ଵଜ୍ରଗ୍ରହଣଚିହ୍ନେନ କରେଣ ପରିସାନ୍ତ୍ଵଯନ୍। ମୁହୁର୍ମୁହୁର୍ଵଜ୍ରଧରୋ ବାହୂ ଚାସ୍ଫୋଟଯଞ୍ଶନୈଃ
ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜ ହାତରେ ବଜ୍ର ଧରିଥିବା ଚିହ୍ନ ସହିତ ଅର୍ଜୁନଙ୍କର ହାତକୁ ବାରମ୍ବାର ଆଲ୍ପ ଆଲ୍ପ ଟିପି ଦେଉଥିଲେ।
ସ୍ମଯନ୍ନିଵ ଗୁଡାକେଶଂ ପ୍ରେକ୍ଷମାଣଃ ସହସ୍ରଦୃକ୍। ହର୍ଷେଣୋତ୍ଫୁଲ୍ଲନଯନୋ ନ ଚାତୃପ୍ଯତ ଵୃତ୍ରହା
ସେ ହସୁଥିବା ମୁହଁରେ ଗୁଡାକେଶ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲେ, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଆନନ୍ଦରେ ଆଖି ଖିଲିଯାଇଥିଲା, ବୃତ୍ର ଶତ୍ରୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ତୃପ୍ତି ହେଉନଥିଲେ।
ଏକାସନୋପଵିଷ୍ଟୌ ତୌ ଶୋଭଯାଂସଚକ୍ରତୁଃ ସଭାମ୍। ସୂର୍ଯାଚନ୍ଦ୍ରମସୌ ଵ୍ଯୋମ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାମିଵୋଦିତୌ
ସେମାନେ ଦୁଇଜଣେ ଏକେଠାରେ ବସିଥିଲେ, ସେମାନେ ସଭାକୁ ଏମିତି ଶୋଭା ଦେଲେ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନରେ ଆକାଶରେ ଉଦିତ ହୁଅନ୍ତି।
ତତ୍ର ସ୍ମ ଗାଥା ଗାଯନ୍ତି ସାମ୍ନା ପରମଵଲ୍ଗୁନା। ଗନ୍ଧର୍ଵାସ୍ତୁମ୍ବୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ କୁଶଲା ଗୀତସାମସୁ
ସେଠାରେ ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେ, ତୁମ୍ବୁରୁଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଗୀତ ଓ ସାମଗାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ଗାଥା ଗାଉଥିଲେ।
ଘୃତାଚୀ ମେନକା ରମ୍ଭା ପୂର୍ଵଚିତ୍ତିଃ ସ୍ଵଯଂପ୍ରଭା। ଉର୍ଵଶୀ ମିଶ୍ରକେଶୀ ଚ ଦଣ୍ଡଗୌରୀ ଵରୂଥୀନି
ଘୃତାଚୀ, ମେନକା, ରମ୍ଭା, ପୂର୍ବଚିତ୍ତି, ସ୍ୱୟଂପ୍ରଭା, ଉର୍ବଶୀ, ମିଶ୍ରକେଶୀ, ଡଣ୍ଡଗୌରୀ ଓ ବରୂଥିନୀ—
ଗୋପାଲୀ ସହଜନ୍ଯା ଚ କୁମ୍ଭଯୋନିଃ ପ୍ରଜାଗରା। ଚିତ୍ରସେନା ଚିତ୍ରଲେଖା ସହା ଚ ମଧୁରସ୍ଵରା
ଗୋପାଳୀ, ସହଜନ୍ୟା, କୁମ୍ଭଯୋନି, ପ୍ରଜାଗରା, ଚିତ୍ରସେନା, ଚିତ୍ରଲେଖା, ସହା ଓ ମଧୁରସ୍ୱରା—
ଏତାଶ୍ଚାନ୍ଯାଶ୍ଚ ନନୃତୁସ୍ତତ୍ରତତ୍ର ଶୁଚିସ୍ମିତାଃ। ଚତ୍ତପ୍ରମଥନେ ଯୁକ୍ତାଃ ସିଦ୍ଧାନାଂ ପଦ୍ମଲୋଚନାଃ
ଏହିମାନେ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ହସୁଥିବା, ପଦ୍ମନୟନା ସିଦ୍ଧାଙ୍କ ନାରୀମାନେ, ନୃତ୍ୟ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ପାରଦର୍ଶୀ, ସେଠାରେ ଏଠା-ସେଠା ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ।
ମହାକଟିତଟଶ୍ରୋଣ୍ଯଃ କମ୍ପମାନୈଃ ପଯୋଧରୈଃ। କଟାକ୍ଷହାଵମାଧୁର୍ଯୈଶ୍ଚେତୋବୁଦ୍ଧିମନୋହରୈଃ
ବିଶାଳ କଟି ଓ ଛୋଟ ନିତମ୍ବ, କମ୍ପିଥିବା ସ୍ତନ, ମଧୁର ଚାହାଁଣି ଓ ଭାବଭଙ୍ଗୀ, ଯାହା ହୃଦୟ ଓ ବୁଦ୍ଧିକୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିଲା।
[ତତୋ ଦେଵାଃ ସଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ସମାଦାଯାର୍ଘ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍। ଶକ୍ରସ୍ଯ ମତମାଜ୍ଞାଯ ପାର୍ଥମାନର୍ଚୁରଞ୍ଜସା
ତାପରେ ଦେବତାମାନେ ଓ ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେ ଉତ୍ତମ ଅର୍ଘ୍ୟ ନେଇ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ପାର୍ଥକୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ପାଦ୍ଯମାଚମନୀଯଂ ଚ ପ୍ରତିଗ୍ରାହ୍ଯ ନୃପାତ୍ମଜମ୍। ପ୍ରଵେଶଯାମାସୁରଥୋ ପୁରଂଦରନିଵେଶନମ୍
ସେମାନେ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ ପାଦଧୋଇବା ଓ ଆଚମନ ପାଇଁ ପାଣି ଦେଲେ, ଏବଂ ପୁରନ୍ଦରଙ୍କ ନିବାସକୁ ନେଇଗଲେ।
ଏଵଂ ସଂପୂଜିତୋ ଜିଷ୍ଣୁରୁଵାସ ଭଵନେ ପିତୁଃ। ଉପଶିକ୍ଷନ୍ମହାସ୍ରାଣି ସସଂହାରାଣି ପାଣ୍ଡଵଃ
ଏଭଳି ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ଜିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଘରେ ରହିଲେ, ବଡ଼ ଓ ଗୁପ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟା ଶିଖିଲେ, ହେ ପାଣ୍ଡବ।
ଶକ୍ରସ୍ଯ ହସ୍ତାଦ୍ଦଯିତଂ ଵଜ୍ରମସ୍ତ୍ରଂ ଚ ଦୁଃସହମ୍। ଅଶନୀଶ୍ଚ ମହାନାଦା ମେଘବର୍ହିଣଲକ୍ଷଣାଃ
ଶକ୍ରଙ୍କ ହାତରୁ ସେ ପ୍ରିୟ ଓ ଦୁର୍ଜୟ ବଜ୍ର ଅସ୍ତ୍ର, ଏବଂ ମେଘ ଝଣ୍ଡା ଓ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି ଥିବା ଅସ୍ତ୍ର ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ଗୃହୀତାସ୍ତ୍ରସ୍ତୁ କୌନ୍ତେଯୋ ଭ୍ରାତୄନ୍ସସ୍ମାର ପାଣ୍ଡଵଃ। ପୁରଂଦରନିଯୋଗାଚ୍ଚ ପଞ୍ଚାବ୍ଦାନଵସତ୍ସୁଖୀ
ଅସ୍ତ୍ର ଗ୍ରହଣ କରି, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ତାଙ୍କ ଭାଇମାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ; ପୁରନ୍ଦରଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସେ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ସୁଖରେ ରହିଲେ।
ତତଃ ଶକ୍ରୋଽବ୍ରଵୀତ୍ପାର୍ଥଂ କୃତାସ୍ତ୍ରଂ କାଲ ଆଗତେ। ନୃତ୍ଯଂ ଗୀତଂ ଚ କୌନ୍ତେଯ ଚିତ୍ରସେନାଦଵାପ୍ନୁହି
ତାପରେ ଶକ୍ର କହିଲେ, 'ହେ ପାର୍ଥ, ତୁମେ ଅସ୍ତ୍ର ଶିଖିଛ; ବେଳ ଆସିଛି, ଏବେ ଚିତ୍ରସେନାଙ୍କୁ ନୃତ୍ୟ ଓ ଗୀତ ଶିଖ।'
ଵାଦିତ୍ରଂ ଦେଵଵିହିତଂ ନୃଲୋକେ ଯନ୍ନ ଵିଦ୍ଯତେ। ତଦର୍ଜଯସ୍ଵ କୌନ୍ତେଯ ଶ୍ରେଯୋ ଵୈ ତେ ଭଵିଷ୍ଯତି
'ଦେବତାମାନେ ଦେଇଥିବା ଏମିତି ସଙ୍ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟ, ଯାହା ମନୁଷ୍ୟ ଲୋକରେ ନାହିଁ, ତାହା ଅଧିଗ୍ରହଣ କର; ଏହା ତୁମ ପାଇଁ ଭଲ ହେବ।'
ସଖାଯଂ ପ୍ରଦଦୌ ଚାସ୍ଯ ଚିତ୍ରସେନଂ ପୁରଂଦରଃ। ସ ତେନ ସହ ସଂଗମ୍ଯ ରେମେ ପାର୍ଥୋ ନିରାମଯଃ
ପୁରନ୍ଦର ତାଙ୍କୁ ଚିତ୍ରସେନାଙ୍କୁ ସଙ୍ଗୀ ଭାବେ ଦେଲେ; ତାଙ୍କ ସହିତ ମିଶି, ପାର୍ଥ ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ି ଆନନ୍ଦରେ ରହିଲେ।
ଗୀତଵାଦିତ୍ରନୃତ୍ଯାନି ଭୂଯ ଏଵାଦିଦେଶ ହ। ତଥାଽପି ନାଲଭଚ୍ଛର୍ମ ତରସ୍ଵୀ ଦ୍ଯୂତକାରିତମ୍
ସେ ପୁନି ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ ଓ ନୃତ୍ୟ ହେବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେ ଲୋକ ଦ୍ୟୂତରେ ହାରାଇଥିବା ଚର୍ମ ପୁଣି ମିଳିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଦୁଃଶାସନଵଧାମର୍ଷୀ ଶକୁନେଃ ସୌବଲସ୍ଯ ଚ। ତତସ୍ତେନାତୁଲାଂ ପ୍ରୀତିମୁପାଗମ୍ଯ କ୍ଵଚିତ୍କ୍ଵଚିତ୍। ଗାନ୍ଧର଼୍ଵମତୁଲଂ ନୃତ୍ଯଂ ଵାଦିତ୍ରଂ ଚୋପଲବ୍ଧଵାନ୍
ଦୁଷ୍ୟାସନଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଶକୁନିଙ୍କ କୁକର୍ମରେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ସେ କେବେ କେବେ ଗାନ୍ଧର୍ବ ନୃତ୍ୟ ଓ ବାଦ୍ୟରେ ଅପୂର୍ବ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ।
ସ ଶିକ୍ଷିତୋ ନୃତ୍ଯଗୁଣାନନେକା- ନ୍ଵାଦିତ୍ରଗୀତାର୍ଥଗୁଣାଂଶ୍ଚ ସର୍ଵାନ୍। ନ ଶର୍ଣ ଲେଭେ ପରଵୀରହନ୍ତା ଭ୍ରାତୄନ୍ସ୍ମରନ୍ମାତରଂ ଚୈଵ କୁନ୍ତୀମ୍
ସେ ନୃତ୍ୟର ଅନେକ ଗୁଣ ଓ ବାଦ୍ୟ-ଗୀତର ସମସ୍ତ ଗୁଣ ଶିଖିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶତ୍ରୁ ଦଳନ କରିଥିବା ସେ ନିଜ ଭାଇମାନେ ଓ ମା କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ ମନେ କରି, କେବେ ଖୁସି ମିଳିପାରିଲେ ନାହିଁ।
କଦାଚିତ୍ସ ହି ଦେଵେନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚିତ୍ରସେନଂ ରହୋଽବ୍ରଵୀତ୍। ପାର୍ଥସ୍ଯ ଚକ୍ଷୁରୁର୍ଵଶ୍ଯାଂ ସକ୍ତଂ ଵିଜ୍ଞାଯ ଵାସଵଃ
ଏକଥର ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଗୁପ୍ତରେ ଚିତ୍ରସେନଙ୍କୁ କହିଲେ, କାରଣ ତାଙ୍କୁ ଜଣାପଡିଥିଲା ଯେ ପାର୍ଥଙ୍କ ମନ ଉର୍ବଶୀ ଉପରେ ଆକୃଷ୍ଟ ହୋଇଛି।
ଗନ୍ଧର୍ଵରାଜ ଗଚ୍ଛାଦ୍ଯ ପ୍ରହିତୋଽପ୍ସରସାଂଵରାମ୍। ଉର୍ଵଶୀଂ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରଂ ସୋପାତିଷ୍ଠତୁ ଫଲ୍ଗୁନମ୍
ହେ ଗାନ୍ଧର୍ବ ରାଜା, ଆଜି ତୁମେ ଯାଅ, ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ନାୟକଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ନେଇ, ପୁରୁଷସିଂହ ଫଳ୍ଗୁନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନେଇଯାଅ।
ଯଥା ନ ତାମଭିସୃତାଂ ଵିଦ୍ଯାଦସ୍ମନ୍ନିଯୋଗତଃ। ତଥା ତ୍ଵଯା ଵିଧାତଵ୍ଯଂ ସ୍ତ୍ରୀସଂସର୍ଗଵିଶାରଦ
ଏମିତି ଭଳି ଯୋଜନା କର, ଯେଉଁଠି ସେ ଜାଣିନପାରନ୍ତି ଯେ ତାଙ୍କୁ ଆମେ ପଠାଇଛୁ; ହେ ନାରୀ ସମ୍ପର୍କରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଏହିପରି ଭାବେ କାମ କର।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସୋଽନୁଜ୍ଞାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵାସଵାତ୍। ଗନ୍ଧର୍ଵରାଜୋଽପ୍ସରସମଭ୍ଯଗାଦୁର୍ଵଶୀଂ ଵରାମ୍
ଏପରି କହାଯିବା ପରେ, 'ଠିକ୍ ଅଛି' ବୋଲି ଉତ୍ତର ଦେଇ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ, ଗାନ୍ଧର୍ବ ରାଜା ଉର୍ବଶୀ ଅପ୍ସରାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିଦିତୋ ହୃଷ୍ଟଃ ସ୍ଵାଗତେନାର୍ଚିତସ୍ତଯା। ସୁଖାସୀନଃ ସୁଖାସୀନାଂ ସ୍ମିତପୂର୍ଵଂ ଵଚୋଽବ୍ରଵୀତ୍
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଉର୍ବଶୀ ଚିହ୍ନିଲେ ଏବଂ ଆନନ୍ଦରେ ସ୍ବାଗତ କଲେ; ସେ ଆରାମରେ ବସିଥିବାବେଳେ, ଉର୍ବଶୀ ମଧ୍ୟ ହସି ହସି କଥା କହିଲେ।
ଵିଦିତଂ ତେଽସ୍ତୁ ସୁଶ୍ରୋଣି ପ୍ରେଷିତୋଽହମିହାଗତଃ। ତ୍ରିଦିଵସ୍ଯୈକରାଜେନ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାଭିନନ୍ଦିନା
ହେ ସୁନ୍ଦର କଟିବଳୀ, ତୁମେ ଜାଣ, ମୁଁ ଏଠାକୁ ତିନି ଲୋକର ଏକମାତ୍ର ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଆସିଛି, ଯିଏ ତୁମର କୃପାରେ ଅତି ଖୁସି।
ଯଃ ସ ଦେଵମନୁଷ୍ଯେଷୁ ପ୍ରଖ୍ଯାତଃ ସହଜୈର୍ଗୁଣୈଃ। ଶ୍ରିଯା ଶୀଲେନ ରୂପେଣ ଶ୍ରୁତେନ ଚ ବଲେନ ଚ। ପ୍ରଖ୍ଯାତଃ ଶୌର୍ଯଵୀର୍ଯାଭ୍ଯାଂ ପ୍ରପନ୍ନଃ ପ୍ରତିଭାନଵାନ୍
ଯିଏ ଦେବ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମସିଦ୍ଧ ଗୁଣ, ତେଜ, ଚରିତ୍ର, ରୂପ, ଶିକ୍ଷା ଓ ବଳରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଶୌର୍ୟ ଓ ପ୍ରତାପରେ ନାମ କରିଛନ୍ତି, ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍—
ତେଜସ୍ଵୀ ସୌମ୍ଯୀଲଶ୍ଚ କ୍ଷମାଵାଞ୍ଜିତମତ୍ସରଃ। ସାଙ୍ଗୋପନିଷଦାନ୍ଵେଦାଂଶ୍ଚତୁରାଖ୍ଯାନପଞ୍ଚମାନ୍
ଯିଏ ତେଜସ୍ବୀ, ସାଧୁ, ଧୈର୍ୟଶୀଳୀ, ଇର୍ଷ୍ୟା ନଥିବା, ସମସ୍ତ ବେଦ, ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ଓ ଉପନିଷଦ, ଚାରି ପ୍ରକାର ଓ ପାଞ୍ଚମ ଇତିହାସ ଜାଣନ୍ତି—
ଯୋଽଧୀତେ ଗୁରୁଶୁଶ୍ରୂଷାଂ ମେଧାଂ ଚାଷ୍ଟଗୁଣାଶ୍ରଯାମ୍। ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣ ଦାକ୍ଷ୍ଯେଣ ପ୍ରସଵୈର୍ଵଯସାଽପି ଚ
ଯିଏ ଅଧ୍ୟୟନ କରନ୍ତି, ଗୁରୁଙ୍କ ସେବା କରନ୍ତି, ଅଷ୍ଟଗୁଣ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବଳ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, ଦକ୍ଷତା, ଯଜ୍ଞ ଓ ବୟସରେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ—
ଏକୋ ଵୈ ରକ୍ଷିତା ଚୈଵ ତ୍ରିଦିଵଂ ମଘଵାନିଵ। ଅକତ୍ଥନୋ ମାନଯିତା ସ୍ଥୂଲଲକ୍ଷ୍ଯଃ ପ୍ରିଯଂଵଦଃ
ସେ ଏକାକି ସ୍ୱର୍ଗର ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ମଘବାନଙ୍କ ପରି; କେବେ ଆତ୍ମସ୍ତୁତି କରନ୍ତିନାହିଁ, ଅନ୍ୟମାନେକୁ ସମ୍ମାନ ଦେନ୍ତି, ଦୃଢ଼ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଓ ମୃଦୁ କଥା କହନ୍ତି।
ସୁହୃଦଶ୍ଚାନ୍ନପାନେନ ଵିଵିଧେନାଭିଵର୍ଷତି। ସତ୍ଯଵାଗୂର୍ଜିତୋ ଵକ୍ତା ରୂପଵାନନହଂକୃତଃ
ସେ ନିଜ ସଙ୍ଗୀମାନେକୁ ବିଭିନ୍ନ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନ ଦେଇ ଖୁସି କରନ୍ତି, ସତ୍ୟ କଥା କହନ୍ତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଚତୁର, ରୂପବାନ୍ ଓ ଅହଂକାର ନଥିବା।