ଏତସ୍ମିନ୍କଥ୍ଯମାନେ ତୁ ଲୋକପାଲାଶ୍ଚ ସାଗ୍ନିକାଃ। ଆଜଗ୍ମୁର୍ଦେଵରାଜସ୍ଯ ସମୀପମମରୋତ୍ତମାଃ
ଏହି କଥା ହେଉଥିବା ବେଳେ, ଅଗ୍ନି ସହିତ ସମସ୍ତ ଦିଗ୍ପାଳମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।
ତତସ୍ତେ ଶୁଶ୍ରୁଵୁଃ ସର୍ଵେ ନାରଦସ୍ଯ ଵଚୋ ମହତ୍। ଶ୍ରୁତ୍ଵୈଵ ଚାବ୍ରୁଵନ୍ହୃଷ୍ଟା ଗଚ୍ଛାମୋ ଵଯମପ୍ଯୁତ
ତାପରେ ସମସ୍ତେ ନାରଦଙ୍କର ମହାନ କଥା ଶୁଣିଲେ; ଶୁଣିବା ସହିତ ଖୁସି ହୋଇ କହିଲେ, 'ଆମେ ମଧ୍ୟ ଯିବା।'
ତତଃ ସର୍ଵେ ମହାରାଜ ସଗଣାଃ ସହଵାହନାଃ। ଵିଦର୍ଭାନଭିଜଗ୍ମୁସ୍ତେ ଯତଃ ସର୍ଵେ ମହୀକ୍ଷିତଃ
ତାପରେ, ହେ ମହାରାଜ, ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କର ସହଚର ଓ ଯାନସହିତ ଏଠାରୁ ବିଦର୍ଭ ଯାଇଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଭୂମିର ରାଜାମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ।
ନଲୋପି ରାଜା କୌନ୍ତେଯ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଜ୍ଞାଂ ସମାଗମମ୍। ଅଭ୍ଯଗଚ୍ଛଦଦୀନାତ୍ମା ଦମଯନ୍ତୀମନୁଵ୍ରତଃ
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ରାଜା ନଳ ମଧ୍ୟ ରାଜାମାନଙ୍କ ଏହି ସଭାର କଥା ଶୁଣି, ଦମୟନ୍ତୀ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା ରଖି, ମନ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଠାକୁ ଯାଇଲେ।
ଅଥ ଦେଵାଃ ପଥି ନଲଂ ଦଦୃଶୁର୍ଭୂତଲେ ସ୍ତିତମ୍। ସାକ୍ଷାଦିଵ ସ୍ଥିତଂ ମୂର୍ତ୍ଯା ମନ୍ମଥଂ ରୂପସଂପଦା
ତାପରେ ଦେବତାମାନେ ରାସ୍ତାରେ ଭୂମିରେ ଦଢ଼ିଆ ଥିବା ନଳଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ତାଙ୍କର ରୂପ ଓ ଶୋଭା ଦେଖିଲେ, ମନେ ହେଲା ମନ୍ମଥ ନିଜେ ଆସିଛନ୍ତି।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଲୋକପାଲାସ୍ତେ ଭ୍ରାଜମାନଂ ଯଥା ରଵିମ୍। ତସ୍ଥୁର୍ଵିଗତସଂକଲ୍ପା ଵିସ୍ମିତା ରୂପସଂପଦା
ସେଉଁଠି ଲୋକପାଳମାନେ ତାଙ୍କୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖି, ମନ ଅଚଳ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ରୂପ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଥିଲେ।
ତତୋଽନ୍ତରିକ୍ଷେ ଵିଷ୍ଟଭ୍ଯ ଵିମାନାନି ଦିଵୌକସଃ। ଅବ୍ରୁଵନ୍ନୈଷଧଂ ରାଜନ୍ନଵତୀର୍ଯ ନଭସ୍ତଲାତ୍
ତାପରେ, ହେ ରାଜା, ଦେବତାମାନେ ନିଜ ଦିବ୍ୟ ରଥଗୁଡ଼ିକୁ ଆକାଶରେ ରଖି, ଆକାଶରୁ ଅବତରି ନଳଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଭୋଭୋ ନିଷଧରାଜେନ୍ଦ୍ର ନଲ ସତ୍ଯଵ୍ରତୋ ଭଵାତ୍। ଅସ୍ମାକଂ କୁରୁ ସାହାଯ୍ଯଂ ଦୂତୋ ଭଵ ନରୋତ୍ତମ
ହେ ନିଷଧରାଜା ନଳ, ତୁମେ ସତ୍ୟବ୍ରତ ଅଟୁଟ ଅଛ; ଆମ ପାଇଁ ସାହାଯ୍ୟ କର, ହେ ମହାନ ନର, ଆମ ଦୂତ ହେଉ।
ତେଭ୍ଯଃ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଯ ନଲଃ କରିଷ୍ଯ ଇତି ଭାରତ। ଅଥୈତାନ୍ପରିପପ୍ରଚ୍ଛ କୃତାଞ୍ଜଲିରୁପସ୍ଥିତଃ
ନଳ ତାଙ୍କୁ 'ମୁଁ ଏହା କରିବି' ବୋଲି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇ, ହାତ ଜୋଡି ଆଦର ସହିତ ପଚାରିଲେ।
କେ ଵୈ ଭଵନ୍ତଃ କଶ୍ଚାସୌ ଯସ୍ଯାହଂ ଦୂତ ଈପ୍ସିତଃ। କିଂଚ ତତ୍ରମଯା କାର୍ଯଂ କଥଯଧ୍ଵଂ ଯଥାତଥମ୍
ଆପଣମାନେ କିଏ? ଏବଂ କାହା ପାଇଁ ମୁଁ ଦୂତ ହେବାକୁ ଚାହୁଁଛି? ଏଠାରେ ମୋତେ କଣ କରିବାକୁ ହେବ, ସଠିକ୍ କହନ୍ତୁ।
ଏଵମୁକ୍ତେ ନୈଷଧେନ ମଘଵାନଭ୍ଯଭାଷତ। ଅମରାନ୍ଵୈ ନିବୋଧାସ୍ମାନ୍ଦମଯନ୍ତ୍ଯର୍ଥମାଗତାନ୍
ନଳଙ୍କ ଏପରି ପଚାରିବା ପରେ ମଘବାନ କହିଲେ, 'ଆମେ ଅମର ଦେବତା, ଦମୟନ୍ତୀ ପାଇଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛୁ।'
ଅହମିନ୍ଦ୍ରୋଽଯମଗ୍ନିଶ୍ଚ ତଥୈଵାଯମପାଂପତିଃ। ଶରୀରାନ୍ତକରୋ ନୄଣାଂ ଯମୋଽଯମପି ପାର୍ଥିଵ
ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର, ଏହା ଅଗ୍ନି, ଏହା ବାରୁଣ, ଏବଂ ଏହି ରାଜା, ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଶେଷ କରୁଥିବା ଯମ।
ତ୍ଵଂ ଵୈ ସମାଗତାନସ୍ମାନ୍ଦମଯନ୍ତ୍ଯୈ ନିଵେଦଯ। ଲୋକପାଲା ମହେନ୍ଦ୍ରାଦ୍ଯାଃ ସମାଯାନ୍ତି ଦିଦୃକ୍ଷଵଃ
ତୁମେ ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କୁ ଏହି କଥା କୁହ, ଯେ ମହେନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଲୋକପାଳମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି।
ପ୍ରାପ୍ତୁମିଚ୍ଛନ୍ତି ଦେଵାସ୍ତ୍ଵାଂ ଶକ୍ରୋଽଗ୍ନିର୍ଵରୁଣୋ ଯମଃ। ତେଷାମନ୍ଯତମଂ ଦେଵଂ ପତିତ୍ଵେ ଵରଯସ୍ଵ ହ
ଦେବତାମାନେ—ଶକ୍ର, ଅଗ୍ନି, ବାରୁଣ ଓ ଯମ—ତୁମକୁ ପାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି; ସେ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯେକୌଣସି ଜଣେ ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ବାଛନ୍ତୁ।
ଏଵମୁକ୍ତଃ ସ ଶକ୍ରେଣ ନଲଃ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିରବ୍ରଵୀତ୍। ଏକାର୍ଥସମଵେତଂ ମାଂ ନ ପ୍ରେଷଯିତୁମର୍ହଥ
ଏପରି ଶକ୍ର କହିବା ପରେ, ନଳ ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, 'ମୁଁ ତାଙ୍କ ସହ ଏକ ମନ ହୋଇଛି, ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ମୋତେ ଦୂତ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।'
କଥ ହି ଜାତସଂକଲ୍ପଃ ସ୍ତ୍ରିଯମୁତ୍ସୃଜତେ ପୁମାନ୍। ପରାର୍ଥମୀଦୃଶଂ ଵକ୍ତଂ ତଦ୍ଵୈ ପଶ୍ଯାମରେଶ୍ଵର
ଏକଥା କିପରି ସମ୍ଭବ, ଯେ ଜଣେ ପୁରୁଷ ଯାହାର ମନ ଏକ ନିଷ୍ଠାରେ ଅଟୁଟ, ସେ ଜଣେ ନାରୀକୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ପାଇଁ ଏପରି କଥା କହିପାରିବ? ଏହା ଭଲଭାବେ ଭାବନ୍ତୁ, ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାୟକ।
ଏଵମୁକ୍ତୋ ନୈଷଧେନ ମଘଵାନ୍ପୁନରବ୍ରଵୀତ୍।' କରିଷ୍ଯ ଇତିସଂଶ୍ରୁତ୍ଯ ପୂର୍ଵମସ୍ମାସୁ ନୈଷଧ। ନ କରିଷ୍ଯସି କସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ଵ୍ରଜ ନୈଷଧ ମାଚିରମ୍
ନଳଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମଘବାନ୍ ପୁଣି କହିଲେ, "ନଳ, ଆମେ ଯେତେବେଳେ ତୁମକୁ କହିଥିଲୁ, ସେତେବେଳେ ତୁମେ କରିବି ବୋଲି ଆମକୁ ଦେଖାଇଥିଲ, ଏବେ କାହିଁକି କରିବାକୁ ମନା କରୁଛ? ନଳ, ଦେରି କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ, ଚାଲ।"
ସ ଵୈ ତ୍ଵମାଗତାନସ୍ମାନ୍ଦମଯନ୍ତ୍ଯୈ ନିଵେଦଯ। ଶ୍ରେଯସା ଯୋକ୍ଷ୍ଯସେ ହି ତ୍ଵଂ କୁର୍ଵନ୍ନମରଶାସନମ୍
ତୁମେ ଯାଇ ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କୁ ଆମେ ଆସିଛୁ ବୋଲି ଖବର ଦିଅ। ଅମରମାନେ ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ସେଥିରେ ତୁମେ ମନ ଦେଲେ, ବଡ଼ ଉପକାର ହେବ।
ଏଵମୁକ୍ତଃ ସ ଦେଵୈସ୍ତୈର୍ନୈଷଧଃ ପୁନରବ୍ରଵୀତ୍। ସୁରକ୍ଷିତାନି ଵେଶ୍ମାନି ପ୍ରଵେଷ୍ଟୁଂ କଥମୁତ୍ସହେ
ଦେବମାନେ ଏଭଳି କହିଲେ ପରେ, ନଳ ପୁଣି କହିଲେ, "ମୁଁ ରକ୍ଷିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମହଳ ଭିତରକୁ କିପରି ପସିବି?"
ପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯସୀତି ତଂ ଶକ୍ରଃ ପୁନରେଵାଭ୍ଯଭାଷତ। ଜଗାମ ସ ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଦମଯନ୍ତ୍ଯା ନିଵେଶନମ୍
ତେବେ ଶକ୍ର କହିଲେ, "ତୁମେ ପସିବ।" ତେଣୁ, "ଠିକ୍ ଅଛି," ବୋଲି କହି, ସେ ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କ ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଦଦର୍ଶ ତତ୍ର ଵୈଦର୍ଭୀଂ ସଖୀଗଣସମାଵୃତାମ୍। ଦେଦୀପ୍ଯମାନାଂ ଵପୁଷା ଶ୍ରିଯା ଚ ଵରଵର୍ଣିନୀମ୍
ସେଠାରେ ସେ ଦେଖିଲେ ବିଦର୍ଭର ରାଜକୁମାରୀ, ତାଙ୍କ ସଖୀମାନେ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ରୂପ ଓ ଶ୍ରୀରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଅତି ସୁନ୍ଦର ବର୍ଣ୍ଣର।
ଅତୀଵ ସୁକୁମାରାଙ୍ଗୀଂ ତନୁମଧ୍ଯାଂ ସୁଲୋଚନାମ୍। ଆକ୍ଷିପନ୍ତୀମିଵ ଚ ତାଂ ଶଶିନଂ ସ୍ଵେନ ତେଜସା
ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଅତି ସୁକୁମାର, କମର ଛିନ୍ନ, ଚକ୍ଷୁ ଅତି ସୁନ୍ଦର। ତାଙ୍କ ତେଜରେ ମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ଅପରାଜିତ କରୁଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵ ଵଵୃଧେ କାମସ୍ତାଂ ଚାରୁହାସିନୀମ୍। ସତ୍ଯଂ ଚିକୀର୍ଷମାଣସ୍ତୁଧାରଯାମାସ ହୃଚ୍ଛଯମ୍
ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ସହିତ, ତାହାର ମନରେ ତାହା ସୁନ୍ଦର ହସିଥିବା ଜନାଣୀ ପାଇଁ ଆକାଂକ୍ଷା ବଢ଼ିଗଲା; କିନ୍ତୁ ସତ୍ୟକୁ ଧରି ରଖି, ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାକୁ ଦମନ କଲେ।
ତତସ୍ତା ନୈଷଧଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଂଭ୍ରାନ୍ତାଃ ପରମାଙ୍ଗନାଃ। ଆସନେଭ୍ଯଃ ସମୁତ୍ପେତୁସ୍ତେଜସା ତସ୍ଯ ଧର୍ଷିତାଃ
ତାପରେ, ନଳଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେଠାର ମହିଳାମାନେ ବହୁତ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ; ତାଙ୍କ ତେଜରେ ଅତିରିକ୍ତ ହୋଇ, ସେମାନେ ଆପଣାପେଖ୍ୟା ଉଠି ପଡ଼ିଲେ।
ପ୍ରଶଶଂସୁଶ୍ଚ ମୁପ୍ରୀତା ନଲଂ ତା ଵିସ୍ମଯାନ୍ଵିତାଃ। ନ ଚୈନମଭ୍ଯଭାଷନ୍ତ ମନୋଭିସ୍ତ୍ଵଭ୍ଯପୂଜଯନ୍
ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଆନନ୍ଦରେ, ସେମାନେ ନଳଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, କିନ୍ତୁ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ; ମନରେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ।
ଅହୋ ରୂପମହୋ କାନ୍ତିରହୋ ଧୈର୍ଯଂ ମହାତ୍ମନଃ। କୋଽଯଂ ଦେଵୋଽଥଵା ଯକ୍ଷୋ ଗନ୍ଧର୍ଵୋ ଵା ଭଵିଷ୍ଯତି
"ହାଁ, କେତେ ରୂପ! କେତେ ତେଜ! କେତେ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଏହି ମହାନ୍ ଆତ୍ମାର! ଏଠି କିଏ—ଦେବତା, କିମ୍ବା ଯକ୍ଷ, କିମ୍ବା ଗନ୍ଧର୍ବ ହେବେ କି?"
ନ ତାସ୍ତଂ ଶକ୍ନୁଵନ୍ତି ସ୍ମ ଵ୍ଯାହର୍ତୁମପି କିଂଚନ। ତେଜସା ଧର୍ଷିତାସ୍ତସ୍ଯ ଲଜ୍ଜାଵତ୍ଯୋ ଵରାଙ୍ଗନାଃ
ସେମାନେ ତାଙ୍କ ତେଜରେ ଅତିରିକ୍ତ ହୋଇ, ଲଜ୍ଜାରେ ଏକଥା ମଧ୍ୟ କହିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଅଥୈନଂ ସ୍ମଯମାନେଵ ସ୍ମିତପୂର୍ଵାଭିଭାଷିଣୀ। ଦମଯନ୍ତୀ ନଲଂ ଵୀରମଭ୍ଯଭାଷତ ଵିସ୍ମିତା
ତେବେ ଦମୟନ୍ତୀ, ହସି ହସି, ପ୍ରଥମେ କଥା ଆରମ୍ଭ କରି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ନଳଙ୍କୁ କହିଲେ।
କସ୍ତ୍ଵଂ ସର୍ଵାନଵଦ୍ଯାଙ୍ଗ ମମ ହୃଚ୍ଛଯଵର୍ଧନ। ପ୍ରାପ୍ତୋସ୍ଯମରଵଦ୍ଵୀର ଜ୍ଞାତୁମିଚ୍ଛାମି ତେଽନଘ
"ତୁମେ କିଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଏକ ମଧ୍ୟ ଦୋଷ ନାହିଁ, ମୋ ମନର ଆକାଂକ୍ଷାକୁ ବଢ଼ାଉଛ? ହେ ବୀର, ତୁମେ ଦେବତା ପରି ଏଠାକୁ ଆସିଛ; ମୁଁ ତୁମକୁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ନିର୍ମଳ ଜନ।"
କଥମାଗମନଂ ଚେହ କଥଂ ଚାସି ନ ଲକ୍ଷିତଃ। ସୁରକ୍ଷିତଂ ହି ମେ ଵେଶ୍ମ ରାଜା ଚୈଵୋଗ୍ରଶାସନଃ
"ତୁମେ କିପରି ଏଠାକୁ ଆସିଲ? ଏବଂ କିପରି କେହି ତୁମକୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ? ମୋ ଘର ଭଲ ରକ୍ଷା ହେଉଛି, ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ମଧ୍ୟ କଠୋର।"