ନ ଲୋଭାନ୍ନ ପୁନଃ କାମାନ୍ନ ଦେଵତ୍ଵଂ ପୁନଃ ସୁଖମ୍। ନ ଚ ସର୍ଵାମରୈଶ୍ଵର୍ଯଂ କାମଯେ ତ୍ରିଦଶାଧିପ
"ମୁଁ ଲୋଭ କିମ୍ବା ଆସା, ଦେବତ୍ୱ କିମ୍ବା ସୁଖ ପାଇଁ, କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ଶାସନ ପାଇଁ ଆଗ୍ରହ କରୁନାହିଁ, ତିନିଦିଗର ମାଲିକ।"
ଭ୍ରାତୄଂସ୍ତାନ୍ଵିପିନେ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଵୈରମପ୍ରତିଯାତ୍ଯ ଚ। ଅକୀର୍ତିଂ ସର୍ଵଲୋକେଷୁ ଗଚ୍ଛେଯଂ ଶାଶ୍ଵତୀଃ ସମାଃ
"ମୁଁ ଯଦି ଜଙ୍ଗଲରେ ମୋ ଭାଇମାନେକୁ ଛାଡି ଦେଇ, ଶତ୍ରୁତାକୁ ଫେରାଇ ଦେଇନାହିଁ, ତେବେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅପକୀର୍ତ୍ତିରେ ପଡ଼ିଯିବି।"
ଏଵମୁକ୍ତଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଵୃତ୍ରହା ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନମ୍। ସାନ୍ତ୍ଵଯଞ୍ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଯା ଵାଚା ସର୍ଵଲୋକନମସ୍କୃତଃ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ବୃତ୍ରାସୁରଙ୍କୁ ମାରିଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ପ୍ରଣାମ ପାଉଥିବା, ମୃଦୁ ଓ ସାନ୍ତ୍ୱନାଦାୟକ କଥାରେ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଯଦା ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି ଭୂତେଶଂ ତ୍ର୍ଯକ୍ଷଂ ଶୂଲଧରଂ ଶିଵମ୍। ତଦା ଦାତାଽସ୍ମି ତେ ତାତ ଦିଵ୍ଯାନ୍ଯସ୍ତ୍ରାଣି ସର୍ଵଶଃ
"ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଭୂତମାନଙ୍କ ନାଥ, ତିନି ଆଖିଅଛି, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଶିବଙ୍କୁ ଦେଖିବ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ତୁମକୁ ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଇଦେବି, ପୁତ୍ର।"
କ୍ରିଯତାଂ ଦର୍ଶନେ ଯତ୍ନୋ ଦେଵସ୍ଯ ପରମେଷ୍ଠିନଃ। ଦର୍ଶନାତ୍ତସ୍ଯ କୌନ୍ତେଯ ସଂସିଦ୍ଧଃ ସ୍ଵର୍ଗମେଷ୍ଯସି
"ସେଇ ପରମ ଦେବତାଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସ କର। ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ତୁମେ ସିଦ୍ଧି ଓ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇବ।"
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଫଲ୍ଗୁନଂ ଶକ୍ରୋ ଜଗାମାଦର୍ଶନଂ ପୁନଃ। ଅର୍ଜୁନୋପ୍ଯଥ ତତ୍ରୈଵ ତସ୍ଥୌ ଯୋଗସମନ୍ଵିତଃ
ଏପରି କହି ଫଳ୍ଗୁନଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଦୃଶ୍ୟାନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ। ତାପରେ ଅର୍ଜୁନ ସେଠାରେ ଯୋଗ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗି ରହିଲେ।
ଭଗଵଞ୍ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାସମି ପାର୍ଥସ୍ଯାକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମଣଃ। ଵିସ୍ତରେଣ କଥାମେତାଂ ଯଥାଽସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯୁପଲବ୍ଧଵାନ୍
"ଭଗବନ୍ତ, ମୁଁ ଏହି କଥାଟିକୁ ଖୁବ ଭଲଭାବରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ଯେଉଁଠି ଅକଳୁଷ୍ଟ କର୍ମ କରୁଥିବା ପାର୍ଥ କିପରି ଅସ୍ତ୍ର ଲାଭ କଲେ।"
କଥଂ ଚ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଦୀର୍ଘବାହୁର୍ଧନଂଜଯଃ। ଵନଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟସ୍ତେଜସ୍ଵୀ ନିର୍ମନୁଷ୍ଯମଭୀତଵତ୍
"ଏବଂ, ଲମ୍ବା ବାହୁ ଓ ତେଜସ୍ୱୀ ଧନଞ୍ଜୟ, ମନୁଷ୍ୟ ଶୂନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲକୁ କିପରି ଭୟ ଛାଡ଼ି ପ୍ରବେଶ କଲେ?"
କିଂଚାନେନ କୃତଂତତ୍ରଵସତା ବ୍ରହ୍ମଵିତ୍ତମ। କଥଂ ଚ ଭଗଵାନ୍ସ୍ଥାଣୁର୍ଦେଵରାଜଶ୍ଚ ତୋଷିତଃ
"ସେଠାରେ ସେ କ’ଣ କଲେ, ଓ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞ? ଏବଂ, କିପରି ଭଗବାନ୍ ସ୍ଥାଣୁ ଓ ଦେବରାଜ ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ?"
ଏତଦିଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଶ୍ରୋତୁଂ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାଦ୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ। ତ୍ଵଂ ହି ସର୍ଵଜ୍ଞ ଦିଵ୍ଯଂ ଚ ମାନୁଷଂ ଚୈଵ ଵେତ୍ଥ
"ମୁଁ ଏହି ସବୁ କଥା ତୁମ ପାଖରୁ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ। କାରଣ, ତୁମେ ଦେବ ଓ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ କଥା ଜାଣ।"
ଅତ୍ଯଦ୍ଭୁତଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ରୋମହର୍ଷଣମର୍ଜୁନଃ। ଭଵେନ ସହ ସଂଗ୍ରାମଂ ଚକାରାପ୍ରତିମଂ କିଲ। ପୁରା ପ୍ରହରତାଂଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସଂଗ୍ରାମେଷ୍ଵପରାଜିତଃ
"ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ଅର୍ଜୁନ ଭାବଙ୍କ ସହିତ ଯେଉଁ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଅପୂର୍ବ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ତାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ। ସେ ଆଗରୁ ଯୁଦ୍ଧରେ କେବେ ହାରିନଥିଲେ।"
ଯଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ନରସିଂହାନାଂ ଦୈନ୍ଯହର୍ଷାତିଵିସ୍ମଯାତ୍। ଶୂରାଣାମପି ପାର୍ଥାନାଂ ହୃଦଯାନି ଚକମ୍ପିରେ
"ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ, ଆନନ୍ଦ ଓ ଭୟରେ, ସିଂହପ୍ରତିମ ପାର୍ଥମାନଙ୍କ ମନ ମଧ୍ୟ କମ୍ପିଉଥିଲା।"
ଯଦ୍ଯଚ୍ଚ କୃତଵାନନ୍ଯତ୍ପାର୍ଥସ୍ତଦସ୍ଵିଲଂ ଵଦ
"ପାର୍ଥ ଆଉ ଯାହା କରିଥିଲେ, ସେ ସବୁ ମଧ୍ୟ ମୋତେ କହ।"
ନ ହ୍ଯସ୍ ନିନ୍ଦିତଂ ଜିଷ୍ଣୋଃ ସୁସୂକ୍ଷ୍ମମପି ଲକ୍ଷଯେ। ଚରିତଂ ଯସ୍ଯ ଶୂରସ୍ଯ ତନ୍ମେ ସର୍ଵଂ ପ୍ରକୀର୍ତଯ
"ମୁଁ ଜିଷ୍ଣୁଙ୍କ କୌଣସି ଦୋଷ କିମ୍ବା ଅଳ୍ପତମ ଅପମାନ ଦେଖିନାହିଁ। ସେ ଶୂରବୀରଙ୍କ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ମୋତେ କହ।"
କଥଯିଷ୍ଯାମି ତେ ତାତ କଥାମେତାଂ ମହାତ୍ମନଃ। ଦିଵ୍ଯାଂ କୌରଵଶାର୍ଦୂଲ ମହତୀମଦ୍ଭୁତୋପମାମ୍
"ପୁତ୍ର, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ମହାନ୍ ଆତ୍ମାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ବିଶାଳ କଥା କହିଦେବି, କୌରବଶ୍ରେଷ୍ଠ।"
ଗାତ୍ରସଂସ୍ପର୍ଶସଂବଦ୍ଧାଂ ତ୍ର୍ଯମ୍ବକେଣ ମହାହଵେ। ପାର୍ଥସ୍ଯ ଦେଵଦେଵେନ ଶୃଣୁ ସମ୍ଯକ୍ସମାଗମମ୍
"ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ତ୍ରିଅକ୍ଷ ଦେବଦେବ ଓ ପାର୍ଥଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁଠି ଦେହ ସଂସ୍ପର୍ଶ ହୋଇଥିଲା, ସେ ସଠିକ୍ ମିଳନ କଥା ଶୁଣ।"
ଯୁଧିଷ୍ଠିରନିଯୋଗାତ୍ସ ଜଗାମାମିତଵିକ୍ରମଃ। ଶକ୍ରଂ ସୁରେଶ୍ଵରଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଦେଵଦେଵଂ ଚ ଶଂକରମ୍
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ଅପାର ପ୍ରତାପଶାଳୀ ସେ ଯାତ୍ରା କଲେ, ଦେବମାନ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିଵଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ।
ଦିଵ୍ଯଂ ତଦ୍ଧନୁରାଦାଯ ଖଙ୍ଗଂ ଚ ପୁରୁଷର୍ଷଭଃ। ମହାବଲୋ ମହାବାହୁରର୍ଜୁନଃ କାର୍ଯସିଦ୍ଧଯେ
ସେ ଦିବ୍ୟ ଧନୁଷ ଓ ତାଙ୍କର ତଳୱାର ନେଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଦୀର୍ଘବାହୁ ଅର୍ଜୁନ, ନିଜ କାମ୍ୟ ସାଧନା ପାଇଁ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ଦିଶଂ ହ୍ଯୁଦୀଚୀଂ କୌରଵ୍ଯୋ ହିମଵଚ୍ଛିଖରଂ ପ୍ରତି। ଐନ୍ଦ୍ରିଃ ସ୍ଥିରମନା ରାଜନ୍ସର୍ଵଲୋକମହାରଥଃ
କୁରୁବଂଶୀ, ଇନ୍ଦ୍ରର ଶକ୍ତିଧାରୀ ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକର ମହାରଥୀ, ଦୃଢ଼ ମନେ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ହିମାଳୟ ପର୍ବତ ଶିଖର ଦିଗରେ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ତ୍ଵରଯା ପରଯା ଯୁକ୍ତସ୍ତପସେ ଧୃତନିଶ୍ଚଯଃ। ଵନଂ କଣ୍ଟକିତଂ ଘୋରମେକ ଏଵାନ୍ଵପଦ୍ଯତ
ଅତି ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଓ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପରେ, ସେ ଏକାକି ଭୟଙ୍କର କାଂଟାରୁ ଭରିଥିବା ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ନାନାପୁଷ୍ପଫଲୋପେତଂ ନାନାପକ୍ଷିନିନାଦିତମ୍। ନାନାମୃଗଗଣାକୀର୍ଣଂ ସିଦ୍ଧଚାରଣସେଵିତମ୍
ସେଇ ଜଙ୍ଗଲ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅନେକ ପକ୍ଷୀର କୁହୁକାରରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିଲା, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ପଶୁ ରହିଥିଲେ, ଏବଂ ଏଠାରେ ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ଆସୁଥିଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଯାତେ ବୀଭତ୍ସୌ ଵନଂ ମାନୁଷଵର୍ଜିତମ୍। ଶଙ୍ଖାନାଂ ପଟହାନାଂ ଚ ଶବ୍ଦଃ ସମଭଵଦ୍ଦିଵି
ବୀଭତ୍ସୁ ମାନବଶୂନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ସମୟରେ, ଆକାଶରେ ଶଂଖ ଓ ଢୋଳର ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଗଲା।
ପୁଷ୍ପଵର୍ଷଂ ଚ ସୁମହନ୍ନିପପାତ ମହୀତଲେ। ମେଘଜାଲଂ ଚ ସତତଂ ଛାଦଯାମାସ ସର୍ଵତଃ
ବଡ଼ ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟି ପୃଥିବୀ ଉପରେ ପଡ଼ିଲା, ଏବଂ ମେଘମାଳା ସବୁଦିଗରୁ ଲଗାତାର ଆକାଶକୁ ଢାକି ରହିଲା।
ସୋତୀତ୍ଯ ଵନଦୁର୍ଗାଣି ସନ୍ନିକର୍ଷେ ମହାଗିରେଃ। ଶୁଶୁଭେ ହିମଵତ୍ପୃଷ୍ଠେ ଵସମାନୋଽର୍ଜୁନସ୍ତଦା
ମହାପର୍ବତ ନିକଟର ଦୁର୍ଗମ ଜଙ୍ଗଲ ଅଞ୍ଚଳ ଅଟୁଟ ଭାବେ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଅର୍ଜୁନ ହିମାଳୟ ପୃଷ୍ଠରେ ବସି ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ତତ୍ରତତ୍ର ଦ୍ରୁମାନ୍ଫୁଲ୍ଲାନ୍ଵିହଗୈର୍ଵଲ୍ଗୁନାଦିତାନ୍। ନଦୀଶ୍ଚ ଵିପୁଲାଵର୍ତା ଵୈଦୂର୍ଯନୀଲସଂନିଭାଃ
ଏଠାଏଠି ଫୁଲିଥିବା ଗଛ ଓ ମଧୁର କୁହୁକୁହୁ କରୁଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ, ବଡ଼ ବଡ଼ ଘୂର୍ଣ୍ଣି ଥିବା ନଦୀ, ଯାହା ବୈଡୂର୍ୟ ଓ ନୀଳମଣି ପରି ଚମକୁଥିଲା, ଦେଖିଲେ।
ହଂସକାରଣ୍ଡଵୋଦ୍ଗୀତାଃ ସାରସାଭିରୁତାସ୍ତଥା। ପୁଂସ୍କୋକିଲରୁତାଶ୍ଚୈଵ କ୍ରୌଞ୍ଚବର୍ହିଣନାଦିତାଃ
ହଂସ, କାରଣ୍ଡବ, ତଥା ସାରସ ପକ୍ଷୀମାନେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, ପୁରୁଷ କୋଇଲ ଓ କ୍ରଉଞ୍ଚ, ମୟୂରମାନେ ମଧୁର ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲେ।
ମନୋହରଵନୋପେତାସ୍ତସ୍ମିନ୍ନତିରଥୋଽର୍ଜୁନଃ। ପୁଣ୍ଯଶୀତାମଲଜଲାଃ ପଶ୍ଯନ୍ପ୍ରୀତମନାଽଭଵତ୍
ସେଇ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଜଙ୍ଗଲରେ, ମହାରଥୀ ଅର୍ଜୁନ ପବିତ୍ର, ଶୀତଳ ଓ ନିର୍ମଳ ଜଳ ଦେଖି, ମନରେ ଅନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ରମଣୀଯେ ଵନୋଦ୍ଦେଶେ ରମମାଣୋଽର୍ଜୁନସ୍ତଦା। ତପସ୍ଯୁଗ୍ରେ ଵର୍ତମାନ ଉଗ୍ରତେଜା ମହାମନାଃ
ସେଇ ସୁନ୍ଦର ଜଙ୍ଗଲ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରି, ଅର୍ଜୁନ ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ହେଲେ।
ଦର୍ଭଚୀରଂ ନିଵସ୍ଯାଥ ଦଣ୍ଡାଜିନବିଭୂଷିତଃ। ଶୀର୍ଣଂ ଚ ପତିତଂ ଭୂମୌ ପର୍ଣଂ ସମୁପଭୁକ୍ତଵାନ୍
ଦର୍ଭ ଚୀର ପିନ୍ଧି, ଦଣ୍ଡ ଓ ମୃଗଚର୍ମ ଧରି, ସେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଶୁଖିଲା ଓ ଝରିପଡ଼ିଥିବା ପତ୍ର ଖାଇଥିଲେ।
ପୂର୍ଣେପୂର୍ଣେ ତ୍ରିରରାତ୍ରେ ତୁ ମାସମେକଂ ଫଲାଶନଃ। ଦ୍ଵିଗୁଣେନୈଵ କାଲେନ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ମାସମତ୍ଯଯାତ୍
ତିନି ଦିନ ପରେ ପରେ ଫଳ ଖାଇ, ଏକ ମାସ ତପସ୍ୟା କଲେ; ପରେ, ଦୁଇଗୁଣା ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହାଠାରୁ ଅଧିକ କଠିନ ନିୟମ ଅନୁସରଣ କଲେ।