ମଯା ତୁ ଶମମାସ୍ଥାଯ ଯଚ୍ଛକ୍ଯଂ କର୍ତୁମଦ୍ଯ ଵୈ। ତତ୍କରିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ତାତ ପ୍ରେପଯିଷ୍ଯେ ନୃପାଯ ଵୈ
ମୁଁ ଶାନ୍ତି ଧରି ଯେଉଁ କାମ ସମ୍ଭବ, ଆଜି ସେହି କରିବି; ପୁଅ, ମୁଁ ରାଜାଙ୍କୁ ସୂଚନା ପଠାଇବି।
ମମ ପୁତ୍ରେଣ ଶପ୍ତୋଽସି ବାଲେନାକୃତବୁଦ୍ଧିନା। ମମେମାଂ ଧର୍ଷଣାଂ ତ୍ଵତ୍ତଃ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ରାଜନ୍ନମର୍ଷିଣା
ମୋର ପୁଅ ଯିଏ ଅପକ୍ୱ ବୁଦ୍ଧିର ଶିଶୁ, ସେ ତୁମକୁ ଶାପ ଦେଇଛି; ରାଜା, ତୁମ ପକ୍ଷରୁ ଏହି ଅପମାନ ଦେଖି, ମୁଁ ସହିପାରିଲିନି।
ଏଵମାଦିଶ୍ଯ ଶିଷ୍ଯଂ ସ ପ୍ରେଷଯାମାସ ସୁଵ୍ରତଃ। ପରିକ୍ଷିତେ ନୃପତଯେ ଦଯାପନ୍ନୋ ମହାତପାଃ
ଏଭଳି ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ଦୟାଳୁ ମହାତପସ୍ବୀ, ପରୀକ୍ଷିତ ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରତି କୃପାବିହ୍ୱଳ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ।
ସଂଦିଶ୍ଯ କୁଶଲପ୍ରଶ୍ନଂ କାର୍ଯଵୃତ୍ତାନ୍ତମେଵ ଚ। ଶିଷ୍ଯଂ ଗୌରମୁଖଂ ନାମ ଶୀଲଵନ୍ତଂ ସମାହିତମ୍
ସେ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଭଲ ଖବର ନେବାକୁ ଏବଂ ଘଟଣାର ବିବରଣୀ ଦେବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରି, ଶିଳ୍ବାନ୍ ଏବଂ ଏକାଗ୍ର ମନ ଥିବା ଗୌରମୁଖ ନାମକ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ।
ସୋଽଭିଗମ୍ଯ ତତଃ ଶୀଘ୍ରଂ ନରେନ୍ଦ୍ରଂ କୁରୁଵର୍ଧନମ୍। ଵିଵେଶ ଭଵନଂ ରାଜ୍ଞଃ ପୂର୍ଵଂ ଦ୍ଵାସ୍ଥୈର୍ନିଵେଦିତଃ
ସେ ତୁରନ୍ତ କୁରୁବଂଶର ମହିମା ବଢ଼ାଇଥିବା ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଦ୍ୱାରପାଳମାନେ ଖବର ଦେବା ପରେ ରାଜମହଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ପୂଜିତସ୍ତୁ ନରେନ୍ଦ୍ରେଣ ଦ୍ଵିଜୋ ଗୌରମୁଖସ୍ତଦା। ଆଚଖ୍ଯୌ ଚ ପରିଶ୍ରାନ୍ତୋ ରାଜ୍ଞଃ ସର୍ଵମଶେଷତଃ
ତାପରେ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ଦ୍ୱିଜାତି ଗୌରମୁଖ ଥକିଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତ କଥା ରାଜାଙ୍କୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିଲେ।
ଶମୀକଵଚନଂ ଘୋରଂ ଯଥୋକ୍ତଂ ମନ୍ତ୍ରିସନ୍ନିଧୌ। ଶମୀକୋ ନାମ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଵର୍ତତେ ଵିଷଯେ ତଵ
ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବାବେଳେ, ଶମୀକ ମୁନିଙ୍କ ଭୟଙ୍କର କଥା ଯେପରି ଥିଲା, ସେପରି କହିଲେ— 'ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ରାଜ୍ୟରେ ଶମୀକ ନାମକ ଏକ ମୁନି ଅଛନ୍ତି।'
ଋଷିଃ ପରମଧର୍ମାତ୍ମା ଦାନ୍ତଃ ଶାନ୍ତୋ ମହାତପାଃ। ତସ୍ଯ ତ୍ଵଯା ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ସର୍ପଃ ପ୍ରାଣୈର୍ଵିଯୋଜିତଃ
ସେ ମୁନି ଉତ୍ତମ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା, ଶାନ୍ତ ଏବଂ ମହାତପସ୍ବୀ। ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଧ୍ୟାନରତ ଓ ନିରବ ଥିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ସର୍ପକୁ ମାରିଥିଲେ।
ଅଵସକ୍ତୋ ଧନୁଷ୍କୋଟ୍ଯା ସ୍କନ୍ଧେ ମୌନାନ୍ଵିତସ୍ଯ ଚ। କ୍ଷାନ୍ତଵାଂସ୍ତଵ ତତ୍କର୍ମ ପୁତ୍ରସ୍ତସ୍ଯ ନ ଚକ୍ଷମେ
ଧନୁଷର ଆଗରେ ଲାଗିଥିବା ସର୍ପ, ମୁନିଙ୍କ ଶିରେ ଝୁଲି ରହିଥିଲା; ଶମୀକ ତୁମ କାର୍ଯ୍ୟକୁ କ୍ଷମା କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଏହା ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ତେନ ଶପ୍ତୋଽସି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପିତୁରଜ୍ଞାତମଦ୍ଯ ଵୈ। ତକ୍ଷକଃ ସପ୍ତରାତ୍ରେଣ ମୃତ୍ଯୁସ୍ତଵ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଏହିକାରଣରୁ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତାଙ୍କ ପୁଅ ତୁମକୁ ଆଜି ଶାପ ଦେଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପିତା ଜାଣିନଥିବାବେଳେ— 'ସପ୍ତ ଦିନ ପରେ ତକ୍ଷକ ତୁମ ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ ହେବ।'
ତତ୍ର ରକ୍ଷାଂ କୁରୁଷ୍ଵେତି ପୁନଃ ପୁନରଥାବ୍ରଵୀତ୍। ତଦନ୍ଯଥା ନ ଶକ୍ଯଂ ଚ କର୍ତୁଂ କେନଚିଦପ୍ଯୁତ
ସେ ପୁନିପୁନି କହିଲେ— 'ସେଠାରେ ସତର୍କ ରୁହନ୍ତୁ', କାରଣ ଏହାକୁ କେହି ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଭାବେ ବଦଳାଇପାରିବେ ନାହିଁ।
ନ ହି ଶକ୍ନୋତି ସଂଯନ୍ତୁଂ ପୁତ୍ରଂ କୋପସମନ୍ଵିତମ୍। ତତୋଽହଂ ପ୍ରେଷିତସ୍ତେନ ତଵ ରାଜନ୍ହିତାର୍ଥିନା
ସେ ରାଗରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ଏହିକାରଣରୁ, ତୁମ ମଙ୍ଗଳ ଅଭିଲାଷୀ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ପଠାଯାଇଛି, ହେ ରାଜା।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚୋ ଘୋରଂ ସ ରାଜା କୁରୁନନ୍ଦନଃ। ପର୍ଯତପ୍ଯତ ତତ୍ପାପଂ କୃତ୍ଵା ରାଜା ମହାତପାଃ
ଏଭଳି ଭୟଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, କୁରୁବଂଶର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ରାଜା, ମହାତପସ୍ବୀ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଅପରାଧ କରିଥିବାରୁ ଅନ୍ତରେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
ତଂ ଚ ମୌନଵ୍ରତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵନେ ମୁନିଵରଂ ତଦା। ଭୂଯ ଏଵାଭଵଦ୍ରାଜା ଶୋକସଂତପ୍ତମାନସଃ
ଏବଂ ଅରଣ୍ୟରେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ମୌନବ୍ରତ ଶୁଣି, ରାଜାଙ୍କ ମନ ଆଉ ଅଧିକ ଶୋକରେ ତପ୍ତ ହେଲା।
ଅନୁକ୍ରୋଶାତ୍ମତାଂ ତସ୍ଯ ଶମୀକସ୍ଯାଵଧାର୍ଯ ଚ। ପର୍ଯତପ୍ଯତ ଭୂଯୋପି କୃତ୍ଵା ତତ୍କିଲ୍ବିଷଂ ମୁନେଃ
ଶମୀକଙ୍କ ଦୟାଳୁ ସ୍ୱଭାବ ଅନୁଭବ କରି, ମୁନିଙ୍କ ଉପରେ ଏହି ଅପରାଧ କରିଥିବାରୁ ରାଜା ଆଉ ଅଧିକ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
ନ ହି ମୃତ୍ଯୁଂ ତଥା ରାଜା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵୈ ସୋଽନ୍ଵତପ୍ଯତ। ଅଶୋଚଦମରପ୍ରଖ୍ଯୋ ଯଥା କୃତ୍ଵେହ କର୍ମ ତତ୍
ମୃତ୍ୟୁ ଶୁଣି ରାଜା ଏତେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ନାହିଁ, ଯେତେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବାରୁ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ଯଦ୍ୟପି ସେ ଅମର ସମାନ ଥିଲେ।
ତତସ୍ତଂ ପ୍ରେଷଯାମାସ ରାଜା ଗୌରମୁଖଂ ତଦା। ଭୂଯଃ ପ୍ରସାଦଂ ଭଗଵାନ୍କରୋତ୍ଵିହ ମମେତି ଵୈ
ତାପରେ ରାଜା ପୁନି ଗୌରମୁଖଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ, କହିଲେ— 'ଭଗବାନ ଏଠାରେ ମୋତେ କୃପା କରନ୍ତୁ।'
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵଚନଂ ରାଜ୍ଞୋ ମୁନିର୍ଗୌରମୁଖସ୍ତଦା। ସମନୁଜ୍ଞାପ୍ଯ ଵେଗେନ ପ୍ରଜଗାମାଶ୍ରମଂ ଗୁରୋଃ
ରାଜାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମୁନି ଗୌରମୁଖ ଅନୁମତି ନେଇ, ତ୍ୱରିତ ଗୁରୁଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଗଲେ।
ତସ୍ମିଂଶ୍ଚ ଗତମାତ୍ରେଽଥ ରାଜା ଗୌରମୁଖେ ତଦା। ମନ୍ତ୍ରିଭିର୍ମନ୍ତ୍ରଯାମାସ ସହ ସଂଵିଗ୍ନମାନସଃ
ଗୌରମୁଖ ଚାଲିଯିବା ସହିତ, ରାଜା ଚିନ୍ତିତ ମନେ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଆଲୋଚନା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ସଂମନ୍ତ୍ର୍ଯ ମନ୍ତ୍ରିଭିଶ୍ଚୈଵ ସ ତଥା ମନ୍ତ୍ରତତ୍ତ୍ଵଵିତ୍। ପ୍ରାସାଦଂ କାରଯାମାସ ଏକସ୍ତମ୍ଭଂ ସୁରକ୍ଷିତମ୍
ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଆଲୋଚନା କରି, ମନ୍ତ୍ରର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିବା ସେ ଏକ ମଜବୁତ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ଏକସ୍ତମ୍ଭ ମହଳ ତିଆରି କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
ରକ୍ଷାଂ ଚ ଵିଦଧେ ତତ୍ର ଭିଷଜଶ୍ଚୌଷଧାନି ଚ। ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ମନ୍ତ୍ରସିଦ୍ଧାଂଶ୍ଚ ସର୍ଵତୋ ଵୈ ନ୍ଯଯୋଜଯତ୍
ସେଠାରେ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଗଲା, ଚିକିତ୍ସକ ଓ ଔଷଧ ଆଣାଯିଲା, ଏବଂ ସବୁଠାରେ ମନ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ।
ରାଜକାର୍ଯାଣି ତତ୍ରସ୍ଥଃ ସର୍ଵାଣ୍ଯେଵାକରୋଚ୍ଚ ସଃ। ମନ୍ତ୍ରିଭିଃ ସହ ଧର୍ମଜ୍ଞଃ ସମନ୍ତାତ୍ପରିରକ୍ଷିତଃ
ସେଠାରେ ରହି, ସେ ରାଜା ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଧର୍ମରେ ପାରଦର୍ଶୀ ଭାବେ ସମସ୍ତ ରାଜକାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଥିଲେ।
ନ ଚୈନଂ କଶ୍ଚିଦାରୂଢଂ ଲଭତେ ରାଜସତ୍ତମମ୍। ଵାତୋଽପି ନିଶ୍ଚରଂସ୍ତତ୍ର ପ୍ରଵେଶେ ଵିନିଵାର୍ଯତେ
କେହି ମଧ୍ୟ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଯିବାକୁ ପାରୁନଥିଲେ; ରାତିରେ ବାତାସ ମଧ୍ୟ ଭିତରକୁ ଯିବାକୁ ଅନୁମତି ମିଳୁନଥିଲା।
ପ୍ରାପ୍ତେ ଚ ଦିଵସେ ତସ୍ମିନ୍ସପ୍ତମେ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମଃ। କାଶ୍ଯପୋଽଭ୍ଯାଗମଦ୍ଵିଦ୍ଵାଂସ୍ତଂ ରାଜାନଂ ଚିକିତ୍ସିତୁମ୍
ସପ୍ତମ ଦିନରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ କାଶ୍ୟପ ରାଜାଙ୍କୁ ଚିକିତ୍ସା କରିବା ପାଇଁ ଆସିଲେ।
ଶ୍ରୁତଂ ହି ତେନ ତଦଭୂଦ୍ଯଥା ତଂ ରାଜସତ୍ତମମ୍। ତକ୍ଷକଃ ପନ୍ନଗଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ନେଷ୍ଯତେ ଯମସାଦନମ୍
ସେ ଶୁଣିଥିଲେ ଯେ, ପନ୍ନଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତକ୍ଷକ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାଙ୍କୁ ଯମଲୋକକୁ ପଠେଇପାରିବେ ନାହିଁ।
ତଂ ଦଷ୍ଟଂ ପନ୍ନଗେନ୍ଦ୍ରେଣ କରିଷ୍ଯେଽହମପଜ୍ଵରମ୍। ତତ୍ର ମେଽର୍ଥଶ୍ଚ ଧର୍ମଶ୍ଚ ଭଵିତେତି ଵିଚିନ୍ତଯନ୍
ସେ ଭାବିଲେ, 'ପନ୍ନଗରାଜ ଦ୍ୱାରା ଦଂଶିତ ଏହି ରାଜାଙ୍କୁ ମୁଁ ଜ୍ୱରମୁକ୍ତ କରିଦେବି; ଏହାରେ ମୋର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଓ ଧର୍ମ ଦୁହିଁ ପୂରଣ ହେବ।'
ତଂ ଦଦର୍ଶ ସ ନାଗେନ୍ଦ୍ରସ୍ତକ୍ଷକଃ କାଶ୍ଯପଂ ପଥି। ଗଚ୍ଛନ୍ତମେକମନସଂ ଦ୍ଵିଜୋ ଭୂତ୍ଵା ଵଯୋଽତିଗଃ
ଏହିପରି ଏକାଗ୍ର ମନେ ଯାଉଥିବା ବୃଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପରେ କାଶ୍ୟପଙ୍କୁ ରାସ୍ତାରେ ନାଗରାଜ ତକ୍ଷକ ଦେଖିଲେ।
ତମବ୍ରଵୀତ୍ପନ୍ନଗେନ୍ଦ୍ରଃ କାଶ୍ଯପଂ ମୁନିପୁଂଗଵମ୍। କ୍ଵ ଭଵାଂସ୍ତ୍ଵରିତୋ ଯାତି କିଂଚ କାର୍ଯଂ ଚିକୀର୍ଷତି
ପନ୍ନଗରାଜ ତକ୍ଷକ, ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ କାଶ୍ୟପଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, 'ଆପଣ କେଉଁଠି ଏତେ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଯାଉଛନ୍ତି? କ'ଣ କାମ କରିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି?'
ନୃପଂ କୁରୁକୁଲୋତ୍ପନ୍ନଂ ପରିକ୍ଷିତମରିଂଦମମ୍। ତକ୍ଷକଃ ପନ୍ନଗଶ୍ରେଷ୍ଠସ୍ତେଜସାଽଧ୍ଯ ପ୍ରଧକ୍ଷ୍ଯତି
'କୁରୁବଂଶର ଉତ୍ପନ୍ନ ଶତ୍ରୁନାଶକ ପରୀକ୍ଷିତ ରାଜାଙ୍କୁ ପନ୍ନଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତକ୍ଷକ ତାଙ୍କ ତେଜରେ ଦଗ୍ଧ କରିଦେବେ।'
ତଂ ଦଷ୍ଟଂ ପନ୍ନଗେନ୍ଦ୍ରେଣ ତେନାଗ୍ନିସମତେଜସମ୍। ପାଣ୍ଡଵାନାଂ କୁଲକରଂ ରାଜାନମମିତୌଜସମ୍। ଗଚ୍ଛାମିତ୍ଵରିତଂ ସୌମ୍ଯ ସଦ୍ଯଃ କର୍ତୁମପଜ୍ଵରମ୍
'ପନ୍ନଗରାଜ ତକ୍ଷକ ଯେଉଁଠି ଅଗ୍ନିସମ ତେଜ ଥାଏ, ସେଠାରେ ଦଂଶିତ ପାଣ୍ଡବବଂଶୀ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାଙ୍କୁ ମୁଁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଯାଇ ଜ୍ୱରମୁକ୍ତ କରିଦେବି, ସୁମଧୁର।'