କିଂ ତ୍ଵସ୍ଯ ସୁକୃତଂ କର୍ମ କେ ଲୋକା ଵୈ ଵିନିର୍ଜିତାଃ। ସ ଏଵମନୁସଂପ୍ରାପ୍ତଃ ସ୍ଥାନଂ ଦେଵନମସ୍କୃତମ୍
ଏହିଠାରେ କେଉଁଠି ଏହିଁ ମହାପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ? କେଉଁ ଲୋକମାନେ ଜିତିଛନ୍ତି? କିପରି ଏହି ଦେବତାମାନେ ସମ୍ମାନ କରୁଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି?
ତସ୍ଯ ଵିଜ୍ଞାଯ ସଂକଲ୍ପଂ ଶକ୍ରୋ ଵୃତ୍ରଵିମର୍ଦନଃ। ଲୋମଶଂ ପ୍ରହସନ୍ଵାକ୍ଯମିଦମାହ ଶଚୀପତିଃ
ତାଙ୍କର ମନର ଭାବନା ବୁଝି, ଭୃତ୍ରାସୁରଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର, ହସି ହସି ଶଚୀପତି ଲୋମଶଙ୍କୁ ଏହିପରି କଥା କହିଲେ।
ଦେଵର୍ଷେ ଶ୍ରୂଯତାଂ ଯତ୍ତେ ମନସୈତଦ୍ଵିଵକ୍ଷିତମ୍। ନାଯଂ କେଵଲମର୍ତ୍ଯୋଽଭୂତ୍କ୍ଷତ୍ରିଯତ୍ଵମୁପାଗତଃ
ହେ ଦେବ ଋଷି, ତୁମେ ମନରେ ଯାହା ଭାବୁଛ, ତାହା ଶୁଣ। ଏହି ଅର୍ଜୁନ କେବଳ ଏକ ମାନବ ନୁହଁନ୍ତି, ସେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି।
ମହର୍ଷେ ମମ ପୁତ୍ରୋଽଯଂ କୁନ୍ତ୍ଯାଂ ଜାତୋ ମହାଭୁଜଃ। ଅସ୍ତ୍ରହେତୋରିହ ପ୍ରାପ୍ତଃ କସ୍ମାଚ୍ଚିତ୍କାରଣାନ୍ତରାତ୍
ହେ ମହାର୍ଷି, ଏହି ବଳଶାଳୀ ମୋର ପୁଅ, କୁନ୍ତୀ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି। ସେ ଏଠାକୁ ଅସ୍ତ୍ର ପାଇଁ ଏବଂ ଅନ୍ୟ କିଛି କାରଣରେ ଆସିଛନ୍ତି।
ଅହୋ ନୈନଂ ଭଵାନ୍ଵେତ୍ତି ପୁରାଣମୃଷିସତ୍ତମମ୍। ଶୃଣୁ ମେ ଵଦତୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଯୋଽଯଂ ଯଚ୍ଚାସ୍ଯ କାରଣମ୍
ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ, ଆପଣ ପୂର୍ବତନ ଏହି ମହାର୍ଷିଙ୍କୁ ଚିହ୍ନନ୍ତି ନାହିଁ। ମୋର କଥା ଶୁଣ, ସେ ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଏହି କାରଣରେ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି।
ନରନାରାଯଣୌ ଯୌ ତୌ ପୁରାଣାଵୃଷିସତ୍ତମୌ। ତାଵିମାଵଭିଜାନୀହି ହୃଷୀକେଶଧନଂଜଯୌ
ପୁରୁଣା ଓ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଋଷି ଯେଉଁ ଦୁଇଜଣ, ନର ଓ ନାରାୟଣ—ତୁମେ ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ହୃଷୀକେଶ ଓ ଧନଞ୍ଜୟ ବୋଲି ଜାଣ।
ଵିଖ୍ଯାତୌ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ନରନାରାଯଣାଵୃଷୀ। କାର୍ଯାର୍ଥମଵତୀର୍ଣୌ ତୌ ପୃଥ୍ଵୀଂ ପୁଣ୍ଯପ୍ରତିଶ୍ରଯାମ୍
ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନର ଓ ନାରାୟଣ ପୂଣ୍ୟମୟ ପୃଥିବୀରେ ଏକ ବିଶେଷ କାମ ପାଇଁ ଅବତରଣ କରିଛନ୍ତି।
ଯନ୍ନ ଶକ୍ଯଂ ଶୁରୈର୍ଦ୍ରଷ୍ଟୁମୃଷିଭିର୍ଵା ମହାତ୍ମଭିଃ। ତଦାଶ୍ରମପଦଂ ପୁଣ୍ଯଂ ବଦରୀନାମ ଵିଶ୍ରୁତମ୍
ଯେଉଁ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମ 'ବଦରୀ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଯାହାକୁ ବୀରମାନେ କିମ୍ବା ମହାତ୍ମା ଋଷିମାନେ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେଠି ତାଙ୍କର ନିବାସ।
ସ ନିଵାସୋଽଭଵଦ୍ଵିପ୍ର ଵିଷ୍ଣୋର୍ଜିଷ୍ଣୋସ୍ତଥୈଵ ଚ। ଯତଃ ପ୍ରଵଵୃତେ ଗଙ୍ଗା ସିଦ୍ଧଚାରଣସେଵିତା
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେଠି ହେଉଛି ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଜିଷ୍ଣୁଙ୍କର ନିବାସ। ସେଠାରୁ ହିଁ ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ସେବନ କରୁଥିବା ଗଙ୍ଗା ଭୂମିକୁ ବହିଛି।
ତୌ ମନ୍ନିଯୋଗାଦ୍ବ୍ରହ୍ମର୍ଷେ କ୍ଷିତୌ ଜାତୌ ମହାଦ୍ଯୁତୀ। ଭୂମେର୍ଭାରାଵତରଣଂ ମହାଵୀର୍ଯୌ କରିଷ୍ଯତଃ
ମୋର ଆଦେଶରେ, ହେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି, ସେ ଦୁଇଜଣ ଦୀପ୍ତିମାନ ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ବିଶାଳ ଶକ୍ତିରେ ପୃଥିବୀର ଭାର ହ୍ରାସ କରିବାକୁ।
ଉଦ୍ଵୃତ୍ତା ହ୍ଯସୁରାଃ କେଚିନ୍ନିଵାତକଵଚା ଇତି। ଵିପ୍ରିଯେଷୁ ସ୍ଥିତାଽସ୍ମାକଂ ଵରଦାନେନ ମୋହିତାଃ
କିଛି ଦାନବ, ଯେଉଁମାନେ 'ନିବାତକବଚ' ଭାବରେ ପରିଚିତ, ଦେବତାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ବରରେ ମୋହିତ ହୋଇ ଆମ ପ୍ରତିବିପରୀତ ଅବସ୍ଥାନ କରୁଛନ୍ତି।
ତର୍କଯନ୍ତେ ସୁରାନ୍ହନ୍ତୁଂ ବଲଦର୍ପସମନ୍ଵିତାଃ। ଦେଵାନ୍ନ ଗଣଯନ୍ତ୍ଯେତେ ତଥା ଦତ୍ତଵରା ହି ତେ
ଶକ୍ତି ଓ ଅହଂକାରରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହିମାନେ ଦେବତାମାନେକୁ ନଶ୍ଟ କରିବା ଚିନ୍ତା କରୁଛନ୍ତି, ଦେବମାନେକୁ ଗଣନା କରୁନାହାନ୍ତି, କାରଣ ସେମାନେ ଏପରି ବର ପାଇଛନ୍ତି।
ପାତାଲଵାସିନୋ ରୌଦ୍ରା ଦନୋଃ ପୁତ୍ରା ମହାବଲାଃ। ସର୍ଵେ ଦେଵନିକାଯା ହି ନାଲଂ ଯୋଧଯିତୁଂ ହି ତାନ୍
ପାତାଳରେ ବସୁଥିବା, ଦାନୁର ପୁଅ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଓ ବଳଶାଳୀ ଦାନବମାନେ, ସମସ୍ତ ଦେବସେନା ମିଶି ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଯୋସୌ ଭୂମିଗତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ଵିଷ୍ଣୁର୍ମୁଧୁନିଷୂଦନଃ। କପିଲୋ ନାମ ଦେଵୋସୌ ଭଗଵାନଜିତୋ ହରିଃ
ଯିଏ ପୃଥିବୀରେ ବସୁଛନ୍ତି, ଶ୍ରୀମାନ ବିଷ୍ଣୁ, ମଧୁ ନାଶକ, ସେ ହେଉଛନ୍ତି 'କପିଳ' ନାମକ ଦେବତା, ଭଗବାନ, ଅଜୟ, ହରି।
ଯେନ ପୂର୍ଵଂମହାତ୍ମାନଃ ଖନମାନା ରସାତଲମ୍। ଦର୍ଶନାଦେଵ ନିହତାଃ ସଗରସ୍ଯାତ୍ମଜା ଵିଭୋ
ଯାହାଙ୍କ ଦର୍ଶନମାତ୍ରରେ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ସଗରଙ୍କ ମହାତ୍ମା ପୁଅମାନେ ମାଟି ଖୋଦି ତଳସ୍ଥଳକୁ ଯିବାବେଳେ ସଂହାର ହୋଇଥିଲେ।
ତେନ କାର୍ଯଂ ମହତ୍କାର୍ଯମସ୍ମାକଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ। ପାଥେନ ଚ ମହାଯୁଦ୍ଧେ ସମେତାଭ୍ଯାମସଂଶଯମ୍
ସେଇ ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆମ ପାଇଁ ବଡ଼ କାମ ସମ୍ପନ୍ନ ହେବା ଉଚିତ୍। ତାଙ୍କ ସହଯୋଗରେ ଆମେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଭାବେ ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିପାରିବୁ।
ସୋଽସୁରାନ୍ଦର୍ଶନାଦେଵ ଶକ୍ତୋ ହନ୍ତୁଂ ସହାନୁଗାନ୍। ନିଵାତକଵଚାନ୍ସର୍ଵାନ୍ନାଗାନିଵ ମହାହ୍ରଦେ
ସେ ତାଙ୍କର ଦର୍ଶନମାତ୍ରରେ ଅସୁରମାନେ ଓ ତାଙ୍କର ସହଚରମାନେ ସହିତ ସଂହାର କରିପାରନ୍ତି, ଯେପରି ମହାଗଭୀର ଜଳରେ ନିବାତକବଚମାନେ ସଂହାର ହୋଇଥିଲେ।
କିଂତୁ ନାଲ୍ପେନ କାର୍ଯେଣ ପ୍ରବୋଧ୍ଯୋ ମଧୁସୂଦନଃ। ତେଜସଃ ସୁମହାରାଶିଃ ପ୍ରବୁଦ୍ଧଃ ପ୍ରଦହେଜ୍ଜଗତ୍
କିନ୍ତୁ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ଛୋଟ କାମ ପାଇଁ ଜାଗ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ସେ ଜାଗ୍ରତ ହେଲେ ଅପାର ଶକ୍ତିର ଧାରା ହୋଇଯାନ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଦାହ କରିପାରନ୍ତି।
ଅଯଂ ତେଷାଂ ସମସ୍ତାନାଂ ଶକ୍ତଃ ପ୍ରତିସମାସନେ। ତାନ୍ନିହତ୍ଯରଣେ ଶୂରଃ ପୁନର୍ଯାସ୍ଯତି ମାନୁଷାନ୍
ସେ ଏକାକି ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରନ୍ତି। ଯୁଦ୍ଧରେ ସେମାନେ ସଂହାର ହେବା ପରେ, ସେ ଶୂରବୀର ପୁନି ମାନବ ଲୋକକୁ ଫେରିଯିବେ।
ଭଵାନସ୍ମନ୍ନିଯୋଗେନ ଯାତୁ ତାଵନ୍ମହୀତଲମ୍। କାମ୍ଯକେ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସେ ଵୀରଂ ନିଵସନ୍ତଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍
ଆପଣ ଆମର ଆଦେଶରେ ପୃଥିବୀକୁ ଯାଆନ୍ତୁ। କାମ୍ୟକ ଅରଣ୍ୟରେ ଆପଣ ଶୂରବୀର ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ରହୁଥିବା ଦେଖିପାରିବେ।
ସଵାଚ୍ଯୋ ମମ ସଂଦେଶାଦ୍ଧର୍ମାତ୍ମା ସତ୍ଯସଂଗରଃ। ନୋତ୍କଣଅଠା ଫଲ୍ଗୁନେ କାର୍ଯା କୃତାସ୍ତ୍ରଃ ଶୀଘ୍ରମେଷ୍ଯତି
ଆପଣ ମୋର ସନ୍ଦେଶ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବାସ୍ତବବାନ୍ ୟୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କହିବେ। ଫଳ୍ଗୁନଙ୍କୁ ଦୁଃଖିତ ହେବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ଶସ୍ତ୍ର ଶିକ୍ଷାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ଫେରିଆସିବେ।
ନାଶୁଦ୍ବାହୁଵୀର୍ଯେଣ ନାକୃତାସ୍ତ୍ରେଣ ଵା ରଣେ। ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣାଦଯୋ ଯୁଦ୍ଧେ ଶକ୍ଯାଃ ପ୍ରତିସମାସିତୁମ୍
କେବଳ ବାହୁବଳ କିମ୍ବା ଅଶିକ୍ଷିତ ଯୋଦ୍ଧା ଦ୍ୱାରା ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରତିରୋଧ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଗୃହୀତାସ୍ତ୍ରୋ ଗୁଡାକେଶୋ ମହାବାହୁର୍ମହାମନାଃ। ନୃତ୍ତଵାଦିତ୍ରଗୀତାନାଂ ଦିଵ୍ଯାନାଂ ପାରମୀଯିଵାନ୍
ଗୁଡାକେଶ, ମହାବାହୁ ଓ ମହାମନା, ଶସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି ଦିବ୍ୟ ନୃତ୍ୟ, ବାଦ୍ୟ, ଓ ଗୀତର ସମୁଦ୍ରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି।
ଭଵାନପି ଵିଵିକ୍ତାନି ତୀର୍ଥାନି ମନୁଜେଶ୍ଵର। ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହିତଃ ସର୍ଵୈର୍ଦ୍ରଷ୍ଟୁମର୍ହତ୍ଯରିଂଦମ
ଆପଣ ମଧ୍ୟ, ହେ ମନୁଷ୍ୟମନ୍ଦିର, ସମସ୍ତ ଭାଇମାନେ ସହିତ ଏକାନ୍ତରେ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥମାନେ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍, ହେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ।
ତୀର୍ଥେଷ୍ଵାପ୍ଲୁତ୍ଯ ପୁଣ୍ଯେଷୁ ଵିପାପ୍ମା ଵିଗତଜ୍ଵରଃ। ରାଜ୍ଯଂ ଭୋକ୍ଷ୍ଯସି ଧର୍ମେଣ ସୁଖୀ ଵିଗତକଲ୍ମପଃ
ସେହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥମାନେ ସ୍ନାନ କରି, ପାପ ଓ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଆପଣ ଧର୍ମରେ ରାଜ୍ୟ ଭୋଗ କରିବେ, ସୁଖୀ ଓ ନିର୍ମଳ ହେବେ।
ଭଵାଂଶ୍ଚୈନଂ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ଯଟନ୍ତଂ ମହୀତଲମ୍। ତ୍ରାତୁମର୍ହତି ଵିପ୍ରାଗ୍ର୍ଯ ତପୋବଲସମନ୍ଵିତଃ
ଆପଣ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତପୋବଳ ଥିବା ଆପଣ, ସେଉଁଠି ଭୂମିରେ ଘୁରୁଥିବା ୟୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍।
ଗିରିଦୁର୍ଗେଷୁ ଚ ସଦା ଦେଶେଷୁ ଵିଷମେଷୁ ଚ। ଵସନ୍ତି ରାସା ରୌଦ୍ରାସ୍ତେଭ୍ଯୋରକ୍ଷାଂ ଵିଧାସ୍ଯତି
ପାହାଡ଼ ଦୁର୍ଗ ଓ କଠିନ ଦେଶମାନେ ସଦା ଭୟଙ୍କର ଦଳମାନେ ବସୁଛନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ଆପଣଙ୍କର।
ଏଵମୁକ୍ତେ ମହେନ୍ଦ୍ରେଣ ବୀଭତ୍ସୁରପି ଲୋମଶମ୍। ଉଵାଚ ପ୍ରଯତୋ ଵାକ୍ଯଂ ରକ୍ଷେଥାଃ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନମ୍
ମହେନ୍ଦ୍ର ଏପରି କହିବା ପରେ, ବୀଭତ୍ସୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ଲୋମଶଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର।'
[ଯଥା ଗୁପ୍ତସ୍ତ୍ଵଯା ରାଜା ଚରେତ୍ତୀର୍ଥାନି ସତ୍ତମ। ଦାନଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଯଥା ଚୈଵ ତଥା କୁରୁ ମହାମୁନେ ।।]
[ଯେପରି ରାଜା ଆପଣଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ତୀର୍ଥମାନେ ଦେଖିବେ ଓ ଯଥାଯଥ ଦାନ ଦେବେ, ସେପରି କରନ୍ତୁ, ହେ ମହାମୁନି।]
ତଥେତି ସଂପ୍ରତିଜ୍ଞାଯ ଲୋମଶଃ ସୁମହାତପାଃ। କାମଯ୍କଂ ଵନମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ସମୁପାଯାନ୍ମହୀତଲମ୍
‘ଏହିପରି ହେବ’ ବୋଲି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି, ମହାତପସ୍ବୀ ଲୋମଶ କାମ୍ୟକ ଅରଣ୍ୟକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ପୃଥିବୀକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।