ବ୍ରାହ୍ମ୍ଯା ଶ୍ରିଯା ଦୀପ୍ଯମାନଂ ପିଙ୍ଗଲଂ ଜଟିଲଂ କୃଶମ୍। ସୋଽବ୍ରଵୀଦର୍ଜୁନଂ ତତ୍ରସ୍ଥିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହାତପାଃ
ସେ ଦେଖିଲେ, ପିଙ୍ଗଳ କେଶ, ଜଟା ଧାରଣ କରିଥିବା, ଦୁର୍ବଳ ଦେହ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏକ ତପସ୍ୱୀ; ସେ ମହାତପସ୍ୱୀ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ସେଠି ଦେଖି, କଥା କହିଲେ।
କସ୍ତ୍ଵଂ ତାତେହ ସଂପ୍ରାପ୍ତୋ ଧନୁଷ୍ମାନ୍କଵଚୀ ଶରୀ। ନିବଦ୍ଧାଽସିତଲତ୍ରାଣଃ କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମମନୁଵ୍ରତଃ
କିଏ ତୁମେ, ପୁଅ, ଏଠାକୁ ଧନୁଷ୍ୟ, କବଚ, ଏବଂ କଳା ଅଙ୍ଗୁଳି ରକ୍ଷା ପିନ୍ଧି, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି, ଆସିଛ?
ନେହ ଶସ୍ତ୍ରେଣ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଶାନ୍ତାନାମେଷ ଆଲଯଃ। ଵିନୀତକ୍ରୋଧହର୍ଷାଣାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ତପସ୍ଵିନାମ୍
ଏଠାରେ ଶସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହା ଶାନ୍ତ, ଶାନ୍ତିପ୍ରିୟ, ଦମିତ କ୍ରୋଧ ଓ ଆନନ୍ଦ ଥିବା ତପସ୍ୱୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରମ।
ନେହାସ୍ତି ଧନୁଷା କାର୍ଯଂ ନ ସଂଗ୍ରାମୋଽତ୍ର କର୍ହିଚିତ୍। ନିକ୍ଷିପୈତଦ୍ଧନୁସ୍ତାତ ପ୍ରାପ୍ତୋସି ପରମାଂ ଗତିମ୍
ଏଠାରେ ଧନୁଷ୍ୟର କୌଣସି କାମ ନାହିଁ, କେବେଁ ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ଧନୁଷ୍ୟ ରଖିଦେ, ପୁଅ, କାରଣ ତୁମେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛ।
ଇତ୍ଯନନ୍ତୌଜସଂ ଵୀରଂ ଯଥା ଚାନ୍ଯଂ ପୃଥଗ୍ଜନମ୍। ତଥା ହସନ୍ନିଵାଭୀକ୍ଷ୍ଣଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୋଽର୍ଜୁନମବ୍ରଵୀତ୍। ନ ଚୈନଂ ଚାଲଯାମାସ ଧୈର୍ଯାତ୍ସୁଧୃତନିଶ୍ଚଯମ୍
ଏଭଳି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ଯେପରି ହସି ହସି କହୁଥିଲେ, ସେପରି ବାରମ୍ବାର କହିଲେ; କିନ୍ତୁ ଧୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ଓ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ବିଚଳିତ କରିଲେ ନାହିଁ।
ତମୁଵାଚ ତତଃ ପ୍ରୀତଃ ସ ଦ୍ଵିଜଃ ପ୍ରହସନ୍ନିଵ। ଵରଂ ଵୃଣୀଷ୍ଵ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଶକ୍ରୋଽହମରିସୂଦନ
ତାପରେ, ସେ ଦ୍ୱିଜ ଖୁସି ହୋଇ, ହସି ହସି କହିଲେ: 'ତୁମେ ଯାହା ଚାହଁ, ମାଗ; ଭଲ ହେଉ, ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ।'
ଏଵମୁକ୍ତଃ ସହସ୍ରାକ୍ଷଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଧନଂଜଯଃ। ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଃ ପ୍ରଣତୋ ଭୂତ୍ଵା ସୂରଃ କୁରୁକୁଲୋଦ୍ଵହଃ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, କୁରୁବଂଶର ଗର୍ବ ଧନଞ୍ଜୟ ହାତ ଜୋଡି, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଈପ୍ସିତୋ ହ୍ଯେଷ ଵୈ କାମୋ ଵରଂ ଚୈନଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛ ମେ। ତ୍ଵତ୍ତୋଽଦ୍ଯ ଭଗଵନ୍ନସ୍ତ୍ରଂକୃତ୍ସ୍ନମିଚ୍ଛାମି ଵେଦିତମ୍
ଏହି ଆଶା ମୋର ପ୍ରବଳ ଇଚ୍ଛା; ଏହି ଦୟା କରି ଦିଅ; ଭଗବାନ, ଆଜି ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ଶିଖିବାକୁ ଚାହେଁ।
ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ମହେନ୍ଦ୍ରସ୍ତଂ ପ୍ରୀତାତ୍ମା ପ୍ରହସନ୍ନିଵ। ଇହ ପ୍ରାପ୍ତସ୍ଯ କିଂ କାର୍ଯମସ୍ତ୍ରୈସ୍ତଵ ଧନଂଜଯ
ମହେନ୍ଦ୍ର ହସି ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏଠାକୁ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ ତୁମ ପାଇଁ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ରର କଣ ଆବଶ୍ୟକତା ଅଛି, ଧନଞ୍ଜୟ?"
କାମାନ୍ଵୃଣୀଷ୍ଵ ଲୋକାଂସ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ତୋସି ପରମାଂ ଗତିମ୍। ଏଵମୁକ୍ତଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ସହସ୍ରାକ୍ଷଂ ଧନଂଜଯଃ
"ତୁମେ ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା କର, ସେଉଁଠିରେ ରହିପାରିବା ପାଇଁ ଚୟନ କର; ତୁମେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ଥିତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛ।" ଏପରି କହିବା ପରେ, ଧନଞ୍ଜୟ ସହସ୍ରନେତ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ନ ଲୋଭାନ୍ନ ପୁନଃ କାମାନ୍ନ ଦେଵତ୍ଵଂ ପୁନଃ ସୁଖମ୍। ନ ଚ ସର୍ଵାମରୈଶ୍ଵର୍ଯଂ କାମଯେ ତ୍ରିଦଶାଧିପ
"ମୁଁ ଲୋଭ କିମ୍ବା ଆସା, ଦେବତ୍ୱ କିମ୍ବା ସୁଖ ପାଇଁ, କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ଶାସନ ପାଇଁ ଆଗ୍ରହ କରୁନାହିଁ, ତିନିଦିଗର ମାଲିକ।"
ଭ୍ରାତୄଂସ୍ତାନ୍ଵିପିନେ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଵୈରମପ୍ରତିଯାତ୍ଯ ଚ। ଅକୀର୍ତିଂ ସର୍ଵଲୋକେଷୁ ଗଚ୍ଛେଯଂ ଶାଶ୍ଵତୀଃ ସମାଃ
"ମୁଁ ଯଦି ଜଙ୍ଗଲରେ ମୋ ଭାଇମାନେକୁ ଛାଡି ଦେଇ, ଶତ୍ରୁତାକୁ ଫେରାଇ ଦେଇନାହିଁ, ତେବେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅପକୀର୍ତ୍ତିରେ ପଡ଼ିଯିବି।"
ଏଵମୁକ୍ତଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଵୃତ୍ରହା ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନମ୍। ସାନ୍ତ୍ଵଯଞ୍ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଯା ଵାଚା ସର୍ଵଲୋକନମସ୍କୃତଃ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ବୃତ୍ରାସୁରଙ୍କୁ ମାରିଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ପ୍ରଣାମ ପାଉଥିବା, ମୃଦୁ ଓ ସାନ୍ତ୍ୱନାଦାୟକ କଥାରେ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଯଦା ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି ଭୂତେଶଂ ତ୍ର୍ଯକ୍ଷଂ ଶୂଲଧରଂ ଶିଵମ୍। ତଦା ଦାତାଽସ୍ମି ତେ ତାତ ଦିଵ୍ଯାନ୍ଯସ୍ତ୍ରାଣି ସର୍ଵଶଃ
"ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଭୂତମାନଙ୍କ ନାଥ, ତିନି ଆଖିଅଛି, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଶିବଙ୍କୁ ଦେଖିବ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ତୁମକୁ ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଇଦେବି, ପୁତ୍ର।"
କ୍ରିଯତାଂ ଦର୍ଶନେ ଯତ୍ନୋ ଦେଵସ୍ଯ ପରମେଷ୍ଠିନଃ। ଦର୍ଶନାତ୍ତସ୍ଯ କୌନ୍ତେଯ ସଂସିଦ୍ଧଃ ସ୍ଵର୍ଗମେଷ୍ଯସି
"ସେଇ ପରମ ଦେବତାଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସ କର। ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ତୁମେ ସିଦ୍ଧି ଓ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇବ।"
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଫଲ୍ଗୁନଂ ଶକ୍ରୋ ଜଗାମାଦର୍ଶନଂ ପୁନଃ। ଅର୍ଜୁନୋପ୍ଯଥ ତତ୍ରୈଵ ତସ୍ଥୌ ଯୋଗସମନ୍ଵିତଃ
ଏପରି କହି ଫଳ୍ଗୁନଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଦୃଶ୍ୟାନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ। ତାପରେ ଅର୍ଜୁନ ସେଠାରେ ଯୋଗ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗି ରହିଲେ।
ଭଗଵଞ୍ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାସମି ପାର୍ଥସ୍ଯାକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମଣଃ। ଵିସ୍ତରେଣ କଥାମେତାଂ ଯଥାଽସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯୁପଲବ୍ଧଵାନ୍
"ଭଗବନ୍ତ, ମୁଁ ଏହି କଥାଟିକୁ ଖୁବ ଭଲଭାବରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ଯେଉଁଠି ଅକଳୁଷ୍ଟ କର୍ମ କରୁଥିବା ପାର୍ଥ କିପରି ଅସ୍ତ୍ର ଲାଭ କଲେ।"
କଥଂ ଚ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଦୀର୍ଘବାହୁର୍ଧନଂଜଯଃ। ଵନଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟସ୍ତେଜସ୍ଵୀ ନିର୍ମନୁଷ୍ଯମଭୀତଵତ୍
"ଏବଂ, ଲମ୍ବା ବାହୁ ଓ ତେଜସ୍ୱୀ ଧନଞ୍ଜୟ, ମନୁଷ୍ୟ ଶୂନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲକୁ କିପରି ଭୟ ଛାଡ଼ି ପ୍ରବେଶ କଲେ?"
କିଂଚାନେନ କୃତଂତତ୍ରଵସତା ବ୍ରହ୍ମଵିତ୍ତମ। କଥଂ ଚ ଭଗଵାନ୍ସ୍ଥାଣୁର୍ଦେଵରାଜଶ୍ଚ ତୋଷିତଃ
"ସେଠାରେ ସେ କ’ଣ କଲେ, ଓ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞ? ଏବଂ, କିପରି ଭଗବାନ୍ ସ୍ଥାଣୁ ଓ ଦେବରାଜ ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ?"
ଏତଦିଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଶ୍ରୋତୁଂ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାଦ୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ। ତ୍ଵଂ ହି ସର୍ଵଜ୍ଞ ଦିଵ୍ଯଂ ଚ ମାନୁଷଂ ଚୈଵ ଵେତ୍ଥ
"ମୁଁ ଏହି ସବୁ କଥା ତୁମ ପାଖରୁ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ। କାରଣ, ତୁମେ ଦେବ ଓ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ କଥା ଜାଣ।"
ଅତ୍ଯଦ୍ଭୁତଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ରୋମହର୍ଷଣମର୍ଜୁନଃ। ଭଵେନ ସହ ସଂଗ୍ରାମଂ ଚକାରାପ୍ରତିମଂ କିଲ। ପୁରା ପ୍ରହରତାଂଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସଂଗ୍ରାମେଷ୍ଵପରାଜିତଃ
"ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ଅର୍ଜୁନ ଭାବଙ୍କ ସହିତ ଯେଉଁ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଅପୂର୍ବ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ତାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ। ସେ ଆଗରୁ ଯୁଦ୍ଧରେ କେବେ ହାରିନଥିଲେ।"
ଯଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ନରସିଂହାନାଂ ଦୈନ୍ଯହର୍ଷାତିଵିସ୍ମଯାତ୍। ଶୂରାଣାମପି ପାର୍ଥାନାଂ ହୃଦଯାନି ଚକମ୍ପିରେ
"ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ, ଆନନ୍ଦ ଓ ଭୟରେ, ସିଂହପ୍ରତିମ ପାର୍ଥମାନଙ୍କ ମନ ମଧ୍ୟ କମ୍ପିଉଥିଲା।"
ଯଦ୍ଯଚ୍ଚ କୃତଵାନନ୍ଯତ୍ପାର୍ଥସ୍ତଦସ୍ଵିଲଂ ଵଦ
"ପାର୍ଥ ଆଉ ଯାହା କରିଥିଲେ, ସେ ସବୁ ମଧ୍ୟ ମୋତେ କହ।"
ନ ହ୍ଯସ୍ ନିନ୍ଦିତଂ ଜିଷ୍ଣୋଃ ସୁସୂକ୍ଷ୍ମମପି ଲକ୍ଷଯେ। ଚରିତଂ ଯସ୍ଯ ଶୂରସ୍ଯ ତନ୍ମେ ସର୍ଵଂ ପ୍ରକୀର୍ତଯ
"ମୁଁ ଜିଷ୍ଣୁଙ୍କ କୌଣସି ଦୋଷ କିମ୍ବା ଅଳ୍ପତମ ଅପମାନ ଦେଖିନାହିଁ। ସେ ଶୂରବୀରଙ୍କ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ମୋତେ କହ।"
କଥଯିଷ୍ଯାମି ତେ ତାତ କଥାମେତାଂ ମହାତ୍ମନଃ। ଦିଵ୍ଯାଂ କୌରଵଶାର୍ଦୂଲ ମହତୀମଦ୍ଭୁତୋପମାମ୍
"ପୁତ୍ର, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ମହାନ୍ ଆତ୍ମାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ବିଶାଳ କଥା କହିଦେବି, କୌରବଶ୍ରେଷ୍ଠ।"
ଗାତ୍ରସଂସ୍ପର୍ଶସଂବଦ୍ଧାଂ ତ୍ର୍ଯମ୍ବକେଣ ମହାହଵେ। ପାର୍ଥସ୍ଯ ଦେଵଦେଵେନ ଶୃଣୁ ସମ୍ଯକ୍ସମାଗମମ୍
"ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ତ୍ରିଅକ୍ଷ ଦେବଦେବ ଓ ପାର୍ଥଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁଠି ଦେହ ସଂସ୍ପର୍ଶ ହୋଇଥିଲା, ସେ ସଠିକ୍ ମିଳନ କଥା ଶୁଣ।"
ଯୁଧିଷ୍ଠିରନିଯୋଗାତ୍ସ ଜଗାମାମିତଵିକ୍ରମଃ। ଶକ୍ରଂ ସୁରେଶ୍ଵରଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଦେଵଦେଵଂ ଚ ଶଂକରମ୍
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ଅପାର ପ୍ରତାପଶାଳୀ ସେ ଯାତ୍ରା କଲେ, ଦେବମାନ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିଵଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ।
ଦିଵ୍ଯଂ ତଦ୍ଧନୁରାଦାଯ ଖଙ୍ଗଂ ଚ ପୁରୁଷର୍ଷଭଃ। ମହାବଲୋ ମହାବାହୁରର୍ଜୁନଃ କାର୍ଯସିଦ୍ଧଯେ
ସେ ଦିବ୍ୟ ଧନୁଷ ଓ ତାଙ୍କର ତଳୱାର ନେଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଦୀର୍ଘବାହୁ ଅର୍ଜୁନ, ନିଜ କାମ୍ୟ ସାଧନା ପାଇଁ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ଦିଶଂ ହ୍ଯୁଦୀଚୀଂ କୌରଵ୍ଯୋ ହିମଵଚ୍ଛିଖରଂ ପ୍ରତି। ଐନ୍ଦ୍ରିଃ ସ୍ଥିରମନା ରାଜନ୍ସର୍ଵଲୋକମହାରଥଃ
କୁରୁବଂଶୀ, ଇନ୍ଦ୍ରର ଶକ୍ତିଧାରୀ ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକର ମହାରଥୀ, ଦୃଢ଼ ମନେ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ହିମାଳୟ ପର୍ବତ ଶିଖର ଦିଗରେ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ତ୍ଵରଯା ପରଯା ଯୁକ୍ତସ୍ତପସେ ଧୃତନିଶ୍ଚଯଃ। ଵନଂ କଣ୍ଟକିତଂ ଘୋରମେକ ଏଵାନ୍ଵପଦ୍ଯତ
ଅତି ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଓ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପରେ, ସେ ଏକାକି ଭୟଙ୍କର କାଂଟାରୁ ଭରିଥିବା ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।