ମୃଦୁକୁଞ୍ଚିତଦୀର୍ଘେଣ କୁସୁମୋତ୍ତମଧାରିଣା। କେଶପାଶେନ ଲଲନା ଗଚ୍ଛମାନା ଵ୍ଯରାଜତ
ମୃଦୁ, ଦୀର୍ଘ ଓ ହାଲୁକା ଭାବେ ମୁଡ଼ିଥିବା କେଶ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ, ସେ ଜଣେ ନାରୀ ଚାଲିବା ବେଳେ ଅତି ଆକର୍ଷକ ଲାଗୁଥିଲେ।
ଭ୍ରୂକ୍ଷେପାଲାପମାଧୁର୍ଯୈଃ କାନ୍ତ୍ଯା ସୌମ୍ଯତଯାଽପି ଚ। ଶଶିନଂ ଵକ୍ରଚନ୍ଦ୍ରେଣ ସାଽଽହ୍ଵଯନ୍ତୀଵ ଗଚ୍ଛତୀ
ମଧୁର ଭୃକୁଟି ଚାଳ, ମୃଦୁ କଥା, ଶୋଭା ଓ ସାଧୁତାରେ, ସେ ଚାଲିବା ବେଳେ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ପରି ଲାଗୁଥିଲା, ମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଡାକୁଥିବା ପରି।
ଦିଵ୍ଯାଙ୍ଗରାଗୌ ସୁମୁଖୌ ଦିଵ୍ଯଚନ୍ଦନରୂଷିତୌ। ଗଚ୍ଛନ୍ତ୍ଯା ହାରରୁଚିରୌ ସ୍ତନୌ ତସ୍ଯା ଵଵଲ୍ଗତୁଃ
ଦିବ୍ୟ ଅଙ୍ଗ ଓ ମୁହଁ, ଦିବ୍ୟ ଚନ୍ଦନ ଲେପିଥିବା, ହାରରେ ଶୋଭିତ, ତାଙ୍କର ଶୋଭାମୟ ଛାତି ଚାଲିବା ବେଳେ ହଲୁକା ହଲୁକା ହଲୁଥିଲା।
ସ୍ତନୋଦ୍ଵହନସଂକ୍ଷୋଭାତ୍ତାମ୍ଯମାନା ପଦେପଦେ। ତ୍ରିଵଲୀଦାମଚିତ୍ରେଣ ମଧ୍ଯେନାତୀଵ ଶେଭିନା
ଛାତିର ଭାରରେ ପ୍ରତି ପଦକୁ କ୍ଷୀଣ ହେଉଥିବା, ତିନି ଭା ଓ ମଣିମାଳାରେ ଶୋଭିତ ତାଙ୍କର କମର ବହୁତ ଆକର୍ଷକ ଲାଗୁଥିଲା।
ରଥକୂବରଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ନିତମ୍ବୋନ୍ନତପୀଵରମ୍। ମନ୍ମଥାଯତନଂ ଶୁଭ୍ରଂ ରଶନାଦାମଭୂଷିତମ୍
ରଥର ଧୁରା ପରି ବିସ୍ତୃତ, ଉଚ୍ଚ ଓ ପୁଷ୍ଟ ତାଙ୍କର ନିତମ୍ବ, ପ୍ରେମର ନିବାସ ପରି ଶୁଭ୍ର ଓ ରତ୍ନମାଳାରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା।
ଋଷୀଣାମପି ଦିଵ୍ଯାନାଂ ମନୋଵ୍ଯାଘାତକାରଣମ୍। ସୂକ୍ଷ୍ମଵସ୍ତ୍ରଧରଂ ଭାତି ଜଘନଂ ନିରଵଦ୍ଯଵତ୍
ଦିବ୍ୟ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାହାକୁ ଦେଖି ମନ ଅସ୍ଥିର ହୁଏ, ସେ ନିର୍ମଳ ଜଘନ୍ନ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ଅତି ଶୋଭାମୟ ଲାଗୁଥିଲା।
ଗୂଡଗୁଲ୍ଫଧରୌ ପାଦୌ ତାମ୍ରାଯତତଲାଙ୍ଗୁଲୀ। କୂର୍ମପୃଷ୍ଠୋନ୍ତୌ ଚାସ୍ଯାଃ ଶୋଭେତେ କିଙ୍କିଣୀକିଣୌ
ଲୁଚିଥିବା ଗୁଳ୍ଫ, ତାମ୍ର ଓ ଦୀର୍ଘ ତଳ ଓ ଆଙ୍ଗୁଳି, କୁର୍ମ ପୃଷ୍ଠ ପରି ଶେଷ ହେଉଥିବା, ତାଙ୍କର ପାଦ ଝୁଣ୍କାର ନୂପୁରରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ ଲାଗୁଥିଲା।
ଶୀଧୁପାନେନ ଚାଲ୍ପେନ ତୁଷ୍ଟା ଚ ମଦନେନ ଚ। ଵିଲାସିତୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈଃ ପ୍ରେକ୍ଷଣୀଯତରାଽଭଵତ୍
ସାନା ମାତ୍ରାର ମଦ ପାଇଁ ଓ ପ୍ରେମରେ ତୃପ୍ତ, ବିଭିନ୍ନ ଭଙ୍ଗୀରେ ଖେଳ କରି, ସେ ଅଧିକ ଆକର୍ଷକ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ସିଦ୍ଧଚାରଣଗନ୍ଧର୍ଵୈଃ ସାଧ୍ଯୈର୍ଯାତି ଵିଲାସିନୀ। ବବ୍ଵାଶ୍ଚର୍ଯେଽପି ଵୈ ସ୍ଵର୍ଗେ ଦର୍ଶନୀଯତମାକୃତିଃ
ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ସାଧ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲେ; ସେ ଖେଳାଳି ମହିଳା ସ୍ୱର୍ଗରେ ମଧ୍ୟ ସବୁଠାରୁ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆକୃତି ଥିଲେ।
ସୁମୂକ୍ଷ୍ମେଣୋତ୍ତରୀଯେଣ ମେଘଵର୍ଣେନ ରାଜତା। ତନ୍ଵଭ୍ରପ୍ରାଵୃତା ଵ୍ଯୋମ୍ନି ଚନ୍ଦ୍ରଲେଖେନ ଗଚ୍ଛତି
ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ, ମେଘ ରଙ୍ଗର ଓ ରୌପ୍ୟ ଚମକ ଥିବା ଉପରି ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ସେ ମାନେ ଆକାଶରେ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ସହିତ ତନୁ ମେଘ ପରି ଚାଲୁଥିଲେ।
ତତଃ ପ୍ରାପ୍ତାତିଦୁଷ୍ପ୍ରାପା ମନସାଽପି ଵିକର୍ମଭିଃ। ଭଵନଂ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରସ୍ଯ ଫଲ୍ଗୁନସ୍ଯ ଶୁଚିସ୍ମିତା
ତାପରେ, ଯିଏକି ମନରେ କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ, ସେ ଶୁଭ୍ରହସିନୀ ଫଳ୍ଗୁନ, ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରଙ୍କ ଭବନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ତତ୍ର ଦ୍ଵାରମନୁପ୍ରାପ୍ତା ଦ୍ଵାରସ୍ଥୈଶ୍ଚ ନିଵେଦିତା। ଅର୍ଜୁନସ୍ଯ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉର୍ଵଶୀ ଶୁଭଲୋଚନା
ସେଠାରେ ଦ୍ୱାରକୁ ପହଞ୍ଚି, ଦ୍ୱାରରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଦେଲେ, ଶୁଭ୍ର ନୟନ ଥିବା ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରାଗଲା।
ଉପାତିଷ୍ଠତ ତଦ୍ଵେଶ୍ମ ନିର୍ମଲଂ ସୁମନୋହରମ୍। ସ ଶଙ୍କିତମନା ରାଜନ୍ପ୍ରତ୍ଯଗଚ୍ଛତ ତାଂ ନିଶି
ସେ ନିର୍ମଳ ଓ ମନୋହର ଘରକୁ ସେଠାକୁ ଯାଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ରାତିରେ ସନ୍ଦେହଭରା ମନେ ସେ ପୁଣି ଫେରିଆସିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵ ଚୋର୍ଵଶୀଂ ପାର୍ଥୋ ଲଜ୍ଜାସଂଵୃଲୋଚନଃ। ତଦାଽଭିଵାଦନଂ କୃତ୍ଵା ଗୁରୁପୂଜାଂ ପ୍ରଯୁକ୍ତଵାନ୍
ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ଅର୍ଜୁନ ଲଜ୍ଜାରେ ଚକ୍ଷୁ ନମାଇଲେ, ଏବଂ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଯେପରି ଆଦର ଦିଅଯିବା ଉଚିତ, ସେପରି ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ଅଭିଵାଦଯେ ତ୍ଵାଂ ଶିରସା ପ୍ରଵରାପ୍ସରସାଂଵରେ। କିଂ ଚାଗମନକୃତ୍ଯଂ ତେ ବ୍ରୂହି ସର୍ଵଂ ଯଥାତଥମ୍। କିମାଜ୍ଞାପଯସେ ଦେଵି ପ୍ରେଷ୍ଯସ୍ତେଽହମୁପସ୍ଥିତଃ
ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ କହିଲେ, 'ଦେବମଣ୍ଡଳୀ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଅପ୍ସରା, ଆପଣଙ୍କୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ। ଆପଣ କାହିଁକି ଆସିଛନ୍ତି, ଦୟାକରି ସଠିକ୍ ଭାବରେ ସମସ୍ତ କଥା କହନ୍ତୁ। ମୋତେ କଣ ଆଦେଶ ଦେଉଛନ୍ତି, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କର ସେବକ ହୋଇ ଉପସ୍ଥିତ।'
ଅକାମଂ ଫଲ୍ଗୁନଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଇଙ୍ଗିତଜ୍ଞା ତଦୋର୍ଵଶୀ। ଗନ୍ଧର୍ଵଵଚନଂ ସର୍ଵଂ ଶ୍ରାଵଯାମାସ ଫଲ୍ଗୁନମ୍
ଫଳ୍ଗୁନଙ୍କ ଅନିଚ୍ଛା ଚିହ୍ନରେ ବୁଝି, ଚିହ୍ନ ପଢ଼ିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଉର୍ବଶୀ, ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କ କଥା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଫଳ୍ଗୁନଙ୍କୁ କୁହିଦେଲେ।
ଯଥା ମେ ଚିତ୍ରସେନେନ କଥିତଂ ମନୁଜୋତ୍ତମ। ନତ୍ତେଽହଂ ସଂପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଥା ଚାହମିହାଗତା
ମୋତେ ଯେପରି ଚିତ୍ରସେନ କହିଥିଲେ, ହେ ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ସେପରି ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି, ଏବଂ ମୁଁ କାହିଁକି ଏଠାକୁ ଆସିଛି ତାହା ମଧ୍ୟ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଦେବି।
ଉପସ୍ତାନେ ମହେନ୍ଦ୍ରସ୍ ଵର୍ତମାନେ ମନୋରମେ। ତଵାଗମନତୁଷ୍ଟ୍ଯା ଚ ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଯ ପରମୋତ୍ସଵେ
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମନୋହର ସଭା ଚାଲିଥିଲା, ଏବଂ ତୁମ ଆଗମନରେ ସ୍ୱର୍ଗର ଉତ୍ସବ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦମୟ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ରୁଦ୍ରାଣାଂ ଚୈଵ ସାନ୍ନିଧ୍ଯମାଦିତ୍ଯାନାଂ ଚ ସର୍ଵଶଃ। ସମାଗମେଽଶ୍ଵିନୋଶ୍ଚୈଵ ଵସୂନାଂ ଚ ନରୋତ୍ତମ
ସେଠାରେ ରୁଦ୍ରମାନେ, ସମସ୍ତ ଆଦିତ୍ୟମାନେ, ଏବଂ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ବସୁମାନେ, ହେ ନରୋତ୍ତମ, ସମ୍ମିଳିତ ହୋଇଥିଲେ।
ମହର୍ଷୀଣାଂ ଚ ସଙ୍ଘେଷୁ ରାଜର୍ଷିପ୍ରଵରେଷୁ ଚ। ସିଦ୍ଧଚାରଣଯକ୍ଷେଷୁ ମହୋରଗଗଣେଷୁ ଚ
ମହାଋଷିମାନଙ୍କ ଏବଂ ରାଜାଋଷିମାନଙ୍କ ସଭାରେ, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ, ଯକ୍ଷ ଓ ବଡ଼ ସର୍ପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମିଳନ ହୋଇଥିଲା।
ଉପଵିଷ୍ଟେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ସ୍ଥାନମାନପ୍ରଭାଵତଃ। ଋଦ୍ଧ୍ଯା ପ୍ରଜ୍ଵଲମାନେଷୁ ଅଗ୍ନିସୋମାର୍କଵର୍ଷ୍ମସୁ
ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ବସିଥିଲେ, ମାନ ଓ ପ୍ରଭାବରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଏବଂ ଆଗ୍ନି, ସୋମ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଵୀଣାସୁ ଵାଦ୍ଯମାନାସୁ ଗନ୍ଧର୍ଵୈଃ ଶକ୍ରନନ୍ଦନ। ଦିଵ୍ଯେ ମନୋରମେ ଗୀତେ ପ୍ରଵୃତ୍ତେ ପୃଥୁଲୋଚନ
ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ବୀଣା ବଜାଉଥିଲେ, ହେ କୁରୁସୁନ୍ଦର, ଦିବ୍ୟ ଓ ଆନନ୍ଦମୟ ଗୀତ ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିଲା, ହେ ବିଶାଳନୟନ।
ସର୍ଵାପ୍ସରଃସୁ ମୁଖ୍ଯାସୁ ପ୍ରନୃତ୍ତାସୁ କୁରୂଦ୍ଵହ। ତ୍ଵଂ କିଲାନିମିଷଃ ପାର୍ଥ ମାମେକାଂ ତତ୍ର ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍
ସମସ୍ତ ପ୍ରମୁଖ ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ହେ କୁରୁବଂଶର ଗର୍ବ, କିନ୍ତୁ କୁହାଯାଏ ଯେ, ପାର୍ଥ, ତୁମେ ମାତ୍ର ମୋତେ ଦେଖିଥିଲେ, ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ନୁହେଁ।
ତତ୍ର ଚାଵଭୃଥେ ତସ୍ମିନ୍ନୁପସ୍ଥାନେ ଦିଵୌକସାମ୍। ତଵ ପିତ୍ରାଽଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତା ଗତାଃ ସ୍ଵନିଲଯାନ୍ସୁରାଃ
ସେ ଦେବମାନ୍ୟ ଅବଭୃଥ ସମାରୋହରେ, ତୁମ ବାପାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ନିଜ ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରିଗଲେ।
ତଥୈଵାପ୍ସରସଃ ସର୍ଵାଵିଶିଷ୍ଟାଃ ସ୍ଵଗୃହଂ ଗତାଃ। ଅପି ଚାନ୍ଯାଶ୍ଚ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ତଵ ପିତ୍ରା ଵିସର୍ଜିତାଃ
ସେହିପରି, ସମସ୍ତ ଅପ୍ସରାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ନିଜ ଘରକୁ ଚଲିଗଲେ; ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ, ହେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ତୁମ ବାପାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଦାୟ ହେଲେ।
ତତଃ ଶକ୍ରେଣ ସଂଦିଷ୍ଟଶ୍ଚିତ୍ରସେନୋ ମମାନ୍ତିକମ୍। ପ୍ରାପ୍ତଃ କମଲପତ୍ରାକ୍ଷ ସ ଚ ମାମବ୍ରଵୀତ୍ସ୍ଵଯମ୍
ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ଚିତ୍ରସେନ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଲେ, ହେ କମଳନୟନ, ଏବଂ ସେ ନିଜେ ମୋତେ କହିଲେ।
ତ୍ଵତ୍କୃତେଽହଂ ସୁରେଶେନ ପ୍ରେଷିତୋ ଵରଵର୍ଣିନି। ପ୍ରିଯଂ କୁରୁ ମହେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ମମ ଚୈଵାତ୍ମନଶ୍ଚ ହ
'ତୁମ ପାଇଁ, ହେ ଶୁଭ୍ରବର୍ଣ୍ଣା, ମୁଁ ସୁରେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇଛି; ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ, ମୋତେ ଓ ନିଜକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କର।'
ଶକ୍ରତୁଲ୍ଯଂ ରଣେ ଶୂରଂ ରୂପୌଦାର୍ଯଗୁଣାନ୍ଵିତମ୍। ପାର୍ଥଂ ପ୍ରାର୍ଥଯ ସୁଶ୍ରୋଣି ତ୍ଵମିତ୍ଯେଵଂ ତଦାଽବ୍ରଵୀତ୍
'ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ, ରୂପ, ଦାନଶୀଳତା ଓ ଉତ୍ତମ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ, ସେହି ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଚାହ, ହେ ସୁନ୍ଦରନିତମ୍ବା,' — ଏପରି ସେ ମୋତେ କହିଥିଲେ।
ତତୋଽହଂ ସମନୁଜ୍ଞାତା ତେନ ପିତ୍ରା ଚ ତେଽନଘ। ତଵାନ୍ତିକମନୁପ୍ରାପ୍ତା ଶୁଶ୍ରୂଷିତୁମରିଂଦମ
ଏହିପରି ତୁମ ବାପା ଓ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନୁମତି ମିଳି, ହେ ନିର୍ମଳ, ମୁଁ ତୁମ ସେବା ପାଇଁ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି, ହେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ।
ନ କେଵଲଂ ହି ଚକ୍ରେଣ ପ୍ରେଷିତା ଚାହମାଗତା। ଚିରାଭିଲଷିତୋ ଵୀର ମମାପ୍ଯେଷ ମନୋରଥଃ
ମୁଁ କେବଳ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଦେଶରେ ପଠାଯାଇ ଆସିନାହିଁ, ହେ ବୀର, ଏହି ମୋର ଦୀର୍ଘଦିନର ଆକାଂକ୍ଷା ମଧ୍ୟ।