ଦମୟନ୍ତୀ ଶୋକରେ ଭିଜା ଦୁଇ ଚକୁ ନେଇ, ଏହି କଥା କହିଲେ—
ଦେଵେଭ୍ଯୋଽହଂ ନମସ୍କୃତ୍ ଯସର୍ଵେଭ୍ଯଃ ପୃଥିଵୀପତେ। ଵୃଣେ ତ୍ଵାମେଵ ଭର୍ତାରଂ ସତ୍ଯମେତଦ୍ବ୍ରଵୀମି ତେ
"ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିଛି, ହେ ପୃଥିବୀର ନାଥ, ମୁଁ କେବଳ ତୁମକୁ ମୋ ସ୍୵ାମୀ ଭାବେ ଚୟନ କରୁଛି। ଏହା ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।"
ତାମୁଵାଚ ତତୋ ରାଜା ଵେଷମାନାଂ କୃତାଞ୍ଜଲିମ୍। ଦୌତ୍ଯେନାଗତ୍ଯ କଲ୍ଯାଣି ନୋତ୍ସହେ ସ୍ଵାର୍ଥମୀପ୍ସିତଂ
ତାପରେ ରାଜା, ହାତ ଜୋଡି ଦଢ଼ିଥିବା, ବେଶ ବଦଳାଇଥିବା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ଦୂତ ଭାବେ ଆସିଛି, ଶୁଭେ, ଏଠି ମୋ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିପାରିବି ନାହିଁ।"
କଥଂ ହ୍ଯହଂ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତ୍ଯ ଦେଵତାନାଂ ଵିଶେଷତଃ। ପରାର୍ଥେ ଯତ୍ନମାରଭ୍ଯ କଥଂ ସ୍ଵାର୍ଥମିହୋତ୍ସହେ
"ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ବିଶେଷ ଭାବେ ଦେଇଥିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପରେ, ଅନ୍ୟର ପାଇଁ ଏହି ଉଦ୍ୟମ କରି, କିପରି ଏଠି ମୋ ଲାଭ ଚିନ୍ତା କରିପାରିବି?"
ଏଷ ଧର୍ମୋ ଯଦି ସ୍ଵାର୍ଥୋ ମମାପି ଭଵିତା ତତଃ। ଏଵଂ ସ୍ଵାର୍ଥଂ କରିଷ୍ଯାମି ତଥା ଭଦ୍ରେ ଵିଧୀଯତାମ୍
"ଯଦି ଏହା ଧର୍ମ, ତେବେ ମୋର ଲାଭ ମଧ୍ୟ ହେବ। ତେବେ ମୁଁ ମୋ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବି—ଏପରି ହେଉ, ଶାନ୍ତିମୟେ।"
ତତୋ ବାଷ୍ପାକୁଲାଂଵାଚଂ ଦମଯନ୍ତୀ ଶୁଚିସ୍ମିତା। ପ୍ରତ୍ଯାହରନ୍ତୀ ଶନକୈର୍ନଲଂ ରାଜାନମବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ ଶୁଭ୍ର ହସିଥିବା ଦମୟନ୍ତୀ, ଅଶ୍ରୁ ଭରା କଣ୍ଠରେ, ଶାନ୍ତ ଭାବେ ନଳ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅସ୍ତ୍ଯୁପାଯୋ ମଯା ଦୃଷ୍ଟୋ ନିରପାଯୋ ନରେଶ୍ଵର। ଯେନ ଦୋଷୋ ନ ଭଵିତା ତଵ ରାଜନ୍କଥଂଚନ
ହେ ରାଜା, ମୁଁ ଏମିତି ଏକ ଉପାୟ ଦେଖିଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା କେବେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ କୌଣସି ଦୋଷରେ ପଡ଼ିବେ ନାହିଁ।
ତ୍ଵଂ ଚୈଵ ହି ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେଵାଶ୍ଚେନ୍ଦ୍ରପୁରୋଗମାଃ। ଆଯାନ୍ତୁ ସହିତାଃ ସର୍ଵେ ମମ ଯତ୍ର ସ୍ଵଯଂଵରଃ
ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ମିଶି, ଯେଉଁଠାରେ ମୋର ସ୍ୱୟଂବର ହେବ, ସେଠାକୁ ଆସ।
ତତୋଽହଂ ଲୋକପାଲାନାଂ ସନ୍ନିଧୌ ତ୍ଵାଂ ନରେଶ୍ଵର। ଵରଯିଷ୍ଯେ ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ନୈଵଂ ଦୋଷୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ତାପରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ, ହେ ରାଜା, ମୁଁ ତୁମକୁ ବରିବି; ଏହିପରି କରିଲେ କୌଣସି ଦୋଷ ହେବ ନାହିଁ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ଵୈଦର୍ଭ୍ଯା ନଲୋ ରାଜା ଵିଶଂପତେ। ଆଜଗାମ ପୁନସ୍ତତ୍ର ଯତ୍ର ଦେଵାଃ ସମାଗତାଃ
ବିଦର୍ଭ ରାଜକୁମାରୀଙ୍କ ଏହିପରି କଥା କହିବା ପରେ, ରାଜା ନଳ ପୁନି ସେଠିକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଏକଠା ହୋଇଥିଲେ।
ତମପଶ୍ଯଂସ୍ତଥାଽଽଯାନ୍ତଂ ଲୋକପାଲା ମହେଶ୍ଵରାଃ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚୈନଂ ତତୋଽପୃଚ୍ଛନ୍ଵୃତ୍ତାନ୍ତଂ ସର୍ଵମେଵ ତମ୍
ସେଠାକୁ ଆସୁଥିବା ନଳଙ୍କୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ମହାଦେବମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଘଟଣା ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ।
କଚ୍ଚିଦ୍ଦୃଷ୍ଟା ତ୍ଵଯା ରାଜନ୍ଦମଯନ୍ତୀ ଶୁଚିସ୍ମିତା। କିମବ୍ରଵୀଚ୍ଚ ନଃ ସର୍ଵାନ୍ଵଦ ଭୂମିପତେଽନଘ
ହେ ରାଜା, ଶୁଭ୍ର ହାସ୍ୟଯୁକ୍ତ ଦମୟନ୍ତୀକୁ ତୁମେ ଦେଖିଲ କି? ସେ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ କଣ କହିଲେ? ହେ ନିଷ୍ପାପ ଭୂମିପତି, ଆମକୁ କୁହ।
ଭଵଦ୍ଭିରହମାଦିଷ୍ଟୋ ଦମଯନ୍ତ୍ଯା ନିଵେଶନମ୍। ପ୍ରଵିଷ୍ଟଃ ସୁମହାକକ୍ଷ୍ଯଂ ଦଣ୍ଡିଭିଃ ସ୍ଥଵିରୈର୍ଵୃତମ୍
ଆପଣମାନେ ଯେପରି ଆଦେଶ କରିଥିଲେ, ମୁଁ ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କ ଶୟନଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲି, ଯାହା ବଡ଼ ଓ ବୃଦ୍ଧ ଦଣ୍ଡଧାରୀମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ପ୍ରଵିଶନ୍ତଂ ଚ ମାଂ ତତ୍ର ନ କଶ୍ଚିଦ୍ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍ନରଃ। ଋତେ ତାଂ ପାର୍ତିଵସୁତାଂ ଭଵତାମେଵ ତେଜସା
ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ସେଠାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲି, ଆପଣମାନଙ୍କ ତେଜରେ, ସେ ରାଜକୁମାରୀ ଛଡ଼ା ଆଉ କେହି ମୋତେ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।