ସର୍ଵେ ପ୍ରହରତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ସର୍ଵେଚାମିତତେଜସଃ। ସର୍ଵେସର୍ଵାସ୍ତ୍ରଵିଦ୍ଵାଂସୋ ଦେଵୈରପି ସୁଦୁର୍ଜଯାଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ସମସ୍ତଙ୍କର ଶକ୍ତି ଅପାର, ସମସ୍ତେ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରର ଜ୍ଞାନୀ, ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ।
ମନ୍ଯେ ମନ୍ଯୁସମୁଦ୍ଭୂତାଃ ପୁତ୍ରାଣାଂ ତଵ ସଂଯୁଗେ। ଅନ୍ତଂ ପାର୍ଥାଃ କରିଷ୍ଯନ୍ତି ଵୀର୍ଯାମର୍ଷସମନ୍ଵିତାଃ
ମୁଁ ଭାବୁଛି, ରାଜା, ପ୍ରକୋପରେ ଉତ୍ତିଜିତ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମ ପୁଅମାନଙ୍କର ଶେଷ କରିଦେବେ।
କିଂ କୃତଂ ସୂତ କର୍ଣେନ ଵଦତା ପରୁଷଂ ଵଚଃ। ପର୍ଯାପ୍ତଂ ଵୈରମେତାଵଦ୍ଯତ୍କୃଷ୍ଣା ସା ସଭାଂ ଗତା
ସୂତପୁତ୍ର କର୍ଣ୍ଣ ଏତେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କଥା କହି କଣ ଉପକାର କଲେ? କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ସଭାକୁ ଆଣିବା ସହିତ ଏହି ଶତ୍ରୁତା ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି।
ଅପୀଦାନୀଂ ମମ ସୁତାସ୍ତିଷ୍ଠେରନ୍ମନ୍ଦଚେତସଃ। ଯେଷାଂ ଭ୍ରାତା ଗୁରୁର୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ଵିନଯେ ନାଵତିଷ୍ଠତେ
ମୋର ପୁଅମାନେ, ଯାହାଙ୍କର ମନ ଅବୁଦ୍ଧି, ଏବେ ମଧ୍ୟ ଦଢ଼ ରହିପାରନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କର ଭାଇ ଓ ଜ୍ଞାନୀ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଶିକ୍ଷା ଦେବାରେ ଅସମର୍ଥ।
ମମାପି ଵଚନଂ ସୂତ ନ ଶୁଶ୍ରୂଷତି ମନ୍ଦଭାକ୍। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମାଂ ଚକ୍ଷୁଷା ହୀନଂ ନିର୍ଵିଚେଷ୍ଟମଚେତସମ୍
ମୋର କଥାକୁ ମଧ୍ୟ ସେ ଅବୁଦ୍ଧି ମଣିଷ ଶୁଣୁନାହିଁ, ସେ ମୋତେ ଦୃଷ୍ଟିହୀନ ଓ ଅସହାୟ ଦେଖି ମୋତେ ଅବହେଳା କରେ।
ଯେ ଚାସ୍ଯ ସଚିଵା ମନ୍ଦାଃ କର୍ଣସୌବଲକାଦଯଃ। ତେ ତସ୍ଯ ଭୂଯସୋ ଦୋଷାନ୍ଵର୍ଧଯନ୍ତି ଵିଚେତସଃ
ତାଙ୍କର ମୂଢ଼ ସଚିବମାନେ, କର୍ଣ୍ଣ, ସୌବଳ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ତାଙ୍କର ଅବିବେକକୁ ଆଉ ବଢ଼ାଇ ତାଙ୍କର ଦୋଷକୁ ଅଧିକ କରୁଛନ୍ତି।
ସ୍ଵୈରଂ ମୁକ୍ତା ହ୍ଯପି ଶରାଃ ପାର୍ଥେନାମିତତେଜସା। ନିର୍ଦହେଯୁର୍ମମ ସୁତାନ୍କିଂପୁନର୍ମନ୍ଯୁନେରିତାଃ
ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପାର୍ଥ ଯଦି ଇଚ୍ଛାକୃତ ଭାବରେ ବାଣ ଛାଡ଼ନ୍ତି, ତେବେ ସେଗୁଡ଼ିକ ମୋ ପୁଅମାନେକୁ ଦଗ୍ଧ କରିପାରିବ; ପ୍ରକୋପରେ ଛାଡ଼ିଲେ ତ ଏହା ଅଧିକ ଭୟଙ୍କର।
ପାର୍ଥବାହୁବଲୋତ୍ସୃଷ୍ଟା ମହାଚାପଵିନିଃସୃତାଃ। ଦିଵ୍ଯାସ୍ତ୍ରମନ୍ତ୍ରମୁଦିତାଃ ସାଦଯେଯୁଃ ସୁରାନପି
ପାର୍ଥଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା, ବଡ଼ ଧନୁରୁ ନିଷ୍ପାଦିତ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି ଉଚ୍ଚାରିତ ଅସ୍ତ୍ରମାନେ ଦେବତାମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ପତିତ କରିପାରିବ।
ଯସ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରୀ ଚ ଗୋପ୍ତା ଚ ସୁହୃଚ୍ଚୈଵ ଜନାର୍ଦନଃ। ହନିସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯନାଥଃ ସ କିଂନୁ ତସ୍ ନ ନିର୍ଜିତମ୍
ଯାହାଙ୍କର ଉପଦେଷ୍ଟା, ରକ୍ଷକ ଓ ବନ୍ଧୁ ହେଲେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ଯିଏ ତିନି ଲୋକର ନାଥ ଓ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ସଂହାର କରନ୍ତି, ସେଉଁଠି କିପରି କେହି କେବେ ହାରିପାରିବ?
ଇଦଂ ହି ସୁମହଚ୍ଚିତ୍ରମର୍ଜୁନସ୍ଯେହ ସଂଜଯ। ମହାଦେଵେନ ବାହୁଭ୍ଯାଂ ଯତ୍ସମେତ ଇତି ଶ୍ରୁତିଃ
ସଞ୍ଜୟ, ଏଠାରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏକ ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟଣା ହେଉଛି—ଶ୍ରୁତି ଅନୁସାରେ ମହାଦେବ ନିଜେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ସହ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ।
ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ ଖାଣ୍ଡଵେ ଯତ୍କୃତଂ ପୁରା। ଫଲ୍ଗୁନେନ ସହାଯାର୍ଥେ ଵହ୍ନେର୍ଦାମୋଦରେଣ ଚ
ଖଣ୍ଡବ ଅରଣ୍ୟରେ ଯେଉଁ ସମୟରେ ଫଳ୍ଗୁନ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ଦାମୋଦରଙ୍କ ସହ ଯାହା କରିଥିଲେ, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଏହାକୁ ନିଜ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖିଥିଲେ।
ସର୍ଵଥା ନ ହି ମେ ପୁତ୍ରାଃ ସହାମାତ୍ଯାଃ ସବାନ୍ଧଵାଃ। କ୍ରୁଦ୍ଧେ ପାର୍ଥେ ଚ ଭୀମେ ଚ ଵାସୁଦେଵେ ଚ ସାତ୍ଵତେ
ମୋର ପୁଅମାନେ, ସେମାନଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ, କେଉଁସି ଭାବରେ ମଧ୍ୟ, କ୍ରୋଧିତ ପାର୍ଥ, ଭୀମ ଓ ସାତ୍ୱତ ବଂଶର ବାସୁଦେବଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଟିକିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଯଦିଦଂ ଶୋଚିତଂ ରାଜ୍ଞା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରେଣ ଵୈ ମୁନେ। ପ୍ରଵ୍ରାଜ୍ଯପାଣ୍ଡଵାନ୍ଵୀରାନ୍ସର୍ଵମେତନ୍ନିର୍ରଥକମ୍
ମୁନି, ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଯେଉଁ ଦୁଃଖ କରିଥିଲେ ଏବଂ ବୀର ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କୁ ବନବାସକୁ ପଠାଇଥିଲେ, ସେସବୁ କଥା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅର୍ଥହୀନ ହୋଇଗଲା।
କଥଂ ଚ ରାଜପୁତ୍ରଂ ତମୁପେକ୍ଷେତାଲ୍ପଚେତସମ୍। ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରାନ୍କୋପଯାନଂ ମହାରଥାନ୍
ରାଜପୁତ୍ର ଦୁର୍ୟୋଧନ, ଯିଏ ଅଳ୍ପ ବୁଦ୍ଧିର, ସେ କିପରି ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ମହାବୀରମାନେଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରି, ସେମାନେକୁ ରିଷ୍ଟ କରିପାରିଲେ?
କିମାସୀତ୍ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରାଣାଂ ଵନେ ଭୋଜନମୁଚ୍ଯତାମ୍। ଵନ୍ଯଂ ଵାଽପ୍ଯଵା କୃଷ୍ଟମେତଦାଖ୍ଯାତୁ ନୋ ଭଵାନ୍
ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ ଅରଣ୍ୟରେ କଣ ଖାଉଥିଲେ? ସେମାନେ ବନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ନା କୃଷି ଉତ୍ପାଦ ଖାଉଥିଲେ? ଦୟାକରି ଏହା ଆମକୁ କୁହନ୍ତୁ।
ଵାନେଯଂ ଚ ମୃଗାଂଶ୍ଚୈଵ ଶୁଦ୍ଧୈର୍ବାଣୈର୍ନିପାତିତାନ୍। ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ନିଵେଦ୍ଯାଗ୍ରମଭୁଞ୍ଜତା ମହାରଥାଃ
ଅରଣ୍ୟରେ, ସେମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ବାଣରେ ମୃଗମାନେକୁ ଶିକାର କରି, ପ୍ରଥମେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଂଶ ଦେଇ, ପରେ ନିଜେ ଖାଉଥିଲେ।
ତାଂସ୍ତୁ ଶୂରାନ୍ମହେଷ୍ଵାସାଂସ୍ତଦା ନିଵସତୋ ଵନେ। ଅନ୍ଵଯୁର୍ବ୍ରାହ୍ମଣା ରାଜନ୍ସାଗ୍ନଯୋଽନଗ୍ନଯସ୍ତଥା
ସେଇ ସମୟରେ, ସେ ଶୂର ବିରାଟ ଧନୁର୍ଧରମାନେ ଅରଣ୍ୟରେ ବାସ କରୁଥିବାବେଳେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ—ଅଗ୍ନି ସହିତ ଓ ଅଗ୍ନି ବିନା—ସେମାନଙ୍କ ପଛରେ ଯାଉଥିଲେ, ରାଜା।
ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ସହସ୍ରାଣି ସ୍ନାତକାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍। ଦଶ ମୋକ୍ଷଵିଦାଂ ତଦ୍ଵଦ୍ଯାନ୍ବିଭର୍ତି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ହଜାର ହଜାର ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେଉଁମାନେ ଅଧ୍ୟୟନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ମୁକ୍ତି ବିଷୟରେ ଜଣା ଦଶଜଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୋଷଣ କରୁଥିଲେ, ରାଜା।
ରୁରୂନ୍କୃଷ୍ଣମୃଗାଂଶ୍ଚୈଵ ମେଧ୍ଯାଂଶ୍ଚାନ୍ଯାନ୍ମନୋରମାନ୍। ବାଣୈରୁନ୍ମଥ୍ଯ ଵିଵିଧୈର୍ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍
ସେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମୃଗ—ହରିଣ, କୃଷ୍ଣମୃଗ ଓ ଅନ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ପଶୁମାନେ—କୁ ବାଣରେ ଶିକାର କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଦାନ କରୁଥିଲେ।
ନ ତତ୍ର କଶ୍ଚିଦ୍ଦୁର୍ଵର୍ଣୋ ଵ୍ଯାଧିତୋ ଵାଽପି ଦୃଶ୍ଯତେ। କୃଶୋ ଵା ଦୁର୍ବଲୋ ଵାଽପି ଦୀନୋ ଭୀତୋପି ଵା ପୁନାଃ
ସେଠାରେ କେହି ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ବର୍ଣ୍ଣ, ରୋଗୀ, କ୍ଷୀଣ, ଦୁର୍ବଳ, ଦୁଃଖିତ କିମ୍ବା ଭୟଭୀତ ଦେଖାଯାଉନଥିଲେ।
ପୁତ୍ରାନିଵ ପ୍ରିଯାନ୍ଭ୍ରାତୄନ୍ଜ୍ଞାତୀନିଵ ସହୋଦରାନ୍। ପୁରୋଷ କୌରଵଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଧର୍ମେରାଜୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, କୌରବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନିଜ ପ୍ରିୟ ଭାଇମାନେକୁ ପୁଅମାନେ ପରି ଓ ଜ୍ଞାତିମାନେକୁ ନିଜ ଭାଇମାନେ ପରି ଦେଖୁଥିଲେ।
ପତୀଶ୍ଚ ଦ୍ରୌପଦୀ ସର୍ଵାଞ୍ଦ୍ଵିଜାତୀଶ୍ଚ ଯଶସ୍ଵିନୀ। ମାତେଵ ଭୋଜଯିତ୍ଵାଽଗ୍ରେ ଶିଷ୍ଟମାହାରଯତ୍ତଦା
ଯଶସ୍ୱିନୀ ଦ୍ରୌପଦୀ, ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ପ୍ରଥମେ ଭୋଜନ କରାଇ, ମାଆ ପରି ଯାହା ଅବଶିଷ୍ଟ ଥିଲା, ସେଠାକୁ ଆଗକୁ ଆଣିଥିଲେ।
ପ୍ରାଚୀଂ ରାଜା ଦକ୍ଷିଣାଂ ଭୀମସେନୋ ଯମୌ ପ୍ରତୀଚୀମଥଵାଽପ୍ଯୁଦୀଚୀମ୍। ଧନୁର୍ଧରା ମାଂସହେତୋର୍ମୃଗାଣାଂ କ୍ଷଯଂ ଚକ୍ରୁର୍ନିତ୍ଯମେଵୋପଗମ୍ଯ
ରାଜା ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ, ଭୀମସେନ ଦକ୍ଷିଣକୁ, ଯମଜୁଡ଼ି ନିର୍ବାଚିତ ପଶ୍ଚିମ କିମ୍ବା ଉତ୍ତରକୁ ଯାଉଥିଲେ; ଧନୁର୍ଧରମାନେ ନିୟମିତ ଭାବେ ମାଂସ ପାଇଁ ମୃଗମାନେକୁ ଶିକାର କରୁଥିଲେ, ଯାହା ଫଳରେ ପଶୁମାନେ ହ୍ରାସ ପାଉଥିଲେ।
ତଥା ତେଷାଂ କଵସତାଂ କାମ୍ଯକେ ଵୈ ଵିହୀନାନାମର୍ଜୁନେନୋତ୍ସୁକାନାମ୍। ପଞ୍ଚୈଵ ଵର୍ଷାଣି ତଥା ଵ୍ଯତୀଯୁ- ରଥୀଯତାଂ ଜପତାଂ ଜୁହ୍ଵତାଂ ଚ
ଏଭଳି ଭାବେ, କାମ୍ୟକ ଅରଣ୍ୟରେ ଅଭାବ ଓ ଆଶାରେ ବସିଥିବା ସେମାନେ, ପଞ୍ଚ ବର୍ଷ ଜପ ଓ ହୋମ କରି କଟାଇଦେଲେ।
ତେଷାଂ ତଚ୍ଚରିତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମନୁଷ୍ଯାତୀତମଦ୍ଭୁତମ୍। ଚିନ୍ତାଶୋକପରୀତାତ୍ମା ମନ୍ଯୁନାଭିପରିପ୍ଲୁତଃ
ସେମାନଙ୍କ ମନୁଷ୍ୟତାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଚରିତ୍ର ଶୁଣି, ସେ ଚିନ୍ତା, ଶୋକ ଓ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଇଲେ।
ଦୀର୍ଘମୁଷ୍ଣଂ ଚ ନିଃଶ୍ଵସ୍ଯ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽମ୍ବିକାସୁତଃ। ଅବ୍ରଵୀତ୍ସଂଜଯଂ ସୂତମାମନ୍ତ୍ର୍ଯ ଭରତର୍ଷଭ
ଅମ୍ବିକାନନ୍ଦନ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଦୀର୍ଘ ଓ ଉତ୍ତାପ ଶ୍ୱାସ ନେଇ, ସାଞ୍ଜୟ ରଥଚାଳକଙ୍କୁ ଡାକି, ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ନ ରାତ୍ରୌ ନ ଦିଵା ସୂତ ଶାନ୍ତିଂ ପ୍ରାପ୍ନୋମି ଵୈକ୍ଷଣମ୍। ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ଦୁର୍ଣଯଂ ଘୋରମତୀତଂ ଦ୍ଯୂତଜଂ ହି ତତ୍
ହେ ସାରଥି, ରାତି ହୋଉ କି ଦିନ, ମୁଁ କେବେ ଶାନ୍ତି ପାଉନି। ଗତକାଲି ଯେ ଭୟଙ୍କର ଓ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ଜୁଆ ଖେଳରୁ ହୋଇଥିଲା, ସେଠାକୁ ଚିନ୍ତା କରି ମୋ ମନ ଅଶାନ୍ତ ରହେ।
ତେଷାମସହ୍ଯଵୀର୍ଯାଣାଂ ଶୌର୍ଯଂ ଧୈର୍ଯଂ ଧୃତିଂ ପରାମ୍। ଅନ୍ଯୋନ୍ଯମନୁରାଗଂ ଚ ଭ୍ରାତୄଣାମତିମାନୁଷମ୍
ସେମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ସହିପାରିବା ନୁହେଁ, ସେମାନଙ୍କର ସୌର୍ୟ, ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ଅସାଧାରଣ। ଭାଇମାନେ ଏକାପରେ ଯେମିତି ପ୍ରେମ କରନ୍ତି, ସେଠାରେ ମାନବ ମଧ୍ୟ ସମାନ ହେଇପାରିବେ ନାହିଁ।
ଦେଵପୁତ୍ରୌ ମହାଭାଗୌ ଦେଵରାଜସମଦ୍ଯୁତୀ। ନକୁଲଃ ସହଦେଵଶ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵୌ ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦୌ
ନକୁଳ ଓ ସହଦେବ, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁଅ, ଦେବତାଙ୍କ ପୁଅ ଭଳି ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅତି ଭୟଙ୍କର।
ଦୃଢାଯୁଧୌ ଦୂରପାତୌ ଯୁଦ୍ଧେ ଚ କୃତନିଶ୍ଚଯୌ। ଶୀଘ୍ରହସ୍ତୌ ଦୃଢକ୍ରୋଧୌ ନିତ୍ଯଯୁକ୍ତୌ ରଥେ ସ୍ଥିତୌ
ସେମାନେ ଦୃଢ଼ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଦୂରରୁ ମାରିପାରନ୍ତି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ହାତ ତିବ୍ର ଓ କ୍ରୋଧରେ ଅଟୁଟ, ସଦା ରଥରେ ତତ୍ପର ଅଛନ୍ତି।