ଉପଵିଷ୍ଟେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ସ୍ଥାନମାନପ୍ରଭାଵତଃ। ଋଦ୍ଧ୍ଯା ପ୍ରଜ୍ଵଲମାନେଷୁ ଅଗ୍ନିସୋମାର୍କଵର୍ଷ୍ମସୁ
ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ବସିଥିଲେ, ମାନ ଓ ପ୍ରଭାବରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଏବଂ ଆଗ୍ନି, ସୋମ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଵୀଣାସୁ ଵାଦ୍ଯମାନାସୁ ଗନ୍ଧର୍ଵୈଃ ଶକ୍ରନନ୍ଦନ। ଦିଵ୍ଯେ ମନୋରମେ ଗୀତେ ପ୍ରଵୃତ୍ତେ ପୃଥୁଲୋଚନ
ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ବୀଣା ବଜାଉଥିଲେ, ହେ କୁରୁସୁନ୍ଦର, ଦିବ୍ୟ ଓ ଆନନ୍ଦମୟ ଗୀତ ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିଲା, ହେ ବିଶାଳନୟନ।
ସର୍ଵାପ୍ସରଃସୁ ମୁଖ୍ଯାସୁ ପ୍ରନୃତ୍ତାସୁ କୁରୂଦ୍ଵହ। ତ୍ଵଂ କିଲାନିମିଷଃ ପାର୍ଥ ମାମେକାଂ ତତ୍ର ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍
ସମସ୍ତ ପ୍ରମୁଖ ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ହେ କୁରୁବଂଶର ଗର୍ବ, କିନ୍ତୁ କୁହାଯାଏ ଯେ, ପାର୍ଥ, ତୁମେ ମାତ୍ର ମୋତେ ଦେଖିଥିଲେ, ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ନୁହେଁ।
ତତ୍ର ଚାଵଭୃଥେ ତସ୍ମିନ୍ନୁପସ୍ଥାନେ ଦିଵୌକସାମ୍। ତଵ ପିତ୍ରାଽଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତା ଗତାଃ ସ୍ଵନିଲଯାନ୍ସୁରାଃ
ସେ ଦେବମାନ୍ୟ ଅବଭୃଥ ସମାରୋହରେ, ତୁମ ବାପାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ନିଜ ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରିଗଲେ।
ତଥୈଵାପ୍ସରସଃ ସର୍ଵାଵିଶିଷ୍ଟାଃ ସ୍ଵଗୃହଂ ଗତାଃ। ଅପି ଚାନ୍ଯାଶ୍ଚ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ତଵ ପିତ୍ରା ଵିସର୍ଜିତାଃ
ସେହିପରି, ସମସ୍ତ ଅପ୍ସରାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ନିଜ ଘରକୁ ଚଲିଗଲେ; ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ, ହେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ତୁମ ବାପାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଦାୟ ହେଲେ।
ତତଃ ଶକ୍ରେଣ ସଂଦିଷ୍ଟଶ୍ଚିତ୍ରସେନୋ ମମାନ୍ତିକମ୍। ପ୍ରାପ୍ତଃ କମଲପତ୍ରାକ୍ଷ ସ ଚ ମାମବ୍ରଵୀତ୍ସ୍ଵଯମ୍
ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ଚିତ୍ରସେନ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଲେ, ହେ କମଳନୟନ, ଏବଂ ସେ ନିଜେ ମୋତେ କହିଲେ।
ତ୍ଵତ୍କୃତେଽହଂ ସୁରେଶେନ ପ୍ରେଷିତୋ ଵରଵର୍ଣିନି। ପ୍ରିଯଂ କୁରୁ ମହେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ମମ ଚୈଵାତ୍ମନଶ୍ଚ ହ
'ତୁମ ପାଇଁ, ହେ ଶୁଭ୍ରବର୍ଣ୍ଣା, ମୁଁ ସୁରେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇଛି; ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ, ମୋତେ ଓ ନିଜକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କର।'
ଶକ୍ରତୁଲ୍ଯଂ ରଣେ ଶୂରଂ ରୂପୌଦାର୍ଯଗୁଣାନ୍ଵିତମ୍। ପାର୍ଥଂ ପ୍ରାର୍ଥଯ ସୁଶ୍ରୋଣି ତ୍ଵମିତ୍ଯେଵଂ ତଦାଽବ୍ରଵୀତ୍
'ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ, ରୂପ, ଦାନଶୀଳତା ଓ ଉତ୍ତମ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ, ସେହି ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଚାହ, ହେ ସୁନ୍ଦରନିତମ୍ବା,' — ଏପରି ସେ ମୋତେ କହିଥିଲେ।
ତତୋଽହଂ ସମନୁଜ୍ଞାତା ତେନ ପିତ୍ରା ଚ ତେଽନଘ। ତଵାନ୍ତିକମନୁପ୍ରାପ୍ତା ଶୁଶ୍ରୂଷିତୁମରିଂଦମ
ଏହିପରି ତୁମ ବାପା ଓ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନୁମତି ମିଳି, ହେ ନିର୍ମଳ, ମୁଁ ତୁମ ସେବା ପାଇଁ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି, ହେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ।
ନ କେଵଲଂ ହି ଚକ୍ରେଣ ପ୍ରେଷିତା ଚାହମାଗତା। ଚିରାଭିଲଷିତୋ ଵୀର ମମାପ୍ଯେଷ ମନୋରଥଃ
ମୁଁ କେବଳ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଦେଶରେ ପଠାଯାଇ ଆସିନାହିଁ, ହେ ବୀର, ଏହି ମୋର ଦୀର୍ଘଦିନର ଆକାଂକ୍ଷା ମଧ୍ୟ।
ତାଂ ତଥା ବ୍ରୁଵତୀଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭୃଶଂ ଲଜ୍ଜାନ୍ଵିତୋଽର୍ଜୁନଃ। ଉଵାଚ କର୍ଣୌ ହସ୍ତାଭ୍ଯାଂ ପିଧାଯ ତ୍ରିଦଶୋପମଃ
ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଏଭଳି କହିବାକୁ ଶୁଣି, ଅର୍ଜୁନ ବହୁତ ଲଜ୍ଜା ପାଇଲେ ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ପରି ଦୁଇ ହାତରେ କାନ ଢାକିଦେଲେ।
ଦୁଃଶ୍ରୁତଂ ମେଽସ୍ତୁ ସୁଭଗେ ଯନ୍ମାଂ ଵଦସି ଭାମିନି। ଗୁରୁଦାରୈଃ ସମାନା ମେ ନିଶ୍ଚଯେନ ଵରାନନେ
ହେ ସୁଭାଗ୍ୟବତୀ, ତୁମେ ଯାହା କହିଲେ, ଏହା ମୋତେ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳୁନି। ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ମୋ ମନରେ ତୁମେ ମୋ ଗୁରୁଙ୍କର ଜଣେ ଗୃହିଣୀ ପରି ଅଟୁଟ ସମ୍ମାନ ପାଉଛ।
[ଯଥା କୁନ୍ତୀମହାଭାଗା ଯଥେନ୍ରାଣୀ ଶଚୀ ମମ। ତଥା ତ୍ଵମପି କଲ୍ଯାଣୀନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା]
ଯେପରି କୁନ୍ତୀ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରରାଣୀ ଶଚୀ ମୋ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗରିମାମୟ, ସେପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ମୋ ପାଖରେ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ। ଏଠାରେ ଆଉ କିଛି ଭାବିବାକୁ ଦରକାର ନାହିଁ।
ଯଚ୍ଚେକ୍ଷିତାଽସି ଵିସ୍ପଷ୍ଟଂ ଵିଶେଷେଣ ମଯା ଶୁଭେ। ତଚ୍ଚ ମେ କାରଣଂ ସର୍ଵଂ ଶୃଣୁ ସତ୍ଯେନ ସୁସ୍ମିତେ
ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଯେପରି ଦେଖିଛି, ଏହାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କାରଣ ମୁଁ ସତ୍ୟ କହି ତୁମକୁ କହିବି, ଶୁଣ।
ଇଯଂ ପୌରଵଵଂଶସ୍ ଜନନୀ ସୁଦତୀତି ହ। ତ୍ଵାମହଂ ଦୃଷ୍ଟଵାଂସ୍ତତ୍ର ଵିସ୍ମଯୋତ୍ଫୁଲ୍ଲଲୋଚନଃ
ଏହି ସୁଦତୀ, ପୌରବ ବଂଶର ଜନନୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ସେଠାରେ ଦେଖିଥିଲି, ମୋ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଆଖି ଫୁଲିଯାଇଥିଲା।
ନ ମାମର୍ହସି କଲ୍ଯାଣି ଅନ୍ଯଥା ଧ୍ଯାତ୍ରମପ୍ସରଃ। ଗୁରୋର୍ଗରୁତରା ମେ ତ୍ଵଂ ମମ ତ୍ଵଂ ଵଂଶଵର୍ଧିନୀ
ହେ କଳ୍ୟାଣୀ, ତୁମେ ମୋତେ ଅନ୍ୟ ଭାବରେ ଭାବିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ହେ ଅପ୍ସରା। ତୁମେ ମୋ ଗୁରୁଠାରୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, ତୁମେ ମୋ ବଂଶକୁ ବଢ଼ାଉଛ।
ଅନାଵୃତାଶ୍ଚ ସର୍ଵାଃ ସ୍ମ ଦେଵରାଜାଭିନନ୍ଦନ। ଗୁରୁସ୍ଥାନେ ନ ମାଂ ଵୀର ନିଯୋକ୍ତୁଂ ତ୍ଵମିହାର୍ହସି
ହେ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରିୟ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ତୁମ ପାଖରେ ଖୋଲା ଅଛୁ। ଏଠି ମୋତେ ଗୁରୁଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ରଖି ଆଦେଶ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ପିତରଃ ସୋଦରାଃ ପୁତ୍ରା ନପ୍ତାରୋ ଵା ତ୍ଵିହାଗତାଃ। ତପସା ରମଯନ୍ତ୍ଯସ୍ମାନ୍ନ ଚ ତେଷାଂ ଵ୍ଯତିକ୍ରମଃ
ଏଠାକୁ ଯେଉଁ ପିତା, ଭାଇ, ପୁଅ କିମ୍ବା ନାତିମାନେ ଆସିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର କୌଣସି ଅପରାଧ ନାହିଁ।
ତତ୍ପ୍ରସୀଦ ନ ମାମାର୍ତାଂ ଵିସର୍ଜଯିତୁମର୍ହସି। ହୃଚ୍ଛଯେନ ଚ ସଂତପ୍ତାଂ ଭକ୍ତାଂ ଚ ଭଜ ମାନଦ
ତେଣୁ ଦୟା କର, ମୋତେ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରେମରେ ଦୁଃଖିତ ଓ ଦଗ୍ଧ, ଭକ୍ତିଶିଳ ଅଛି, ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର, ହେ ସମ୍ମାନ ଦେବାରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ।
ଶୃଣୁ ସତ୍ଯଂଵରାରୋହେ ଯତ୍ତ୍ଵାଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯନିନ୍ଦିତେ। ଶୃଣ୍ଵନ୍ତୁ ମେ ଦିଶଶ୍ଚୈଵ ଵିଦିଶଶ୍ଚ ସଦେଵତାଃ
ହେ ସତ୍ୟସଙ୍କଳ୍ପା, ହେ ନିର୍ମଳ ନିତମ୍ଭିନୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଯାହା କହିବି, ସେହି ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣ। ସମସ୍ତ ଦିଗ ଓ ଉପଦିଗ ଏହା ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଯଥା କୁନ୍ତୀ ଚ ମାଦ୍ରୀ ଚ ଶଚୀ ଚୈଵ ସମା ଇହ। ତଥା ଚ ଵଂଶଜନନୀ ତ୍ଵଂ ହି ମେଽଦ୍ଯ ଗରୀଯସୀ
ଯେପରି କୁନ୍ତୀ, ମାଦ୍ରୀ ଓ ଶଚୀ ମୋ ପାଇଁ ସମାନ, ସେପରି ବଂଶର ମାତା ଭାବରେ ତୁମେ ଆଜି ମୋ ପାଖରେ ଅଧିକ ଗରିମାମୟ।
ଗଚ୍ଛ ମୂର୍ଧ୍ନା ପ୍ରପନ୍ନୋସ୍ମି ପାଦୌ ତେ ଵରଵର୍ଣିନି। ତ୍ଵଂ ହି ମେ ମାତୃଵତ୍ପୂଜ୍ଯା ରକ୍ଷ୍ଯୋଽହଂ ପୁତ୍ରଵତ୍ତ୍ଵଯା
ଯାଅ, କାରଣ ମୁଁ ତୁମ ପାଦପଦ୍ମରେ ଶରଣ ନେଇଛି, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ। ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ମାତୃସମାନ ପୂଜ୍ୟ, ଏବଂ ମୁଁ ତୁମ ପୁଅ ପରି ରକ୍ଷା ପାଇବା ଉଚିତ୍।
ତତୋଽଵଧୂତା ପାର୍ଥେନ ଉର୍ଵଶୀ କ୍ରୋଧମୂର୍ଚ୍ଛିତା। ଵେପନ୍ତୀ ଭ୍ରୁକୁଟୀକକ୍ରା ଶଶାପାଥ ଧନଂଜଯମ୍
ତାପରେ ପାର୍ଥଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ ହୋଇ, ଉର୍ବଶୀ କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ଧା ହୋଇ, କମ୍ପିତ ଏବଂ ଭୃକୁଟି ଚମକାଇ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ।
ତଵ ପିତ୍ରାଽଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତାଂ ସ୍ଵଯଂ ଚ ଗୃହମାଗତାମ୍। ଯସ୍ମାନ୍ମାଂ ନାଭିନନ୍ଦେଥାଃ କାମବାଣଵଶଂଗତାମ୍
ତୁମ ପିତାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ଏବଂ ନିଜେ ଇଚ୍ଛାରେ ଘରକୁ ଆସିଥିଲି, ତଥାପି ମୁଁ କାମବାଣରେ ବିଧ୍ୱଂସିତ ହୋଇଥିଲି ବୋଲି ତୁମେ ମୋତେ ସ୍ୱୀକାର କରିଲେ ନାହିଁ।
ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ନର୍ତକଃ ପାର୍ଥ ସ୍ତ୍ରୀମଧ୍ଯେ ମାନଵର୍ଜିତଃ। ଅପୁଂସ୍ତ୍ଵେନ ଚ ଵିଖ୍ଯାତଃ ପଣ୍ଢଵଦ୍ଵିଚରିଷ୍ଯସି
ତେଣୁ, ହେ ପାର୍ଥ, ତୁମେ ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନୃତ୍ୟକାରୀ ଭାବେ ରହିବ, ପୁରୁଷମାନେ ତୁମକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବେ, ଏବଂ ତୁମେ ଅପୁଂସକ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ, ପାଣ୍ଡବ ପରି ଘୁରିବ।
ଏଵଂ ଦତ୍ତ୍ଵାଽର୍ଜୁନେ ଶାପଂ ସ୍ଫୁରିତୋଷ୍ଠୀ ଶ୍ଵସନ୍ତ୍ଯଥ। ପୁନଃ ପ୍ରତ୍ଯାଗତା କ୍ଷିପ୍ରମୁର୍ଵଶୀ ସ୍ଵଂ ନିଵେଶନମ୍
ଏଭଳି ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଇ, ଉର୍ବଶୀ ତାଙ୍କ ଠୋଠ କମ୍ପିତ ଏବଂ ଶ୍ୱାସ ତୀବ୍ର ହୋଇ, ତୁରନ୍ତ ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରିଗଲେ।
ପାର୍ଥୋପି ଲବ୍ଧ୍ଵା ଶାପଂ ତଂ ତାଂ ନିଶାଂ ଦୁଃଖିତୋଽଵସମ୍। ଵିଵକ୍ଷୁଶ୍ଚିତ୍ରସେନାଯ ପ୍ରାତଃ ସର୍ଵମହୃଷ୍ଟଵତ୍
ସେଇ ଶାପ ପାଇ ଥିବା ପାର୍ଥ ସେ ରାତିଟି ଦୁଃଖରେ କାଟିଲେ, ପ୍ରଭାତେ ସବୁ କଥା ଚିତ୍ରସେନଙ୍କୁ କହିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଭାତେ ଵିମଲେ ଗନ୍ଧର୍ଵାଯ ଯଥାତଥମ୍। ନିଵେଦଯାମାସ ତଦା ଚିତ୍ରସେନାଯ ପାଣ୍ଡଵଃ
ତାପରେ ପ୍ରଭାତ ହେଲାପରେ, ପାଣ୍ଡବ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ଘଟିଥିଲା ସେ ସମସ୍ତ କଥା ଗନ୍ଧର୍ବ ଚିତ୍ରସେନଙ୍କୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ କହିଦେଲେ।
ତଚ୍ଚ ସର୍ଵଂ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ଶାପଂ ଚୈଵ ଯଥାତଥମ୍। ଅଵେଦଯଚ୍ଚ ଶକ୍ରସ୍ଯ ଚିତ୍ରସେନୋଽପି ସର୍ଵଶଃ
ଚିତ୍ରସେନ ଘଟିଥିବା ସମସ୍ତ କଥା, ଏବଂ ଶାପଟି ଯେପରି ଘଟିଥିଲା, ସେ ସବୁକୁ ଶକ୍ରଙ୍କୁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ଖୋଲାସା କଲେ।
ତଦା ତ୍ଵାନାଯ୍ଯ ତନଯଂ ଵିଵିକ୍ତେ ହରିଵାହନଃ। ସାନ୍ତ୍ଵଯିତ୍ଵା ଶୁଭୈର୍ଵାକ୍ଯୈଃ ସ୍ମଯମାନୋଽଭ୍ଯଭାଷତ
ତାପରେ ହରିବାହନ ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ଏକାନ୍ତରେ ନେଇ, ମୃଦୁ ଓ ଶାନ୍ତିଦାୟକ କଥା କହି, ହସିକି ସେଠାରେ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଲେ।