ତାନ୍ସ ସର୍ଵାନ୍ସମାଗମ୍ଯ ଵିଧିଵତ୍କୁରୁନନ୍ଦନଃ। ତତୋଽପଶ୍ଯଦ୍ଦେଵରାଜଂ ଶତକ୍ରତୁମରିଂଦମଃ
କୁରୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ ଯଥାଯଥ ଭେଟି ଶେଷରେ ଦେବତାଙ୍କ ରାଜା, ଶତକ୍ରତୁ, ଶତ୍ରୁଦମନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ତତଃ ପାର୍ଥୋ ମହାବାହୁରଵତୀର୍ଯ ରଥୋତ୍ତମାତ୍। ଦଦର୍ଶ ସାକ୍ଷାଦ୍ଦେଵେଶଂ ପିତରଂ ପାକଶାସନମ୍
ତାପରେ ପାର୍ଥ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଉତ୍ତମ ରଥରୁ ଅବତରି, ନିଜ ଚକ୍ଷୁସାକ୍ଷାତ୍ ଦେବେଶ, ତାଙ୍କ ପିତା, ବଜ୍ରଧାରୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ପାଣ୍ଡୁରେଣାତପତ୍ରେଣ ହେମଦଣ୍ଡେନ ଚାରୁଣା। ଦିଵ୍ଯଗନ୍ଧାଧିଵାସେନ ଵ୍ଯଜନେନ ଵିଧୂଯତା
ସେ ଧଳା ଛତାରେ, ସୁନାର ଦଣ୍ଡ ଥିବା ଛତା ତଳେ, ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଲଗା ଚମତ୍କାର ପଙ୍ଖାରେ ଝୁଲାଯାଉଥିଲେ।
ଵିଶ୍ଵାଵସୁପ୍ରଭୃତିନିର୍ଗନ୍ଧର୍ଵୈଃ ସ୍ତୁତିଵନ୍ଦିଭିଃ। ସ୍ତୂଯମାନଂ ଦ୍ଵିଜାଗ୍ର୍ଯୈଶ୍ଚ ଋଗ୍ଯଜୁଃସାମସଂସ୍ତଵୈଃ
ବିଶ୍ୱାବସୁ ଆଦି ଗନ୍ଧର୍ବ, ଗାୟକ ଓ ବନ୍ଦୀମାନେ, ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଋକ୍, ଯଜୁସ୍ ଓ ସାମ ମନ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ।
ତତୋଽଭିଗମ୍ଯ କୌନ୍ତେଯଃ ଶିରସାଽଭ୍ଯଗମଦ୍ବଲୀ। ସ ଚୈନଂ ଵୃତ୍ତପୀନାଭ୍ଯାଂ ବାହୁଭ୍ଯାଂ ପ୍ରତ୍ଯଗୃହ୍ଣତ
ତାପରେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଗ୍ରସର ହୋଇ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଲେ; ଏବଂ ସେ ତାଙ୍କୁ ମୋଟା ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ତତଃ ଶକ୍ରାସନେ ପୁଣ୍ଯେ ଦେଵର୍ଷିଗଣସେଵିତେ। ଶକ୍ରଃ ପାଣୌ ଗୃହୀତ୍ଵୈନମୁପାଵେଶଯଦନ୍ତିକେ
ତାପରେ ଦେବର୍ଷିମାନେ ପରିଚର୍ଯ୍ୟା କରୁଥିବା ପବିତ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରାସନରେ, ଶକ୍ର ତାଙ୍କ ହାତ ଧରି ନିକଟରେ ବସାଇଲେ।
ମୂର୍ଧି ଚୈନମୁପାଘ୍ରାଯ ଦେଵେନ୍ଦ୍ରଃ ପରଵୀରହା। ଅଙ୍କମାରୋପଯାମାସ ପ୍ରଶ୍ରଯାଵନତଂ ତଦା
ଦେବେନ୍ଦ୍ର, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଘ୍ରାଣ କରି, ନମ୍ର ଭାବରେ ଥିବା ତାଙ୍କୁ ଆଂକ ଉପରେ ବସାଇଲେ।
ସହସ୍ରାକ୍ଷନିଯୋଗାତ୍ସ ପାର୍ଥଃ ଶକ୍ରାସନଂ ତଦା। ଆରୁରୁକ୍ଷୁରମେଯାତ୍ମା ଦ୍ଵିତୀଯ ଇଵଵାସଵଃ
ସହସ୍ରନୟନଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ସେ ଅପରିମିତ ଆତ୍ମା ବିଶିଷ୍ଟ ପାର୍ଥ, ଏହି ଶକ୍ରାସନକୁ ଆରୋହଣ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ, ମନେ ହେଲା ଆଉ ଜଣେ ବାସବ।
ତତଃ ପ୍ରେମ୍ଣା ଵୃତ୍ରଶତ୍ରୁରର୍ଜୁନସ୍ଯ ଶୁଭଂ ମୁଖମ୍। ପସ୍ପର୍ଶ ପୁଣ୍ଯଗନ୍ଧେନ କରେଣ ପରିସାନ୍ତ୍ଵଯନ୍
ତାପରେ ଭଲପାଇଁ ବୃତ୍ର ଶତ୍ରୁ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ହାସୁରା ମୁହଁକୁ ନିଜ ହାତରେ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ, ତାହାର ଶୁଭ ଗନ୍ଧରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଲେ।
ପ୍ରମାର୍ଜମାନଃ ଶନକୈର୍ବାହୂ ଚାସ୍ଯାଯତୌ ଶୁଭୌ। ଜ୍ଯାଶରକ୍ଷେପକିନୌ ସ୍ତମ୍ଭାଵିଵ ହିରଣ୍ମଯୌ
ସେ ଆସ୍ତେ ଆସ୍ତେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କର ଦୁଇଟି ଦୀର୍ଘ ଓ ଶୁଭ ହାତକୁ ପୋଛିଲେ, ଯେଉଁହାତ ଧନୁଷ ଟାଣିବା ଓ ତୀର ଛାଡ଼ିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସୁନାର ଖମ୍ଭ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଵଜ୍ରଗ୍ରହଣଚିହ୍ନେନ କରେଣ ପରିସାନ୍ତ୍ଵଯନ୍। ମୁହୁର୍ମୁହୁର୍ଵଜ୍ରଧରୋ ବାହୂ ଚାସ୍ଫୋଟଯଞ୍ଶନୈଃ
ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜ ହାତରେ ବଜ୍ର ଧରିଥିବା ଚିହ୍ନ ସହିତ ଅର୍ଜୁନଙ୍କର ହାତକୁ ବାରମ୍ବାର ଆଲ୍ପ ଆଲ୍ପ ଟିପି ଦେଉଥିଲେ।
ସ୍ମଯନ୍ନିଵ ଗୁଡାକେଶଂ ପ୍ରେକ୍ଷମାଣଃ ସହସ୍ରଦୃକ୍। ହର୍ଷେଣୋତ୍ଫୁଲ୍ଲନଯନୋ ନ ଚାତୃପ୍ଯତ ଵୃତ୍ରହା
ସେ ହସୁଥିବା ମୁହଁରେ ଗୁଡାକେଶ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲେ, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଆନନ୍ଦରେ ଆଖି ଖିଲିଯାଇଥିଲା, ବୃତ୍ର ଶତ୍ରୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ତୃପ୍ତି ହେଉନଥିଲେ।
ଏକାସନୋପଵିଷ୍ଟୌ ତୌ ଶୋଭଯାଂସଚକ୍ରତୁଃ ସଭାମ୍। ସୂର୍ଯାଚନ୍ଦ୍ରମସୌ ଵ୍ଯୋମ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାମିଵୋଦିତୌ
ସେମାନେ ଦୁଇଜଣେ ଏକେଠାରେ ବସିଥିଲେ, ସେମାନେ ସଭାକୁ ଏମିତି ଶୋଭା ଦେଲେ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନରେ ଆକାଶରେ ଉଦିତ ହୁଅନ୍ତି।
ତତ୍ର ସ୍ମ ଗାଥା ଗାଯନ୍ତି ସାମ୍ନା ପରମଵଲ୍ଗୁନା। ଗନ୍ଧର୍ଵାସ୍ତୁମ୍ବୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ କୁଶଲା ଗୀତସାମସୁ
ସେଠାରେ ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେ, ତୁମ୍ବୁରୁଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଗୀତ ଓ ସାମଗାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ଗାଥା ଗାଉଥିଲେ।
ଘୃତାଚୀ ମେନକା ରମ୍ଭା ପୂର୍ଵଚିତ୍ତିଃ ସ୍ଵଯଂପ୍ରଭା। ଉର୍ଵଶୀ ମିଶ୍ରକେଶୀ ଚ ଦଣ୍ଡଗୌରୀ ଵରୂଥୀନି
ଘୃତାଚୀ, ମେନକା, ରମ୍ଭା, ପୂର୍ବଚିତ୍ତି, ସ୍ୱୟଂପ୍ରଭା, ଉର୍ବଶୀ, ମିଶ୍ରକେଶୀ, ଡଣ୍ଡଗୌରୀ ଓ ବରୂଥିନୀ—
ଗୋପାଲୀ ସହଜନ୍ଯା ଚ କୁମ୍ଭଯୋନିଃ ପ୍ରଜାଗରା। ଚିତ୍ରସେନା ଚିତ୍ରଲେଖା ସହା ଚ ମଧୁରସ୍ଵରା
ଗୋପାଳୀ, ସହଜନ୍ୟା, କୁମ୍ଭଯୋନି, ପ୍ରଜାଗରା, ଚିତ୍ରସେନା, ଚିତ୍ରଲେଖା, ସହା ଓ ମଧୁରସ୍ୱରା—
ଏତାଶ୍ଚାନ୍ଯାଶ୍ଚ ନନୃତୁସ୍ତତ୍ରତତ୍ର ଶୁଚିସ୍ମିତାଃ। ଚତ୍ତପ୍ରମଥନେ ଯୁକ୍ତାଃ ସିଦ୍ଧାନାଂ ପଦ୍ମଲୋଚନାଃ
ଏହିମାନେ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ହସୁଥିବା, ପଦ୍ମନୟନା ସିଦ୍ଧାଙ୍କ ନାରୀମାନେ, ନୃତ୍ୟ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ପାରଦର୍ଶୀ, ସେଠାରେ ଏଠା-ସେଠା ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ।
ମହାକଟିତଟଶ୍ରୋଣ୍ଯଃ କମ୍ପମାନୈଃ ପଯୋଧରୈଃ। କଟାକ୍ଷହାଵମାଧୁର୍ଯୈଶ୍ଚେତୋବୁଦ୍ଧିମନୋହରୈଃ
ବିଶାଳ କଟି ଓ ଛୋଟ ନିତମ୍ବ, କମ୍ପିଥିବା ସ୍ତନ, ମଧୁର ଚାହାଁଣି ଓ ଭାବଭଙ୍ଗୀ, ଯାହା ହୃଦୟ ଓ ବୁଦ୍ଧିକୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିଲା।
[ତତୋ ଦେଵାଃ ସଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ସମାଦାଯାର୍ଘ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍। ଶକ୍ରସ୍ଯ ମତମାଜ୍ଞାଯ ପାର୍ଥମାନର୍ଚୁରଞ୍ଜସା
ତାପରେ ଦେବତାମାନେ ଓ ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେ ଉତ୍ତମ ଅର୍ଘ୍ୟ ନେଇ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ପାର୍ଥକୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ପାଦ୍ଯମାଚମନୀଯଂ ଚ ପ୍ରତିଗ୍ରାହ୍ଯ ନୃପାତ୍ମଜମ୍। ପ୍ରଵେଶଯାମାସୁରଥୋ ପୁରଂଦରନିଵେଶନମ୍
ସେମାନେ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ ପାଦଧୋଇବା ଓ ଆଚମନ ପାଇଁ ପାଣି ଦେଲେ, ଏବଂ ପୁରନ୍ଦରଙ୍କ ନିବାସକୁ ନେଇଗଲେ।
ଏଵଂ ସଂପୂଜିତୋ ଜିଷ୍ଣୁରୁଵାସ ଭଵନେ ପିତୁଃ। ଉପଶିକ୍ଷନ୍ମହାସ୍ରାଣି ସସଂହାରାଣି ପାଣ୍ଡଵଃ
ଏଭଳି ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ଜିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଘରେ ରହିଲେ, ବଡ଼ ଓ ଗୁପ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟା ଶିଖିଲେ, ହେ ପାଣ୍ଡବ।
ଶକ୍ରସ୍ଯ ହସ୍ତାଦ୍ଦଯିତଂ ଵଜ୍ରମସ୍ତ୍ରଂ ଚ ଦୁଃସହମ୍। ଅଶନୀଶ୍ଚ ମହାନାଦା ମେଘବର୍ହିଣଲକ୍ଷଣାଃ
ଶକ୍ରଙ୍କ ହାତରୁ ସେ ପ୍ରିୟ ଓ ଦୁର୍ଜୟ ବଜ୍ର ଅସ୍ତ୍ର, ଏବଂ ମେଘ ଝଣ୍ଡା ଓ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି ଥିବା ଅସ୍ତ୍ର ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ଗୃହୀତାସ୍ତ୍ରସ୍ତୁ କୌନ୍ତେଯୋ ଭ୍ରାତୄନ୍ସସ୍ମାର ପାଣ୍ଡଵଃ। ପୁରଂଦରନିଯୋଗାଚ୍ଚ ପଞ୍ଚାବ୍ଦାନଵସତ୍ସୁଖୀ
ଅସ୍ତ୍ର ଗ୍ରହଣ କରି, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ତାଙ୍କ ଭାଇମାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ; ପୁରନ୍ଦରଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସେ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ସୁଖରେ ରହିଲେ।
ତତଃ ଶକ୍ରୋଽବ୍ରଵୀତ୍ପାର୍ଥଂ କୃତାସ୍ତ୍ରଂ କାଲ ଆଗତେ। ନୃତ୍ଯଂ ଗୀତଂ ଚ କୌନ୍ତେଯ ଚିତ୍ରସେନାଦଵାପ୍ନୁହି
ତାପରେ ଶକ୍ର କହିଲେ, 'ହେ ପାର୍ଥ, ତୁମେ ଅସ୍ତ୍ର ଶିଖିଛ; ବେଳ ଆସିଛି, ଏବେ ଚିତ୍ରସେନାଙ୍କୁ ନୃତ୍ୟ ଓ ଗୀତ ଶିଖ।'
ଵାଦିତ୍ରଂ ଦେଵଵିହିତଂ ନୃଲୋକେ ଯନ୍ନ ଵିଦ୍ଯତେ। ତଦର୍ଜଯସ୍ଵ କୌନ୍ତେଯ ଶ୍ରେଯୋ ଵୈ ତେ ଭଵିଷ୍ଯତି
'ଦେବତାମାନେ ଦେଇଥିବା ଏମିତି ସଙ୍ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟ, ଯାହା ମନୁଷ୍ୟ ଲୋକରେ ନାହିଁ, ତାହା ଅଧିଗ୍ରହଣ କର; ଏହା ତୁମ ପାଇଁ ଭଲ ହେବ।'
ସଖାଯଂ ପ୍ରଦଦୌ ଚାସ୍ଯ ଚିତ୍ରସେନଂ ପୁରଂଦରଃ। ସ ତେନ ସହ ସଂଗମ୍ଯ ରେମେ ପାର୍ଥୋ ନିରାମଯଃ
ପୁରନ୍ଦର ତାଙ୍କୁ ଚିତ୍ରସେନାଙ୍କୁ ସଙ୍ଗୀ ଭାବେ ଦେଲେ; ତାଙ୍କ ସହିତ ମିଶି, ପାର୍ଥ ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ି ଆନନ୍ଦରେ ରହିଲେ।
ଗୀତଵାଦିତ୍ରନୃତ୍ଯାନି ଭୂଯ ଏଵାଦିଦେଶ ହ। ତଥାଽପି ନାଲଭଚ୍ଛର୍ମ ତରସ୍ଵୀ ଦ୍ଯୂତକାରିତମ୍
ସେ ପୁନି ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ ଓ ନୃତ୍ୟ ହେବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେ ଲୋକ ଦ୍ୟୂତରେ ହାରାଇଥିବା ଚର୍ମ ପୁଣି ମିଳିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଦୁଃଶାସନଵଧାମର୍ଷୀ ଶକୁନେଃ ସୌବଲସ୍ଯ ଚ। ତତସ୍ତେନାତୁଲାଂ ପ୍ରୀତିମୁପାଗମ୍ଯ କ୍ଵଚିତ୍କ୍ଵଚିତ୍। ଗାନ୍ଧର଼୍ଵମତୁଲଂ ନୃତ୍ଯଂ ଵାଦିତ୍ରଂ ଚୋପଲବ୍ଧଵାନ୍
ଦୁଷ୍ୟାସନଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଶକୁନିଙ୍କ କୁକର୍ମରେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ସେ କେବେ କେବେ ଗାନ୍ଧର୍ବ ନୃତ୍ୟ ଓ ବାଦ୍ୟରେ ଅପୂର୍ବ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ।
ସ ଶିକ୍ଷିତୋ ନୃତ୍ଯଗୁଣାନନେକା- ନ୍ଵାଦିତ୍ରଗୀତାର୍ଥଗୁଣାଂଶ୍ଚ ସର୍ଵାନ୍। ନ ଶର୍ଣ ଲେଭେ ପରଵୀରହନ୍ତା ଭ୍ରାତୄନ୍ସ୍ମରନ୍ମାତରଂ ଚୈଵ କୁନ୍ତୀମ୍
ସେ ନୃତ୍ୟର ଅନେକ ଗୁଣ ଓ ବାଦ୍ୟ-ଗୀତର ସମସ୍ତ ଗୁଣ ଶିଖିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶତ୍ରୁ ଦଳନ କରିଥିବା ସେ ନିଜ ଭାଇମାନେ ଓ ମା କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ ମନେ କରି, କେବେ ଖୁସି ମିଳିପାରିଲେ ନାହିଁ।
କଦାଚିତ୍ସ ହି ଦେଵେନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚିତ୍ରସେନଂ ରହୋଽବ୍ରଵୀତ୍। ପାର୍ଥସ୍ଯ ଚକ୍ଷୁରୁର୍ଵଶ୍ଯାଂ ସକ୍ତଂ ଵିଜ୍ଞାଯ ଵାସଵଃ
ଏକଥର ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଗୁପ୍ତରେ ଚିତ୍ରସେନଙ୍କୁ କହିଲେ, କାରଣ ତାଙ୍କୁ ଜଣାପଡିଥିଲା ଯେ ପାର୍ଥଙ୍କ ମନ ଉର୍ବଶୀ ଉପରେ ଆକୃଷ୍ଟ ହୋଇଛି।