ନ ଶଯ୍ଯାସନଭୋଗେଷୁ ରତିଂ ଵିନ୍ଦତି କର୍ହିଚିତ୍। ନ ନକ୍ତଂ ନ ଦିଵା ଶେତେ ହାହେତି ରୁଦତୀ ମୁହୁଃ
ସେ କେବେ ଶୋଇବା, ବସିବା କିମ୍ବା ଆରାମ ଭୋଗ କରିବାରେ ଆନନ୍ଦ ମାନେନାହାନ୍ତି; ରାତି କିମ୍ବା ଦିନେ କେବେ ଶୁଏ ନାହିଁ, ବାରମ୍ବାର 'ହା' ବୋଲି କାନ୍ଦନ୍ତି।
ତାମସ୍ଵସ୍ଥାଂ ତଦାକାରାଂ ସଖ୍ଯସ୍ତା ଜଜ୍ଞିରିଙ୍ଗିତୈଃ
ତାଙ୍କର ମନୋଦଶା ଓ ଦେହଭାଷା ଦେଖି, ସହେଳୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅସ୍ୱସ୍ଥ ଓ ଦୁଃଖିତ ଦେଖିଲେ।
ତତୋ ଵିଦର୍ଭପତଯେ ଦମଯନ୍ତ୍ଯାଃ ସଖୀଜନଃ। ନ୍ଯଵେଦଯତ୍ତାମସ୍ଵସ୍ଥାଂ ଦମଯନ୍ତୀଂ ନରେଶ୍ଵରଃ
ତାପରେ ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କ ସହେଳୀମାନେ ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ଅବସ୍ଥା ବିଷୟରେ ବିଦର୍ଭ ରାଜାଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ନୃପତିର୍ଭୀମୋ ଦମଯନ୍ତୀସଖୀଗଣାତ୍। କିମର୍ଥଂ ଦୁହିତା ମେଽଦ୍ଯନାତିସ୍ଵସ୍ଥେଵ ଲକ୍ଷ୍ଯତେ
ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କ ସହେଳୀମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ଭୀମ ପଚାରିଲେ, 'ମୋ ଝିଅ ଆଜି କାହିଁକି ଏତେ ଅସ୍ୱସ୍ଥ ଦେଖାଯାଉଛି?'
ସ ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ମହୀପାଲଃ ସ୍ଵାଂ ସୁତାଂ ପ୍ରାପ୍ତଯୌଵନାମ୍। ଅପଶ୍ଯଦାତ୍ମନା କାର୍ଯଂ ଦମଯନ୍ତ୍ଯାଃ ସ୍ଵଯଂଵରମ୍
ଯୁବତୀ ହୋଇଥିବା ନିଜ ଝିଅକୁ ଦେଖି, ରାଜା ଭୀମ ଭାବିଲେ ଯେ, ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କର ସ୍ୱୟଂବର କରିବା ଦରକାର।
ସ ସନ୍ନିପାତଯାମାସ ମହୀପାଲାନ୍ଵିଶାଂପତିଃ। ଏଷୋଽନୁଭୂଯତାଂ ଚୀରାଃ ସ୍ଵଯଂଵର ଇତି ପ୍ରଭୋ
ପରେ ରାଜା ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ହେବାକୁ ଡାକିଲେ ଏବଂ କହିଲେ, 'ଏହା ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କର ସ୍ୱୟଂବର ହେଉ।'
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ପାର୍ଥିଵାଃ ସର୍ଵେ ଦମଯନ୍ତ୍ଯାଃ ସ୍ଵଯଂଵରମ୍। ଅଭିଜଗ୍ମୁସ୍ତତୋ ଵୀରା ରାଜାନୋ ଭୀମଶାସନାତ୍
ଦମୟନ୍ତୀଙ୍କ ସ୍ୱୟଂବର ଶୁଣି, ଭୀମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସମସ୍ତ ରାଜା ଏଠାକୁ ଆସିଲେ।
ହସ୍ତ୍ଯଶ୍ଵରଥଘୋଷେଣ ନାଦଯନ୍ତୋ ଵସୁଂଧରାମ୍। ଵିଚିତ୍ରମାଲ୍ଯାଭରଣୈର୍ବଲୈର୍ଦୃଶ୍ଯୈଃ ସ୍ଵଲଂକୃତୈଃ
ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥର ଶବ୍ଦରେ ପୃଥିବୀ କମ୍ପିତ ହେଲା; ସେମାନେ ବିଚିତ୍ର ମାଳା, ଗହଣା ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେନା ସହିତ ଶୋଭିତ ହୋଇ ଆସିଲେ।
ତେଷାଂ ଭୀମୋ ମହାବାହୁଃ ପାର୍ଥିଵାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍। ଯଥାର୍ହମକରୋତ୍ପୂଜାଂ ତେଽଵସଂସ୍ତତ୍ର ପୂଜିତାଃ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମ ସେଇ ସମସ୍ତ ମହାନ ରାଜାଙ୍କୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ମାନ କଲେ; ସେମାନେ ସେଠାରେ ଗରିମାରେ ବସିଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେ ତୁ ସୁରାଣାମୃଷିସତ୍ତମୌ। ଅଟମାନୌ ମହାତ୍ମାନାଵିନ୍ଦ୍ରଲୋକମିତୋ ଗତୌ
ଏହି ସମୟରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଦୁଇଜଣ ମହାନ ଋଷି ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକରୁ ଚାଲିଗଲେ।
ନାରଦଃ ପର୍ଵତଶ୍ଚୈଵ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞୌ ମହାଵ୍ରତୌ। ଦେଵରାଜସ୍ ଭଵନଂ ଵିଵିଶାତେ ସୁପୂଜିତୌ
ନାରଦ ଓ ପର୍ବତ, ମହାନ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତୀ, ଦେବରାଜାଙ୍କ ମହଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ଉଚିତ ସମ୍ମାନ ପାଇଲେ।
ତାଵର୍ଚଯିତ୍ଵା ମଘଵା ତତଃ କୁଶଲମଵ୍ଯଯମ୍। ପପ୍ରଚ୍ଛାନାମଯଂ ଚାପି ତଯୋଃ ସର୍ଵଗତଂ ଵିଭୁଃ
ମଘବାନ୍ ସେମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ତାଙ୍କର ଅବିକଳ କୁଶଳ ଜାଣିଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ।
ଆଵଯୋଃ କଶଲଂ ଦେଵ ସର୍ଵତ୍ରଗତମୀଶ୍ଵର। ଲୋକେ ଚ ମଘଵନ୍କୃତ୍ସ୍ନୋ ନୃପାଃ କୁଶଲିନୋ ଵିଭୋ
ହେ ଦେବ, ଆମେ ସବୁଠି ଭଲ ଅଛୁ; ଏବଂ ହେ ମଘବାନ୍, ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ଭଲ ଅଛନ୍ତି।
ନାରଦସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପପ୍ରଚ୍ଛ ବଲଵୃତ୍ରହା। ଧର୍ମଜ୍ଞାଃ ପୃଥିଵୀପାଲାସ୍ତ୍ଯକ୍ତଜୀଵିତଯୋଧିନଃ
ନାରଦଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ବଳବାନ୍ ବୃତ୍ରଘ୍ନ ପଚାରିଲେ, 'ପୃଥିବୀର ରାଜାମାନେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ପ୍ରାଣ ଦେଇ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଛନ୍ତି କି?'
ଶସ୍ତ୍ରେଣ ନିଧନଂ କାଲେ ଯେ ଗଚ୍ଛନ୍ତ୍ଯପରାଡ୍ଯୁଖାଃ। ଅଯଂ ଲୋକୋଽକ୍ଷଯସ୍ତେଷାଂ ଯଥୈଵ ମମ କାମଧୁକ୍
ଯେଉଁମାନେ ସମୟରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଜ ଜୀବନ ଦେଇ ମରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଲୋକ ଅକ୍ଷୟ, ଯେପରି ମୋର କାମଧେନୁ ଗାଈ।
କ୍ଵନୁ ତେ କ୍ଷତ୍ରିଯାଃ ଶୂରା ନହି ପଶ୍ଯାମି ତାନହମ୍। ଆଗଚ୍ଛତୋ ମହୀପାଲାନ୍ଦଯିତାମନିଥୀନ୍ମମ
ସେଇ ସାହସୀ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ କେଉଁଠି? ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖୁନାହିଁ, ମୋ ପ୍ରିୟ ଅତିଥି ରାଜାମାନେ କେଉଁଠି?
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ଶକ୍ରେଣ ନାରଦଃ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ। ଶୃଣୁ ମେ ମଘଵନ୍ଯେନ ନ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ମହୀକ୍ଷିତଃ
ଏପରି କହିବା ପରେ, ଶକ୍ରଙ୍କୁ ନାରଦ କହିଲେ, 'ମଘବାନ୍, କାହିଁକି ରାଜାମାନେ ଦେଖାଯାଉନାହାନ୍ତି, ମୋ ଠାରୁ ଶୁଣ।'
ଵିଦର୍ଭରାଜ୍ଞୋ ଦୁହିତା ଦମଯନ୍ତୀତି ଵିଶ୍ରୁତା। ରୂପେଣ ସମତିକ୍ରାନ୍ତା ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ସର୍ଵଯୋଷିତଃ
ବିଦର୍ଭ ରାଜାଙ୍କ ଝିଅ ଦମୟନ୍ତୀ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ସେ ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ଜନନୀମାନେଠାରୁ ଅଧିକ।
ତସ୍ଯାଃ ସ୍ଵଯଂଵରଃ ଶକ୍ର ଭଵିତା ନଚିରାଦିଵ। ତତ୍ର ଗଚ୍ଛନ୍ତି ରାଜାନୋ ରାଜପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କର ସ୍ଵୟଂବର ଖୁବ ଶୀଘ୍ର ହେବ; ସେଠାକୁ ସମସ୍ତ ରାଜା ଓ ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ଯିବେ।
ତାଂ ରତ୍ନଭୂତାଂ ଲୋକସ୍ଯ ପ୍ରାର୍ଥଯନ୍ତୋ ମହୀକ୍ଷିତଃ। କାଙ୍କ୍ଷନ୍ତି ସ୍ମ ଵିଶେଷେଣ ବଲଵୃତ୍ରନିଷୂଦନ
ସେ ଜଣେ ମହାମୂଲ୍ୟ ରତ୍ନ ସମାନ ନାରୀ, ତାଙ୍କୁ ପାଇଁ ଭୂମିର ସମସ୍ତ ରାଜା ଅତି ଆଗ୍ରହ କରୁଥିଲେ, ହେ ବଳବାନ ବୃତ୍ର ଦଳନ।
ଏତସ୍ମିନ୍କଥ୍ଯମାନେ ତୁ ଲୋକପାଲାଶ୍ଚ ସାଗ୍ନିକାଃ। ଆଜଗ୍ମୁର୍ଦେଵରାଜସ୍ଯ ସମୀପମମରୋତ୍ତମାଃ
ଏହି କଥା ହେଉଥିବା ବେଳେ, ଅଗ୍ନି ସହିତ ସମସ୍ତ ଦିଗ୍ପାଳମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।
ତତସ୍ତେ ଶୁଶ୍ରୁଵୁଃ ସର୍ଵେ ନାରଦସ୍ଯ ଵଚୋ ମହତ୍। ଶ୍ରୁତ୍ଵୈଵ ଚାବ୍ରୁଵନ୍ହୃଷ୍ଟା ଗଚ୍ଛାମୋ ଵଯମପ୍ଯୁତ
ତାପରେ ସମସ୍ତେ ନାରଦଙ୍କର ମହାନ କଥା ଶୁଣିଲେ; ଶୁଣିବା ସହିତ ଖୁସି ହୋଇ କହିଲେ, 'ଆମେ ମଧ୍ୟ ଯିବା।'
ତତଃ ସର୍ଵେ ମହାରାଜ ସଗଣାଃ ସହଵାହନାଃ। ଵିଦର୍ଭାନଭିଜଗ୍ମୁସ୍ତେ ଯତଃ ସର୍ଵେ ମହୀକ୍ଷିତଃ
ତାପରେ, ହେ ମହାରାଜ, ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କର ସହଚର ଓ ଯାନସହିତ ଏଠାରୁ ବିଦର୍ଭ ଯାଇଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଭୂମିର ରାଜାମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ।
ନଲୋପି ରାଜା କୌନ୍ତେଯ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଜ୍ଞାଂ ସମାଗମମ୍। ଅଭ୍ଯଗଚ୍ଛଦଦୀନାତ୍ମା ଦମଯନ୍ତୀମନୁଵ୍ରତଃ
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ରାଜା ନଳ ମଧ୍ୟ ରାଜାମାନଙ୍କ ଏହି ସଭାର କଥା ଶୁଣି, ଦମୟନ୍ତୀ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା ରଖି, ମନ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଠାକୁ ଯାଇଲେ।
ଅଥ ଦେଵାଃ ପଥି ନଲଂ ଦଦୃଶୁର୍ଭୂତଲେ ସ୍ତିତମ୍। ସାକ୍ଷାଦିଵ ସ୍ଥିତଂ ମୂର୍ତ୍ଯା ମନ୍ମଥଂ ରୂପସଂପଦା
ତାପରେ ଦେବତାମାନେ ରାସ୍ତାରେ ଭୂମିରେ ଦଢ଼ିଆ ଥିବା ନଳଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ତାଙ୍କର ରୂପ ଓ ଶୋଭା ଦେଖିଲେ, ମନେ ହେଲା ମନ୍ମଥ ନିଜେ ଆସିଛନ୍ତି।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଲୋକପାଲାସ୍ତେ ଭ୍ରାଜମାନଂ ଯଥା ରଵିମ୍। ତସ୍ଥୁର୍ଵିଗତସଂକଲ୍ପା ଵିସ୍ମିତା ରୂପସଂପଦା
ସେଉଁଠି ଲୋକପାଳମାନେ ତାଙ୍କୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖି, ମନ ଅଚଳ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ରୂପ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଥିଲେ।
ତତୋଽନ୍ତରିକ୍ଷେ ଵିଷ୍ଟଭ୍ଯ ଵିମାନାନି ଦିଵୌକସଃ। ଅବ୍ରୁଵନ୍ନୈଷଧଂ ରାଜନ୍ନଵତୀର୍ଯ ନଭସ୍ତଲାତ୍
ତାପରେ, ହେ ରାଜା, ଦେବତାମାନେ ନିଜ ଦିବ୍ୟ ରଥଗୁଡ଼ିକୁ ଆକାଶରେ ରଖି, ଆକାଶରୁ ଅବତରି ନଳଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଭୋଭୋ ନିଷଧରାଜେନ୍ଦ୍ର ନଲ ସତ୍ଯଵ୍ରତୋ ଭଵାତ୍। ଅସ୍ମାକଂ କୁରୁ ସାହାଯ୍ଯଂ ଦୂତୋ ଭଵ ନରୋତ୍ତମ
ହେ ନିଷଧରାଜା ନଳ, ତୁମେ ସତ୍ୟବ୍ରତ ଅଟୁଟ ଅଛ; ଆମ ପାଇଁ ସାହାଯ୍ୟ କର, ହେ ମହାନ ନର, ଆମ ଦୂତ ହେଉ।
ତେଭ୍ଯଃ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଯ ନଲଃ କରିଷ୍ଯ ଇତି ଭାରତ। ଅଥୈତାନ୍ପରିପପ୍ରଚ୍ଛ କୃତାଞ୍ଜଲିରୁପସ୍ଥିତଃ
ନଳ ତାଙ୍କୁ 'ମୁଁ ଏହା କରିବି' ବୋଲି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇ, ହାତ ଜୋଡି ଆଦର ସହିତ ପଚାରିଲେ।
କେ ଵୈ ଭଵନ୍ତଃ କଶ୍ଚାସୌ ଯସ୍ଯାହଂ ଦୂତ ଈପ୍ସିତଃ। କିଂଚ ତତ୍ରମଯା କାର୍ଯଂ କଥଯଧ୍ଵଂ ଯଥାତଥମ୍
ଆପଣମାନେ କିଏ? ଏବଂ କାହା ପାଇଁ ମୁଁ ଦୂତ ହେବାକୁ ଚାହୁଁଛି? ଏଠାରେ ମୋତେ କଣ କରିବାକୁ ହେବ, ସଠିକ୍ କହନ୍ତୁ।