ଉଦ୍ଵୃତ୍ତା ହ୍ଯସୁରାଃ କେଚିନ୍ନିଵାତକଵଚା ଇତି। ଵିପ୍ରିଯେଷୁ ସ୍ଥିତାଽସ୍ମାକଂ ଵରଦାନେନ ମୋହିତାଃ
କିଛି ଦାନବ, ଯେଉଁମାନେ 'ନିବାତକବଚ' ଭାବରେ ପରିଚିତ, ଦେବତାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ବରରେ ମୋହିତ ହୋଇ ଆମ ପ୍ରତିବିପରୀତ ଅବସ୍ଥାନ କରୁଛନ୍ତି।
ତର୍କଯନ୍ତେ ସୁରାନ୍ହନ୍ତୁଂ ବଲଦର୍ପସମନ୍ଵିତାଃ। ଦେଵାନ୍ନ ଗଣଯନ୍ତ୍ଯେତେ ତଥା ଦତ୍ତଵରା ହି ତେ
ଶକ୍ତି ଓ ଅହଂକାରରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହିମାନେ ଦେବତାମାନେକୁ ନଶ୍ଟ କରିବା ଚିନ୍ତା କରୁଛନ୍ତି, ଦେବମାନେକୁ ଗଣନା କରୁନାହାନ୍ତି, କାରଣ ସେମାନେ ଏପରି ବର ପାଇଛନ୍ତି।
ପାତାଲଵାସିନୋ ରୌଦ୍ରା ଦନୋଃ ପୁତ୍ରା ମହାବଲାଃ। ସର୍ଵେ ଦେଵନିକାଯା ହି ନାଲଂ ଯୋଧଯିତୁଂ ହି ତାନ୍
ପାତାଳରେ ବସୁଥିବା, ଦାନୁର ପୁଅ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଓ ବଳଶାଳୀ ଦାନବମାନେ, ସମସ୍ତ ଦେବସେନା ମିଶି ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଯୋସୌ ଭୂମିଗତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ଵିଷ୍ଣୁର୍ମୁଧୁନିଷୂଦନଃ। କପିଲୋ ନାମ ଦେଵୋସୌ ଭଗଵାନଜିତୋ ହରିଃ
ଯିଏ ପୃଥିବୀରେ ବସୁଛନ୍ତି, ଶ୍ରୀମାନ ବିଷ୍ଣୁ, ମଧୁ ନାଶକ, ସେ ହେଉଛନ୍ତି 'କପିଳ' ନାମକ ଦେବତା, ଭଗବାନ, ଅଜୟ, ହରି।
ଯେନ ପୂର୍ଵଂମହାତ୍ମାନଃ ଖନମାନା ରସାତଲମ୍। ଦର୍ଶନାଦେଵ ନିହତାଃ ସଗରସ୍ଯାତ୍ମଜା ଵିଭୋ
ଯାହାଙ୍କ ଦର୍ଶନମାତ୍ରରେ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ସଗରଙ୍କ ମହାତ୍ମା ପୁଅମାନେ ମାଟି ଖୋଦି ତଳସ୍ଥଳକୁ ଯିବାବେଳେ ସଂହାର ହୋଇଥିଲେ।
ତେନ କାର୍ଯଂ ମହତ୍କାର୍ଯମସ୍ମାକଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ। ପାଥେନ ଚ ମହାଯୁଦ୍ଧେ ସମେତାଭ୍ଯାମସଂଶଯମ୍
ସେଇ ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆମ ପାଇଁ ବଡ଼ କାମ ସମ୍ପନ୍ନ ହେବା ଉଚିତ୍। ତାଙ୍କ ସହଯୋଗରେ ଆମେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଭାବେ ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିପାରିବୁ।
ସୋଽସୁରାନ୍ଦର୍ଶନାଦେଵ ଶକ୍ତୋ ହନ୍ତୁଂ ସହାନୁଗାନ୍। ନିଵାତକଵଚାନ୍ସର୍ଵାନ୍ନାଗାନିଵ ମହାହ୍ରଦେ
ସେ ତାଙ୍କର ଦର୍ଶନମାତ୍ରରେ ଅସୁରମାନେ ଓ ତାଙ୍କର ସହଚରମାନେ ସହିତ ସଂହାର କରିପାରନ୍ତି, ଯେପରି ମହାଗଭୀର ଜଳରେ ନିବାତକବଚମାନେ ସଂହାର ହୋଇଥିଲେ।
କିଂତୁ ନାଲ୍ପେନ କାର୍ଯେଣ ପ୍ରବୋଧ୍ଯୋ ମଧୁସୂଦନଃ। ତେଜସଃ ସୁମହାରାଶିଃ ପ୍ରବୁଦ୍ଧଃ ପ୍ରଦହେଜ୍ଜଗତ୍
କିନ୍ତୁ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ଛୋଟ କାମ ପାଇଁ ଜାଗ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ସେ ଜାଗ୍ରତ ହେଲେ ଅପାର ଶକ୍ତିର ଧାରା ହୋଇଯାନ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଦାହ କରିପାରନ୍ତି।
ଅଯଂ ତେଷାଂ ସମସ୍ତାନାଂ ଶକ୍ତଃ ପ୍ରତିସମାସନେ। ତାନ୍ନିହତ୍ଯରଣେ ଶୂରଃ ପୁନର୍ଯାସ୍ଯତି ମାନୁଷାନ୍
ସେ ଏକାକି ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରନ୍ତି। ଯୁଦ୍ଧରେ ସେମାନେ ସଂହାର ହେବା ପରେ, ସେ ଶୂରବୀର ପୁନି ମାନବ ଲୋକକୁ ଫେରିଯିବେ।
ଭଵାନସ୍ମନ୍ନିଯୋଗେନ ଯାତୁ ତାଵନ୍ମହୀତଲମ୍। କାମ୍ଯକେ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସେ ଵୀରଂ ନିଵସନ୍ତଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍
ଆପଣ ଆମର ଆଦେଶରେ ପୃଥିବୀକୁ ଯାଆନ୍ତୁ। କାମ୍ୟକ ଅରଣ୍ୟରେ ଆପଣ ଶୂରବୀର ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ରହୁଥିବା ଦେଖିପାରିବେ।
ସଵାଚ୍ଯୋ ମମ ସଂଦେଶାଦ୍ଧର୍ମାତ୍ମା ସତ୍ଯସଂଗରଃ। ନୋତ୍କଣଅଠା ଫଲ୍ଗୁନେ କାର୍ଯା କୃତାସ୍ତ୍ରଃ ଶୀଘ୍ରମେଷ୍ଯତି
ଆପଣ ମୋର ସନ୍ଦେଶ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବାସ୍ତବବାନ୍ ୟୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କହିବେ। ଫଳ୍ଗୁନଙ୍କୁ ଦୁଃଖିତ ହେବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ଶସ୍ତ୍ର ଶିକ୍ଷାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ଫେରିଆସିବେ।
ନାଶୁଦ୍ବାହୁଵୀର୍ଯେଣ ନାକୃତାସ୍ତ୍ରେଣ ଵା ରଣେ। ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣାଦଯୋ ଯୁଦ୍ଧେ ଶକ୍ଯାଃ ପ୍ରତିସମାସିତୁମ୍
କେବଳ ବାହୁବଳ କିମ୍ବା ଅଶିକ୍ଷିତ ଯୋଦ୍ଧା ଦ୍ୱାରା ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରତିରୋଧ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଗୃହୀତାସ୍ତ୍ରୋ ଗୁଡାକେଶୋ ମହାବାହୁର୍ମହାମନାଃ। ନୃତ୍ତଵାଦିତ୍ରଗୀତାନାଂ ଦିଵ୍ଯାନାଂ ପାରମୀଯିଵାନ୍
ଗୁଡାକେଶ, ମହାବାହୁ ଓ ମହାମନା, ଶସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି ଦିବ୍ୟ ନୃତ୍ୟ, ବାଦ୍ୟ, ଓ ଗୀତର ସମୁଦ୍ରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି।
ଭଵାନପି ଵିଵିକ୍ତାନି ତୀର୍ଥାନି ମନୁଜେଶ୍ଵର। ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହିତଃ ସର୍ଵୈର୍ଦ୍ରଷ୍ଟୁମର୍ହତ୍ଯରିଂଦମ
ଆପଣ ମଧ୍ୟ, ହେ ମନୁଷ୍ୟମନ୍ଦିର, ସମସ୍ତ ଭାଇମାନେ ସହିତ ଏକାନ୍ତରେ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥମାନେ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍, ହେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ।
ତୀର୍ଥେଷ୍ଵାପ୍ଲୁତ୍ଯ ପୁଣ୍ଯେଷୁ ଵିପାପ୍ମା ଵିଗତଜ୍ଵରଃ। ରାଜ୍ଯଂ ଭୋକ୍ଷ୍ଯସି ଧର୍ମେଣ ସୁଖୀ ଵିଗତକଲ୍ମପଃ
ସେହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥମାନେ ସ୍ନାନ କରି, ପାପ ଓ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଆପଣ ଧର୍ମରେ ରାଜ୍ୟ ଭୋଗ କରିବେ, ସୁଖୀ ଓ ନିର୍ମଳ ହେବେ।
ଭଵାଂଶ୍ଚୈନଂ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ଯଟନ୍ତଂ ମହୀତଲମ୍। ତ୍ରାତୁମର୍ହତି ଵିପ୍ରାଗ୍ର୍ଯ ତପୋବଲସମନ୍ଵିତଃ
ଆପଣ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତପୋବଳ ଥିବା ଆପଣ, ସେଉଁଠି ଭୂମିରେ ଘୁରୁଥିବା ୟୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍।
ଗିରିଦୁର୍ଗେଷୁ ଚ ସଦା ଦେଶେଷୁ ଵିଷମେଷୁ ଚ। ଵସନ୍ତି ରାସା ରୌଦ୍ରାସ୍ତେଭ୍ଯୋରକ୍ଷାଂ ଵିଧାସ୍ଯତି
ପାହାଡ଼ ଦୁର୍ଗ ଓ କଠିନ ଦେଶମାନେ ସଦା ଭୟଙ୍କର ଦଳମାନେ ବସୁଛନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ଆପଣଙ୍କର।
ଏଵମୁକ୍ତେ ମହେନ୍ଦ୍ରେଣ ବୀଭତ୍ସୁରପି ଲୋମଶମ୍। ଉଵାଚ ପ୍ରଯତୋ ଵାକ୍ଯଂ ରକ୍ଷେଥାଃ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନମ୍
ମହେନ୍ଦ୍ର ଏପରି କହିବା ପରେ, ବୀଭତ୍ସୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ଲୋମଶଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର।'
[ଯଥା ଗୁପ୍ତସ୍ତ୍ଵଯା ରାଜା ଚରେତ୍ତୀର୍ଥାନି ସତ୍ତମ। ଦାନଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଯଥା ଚୈଵ ତଥା କୁରୁ ମହାମୁନେ ।।]
[ଯେପରି ରାଜା ଆପଣଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ତୀର୍ଥମାନେ ଦେଖିବେ ଓ ଯଥାଯଥ ଦାନ ଦେବେ, ସେପରି କରନ୍ତୁ, ହେ ମହାମୁନି।]
ତଥେତି ସଂପ୍ରତିଜ୍ଞାଯ ଲୋମଶଃ ସୁମହାତପାଃ। କାମଯ୍କଂ ଵନମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ସମୁପାଯାନ୍ମହୀତଲମ୍
‘ଏହିପରି ହେବ’ ବୋଲି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି, ମହାତପସ୍ବୀ ଲୋମଶ କାମ୍ୟକ ଅରଣ୍ୟକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ପୃଥିବୀକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ଦଦର୍ଶ ତତ୍ର କୌନ୍ତେଯଂ ଧର୍ମରାଜମରିଂଦମମ୍। ତାପସୈର୍ଭ୍ରାତୃଭିଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵତଃ ପରିଵାରିତମ୍
ସେଠାରେ ସେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ଧର୍ମରାଜ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ ତାପସମାନେ ଓ ଭାଇମାନେ ସହିତ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଘେରାଯାଇଥିବା ଦେଖିଲେ।
ଅତ୍ଯଦ୍ଭୁତମିଦଂ କର୍ମ ପାର୍ଥସ୍ଯାମିତତେଜସଃ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ମହାତେଜାଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତତ୍ର କିମବ୍ରଵୀତ୍
ଏହି ପାର୍ଥଙ୍କ ଅସୀମ ତେଜର ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟଟି ଶୁଣି, ମହାତ୍ମା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର କଣ କହିଥିଲେ?
ଶକ୍ରଲୋକଗତଂ ପାର୍ଥଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଜାଽମ୍ବିକାସୁତଃ। ଦ୍ଵୈପାଯନାଦୃଷିଶ୍ରେଷ୍ଠାତ୍ସଂଜଯଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ପାର୍ଥ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ଯାଇଛି ବୋଲି ଶୁଣି, ରାଜା ଅମ୍ବିକାପୁତ୍ର ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ବ୍ୟାସ ମହାର୍ଷିଙ୍କଠାରୁ ଜାଣି, ସଞ୍ଜୟଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଶ୍ରୁତଂ ମେ ସୂତ କାର୍ତ୍ସ୍ନ୍ଯେନ କର୍ମ ପାର୍ଥସ୍ ଧୀମତଃ। କଚ୍ଚିତ୍ତଵାପି ଵିଦିତଂ ଯାଥାତଥ୍ଯେନ ସାରଥେ
ହେ ସାରଥି, ମୁଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ପାର୍ଥଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଶୁଣିଛି; ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସଠିକ୍ ଭାବେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତଥ୍ୟ ଜାଣିଛ କି?
ପ୍ରମତ୍ତୋ ଗ୍ରାମ୍ଯଧର୍ମେଷୁ ମନ୍ଦାତ୍ମା ପାପନିଶ୍ଚଯଃ। ମମ ପୁତ୍ରଃ ସୁଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିଃ ପୃଥିଵୀଂ ଘାତଯିଷ୍ଯତି
ମୋର ପୁଅ ଅବିବେକୀ, ମନ୍ଦମତି ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଲାଗିଥିବାରୁ, ସେ ପୃଥିବୀକୁ ବିନାଶ କରିଦେବ।
ଯସ୍ଯ ନିତ୍ଯମୃତା ଵାଚଃ ସ୍ଵୈରେଷ୍ଵପି ମହାତ୍ମନଃ। ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମପି ତସ୍ଯ ସ୍ଯାଦ୍ଯୋଦ୍ଧା ଯସ୍ଯ ଧନଂଜଯଃ
ଯାହାଙ୍କ କଥା ସଦା ସତ୍ୟ, ଏବଂ ମହାପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାହାକୁ ଗଭୀର ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି—ଯଦି ଧନଞ୍ଜୟ ତାଙ୍କର ଯୋଦ୍ଧା, ସେ ତିନି ଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ଜିତିପାରିବେ।
ଅସ୍ଯତଃ କର୍ଣିନାରାଚାଂସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣାଗ୍ରାଂଶ୍ଚ ଶିଲାଶିତାନ୍। ନାର୍ଜୁନସ୍ଯାଗ୍ରତସ୍ତିଷ୍ଠେଦପି ମୃତ୍ଯୁର୍ଜରାତିଗଃ
ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କ ଧନୁରୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ପାଥର ମୁଣ୍ଡିଆ ତୀର ଛାଡ଼ିବାବେଳେ, ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଠିଆ ହୋଇପାରିବେ ନାହିଁ।
ମମ ପୁତ୍ରା ଦୁରାତ୍ମାନଃ ସର୍ଵେ ମୃତ୍ଯୁଵଶଂଗତାଃ। ଯେଷାଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ଦୁରାଧର୍ଷୈଃ ପାଣ୍ଡଵୈଃ ସମୁପସ୍ଥିତମ୍
ମୋର ସମସ୍ତ ପୁଅମାନେ ଦୁଷ୍ଟ ମନର, ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁର ଅଧୀନକୁ ଚାଲିଗଲେ; କାରଣ, ଅଜୟ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ଆସିପହଞ୍ଚିଛି।
ତସ୍ଯୈଵ ଚ ନ ପଶ୍ଯାମି ଯୁଧି ଗାଣ୍ଡୀଵଧନ୍ଵନଃ। ଅନିଶଂ ଚିନ୍ତଯାନୋଽପି ଯ ଏନମୁଦିଯାଦ୍ଯୁଧି
ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ଚିନ୍ତା କରେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଗାଣ୍ଡୀବଧାରୀଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ କିଏ ଠିଆ ହୋଇପାରିବ, ଏହା ଦେଖିପାରୁନି; ଯୁଦ୍ଧରେ କିଏ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିପାରିବ?
ଦ୍ରୋଣକର୍ଣୌ ପ୍ରତୀଯାତାଂ ଯଦି ଭୀଷ୍ମୋଽପି ଵା ରଣେ। ମହାନ୍ସ୍ଯାତ୍ସଂଶଯୋଲୋକେ ନ ତୁ ପଶ୍ଯାମି ନୋ ଜଯମ୍
ଯଦି ଦ୍ରୋଣ, କର୍ଣ୍ଣ କିମ୍ବା ଭୀଷ୍ମ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଆସନ୍ତି, ତେବେ ଲୋକେ ଭୟଭୀତ ହେବେ; ତଥାପି ଆମେ ଜିତିପାରିବା ବୋଲି ମୁଁ ଦେଖୁନି।