ମଯାଽଭିପନ୍ନଃ ପୂର୍ଵଂ ହି ରାକ୍ଷସୋଽଯମିହାଗତଃ। କାମାତ୍ପରିଭଵାଦ୍ଵାଽପି ନ ମେ ଜୀଵନ୍ଵିମୋକ୍ଷ୍ଯସେ
'ଏହି ରାକ୍ଷସକୁ ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଧାଉଥିଲି; ଚାହାଣା କିମ୍ବା ଅବହେଳା ଯେଉଁଠି ହେଉ, ତୁମେ ମୋ ହାତରୁ ବଞ୍ଚିପାରିବେନାହିଁ।'
ନ ହ୍ଯେଷ ମୃଗଯାଧର୍ମୋ ଯସ୍ତ୍ଵଯାଽଦ୍ଯ କୃତୋ ମଯି। ତେନ ତ୍ଵାଂ ଭ୍ରଂଶଯିଷ୍ଯାମି ଜୀଵିତାତ୍ପର୍ଵତାଶ୍ରଯମ୍
'ତୁମେ ମୋ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଯେ କାର୍ଯ୍ୟ କଲା, ଏହା ଶିକାରର ନୀତି ନୁହେଁ; ଏହି କାରଣରେ, ହେ ପାହାଡ଼ବାସୀ, ମୁଁ ତୁମ ଜୀବନ ନେଇଦେବି।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ପାଣ୍ଡଵେଯେନ କିରାତଃ ପ୍ରହସନ୍ନିଵ। ଉଵାଚ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଯା ଵାଚା ପାଣ୍ଡଵଂ ସଵ୍ଯସାଚିନଂ
ପାଣ୍ଡବଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, କିରାତ ହସି ହସି, ମୃଦୁ କଥାରେ ସବ୍ୟସାଚୀ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ କହିଲେ।
ନ ମତ୍କୃତେ ତ୍ଵଯା ଵୀରଃ ଭୀଃ କାର୍ଯା ଵନମନ୍ତିକାତ୍। ଇଯଂ ଭୂମିଃ ସଦାଽସ୍ମାକମୁଚିତା ଵସତାଂ ଵନେ
'ମୋ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଏଠାରୁ ଭୟ କରିବାକୁ ଦରକାର ନାହିଁ, ଏହି ଜଙ୍ଗଲ ଆମ ପାଇଁ ସଦା ଉପଯୁକ୍ତ ଅଟୁଟ ଅଞ୍ଚଳ।'
ତ୍ଵଯା ତୁ ଦୁଷ୍କରଃ କସ୍ମାଦିହ ଵାସଃ ପ୍ରରୋଚିତଃ। ଵଯଂ ତୁ ବହୁସତ୍ତ୍ଵେଽସ୍ମିନ୍ନିଵସାମସ୍ତପୋଧନ
'ତୁମେ ଏଠି ରହିବାକୁ କାହିଁକି ଚୟନ କଲା, ଯେଉଁଠି ରହିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ? ହେ ତପସ୍ବୀ, ଆମେ ଏହି ପ୍ରାଣୀପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନରେ ବସୁଛୁ।'
ଭଵାଂସ୍ତୁ କୃଷ୍ଣଵତ୍ମାର୍ଭଃ ସୁକୁମାରଃ ସୁଖୋଚିତଃ। କଥଂ ଶୂନ୍ଯମିମଂ ଦେଶମେକାକୀ ଵିଚରିଷ୍ଯତି
'ତୁମେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆତ୍ମା ଧାରଣ କରିଥିବା, କମ୍ବଳିଆ, ସୁବିଧାରେ ଅଭ୍ୟସ୍ତ; ଏହି ଶୂନ୍ୟ ଦେଶରେ ଏକା ଏକା କିପରି ଘୁରିବେ?'
ଗାଣ୍ଡୀଵମାଶ୍ରଯଂ କୃତ୍ଵା ନାରାଜାଂଶ୍ଚାଗ୍ନିସନ୍ନିଭାନ୍। ନିଵସାମି ମହାରଣ୍ଯେ ଦ୍ଵିତୀଯ ଇଵ ପାଵକଃ
'ମୁଁ ଗାଣ୍ଡୀବର ଆଶ୍ରୟ ନେଇ, ଅଗ୍ନି ପରି ଭୟଙ୍କର ରାଜାମାନେକୁ ଭୟ କରିନାହିଁ; ଏହି ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଗ୍ନି ପରି ରହୁଛି।'
ଏଷ ଚାପି ମଯା ଜନ୍ତୁର୍ମୃଗରୂପଂ ସମାଶ୍ରିତଃ। ରାକ୍ଷସୋ ନିହତୋ ଘୋରୋ ହନ୍ତୁଂ ମାମିହ ଚାଗତଃ
'ଏହି ପଶୁଟି ମୁଁ ମୃଗ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସକୁ ମାରିଛି, ଯେ ମୋତେ ମାରିବାକୁ ଏଠାକୁ ଆସିଥିଲା।'
ମଯୈଷ ଧନ୍ଵନିର୍ମୁକ୍ତୈସ୍ତାଡିତଃ ପୂର୍ଵମେଵ ହି। ବାଣୈରଭିହତଃ ଶେତେ ନୀତଶ୍ଚ ଯମସାଦନମ୍
'ମୋ ଧନୁରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ବାଣରେ ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଆଘାତ ପାଇଥିଲା; ମୋ ବାଣରେ ବିଧ୍ଧ ହୋଇ, ଏବେ ଏହା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି, ଯମର ଗୃହକୁ ଚଲିଗଲା।'
ମମୈଵାଯଂ ଲକ୍ଷ୍ଯଭୂତଃ ପୂର୍ଵମେଵ ପରିଗ୍ରହଃ। ମମୈଵ ଚ ପ୍ରହାରେଣ ଜୀଵିତାଦ୍ଵ୍ଯପରିପିତଃ
'ଏହି ପଶୁଟି ପୂର୍ବରୁ ମୋର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିଲା, ମୋର ଉପଲବ୍ଧି ଥିଲା; ମୋ ଆଘାତରେ ଏହା ଜୀବନ ହରାଇଛି।'
ଦୋଷାନ୍ସ୍ଵାନ୍ନାର୍ହସେଽନ୍ଯସ୍ମୈ ଵକ୍ତୁଂ ସ୍ଵବଲଦର୍ପିତଃ। ଅଭିଷକ୍ତୋସ୍ମି ମନ୍ଦାତ୍ମନ୍ନ ମେ ଜୀଵନ୍ଵିମୋକ୍ଷ୍ଯସେ
ତୁମେ ନିଜ ଶକ୍ତିର ଗର୍ବରେ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଦୋଷ କଥା କହିବାକୁ ଉଚିତ ନୁହେଁ। ମୋତେ ଆକ୍ରମଣ କରିଛ, ମୂର୍ଖ, ଏବଂ ଏହିଠାରୁ ଜୀବନ ସହିତ ତୁମେ ପଳାଇ ପାରିବ ନାହାଁ।
ସ୍ଥିରୋ ଭଵ ଵିମୋକ୍ଷ୍ଯାମି ସାଯକାନଶନୀନିଵ। ଘଟସ୍ଵ ପରଯା ଶକ୍ତ୍ଯା ମୁଞ୍ଚ ତ୍ଵମପି ସାଯକାନ୍
ଦୃଢ଼ ହେଉ, ମୁଁ ତୁମ ଉପରେ ବାଣ ବର୍ଷା କରିବି। ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଲଗାଇ ବାଣ ଛାଡ଼।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କିରାତସ୍ଯାର୍ଜୁନସ୍ତଦା। ରୋଷମାହାରଯାମାସ ତାଡଯାମାସ ଚେଷୁଭିଃ
ସେଇ ଶିକାରିର କଥା ଶୁଣି ଅର୍ଜୁନ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଏବଂ ବାଣ ମାରିଲେ।
ତତୋ ହୃଷ୍ଟେନ ମନସା ପ୍ରତିଜଗ୍ରାହ ସାଯକାନ୍। ଭୂଯୋଭୂଯ ଇତି ପ୍ରାହ ମନ୍ଦମନ୍ଦେତ୍ଯୁଵାଚ ହ
ତାପରେ ସେ ଆନନ୍ଦିତ ମନରେ ବାଣ ଗ୍ରହଣ କଲେ ଏବଂ ବାରମ୍ବାର 'ଧୀରେ, ଧୀରେ' ବୋଲି ମୃଦୁ ଭାବରେ କହିଲେ।
ପ୍ରହରସ୍ଵ ଶରାନେତାନ୍ନାରାଚାନ୍ମର୍ମଭେଦିନଃ। ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ବାଣଵର୍ଷଂ ସ ମୁମୋଚ ସହସାଽର୍ଜୁନଃ
ମୋତେ ମର୍ମ ଭେଦିବା ବାଣ ମାର, ଏପରି କହିବା ପରେ ଅର୍ଜୁନ ହଠାତ୍ ବାଣ ବର୍ଷା କଲେ।
ତତସ୍ତୌ ତତ୍ରସଂରବ୍ଧୌ ଗର୍ଜମାନୌ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ। ଶରୈରାଶୀଵିଷାକାରୈସ୍ତତକ୍ଷାତେ ପରସ୍ପରମ୍
ତାପରେ ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ରାଗରେ ପୁଣିପୁଣି ଗର୍ଜନ କରି, ବିଷାକ୍ତ ସାପ ଭଳି ବାଣ ଦ୍ୱାରା ପରସ୍ପରକୁ ଆଘାତ କଲେ।
ତତୋଽର୍ଜୁନଃ ଶରଵର୍ଷଂ କିରାତେ ସମଵାସୃଜତ୍। ତତ୍ପ୍ରସନ୍ନେନ ମନସା ପ୍ରତିଜଗ୍ରାହ ଶଂକରଃ
ତାପରେ ଅର୍ଜୁନ ଶିକାରି ଉପରେ ବାଣ ବର୍ଷା କଲେ, ଏବଂ ଶିବ ଆନନ୍ଦିତ ମନରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ମୁହୂର୍ତଂ ଶରଵର୍ଷଂ ତୁ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯ ପିନାକଧୃକ୍। ଅକ୍ଷତେନ ଶରୀରେଣ ତସ୍ଥୌ ଗିରିଵାଚଲଃ
ପିନାକଧାରୀ ଦେବତା କିଛି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାଣ ବର୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରି, ଅକ୍ଷତ ଦେହରେ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଅଡ଼ି ରହିଲେ।
ସ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବାଣଵର୍ଷଂ ତୁ ମଘୀଭୂତଂ ଧନଂଜଯଃ। ପରମଂ ଵିସ୍ମଯଂ ଚକ୍ରେ ସାଧୁସାଧ୍ଵିତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍
ଧନଞ୍ଜୟ ଦେଖିଲେ ଯେ, ତାଙ୍କର ବାଣ ବର୍ଷା କାମ କରୁନାହିଁ, ସେ ବହୁତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ ଏବଂ 'ବହୁତ ଭଲ, ବହୁତ ଭଲ' ବୋଲି କହିଲେ।
ଅହୋଽଯଂ ସୁକୁମାରାଙ୍ଗୋ ହିମଵଚ୍ଛିଖରାଶ୍ରଯଃ। ଗାଣ୍ଡୀଵମୁକ୍ତାନ୍ନାରାଚାନ୍ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣାତ୍ଯଵିହ୍ଵଲଃ
ହାଁ, ଏହି ସୁକୁମାର ଅଙ୍ଗ ଥିବା, ହିମପର୍ବତ ଶିଖରରେ ବସୁଥିବା ଏହି ଲୋକ, ମୋ ଗାଣ୍ଡୀବରୁ ଛୁଟିଥିବା ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ଅଚଳ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରୁଛନ୍ତି।
କୋଽଯଂ ଦେଵୋ ଭଵେତ୍ସାକ୍ଷାଦ୍ରୁଦ୍ରୋ ଯକ୍ଷଃ ସୁରୋଽସୁରଃ। ଵିଦ୍ଯତେ ହି ଗିରିଶ୍ରେଷ୍ଠେ ତ୍ରିଦଶାନାଂ ସମାଗମଃ
ଏହି ଦେବତା କିଏ? ଏହେଁ କି ରୁଦ୍ର, କିମ୍ବା ଯକ୍ଷ, କିମ୍ବା ଦେବତା, କିମ୍ବା ଅସୁର? କାରଣ, ଏହି ପାହାଡ଼ରେ ଦେବମାନେ ଏକଠା ହୋଇଛନ୍ତି।
ନ ହି ମଦ୍ଵାଣଜାଲାନାମୁତ୍ସୃଷ୍ଟାନାଂ ସହସ୍ରଶଃ। ଶକ୍ତୋଽନ୍ଯଃ ସହିତୁଂ ଵେଗମୃତେ ଦେଵଂ ପିନାକିନମ୍
ମୋର ଛାଡ଼ିଥିବା ହଜାର ହଜାର ବାଣର ଝଟକୁ ରୁଦ୍ର ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କେହି ସହିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଦେଵୋ ଵା ଯଦି ଵା ଯକ୍ଷୋ ରୁଦ୍ରାଦନ୍ଯୋ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ। ଅହମେନଂ ଶରୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈର୍ନଯାମି ଯମସାଦନମ୍
ଏହେଁ ଦେବତା, କିମ୍ବା ଯକ୍ଷ, କିମ୍ବା ରୁଦ୍ର ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କେହି ହେଉ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମୋର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେବି।
ତତୋ ହୃଷ୍ଟମନା ଜିଷ୍ଣୁର୍ନାରାଚାନ୍ମର୍ମଭେଦିନଃ। ଵ୍ଯସୃଜଚ୍ଛତଧା ରାଜନ୍ମଯୂଖାନିଵ ଭାସ୍କରଃ
ତାପରେ ଆନନ୍ଦିତ ମନରେ ବିଜୟୀ ଅର୍ଜୁନ ଶତଶଃ ମର୍ମ ଭେଦିବା ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ବିକିରଣ ହୁଏ।
ତାନ୍ପ୍ରସନ୍ନେନ ମନସା ଭଗଵାଁଲ୍ଲୋକଭାଵନଃ। ଶୂଲପାଣିଃ ପ୍ରତ୍ଯଗୃହ୍ଣାଚ୍ଛିଲାଵର୍ଷମିଵାଚଲଃ
ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଆନନ୍ଦିତ ମନରେ, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଭଗବାନ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ପଥର ବର୍ଷା ପଡ଼ିଲା ପରି ଗ୍ରହଣ କଲେ।
କ୍ଷଣେନ କ୍ଷୀଣବାଣୋଽଥ ସଂଵୃତ୍ତଃ ଫଲ୍ଗୁନସ୍ତଦା। ଵିତ୍ରାସଂ ଚ ଜଗାମାଥ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶରସଂକ୍ଷଯମ୍
କିଛି ସମୟରେ ଫଳ୍ଗୁନଙ୍କ ବାଣ ଶେଷ ହୋଇଗଲା ଏବଂ ବାଣ ଶେଷ ଦେଖି ସେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ।
ଚିନ୍ତଯାମାସ ଜିଷ୍ଣୁସ୍ତୁ ଭଗଵନ୍ତଂ ହୁତାଶନମ୍। ପୁରସ୍ତାଦକ୍ଷଯୌ ଦତ୍ତୌ ତୂଣୌ ଯେନାସ୍ଯ ଖାଣ୍ଡଵେ
ବିଜୟୀ ଅର୍ଜୁନ ତାପରେ ଅଗ୍ନିଦେବଙ୍କୁ ମନେ ପକାଇଲେ, ଯିଏ ଖାଣ୍ଡବ ଦାହରେ ତାଙ୍କୁ ଅକ୍ଷୟ ତୁଣୀ ଦେଇଥିଲେ।
କିଂ ନୁ ମୋକ୍ଷ୍ଯାମି ଧନୁଷା ଯନ୍ମେ ବାଣାଃ କ୍ଷଯଂ ଗତାଃ। ଅଯଂ ଚ ପୁରୁଷଃ କୋପି ବାଣାନ୍ଗ୍ରସତି ସର୍ଵଶଃ
ମୋ ବାଣ ଶେଷ ହୋଇଗଲା, ଏବେ ମୁଁ ଧନୁଷରେ କଣ ଛାଡ଼ିବି? ଏହି ଲୋକ କିଏ, ଯିଏ ମୋ ସମସ୍ତ ବାଣକୁ ଗଳିଯାଉଛି?
ଅହମେନଂ ଧନୁଷ୍କୋଟ୍ଯା ରଶୂଲାଗ୍ରେଣେଵ କୁଞ୍ଜରମ୍। ନଯାମି ଦଣ୍ଡଧାରସ୍ଯ ଯମସ୍ଯ ସଦନଂ ପ୍ରତି
ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଧନୁଷର ଟିପ୍ ପକାଇ, ଯେପରି ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ହାତୀକୁ ଆଘାତ କରାଯାଏ, ସେପରି ଯମର ଘରକୁ ପଠାଇଦେବି।
ପ୍ରଗୃହ୍ଯାଥ ଧନୁଷ୍କୋଟ୍ଯା ଜ୍ଯାପାଶେନାଵକୃଷ୍ଯ ଚ। ମୁଷ୍ଟିଭିଶ୍ଚାପି ହତଵାନ୍ଵଜ୍ରକଲ୍ପୈର୍ମହାଦ୍ଯୁତିଃ
ତାପରେ, ଧନୁଷର ଟିପ୍ ଧରି ତାର ଭଲକୁ ଟାଣି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ନାୟକ ତାଙ୍କର ମୁଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା, ଯେଉଁଠି ବଜ୍ରପରି ଦୃଢ଼, ଆଘାତ କଲେ।