ଭଵାଂଶ୍ଚ ପୁନରାହୂତୋ ଦ୍ଯୂତେନୈଵାପନେଷ୍ଯତି। ସ ତଥାଽକ୍ଷେଷୁ କୁଶଲୋ ନିଶ୍ଚିତୋ ଗତଚେତନଃ
ତୁମକୁ ଯେତେବେଳେ ପୁଣି ଜୁଆ ଖେଳିବାକୁ ଡାକିବେ, ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ହାରିବ। କାରଣ ସେ ଜୁଆରେ ଚତୁର ଓ ଚଳାକ, ତାଙ୍କର ମନ ଦୁଷ୍ଟତାରେ ଲାଗିଛି।
ଚରିଷ୍ଯସି ମହାରାଜ ଵନେଷୁ ଵସତୀଃ ପୁନଃ
ରାଜା, ତୁମେ ପୁଣି ଅରଣ୍ୟରେ ବାସ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେବ।
ଯଦ୍ଯସ୍ମାନ୍ସୁମହାରାଜ କୃପଣାନ୍କର୍ତୁମର୍ହସି। ଯାଵଜ୍ଜୀଵମଵେକ୍ଷସ୍ଵ ଵେଦଧର୍ମାଂଶ୍ଚ କୃତ୍ସ୍ନଶଃ। ନିକୃତ୍ଯା ନିକୃତିପ୍ରଜ୍ଞୋ ହନ୍ତଵ୍ଯ ଇତି ନିଶ୍ଚଯଃ
ମହାରାଜ, ଯଦି ଆମକୁ ଏଭଳି ଦୁଃଖୀ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ତୁମ ଜୀବନ ସମସ୍ତ ବେଦ ଧର୍ମକୁ ପାଳନ କର। କିନ୍ତୁ ଯିଏ ଚଳାକି ଓ ଦୁଷ୍ଟତାରେ ପ୍ରବୀଣ, ସେଉଁଠି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନଶ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ।
ଅନୁଜ୍ଞାତସ୍ତ୍ଵଯା ଗତ୍ଵାଯାଵଚ୍ଛକ୍ତି ସୁଯୋଧନମ୍। ଯଥୈଵ କକ୍ଷମୁତ୍ସୃଷ୍ଟୋ ଦହେଦନିଲସାରଥିଃ। ହନିଷ୍ଯାମି ତଥା ମନ୍ଦମନୁଜାନାତୁ ମେ ଭଵାନ୍
ତୁମେ ଯଦି ଅନୁମତି ଦେଉଛ, ମୁଁ ମୋର ସମ୍ଭବ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ସୁୟୋଧନଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେବି, ଯେପରି ଚାଲିଥିବା ବାତାସ ଶୁଖିଲା ଘାସକୁ ଅଗ୍ନିରେ ପୋଡ଼ିଦିଏ। ଏହି ଦୁଷ୍ଟକୁ ମାରିବାକୁ ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅ।
ଏଵଂ ବ୍ରୁଵାଣଂ ଭୀମଂ ତୁ ଧର୍ମରାଜୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଉଵାଚ ସାନ୍ତ୍ଵଯନ୍ରାଜା ମୂର୍ନ୍ଧ୍ଯୁପାଘ୍ରାଯ ପାଣ୍ଡଵମ୍
ଭୀମଙ୍କର ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ହାତ ରଖି ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଲେ।
ଅସଶଯଂ ମହାବାହୋ ହନିଷ୍ଯସି ସୁଯୋଧନମ୍। ଵର୍ଷାତ୍ରଯୋଦଶାଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ସହ ଗାଣ୍ଡୀଵଧନ୍ଵନା
ମହାବାହୁ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମେ ତେରୋ ବର୍ଷ ପରେ ଗାଣ୍ଡୀବଧାରୀଙ୍କ ସହିତ ସୁୟୋଧନଙ୍କୁ ମାରିପାରିବ।
ଯତ୍ତ୍ଵମାଭାଷସେ ପାର୍ଥ ପ୍ରାପ୍ତଃ କାଲ ଇତି ପ୍ରଭୋ। ଅନୃତଂ ନତ୍ସହେ ଵକ୍ତୁଂ ନ ହ୍ଯେତନ୍ମଯି ଵିଦ୍ଯତେ
ପାର୍ଥ, ତୁମେ ଯାହା କହୁଛ, ଯେ ସମୟ ଆସିଛି, ମୁଁ କେବେ ମିଥ୍ୟା କହିପାରିବିନାହିଁ; ଏପରି କଥା ମୋ ମନରେ ନାହିଁ।
ଅନ୍ତରେଣାପି କୌନ୍ତେଯ ନିକୃତିଂପାପନିଶ୍ଚଯମ୍। ହନ୍ତା ତ୍ଵମସି ଦୁର୍ଧର୍ଷ ସାନୁବନ୍ଧଂ ସୁଯୋଧନମ୍
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ଚଳାକି ଛାଡ଼ି ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ସୁୟୋଧନ ଓ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ଦୁଷ୍ଟମାନେଠାରୁ ମୁକାବିଲା କରି ମାରିପାରିବ।
ଏଵଂ ବ୍ରୁଵତି ଭୀମଂ ତୁ ଧର୍ମରାଜେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରେ। ଆଜଗାମ ମହାଭାଗୋ ବୃହଦଶ୍ଵୋ ମହାନୃଷିଃ
ଏପରି ଭାବେ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଭୀମଙ୍କୁ କହୁଥିବାବେଳେ, ମହାନ ଋଷି ବୃହଦଶ୍ୱ ଏଠାକୁ ଆସିଲେ।
ତମଭିପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯଧର୍ମାତ୍ମା ସଂପ୍ରାପ୍ତଂ ଧର୍ମଚାରିଣମ୍। ଶାସ୍ତ୍ରଵନ୍ମଧୁପର୍କେଣ ପୂଜଯାମାସ ଧର୍ମରାଟ୍
ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଋଷିଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପ୍ରଥାନୁସାରେ ମଧୁପର୍କ ଓ ଆଦର ସହିତ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ଆଶ୍ଵସ୍ତଂ ଚୈନମାସୀନମୁପାସନୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଅଭିପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ମହାବାହୁଃ କୃପଣଂ ବହ୍ଵଭାଷତ
ଋଷିଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସ୍ତ କରି ଆସନରେ ବସାଇ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମହାବାହୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଦୁଃଖିତ ହୃଦୟରେ ବହୁ କଥା କହିଲେ।
ଅକ୍ଷଦ୍ଯୂତେ ଚ ଭଗଵନ୍ଧନଂ ରାଜ୍ଯଂ ଚ ମେ ହୃତମ୍। ଆହୂଯ ନିକୃତିପ୍ରଜ୍ଞୈଃ କିତଵୈରକ୍ଷକୋଵିଦୈଃ
ଭଗବନ୍, ଜୁଆରେ ମୋର ଧନ ଓ ରାଜ୍ୟ ନେଇଯାଇଛି, ଚଳାକ ଓ ଜୁଆରେ ପ୍ରବୀଣ ଠକମାନେ ମୋତେ ଡାକି ଏହି କାମ କରିଛନ୍ତି।
ଅନକ୍ଷଜ୍ଞସ୍ଯ ହି ସତୋ ନିକୃତ୍ଯା ପାପନିଶ୍ଚଯୈଃ। ଭାର୍ଯା ଚ ମେ ସଭାଂ ନୀତା ପ୍ରାଣେଭ୍ଯୋପି ଗରୀଯସୀ
ଏହି ଜୁଆରେ ଅପରିଚିତ ଏବଂ ସତ୍ୟବାନ୍ ମୋତେ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଠକିଛନ୍ତି; ମୋ ପତ୍ନୀ, ଯିଏ ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରାଣଠାରୁ ମଧୁର, ସେଉଁଠି ସଭାରେ ଘେଉଁ ହୋଇଥିଲେ।
ପୁନର୍ଦ୍ଯୂତେନ ମାଂ ଜିତ୍ଵା ଵନଵାସାଂ ସୁଦାରୁଣମ୍। ପ୍ରାଵ୍ରାଜଯନ୍ମଂହାରଣ୍ଯମଜିନୈଃ ପରିଵାରିତମ୍
ପୁଣି ଜୁଆରେ ମୋତେ ହରାଇ, ସେମାନେ ମୋତେ ଭୟଙ୍କର ଅରଣ୍ୟକୁ ପଠାଇଦେଲେ, ମୁଁ ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧି ଅରଣ୍ୟରେ ବାସ କରୁଛି।
ଅହଂ ଵନେ ଦୁର୍ଵସତୀର୍ଵସନ୍ପରମଦୁଃଖିତଃ। ଅକ୍ଷଦ୍ଯୂତାଭିଷଙ୍ଗେଣ ଗିରଃ ଶୃଣ୍ଵନ୍ସୁଦାରୁଣାଃ
ମୁଁ ଅରଣ୍ୟରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛି, ଜୁଆର ଅପମାନରେ ଲୋକମାନେ ଯାହା କହୁଛନ୍ତି, ସେଇ କଠୋର କଥା ଶୁଣି ମୋ ହୃଦୟ ଦୁଃଖିତ।
ଆର୍ତାନାଂ ସୁହୃଦାଂ ଵାଚୋ ଦ୍ଯୂତପ୍ରଭୃତି ଶଂସତାମ୍। ଅହଂ ହୃଦି ଶ୍ରିତାଃ ସ୍ମୃତ୍ଵା ସର୍ଵରାତ୍ରୀର୍ଵିଚିନ୍ତଯନ୍
ଦୁଃଖିତ ବନ୍ଧୁମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଜୁଆର ଫଳ ନେଇ ଦୁଃଖ ବ୍ୟକ୍ତ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର କଥା ମୁଁ ପ୍ରତିରାତି ମନେ ପକାଏ ଓ ହୃଦୟରେ ଧରି ଚିନ୍ତା କରେ।
ଯସ୍ମିଂଶ୍ଚ ଵଯମାଯତ୍ତାଃ ସଦା ଗାଣ୍ଡୀଵଧନ୍ଵନି। `ସ ଚେନ୍ଦ୍ରଲୋକଂ ଗତଵାନସ୍ତ୍ରହେତୋର୍ମହାବଲଃ
ଯାହାଉପରେ ଆମେ ସବୁବେଳେ ନିର୍ଭର କରୁଛୁ, ସେ ଗାଣ୍ଡୀବଧାରୀ, ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅସ୍ତ୍ର ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଵିନା ମହାତ୍ମନା ତେନ ଗତସତ୍ଵ ଇଵାସ୍ମହେ। କଦା ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ବୀଭତ୍ସୁଂ କୃତାସ୍ତ୍ରଂ ପୁନରାଗତମ୍
ସେ ମହାନ୍ ଆତ୍ମା ବିନା ଆମେ ମନେ ମନେ ମୃତ ଭଳି ଅନୁଭବ କରୁଛୁ। କେବେ ମୁଁ ଫେରିଆସିଥିବା ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ, ଯିଏ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ପୁଣି ଦେଖିପାରିବି?
ଇତି ସର୍ଵେ ମହେଷ୍ଵାସଂ ଚିନ୍ତଯାନା ଧନଂଜଯମ୍। ଅନେନ ତୁ ଵିଷଣ୍ଣୋଽହଂ କାରଣେନ ସହାନୁଜଃ
ଏଭଳି ଭାବରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ମହାଧନୁର୍ଧର ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରୁଛୁ। ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ଓ ମୋ ଭାଇମାନେ ଦୁଃଖିତ ଅଛୁ।
ଵନଵାସାନ୍ନିଵୃତ୍ତଂ ମାଂ ପୁନସ୍ତେ ପାପବୁଦ୍ଧଯଃ। ଜାନନ୍ତଃ ପ୍ରୀଯମାଣା ଵୈ ଦେଵନେ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହ। ଦ୍ଯୂତେନୈଵାହ୍ଵଯିଷ୍ଯନ୍ତି ବଲାଦକ୍ଷେଷୁ ତଦ୍ଵିଦଃ
ବନବାସ ଶେଷ ହେଲାପରେ ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଫେରିବି, ସେହି ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତି ଲୋକମାନେ ଜାଣିବେ ଯେ ମୁଁ ମୋ ଭାଇମାନେ ସହିତ ଆନନ୍ଦ କରୁଛି, ତେବେ ସେମାନେ ପୁଣି ମୋତେ ଜୋରକରି ଜୁଆ ଖେଳିବାକୁ ଡାକିବେ।
ଆହୂତଶ୍ଚ ପୁନର୍ଦ୍ଯୂତେ ନାସ୍ମି ଶକ୍ତୋ ନିଵର୍ତିତୁମ୍। ପଣେ ଚ ମମ ନାତ୍ଯର୍ଥଂ ଵସୁ କିଂଚନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଯଦି ମୋତେ ପୁଣି ଜୁଆ ଖେଳିବାକୁ ଡାକାଯାଏ, ମୁଁ ତାହାକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିପାରିବି ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ମୋ ପାଖରେ ବେଶି ଦ୍ରବ୍ୟ ବା ଧନ ଅଛି ନାହିଁ।
ଏତତ୍ସର୍ଵମନୁଧ୍ଯାଯଂଶ୍ଚିନ୍ତଯାନୋ ଦିଵାନିଶମ୍। ନ ମତ୍ତୋ ଦୁଃଖିତତରଃ ପୁମାନସ୍ତୀହ କଶ୍ଚନ
ଏସବୁ ଭାବି ଦିନ ଓ ରାତି ମୁଁ ଚିନ୍ତା କରୁଛି। ଏଠାରେ ମୋ ଠାରୁ ଅଧିକ ଦୁଃଖିତ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହାନ୍ତି।
ନାସ୍ତି ରାଜା ମଯା କଶ୍ଚିଦଲ୍ପଭାଗ୍ଯତରୋ ଭୁଵି। ଭଵତା ଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵୋ ଵା ଶ୍ରୁତପୂର୍ଵୋପି ଵା କ୍ଵଚିତ୍। ନ ମତ୍ତୋ ଦୁଃଖିତତରଃ ପୁମାନସ୍ତୀତି ମେ ମତିଃ
ପୃଥିବୀରେ ମୋ ଠାରୁ ଅଧିକ ଅଭାଗା ରାଜା କେହି ନାହାନ୍ତି। ତୁମେ କେବେ ଦେଖିଛ କିମ୍ବା ଶୁଣିଛ କି, ମୋ ଠାରୁ ଅଧିକ ଦୁଃଖିତ କେହି ଅଛନ୍ତି? ଏହି ମୋର ଧାରଣା।
ଏଵଂ ବ୍ରୁଵନ୍ତଂ ଦୁଃଖାର୍ତମୁଵାଚ ଭଗଵାନୃଷିଃ। ଶୋକଂ ଵ୍ଯପନୁଦନ୍ରାଜ୍ଞୋ ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ ଧୀମତଃ
ଏଭଳି ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ ଭଗବାନ ଋଷି ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ତାଙ୍କର ଶୋକ ଦୂର କଲେ।
ନ ଵିଷାଦେ ମନଃ ତ୍ଵଯା ବୁଦ୍ଧିମତାଂଵର। ଆଗମିଷ୍ଯତି ବୀଭତ୍ସୁରମିତ୍ରାଂଶ୍ଚ ଵିଜେଷ୍ଯତେ
ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ମନକୁ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିବା ଦିଅନି। ଅର୍ଜୁନ ଫେରିଆସିବେ ଓ ତୁମର ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଜିତିବେ।
ଯଦ୍ବ୍ରଵୀଷି ମହାରାଜ ନ ମତ୍ତୋ ଵିଦ୍ତେ କ୍ଵଚିତ୍। ଅଲ୍ପଭାଗ୍ଯତରଃ କଶ୍ଚିତ୍ପୁମାନସ୍ତୀତି ପାଣ୍ଡଵ
ହେ ମହାରାଜ, ତୁମେ କହୁଛ, ମୋ ଠାରୁ ଅଧିକ ଅଭାଗା କେହି ନାହାନ୍ତି—
ଅତ୍ର ତେ ଵର୍ଣଯିଷ୍ଯାମି ଯଦି ଶୁଶ୍ରୂଷସେଽନଘ। ଯସ୍ତ୍ଵତ୍ତୋ ଦୁଃଖିତତରୋ ରାଜାଽଽସୀତ୍ପୃଥିଵୀପତେ
ଏଠି ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି, ଯଦି ଶୁଣିବାକୁ ଚାହଁ, ହେ ନିର୍ମଳ, ତୁମ ଠାରୁ ଅଧିକ ଦୁଃଖିତ ଥିବା ଏକ ରାଜାଙ୍କ ବିଷୟରେ।
ଅଥୈନମବ୍ରଵୀଦ୍ରାଜା ବ୍ରଵୀତୁ ଭଗଵାନିତି। ଇମାମଵସ୍ଥାଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ପାର୍ଥିଵମ୍
ତେବେ ରାଜା କହିଲେ, 'ଭଗବାନ କହନ୍ତୁ, ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଥିବା ରାଜାଙ୍କ ବିଷୟରେ ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।'
ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ନଵହିତଃ ସହ ଭ୍ରାତୃଭିରଚ୍ଯୁତ। ଯସ୍ତ୍ଵତ୍ତୋ ଦୁଃଖିତତରୋ ରାଜାଽଽସୀତ୍ପୃଥିଵୋପତେ
ହେ ରାଜା, ତୁମେ ତୁମ ଭାଇମାନେ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହିତ ଆଗ୍ରହରେ ଶୁଣ, ତୁମ ଠାରୁ ଅଧିକ ଦୁଃଖିତ ଥିବା ଏକ ରାଜାଙ୍କ କଥା।
ନିଷଧେଷୁ ମହୀପାଲୋ ଵୀରସେନ ଇତି ଶ୍ରୁତଃ। ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋଽଭଵନ୍ନାମ୍ନା ନଲୋ ଧର୍ମାର୍ତକୋଵିଦଃ
ନିଷଦ ଜାତିରେ ବୀରସେନ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ନଳ, ଯିଏ ଧର୍ମ ଓ ନୀତିରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।