ଯନ୍ମାଂ ପ୍ରାର୍ଥଯସେ ହନ୍ତୁମନାଗସମିହାଗତମ୍। ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵାଂ ପୂର୍ଵମେଵାହଂ ନେଷ୍ଯାମି ଯମସାଦନମ୍
ମୁଁ ଦୋଷ ନ କରି ଏଠାକୁ ଆସିଥିଲି, ତୁମେ ମୋତେ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛ; ତେଣୁ ତୁମେ କିଛି କରିପାରିବା ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଯମର ଗୃହକୁ ପଠାଇଦେବି।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଂ ପ୍ରହରିଷ୍ଯନ୍ତଂ ଫଲ୍ଗୁନଂ ଦୃଢଧନ୍ଵିନମ୍। କିରାତରୂପୀ ସହସା ଵାରଯାମାସ ଶଂକରଃ
ଫଳ୍ଗୁନ, ଦୃଢ଼ ଧନୁର୍ଧର, ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଯାଉଥିବାକୁ ଦେଖି, କିରାତ ବେଶରେ ଥିବା ଶଙ୍କର ହଠାତ୍ ତାଙ୍କୁ ବାଞ୍ଚିଦେଲେ।
ମଯୈଷ ପ୍ରାର୍ଥିତଃ ପୂର୍ଵଂ ନୀଲମେଘସମପ୍ରଭଃ। ଅନାଦୃତ୍ଯୈଵ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ପ୍ରଜହାରାଥ ଫଲ୍ଗୁନଃ
ଏହି ନୀଳ ମେଘ ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଚାହିଁଥିଲି; ମୋ କଥାକୁ ଅଗ୍ରାହ୍ୟ କରି, ଫଳ୍ଗୁନ ତାହାପରେ ତାଙ୍କର ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ।
କିରାତଶ୍ଚ ସମଂ ତସ୍ମିନ୍ନେକଲକ୍ଷ୍ଯେ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ। ପ୍ରମୁମୋଚାଶନିପ୍ରଖ୍ଯଂ ଶରମଗ୍ନିଶିଖୋପମମ୍
ଏହି ମହାତେଜସ୍ବୀ କିରାତ, ସେହି ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି, ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଏକ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ, ଯାହା ବଜ୍ର ପରି ଭୟଙ୍କର ଥିଲା।
ତୌ ମୁକ୍ତୌ ସାଯକୌ ତାଭ୍ଯାଂ ସମଂ ତତ୍ର ନିପେତତୁଃ। ମୂକସ୍ଯ ଗାତ୍ରେ ଵିସ୍ତୀର୍ଣେ ଶୈଲପୃଷ୍ଠନିଭେ ତଦା
ସେହି ଦୁଇଜଣଙ୍କ ବାଣ ଏକାସାଥି ଛାଡ଼ାଯାଇ, ପାହାଡ଼ ଭଳି ଚଉଡ଼ା ମୂକ ପଶୁର ଦେହରେ ଲାଗିଗଲା।
ଯଥାଽଶନୈର୍ଵିନିଷ୍ପେଷୋ ଵଜ୍ରସ୍ଯେଵ ଚ ପର୍ଵତେ। ତଥା ତଯୋଃ ସନ୍ନିପାତଃ ଶରଯୋରଭଵତ୍ତଦା
ଯେପରି ବଜ୍ର ଆଘାତରେ ପାହାଡ଼ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ, ସେପରି ଦୁଇ ବାଣର ଝଟକା ସେଠାରେ ଦେଖାଗଲା।
ସ ଵିଦ୍ଧୋ ବହୁଭିର୍ବାଣୈର୍ଦୀପ୍ତାସ୍ଯୈଃ ପନ୍ନଗୈରିଵ। ମମାର ରାକ୍ଷସଂ ରୂପଂ ଭୂଯଃ କୃତ୍ଵା ସୁଦାରୁଣମ୍
ଅନେକ ବାଣରେ ବିଧ୍ଧ ହୋଇ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ମୁଣ୍ଡ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନେଇଥିବା ସାପ ପରି, ସେ ପଶୁ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲା।
ସ ଦଦର୍ଶ ତତୋ ଜିଷ୍ଣୁଃ ପୁରୁଷଂ କାଞ୍ଚନପ୍ରଭମ୍। କିରାତଵେଷସଂଛନ୍ନଂ ସ୍ତ୍ରୀସହାଯମମିତ୍ରହା
ତାପରେ ଜିଷ୍ଣୁ ଏକ ସୁନା ପରି ଚମକୁଥିବା ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ କିରାତ ବେଶ ଧାରଣ କରି, ଜଣେ ନାରୀଙ୍କ ସହିତ ଥିଲେ, ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରୁଥିଲେ।
ତମବ୍ରଵୀତ୍ପ୍ରୀତମନା କୌନ୍ତେଯଃ ପ୍ରହସନ୍ନିଵ। କୋ ଭଵାନଟତେ ଶୂନ୍ଯେ ଵନେ ରସ୍ତ୍ରୀଗଣସଂଵୃତଃ
କୌନ୍ତେୟ ହସି ହସି, ଆନନ୍ଦିତ ମନେ, ସେଠାରେ ପଚାରିଲେ: 'ତୁମେ କିଏ, ଏହି ଶୂନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲରେ ନାରୀମାନେ ଘେରି ଘୁରୁଛ?'
ନ ତ୍ଵମସ୍ମିନ୍ଵନେ ଘୋରେ ବିଭେଷି କନକପ୍ରଭ। କିମର୍ଥଂ ଚ ତ୍ଵଯା ଵିଦ୍ଧୋ ମୃଗୋଽଯଂ ମତ୍ପରିଗ୍ରହଃ
'ହେ ସୁନା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଏତେ ଭୟଙ୍କର ଜଙ୍ଗଲରେ ତୁମେ କେଉଁଠି ଭୟ କରୁନାହାଁ? ଏହି ପଶୁଟି ମୋର ଉପଲବ୍ଧି ଥିଲା, ତୁମେ କାହିଁକି ଏହାକୁ ଆଘାତ କଲା?'
ମଯାଽଭିପନ୍ନଃ ପୂର୍ଵଂ ହି ରାକ୍ଷସୋଽଯମିହାଗତଃ। କାମାତ୍ପରିଭଵାଦ୍ଵାଽପି ନ ମେ ଜୀଵନ୍ଵିମୋକ୍ଷ୍ଯସେ
'ଏହି ରାକ୍ଷସକୁ ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଧାଉଥିଲି; ଚାହାଣା କିମ୍ବା ଅବହେଳା ଯେଉଁଠି ହେଉ, ତୁମେ ମୋ ହାତରୁ ବଞ୍ଚିପାରିବେନାହିଁ।'
ନ ହ୍ଯେଷ ମୃଗଯାଧର୍ମୋ ଯସ୍ତ୍ଵଯାଽଦ୍ଯ କୃତୋ ମଯି। ତେନ ତ୍ଵାଂ ଭ୍ରଂଶଯିଷ୍ଯାମି ଜୀଵିତାତ୍ପର୍ଵତାଶ୍ରଯମ୍
'ତୁମେ ମୋ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଯେ କାର୍ଯ୍ୟ କଲା, ଏହା ଶିକାରର ନୀତି ନୁହେଁ; ଏହି କାରଣରେ, ହେ ପାହାଡ଼ବାସୀ, ମୁଁ ତୁମ ଜୀବନ ନେଇଦେବି।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ପାଣ୍ଡଵେଯେନ କିରାତଃ ପ୍ରହସନ୍ନିଵ। ଉଵାଚ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଯା ଵାଚା ପାଣ୍ଡଵଂ ସଵ୍ଯସାଚିନଂ
ପାଣ୍ଡବଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, କିରାତ ହସି ହସି, ମୃଦୁ କଥାରେ ସବ୍ୟସାଚୀ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ କହିଲେ।
ନ ମତ୍କୃତେ ତ୍ଵଯା ଵୀରଃ ଭୀଃ କାର୍ଯା ଵନମନ୍ତିକାତ୍। ଇଯଂ ଭୂମିଃ ସଦାଽସ୍ମାକମୁଚିତା ଵସତାଂ ଵନେ
'ମୋ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଏଠାରୁ ଭୟ କରିବାକୁ ଦରକାର ନାହିଁ, ଏହି ଜଙ୍ଗଲ ଆମ ପାଇଁ ସଦା ଉପଯୁକ୍ତ ଅଟୁଟ ଅଞ୍ଚଳ।'
ତ୍ଵଯା ତୁ ଦୁଷ୍କରଃ କସ୍ମାଦିହ ଵାସଃ ପ୍ରରୋଚିତଃ। ଵଯଂ ତୁ ବହୁସତ୍ତ୍ଵେଽସ୍ମିନ୍ନିଵସାମସ୍ତପୋଧନ
'ତୁମେ ଏଠି ରହିବାକୁ କାହିଁକି ଚୟନ କଲା, ଯେଉଁଠି ରହିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ? ହେ ତପସ୍ବୀ, ଆମେ ଏହି ପ୍ରାଣୀପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନରେ ବସୁଛୁ।'
ଭଵାଂସ୍ତୁ କୃଷ୍ଣଵତ୍ମାର୍ଭଃ ସୁକୁମାରଃ ସୁଖୋଚିତଃ। କଥଂ ଶୂନ୍ଯମିମଂ ଦେଶମେକାକୀ ଵିଚରିଷ୍ଯତି
'ତୁମେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆତ୍ମା ଧାରଣ କରିଥିବା, କମ୍ବଳିଆ, ସୁବିଧାରେ ଅଭ୍ୟସ୍ତ; ଏହି ଶୂନ୍ୟ ଦେଶରେ ଏକା ଏକା କିପରି ଘୁରିବେ?'
ଗାଣ୍ଡୀଵମାଶ୍ରଯଂ କୃତ୍ଵା ନାରାଜାଂଶ୍ଚାଗ୍ନିସନ୍ନିଭାନ୍। ନିଵସାମି ମହାରଣ୍ଯେ ଦ୍ଵିତୀଯ ଇଵ ପାଵକଃ
'ମୁଁ ଗାଣ୍ଡୀବର ଆଶ୍ରୟ ନେଇ, ଅଗ୍ନି ପରି ଭୟଙ୍କର ରାଜାମାନେକୁ ଭୟ କରିନାହିଁ; ଏହି ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଗ୍ନି ପରି ରହୁଛି।'
ଏଷ ଚାପି ମଯା ଜନ୍ତୁର୍ମୃଗରୂପଂ ସମାଶ୍ରିତଃ। ରାକ୍ଷସୋ ନିହତୋ ଘୋରୋ ହନ୍ତୁଂ ମାମିହ ଚାଗତଃ
'ଏହି ପଶୁଟି ମୁଁ ମୃଗ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସକୁ ମାରିଛି, ଯେ ମୋତେ ମାରିବାକୁ ଏଠାକୁ ଆସିଥିଲା।'
ମଯୈଷ ଧନ୍ଵନିର୍ମୁକ୍ତୈସ୍ତାଡିତଃ ପୂର୍ଵମେଵ ହି। ବାଣୈରଭିହତଃ ଶେତେ ନୀତଶ୍ଚ ଯମସାଦନମ୍
'ମୋ ଧନୁରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ବାଣରେ ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଆଘାତ ପାଇଥିଲା; ମୋ ବାଣରେ ବିଧ୍ଧ ହୋଇ, ଏବେ ଏହା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି, ଯମର ଗୃହକୁ ଚଲିଗଲା।'
ମମୈଵାଯଂ ଲକ୍ଷ୍ଯଭୂତଃ ପୂର୍ଵମେଵ ପରିଗ୍ରହଃ। ମମୈଵ ଚ ପ୍ରହାରେଣ ଜୀଵିତାଦ୍ଵ୍ଯପରିପିତଃ
'ଏହି ପଶୁଟି ପୂର୍ବରୁ ମୋର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିଲା, ମୋର ଉପଲବ୍ଧି ଥିଲା; ମୋ ଆଘାତରେ ଏହା ଜୀବନ ହରାଇଛି।'
ଦୋଷାନ୍ସ୍ଵାନ୍ନାର୍ହସେଽନ୍ଯସ୍ମୈ ଵକ୍ତୁଂ ସ୍ଵବଲଦର୍ପିତଃ। ଅଭିଷକ୍ତୋସ୍ମି ମନ୍ଦାତ୍ମନ୍ନ ମେ ଜୀଵନ୍ଵିମୋକ୍ଷ୍ଯସେ
ତୁମେ ନିଜ ଶକ୍ତିର ଗର୍ବରେ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଦୋଷ କଥା କହିବାକୁ ଉଚିତ ନୁହେଁ। ମୋତେ ଆକ୍ରମଣ କରିଛ, ମୂର୍ଖ, ଏବଂ ଏହିଠାରୁ ଜୀବନ ସହିତ ତୁମେ ପଳାଇ ପାରିବ ନାହାଁ।
ସ୍ଥିରୋ ଭଵ ଵିମୋକ୍ଷ୍ଯାମି ସାଯକାନଶନୀନିଵ। ଘଟସ୍ଵ ପରଯା ଶକ୍ତ୍ଯା ମୁଞ୍ଚ ତ୍ଵମପି ସାଯକାନ୍
ଦୃଢ଼ ହେଉ, ମୁଁ ତୁମ ଉପରେ ବାଣ ବର୍ଷା କରିବି। ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଲଗାଇ ବାଣ ଛାଡ଼।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କିରାତସ୍ଯାର୍ଜୁନସ୍ତଦା। ରୋଷମାହାରଯାମାସ ତାଡଯାମାସ ଚେଷୁଭିଃ
ସେଇ ଶିକାରିର କଥା ଶୁଣି ଅର୍ଜୁନ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଏବଂ ବାଣ ମାରିଲେ।
ତତୋ ହୃଷ୍ଟେନ ମନସା ପ୍ରତିଜଗ୍ରାହ ସାଯକାନ୍। ଭୂଯୋଭୂଯ ଇତି ପ୍ରାହ ମନ୍ଦମନ୍ଦେତ୍ଯୁଵାଚ ହ
ତାପରେ ସେ ଆନନ୍ଦିତ ମନରେ ବାଣ ଗ୍ରହଣ କଲେ ଏବଂ ବାରମ୍ବାର 'ଧୀରେ, ଧୀରେ' ବୋଲି ମୃଦୁ ଭାବରେ କହିଲେ।
ପ୍ରହରସ୍ଵ ଶରାନେତାନ୍ନାରାଚାନ୍ମର୍ମଭେଦିନଃ। ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ବାଣଵର୍ଷଂ ସ ମୁମୋଚ ସହସାଽର୍ଜୁନଃ
ମୋତେ ମର୍ମ ଭେଦିବା ବାଣ ମାର, ଏପରି କହିବା ପରେ ଅର୍ଜୁନ ହଠାତ୍ ବାଣ ବର୍ଷା କଲେ।
ତତସ୍ତୌ ତତ୍ରସଂରବ୍ଧୌ ଗର୍ଜମାନୌ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ। ଶରୈରାଶୀଵିଷାକାରୈସ୍ତତକ୍ଷାତେ ପରସ୍ପରମ୍
ତାପରେ ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ରାଗରେ ପୁଣିପୁଣି ଗର୍ଜନ କରି, ବିଷାକ୍ତ ସାପ ଭଳି ବାଣ ଦ୍ୱାରା ପରସ୍ପରକୁ ଆଘାତ କଲେ।
ତତୋଽର୍ଜୁନଃ ଶରଵର୍ଷଂ କିରାତେ ସମଵାସୃଜତ୍। ତତ୍ପ୍ରସନ୍ନେନ ମନସା ପ୍ରତିଜଗ୍ରାହ ଶଂକରଃ
ତାପରେ ଅର୍ଜୁନ ଶିକାରି ଉପରେ ବାଣ ବର୍ଷା କଲେ, ଏବଂ ଶିବ ଆନନ୍ଦିତ ମନରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ମୁହୂର୍ତଂ ଶରଵର୍ଷଂ ତୁ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯ ପିନାକଧୃକ୍। ଅକ୍ଷତେନ ଶରୀରେଣ ତସ୍ଥୌ ଗିରିଵାଚଲଃ
ପିନାକଧାରୀ ଦେବତା କିଛି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାଣ ବର୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରି, ଅକ୍ଷତ ଦେହରେ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଅଡ଼ି ରହିଲେ।
ସ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବାଣଵର୍ଷଂ ତୁ ମଘୀଭୂତଂ ଧନଂଜଯଃ। ପରମଂ ଵିସ୍ମଯଂ ଚକ୍ରେ ସାଧୁସାଧ୍ଵିତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍
ଧନଞ୍ଜୟ ଦେଖିଲେ ଯେ, ତାଙ୍କର ବାଣ ବର୍ଷା କାମ କରୁନାହିଁ, ସେ ବହୁତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ ଏବଂ 'ବହୁତ ଭଲ, ବହୁତ ଭଲ' ବୋଲି କହିଲେ।
ଅହୋଽଯଂ ସୁକୁମାରାଙ୍ଗୋ ହିମଵଚ୍ଛିଖରାଶ୍ରଯଃ। ଗାଣ୍ଡୀଵମୁକ୍ତାନ୍ନାରାଚାନ୍ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣାତ୍ଯଵିହ୍ଵଲଃ
ହାଁ, ଏହି ସୁକୁମାର ଅଙ୍ଗ ଥିବା, ହିମପର୍ବତ ଶିଖରରେ ବସୁଥିବା ଏହି ଲୋକ, ମୋ ଗାଣ୍ଡୀବରୁ ଛୁଟିଥିବା ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ଅଚଳ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରୁଛନ୍ତି।