କୋଽଯଂ ଦେଵୋ ଭଵେତ୍ସାକ୍ଷାଦ୍ରୁଦ୍ରୋ ଯକ୍ଷଃ ସୁରୋଽସୁରଃ। ଵିଦ୍ଯତେ ହି ଗିରିଶ୍ରେଷ୍ଠେ ତ୍ରିଦଶାନାଂ ସମାଗମଃ
ଏହି ଦେବତା କିଏ? ଏହେଁ କି ରୁଦ୍ର, କିମ୍ବା ଯକ୍ଷ, କିମ୍ବା ଦେବତା, କିମ୍ବା ଅସୁର? କାରଣ, ଏହି ପାହାଡ଼ରେ ଦେବମାନେ ଏକଠା ହୋଇଛନ୍ତି।
ନ ହି ମଦ୍ଵାଣଜାଲାନାମୁତ୍ସୃଷ୍ଟାନାଂ ସହସ୍ରଶଃ। ଶକ୍ତୋଽନ୍ଯଃ ସହିତୁଂ ଵେଗମୃତେ ଦେଵଂ ପିନାକିନମ୍
ମୋର ଛାଡ଼ିଥିବା ହଜାର ହଜାର ବାଣର ଝଟକୁ ରୁଦ୍ର ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କେହି ସହିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଦେଵୋ ଵା ଯଦି ଵା ଯକ୍ଷୋ ରୁଦ୍ରାଦନ୍ଯୋ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ। ଅହମେନଂ ଶରୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈର୍ନଯାମି ଯମସାଦନମ୍
ଏହେଁ ଦେବତା, କିମ୍ବା ଯକ୍ଷ, କିମ୍ବା ରୁଦ୍ର ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କେହି ହେଉ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମୋର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେବି।
ତତୋ ହୃଷ୍ଟମନା ଜିଷ୍ଣୁର୍ନାରାଚାନ୍ମର୍ମଭେଦିନଃ। ଵ୍ଯସୃଜଚ୍ଛତଧା ରାଜନ୍ମଯୂଖାନିଵ ଭାସ୍କରଃ
ତାପରେ ଆନନ୍ଦିତ ମନରେ ବିଜୟୀ ଅର୍ଜୁନ ଶତଶଃ ମର୍ମ ଭେଦିବା ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ବିକିରଣ ହୁଏ।
ତାନ୍ପ୍ରସନ୍ନେନ ମନସା ଭଗଵାଁଲ୍ଲୋକଭାଵନଃ। ଶୂଲପାଣିଃ ପ୍ରତ୍ଯଗୃହ୍ଣାଚ୍ଛିଲାଵର୍ଷମିଵାଚଲଃ
ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଆନନ୍ଦିତ ମନରେ, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଭଗବାନ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ପଥର ବର୍ଷା ପଡ଼ିଲା ପରି ଗ୍ରହଣ କଲେ।
କ୍ଷଣେନ କ୍ଷୀଣବାଣୋଽଥ ସଂଵୃତ୍ତଃ ଫଲ୍ଗୁନସ୍ତଦା। ଵିତ୍ରାସଂ ଚ ଜଗାମାଥ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶରସଂକ୍ଷଯମ୍
କିଛି ସମୟରେ ଫଳ୍ଗୁନଙ୍କ ବାଣ ଶେଷ ହୋଇଗଲା ଏବଂ ବାଣ ଶେଷ ଦେଖି ସେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ।
ଚିନ୍ତଯାମାସ ଜିଷ୍ଣୁସ୍ତୁ ଭଗଵନ୍ତଂ ହୁତାଶନମ୍। ପୁରସ୍ତାଦକ୍ଷଯୌ ଦତ୍ତୌ ତୂଣୌ ଯେନାସ୍ଯ ଖାଣ୍ଡଵେ
ବିଜୟୀ ଅର୍ଜୁନ ତାପରେ ଅଗ୍ନିଦେବଙ୍କୁ ମନେ ପକାଇଲେ, ଯିଏ ଖାଣ୍ଡବ ଦାହରେ ତାଙ୍କୁ ଅକ୍ଷୟ ତୁଣୀ ଦେଇଥିଲେ।
କିଂ ନୁ ମୋକ୍ଷ୍ଯାମି ଧନୁଷା ଯନ୍ମେ ବାଣାଃ କ୍ଷଯଂ ଗତାଃ। ଅଯଂ ଚ ପୁରୁଷଃ କୋପି ବାଣାନ୍ଗ୍ରସତି ସର୍ଵଶଃ
ମୋ ବାଣ ଶେଷ ହୋଇଗଲା, ଏବେ ମୁଁ ଧନୁଷରେ କଣ ଛାଡ଼ିବି? ଏହି ଲୋକ କିଏ, ଯିଏ ମୋ ସମସ୍ତ ବାଣକୁ ଗଳିଯାଉଛି?
ଅହମେନଂ ଧନୁଷ୍କୋଟ୍ଯା ରଶୂଲାଗ୍ରେଣେଵ କୁଞ୍ଜରମ୍। ନଯାମି ଦଣ୍ଡଧାରସ୍ଯ ଯମସ୍ଯ ସଦନଂ ପ୍ରତି
ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଧନୁଷର ଟିପ୍ ପକାଇ, ଯେପରି ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ହାତୀକୁ ଆଘାତ କରାଯାଏ, ସେପରି ଯମର ଘରକୁ ପଠାଇଦେବି।
ପ୍ରଗୃହ୍ଯାଥ ଧନୁଷ୍କୋଟ୍ଯା ଜ୍ଯାପାଶେନାଵକୃଷ୍ଯ ଚ। ମୁଷ୍ଟିଭିଶ୍ଚାପି ହତଵାନ୍ଵଜ୍ରକଲ୍ପୈର୍ମହାଦ୍ଯୁତିଃ
ତାପରେ, ଧନୁଷର ଟିପ୍ ଧରି ତାର ଭଲକୁ ଟାଣି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ନାୟକ ତାଙ୍କର ମୁଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା, ଯେଉଁଠି ବଜ୍ରପରି ଦୃଢ଼, ଆଘାତ କଲେ।
ସଂପ୍ରାଯୁଧ୍ଯଦ୍ଧନୁଷ୍କୋଟ୍ଯା କୌନ୍ତେଯଃ ପରଵୀରହା। ତଦପ୍ଯସ୍ଯ ଧନୁର୍ଦିଵ୍ଯଂ ଜଗ୍ରାହ ଗିରିଗୋଚରଃ
ଶତ୍ରୁମାରକ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଧନୁଷର ଟିପ୍ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ପାହାଡ଼ରେ ବସୁଥିବା ସେ ଦିବ୍ୟ ଧନୁଷକୁ ଧରିଲେ।
ତତୋଽର୍ଜୁନୋ ଗ୍ରସ୍ତଧନୁଃ ଖଙ୍ଗପାଣିରତିଷ୍ଠତ। ଯୁଦ୍ଧସ୍ଯାନ୍ତମଭୀପ୍ସନ୍ଵୈ ଵେଗେନାଭିଜଗାମ ତମ୍
ତାପରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କର ଧନୁଷ ଛିନିଯିବା ପରେ, ସେ ତାଲୱାର ହାତରେ ଧରି ଯୁଦ୍ଧର ଶେଷ ଚାହିଁ, ବେଗରେ ସେଠାକୁ ଧାଉଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ମୂର୍ଧ୍ନି ଶିତଂ ଖଙ୍ଗମସକ୍ତଂ ପର୍ଵତେଷ୍ଵପି। ମୁମୋଯ ଭୁଜଵୀର୍ଯେଣ ଵିକ୍ରମ୍ଯ କୁରୁନନ୍ଦନଃ
କୁରୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ ଅର୍ଜୁନ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁଦ୍ୱାରା, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତାଲୱାରକୁ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀର ମୁଣ୍ଡରେ ଏମିତି ଆଘାତ କଲେ, ଯେଉଁଠି ସେ ତାଲୱାର ପାହାଡ଼ରେ ମଧ୍ୟ ଅଟକିଯାଏ।
ତକସ୍ଯ ମୂର୍ଧାନମାସାଦ୍ଯ ପଫାଲାସିଵରୋ ହି ସଃ। ତତୋ ଵୃକ୍ଷୈଃ ଶିଲାଭିଶ୍ଚ ଯୋଧଯାମାସ ଫଲ୍ଗୁନଃ
ସେ ତାଲୱାର ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀର ମୁଣ୍ଡରେ ଲାଗି ଭାଙ୍ଗିଗଲା; ତାପରେ ଫଳ୍ଗୁନୀ ବୃକ୍ଷ ଓ ପାଥର ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ତଦା ଵୃକ୍ଷାନ୍ମହାକାଯଃ ପ୍ରତ୍ଯଗୃହ୍ଣାଦଥୋ ଶିଲାଃ। କିରାତରୂପୀ ଭଗଵାଂସ୍ତତଃ ପାର୍ଥୋ ମହାବଲଃ
ତାପରେ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କିରାଟ ଭଗବାନ୍, ପାର୍ଥଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ବୃକ୍ଷ ଓ ପାଥରକୁ ଧରିନେଲେ।
ମୁଷ୍ଟିଭିର୍ଵଜ୍ରସଂସ୍ପର୍ଶୈର୍ଧୂମମୁତ୍ପାଦଯନ୍ମୁଖେ। ପ୍ରଜହାର ଦୁରାଧର୍ଷେ କିରାତସମରୂପିଣି
ବଜ୍ରପରି ଦୃଢ଼ ମୁଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା, ମୁଁହରୁ ଧୂଆଁ ଉଠାଇ, ଅଜୟ ପାର୍ଥ କିରାଟ ରୂପୀ ଭଗବାନ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଘାତ କଲେ।
ତତଃ ଶକ୍ରାଶନିସମୈର୍ମୁଷ୍ଟିଭିର୍ଭୃଶଦାରୁଣୈଃ। କିରାତରୂପୀ ଭଗଵାନର୍ଦଯାମାସ ଫଲ୍ଗୁନମ୍
ତାପରେ ଦିବ୍ୟ କିରାଟ ଭଗବାନ୍, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ରପରି ଭୟଙ୍କର ମୁଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଫଳ୍ଗୁନୀଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଲେ।
ତତଶ୍ଚଟଚଟାଶବ୍ଦଃ ସୁଧୋରଃ ସମଜାଯତ। ପାଣ୍ଡଵସ୍ଯ ଚ ମୁଷ୍ଟୀନାଂ କିରାତସ୍ ଚ ଯୁଧ୍ଯତଃ
ତାପରେ ପାଣ୍ଡବ ଓ କିରାଟ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କର ମୁଷ୍ଟିରୁ ଭୟଙ୍କର ଗଞ୍ଜନ ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା।
ସୁମୁହୂର୍ତଂ ତଯୋର୍ଯୁଦ୍ଧମଭଵଲ୍ଲୋମହର୍ଷଣମ୍। ଭୁଜପ୍ରହାରସଂଯୁକ୍ତଂ ଵୃତ୍ରଵାସଵଯୋରିଵ
ଏହି ଦୁଇଁଜଣଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଚାଲିଲା, ଯାହା ଦେଖି କେହି ମଧ୍ୟ ଗୋଡ଼େ କଟକଟାହଟ ହେଉଥିଲେ; ଏହା ବାହୁ ଆଘାତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା, ଯେପରି ବୃତ୍ର ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ।
ମହାରାଜ ତତୋ ଜିଷ୍ଣୁଃ କିରାତମୁରସା ବଲୀ। ପାଣ୍ଡଵଂ ଚ ଵିଚେଷ୍ଟନ୍ତଂ କିରାତୋପ୍ଯହନଦ୍ବଲାତ୍
ହେ ରାଜା, ତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜିଷ୍ଣୁ କିରାଟଙ୍କୁ ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲେ, ଏବଂ କିରାଟ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖିତ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ଶକ୍ତିରେ ଆଘାତ କଲେ।
ତଯୋର୍ଭୁଜଵିନିଷ୍ପେଷାତ୍ସଂଧର୍ଷେଣୋରସୋସ୍ତଥା। ସମଜାଯତ ଗାତ୍ରେଷୁ ପାଵକୋଽଙ୍ଗାରଧୂମଵାନ୍
ତାଙ୍କର ବାହୁ ଚାପ ଓ ଛାତି ଟକ୍କରରୁ, ତାଙ୍କର ଦେହରେ ଅଗ୍ନି ଦେଖାଦେଲା, ଯେଉଁଠି ଅଗ୍ନିର ଅଙ୍ଗାର ଓ ଧୂଆଁ ଥିଲା।
ତତ ଏନଂ ମହାଦେଵଃ ପୀଡ୍ଯ ଗାତ୍ରୈଃ ସୁପୀଡିତମ୍। ତେଜସା ଵ୍କ୍ରମଦ୍ରୋଷାଚ୍ଚେତସ୍ତସ୍ଯ ଵିମୋହଯନ୍
ତାପରେ ମହାଦେବ, ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ଭଲଭାବେ ଚାପି, ତାଙ୍କୁ ଭାରି ଦୁଃଖ ଦେଲେ; ତାଙ୍କର ତେଜ, ପ୍ରଭାବ ଓ କ୍ରୋଧରେ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ମନ ଭ୍ରମିତ ହେଲା।
ତତୋଽଭିପୀଡିତୈର୍ଗାତ୍ରୈଃ ପିଣ୍ଡୀକୃତ ଇଵାବଭୌ। ଫଲ୍ଗୁନୋ ଗାତ୍ରସଂରୁଦ୍ଧୋ ଦେଵଦେଵେନ ଭାରତ
ଏଭଳି ଦେହ ଚାପି ଏକଠା ହୋଇ, ଫଳ୍ଗୁନୀ ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେପରି ଦେବଦେବୀ ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ବନ୍ଧି ଦେଇଛନ୍ତି, ହେ ଭାରତ।
ନିରୁଚ୍ଛ୍ଵାସୋଽଭଵଚ୍ଚୈଵ ସନ୍ନିରୁଦ୍ଧୋ ମହାମନାଃ। ତତଃ ପପାତ ସଂମୂଢସ୍ତତଃ ପ୍ରୀତୋଽଭଵଦ୍ଭଵଃ
ତାଙ୍କର ଶ୍ୱାସ ବନ୍ଦ ହେଲା, ମହାନ୍ ମନ ଶାନ୍ତ ହେଲା; ତାପରେ ସେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ପଡ଼ିଗଲେ, ଏବଂ ଭବ ଖୁସି ହେଲେ।
ସ ମୁହୂର୍ତଂ ତଥା ଭୂତ୍ଵା ସଚେତାଃ ପୁନରୁତ୍ଥିତଃ। ରୁଧିରେଣାପ୍ଲୁତାଙ୍ଗସ୍ତୁ ପାଣ୍ଡଵୋ ଭୃଶଦୁଃଖିତଃ
ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ କିଛି ସମୟ ରହି, ସେ ପୁଣି ସଚେତନ ହେଇ ଉଠିଲେ, ତାଙ୍କର ଦେହ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିଲା, ଏବଂ ସେ ଭାରି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ।
ଶରଣ୍ଯଂ ଶରଣଂ ଗତ୍ଵା ଭଗଵନ୍ତଂ ପିନାକିନମ୍। ମୃନ୍ମଯଂ ସ୍ଣ୍ଡିଲଂ କୃତ୍ଵାମାଲ୍ଯେନାପୂଜଯଦ୍ଭଵମ୍
ସେ ଶରଣ ନେବାକୁ ଭଗବାନ୍ ପିନାକଧାରୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ; ମାଟିରେ ଏକ ବେଦି ତିଆରି କରି, ମାଳା ଦେଇ ଭବଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ।
ତଚ୍ଚ ମାଲ୍ଯଂ ତଦା ପାର୍ଥଃ କିରାତଶିରସି ସ୍ଥିତମ୍। ଅପଶ୍ଯତ୍ପାଣ୍ଡଵଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ହର୍ଷେଣ ପ୍ରକୃତିଂ ଗତଃ
ସେ ସମୟରେ ଅର୍ଜୁନ ଦେଖିଲେ ମାଳାଟି କିରାତଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ରହିଛି; ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅର୍ଜୁନ ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ଏବଂ ସ୍ବାଭାବିକ ଅବସ୍ଥାକୁ ଫେରିଲେ।
ପପାତ ପାଦଯୋସ୍ତସ୍ଯ ତତଃ ପ୍ରୀତୋଽଭଵଦ୍ଭଵଃ। [ଉଵାଚ ଚୈନଂ ଵଚସା ମେଘଗମ୍ଭୀରଗୀର୍ହସଃ। ଜାତଵିସ୍ମଯମାଲୋକ୍ଯ ତତଃ କ୍ଷୀଣାଙ୍ଗସଂହତିମ୍
ତାପରେ ସେଇ ମାଳା ଭଗବାନଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ପଡ଼ିଲା; ଭବ ଖୁସି ହେଲେ। ଅର୍ଜୁନ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ଦେହ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଥିବାକୁ ଦେଖି, ମେଘର ଗମ୍ଭୀର ସ୍ୱରରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଭୋଭୋ ଫଲ୍ଗୁନ ତୁଷ୍ଟୋସ୍ମି କର୍ମଣାଽପ୍ରତିମେନ ତେ। ଶୌର୍ଯେଣାନେନ ଧୃତ୍ଯା ଚ କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ନାସ୍ତି ତେ ସମଃ
ଫଳ୍ଗୁନ, ତୁମର ଅପୂର୍ବ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ମୁଁ ଖୁସି ହେଲି। ତୁମ ଶୌର୍ୟ ଓ ଧୃତିରେ କୌଣସି କ୍ଷତ୍ରିୟ ତୁମ ସମାନ ନାହିଁ।
ସମଂ ତେଜଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଂ ଚ ମମାଦ୍ଯ ତଵ ଚାନଘ। ପ୍ରୀତସ୍ତେଽହଂ ମହାବାହୋ ପଶ୍ଯ ମାଂ ଭରତର୍ଷଭ
ନିର୍ମଳ ଅତ୍ମା, ଆଜି ତୁମର ତେଜ ଓ ପ୍ରଭାବ ମୋ ସମାନ ହୋଇଛି। ମୁଁ ତୁମରେ ପ୍ରସନ୍ନ; ମହାବାହୁ, ବରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋତେ ଦେଖ।