ତତଃପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ କୃତ୍ଵା ଭ୍ରାତୄନ୍ଧୌମ୍ଯଂ ଚ ପାଣ୍ଡଵଃ। ପ୍ରାତିଷ୍ଠତ ମହାବାହୁଃ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ରୁଚିରଂ ଧନୁଃ
ତାପରେ, ପାଣ୍ଡବ ଭାଇମାନେ ଓ ଧୌମ୍ୟଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କର ଚମକୁଥିବା ଧନୁଷ୍ୟ ନେଇ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ଶନୈରିଵ ଦିଶଂ ଵୀର ଉଦୀଚୀଂ ଭରତର୍ଷଭ। ସଂହରଂସ୍ତରସା ଵୃକ୍ଷାଁଲ୍ଲତା ଵଲ୍ଲୀଶ୍ଚ ଭାରତ। ଅସଜ୍ଜମାନୋ ଵୃକ୍ଷେଷୁ ଜଗାମ ସୁମହାବଲଃ
ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ନୀରବେ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଚାଲିଲେ, ଶକ୍ତିରେ ଗଛ, ଲତା, ବେଳ ଭାଙ୍ଗି ଦେଉଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କେହି ଗଛରେ ଅଟକିଲେ ନାହିଁ, ସେ ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ତସ୍ଯ ମାର୍ଗାଦପାକ୍ରାମନ୍ସର୍ଵଭୂତାନି ଗଚ୍ଛତଃ। ଯୁକ୍ତସ୍ଯୈନ୍ଦ୍ରେଣ ଯୋଗେନ ପରାକ୍ରାନ୍ତସ୍ଯ ଶୁଷ୍ମିଣଃ
ସେ ଯାଉଥିବା ବେଳେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ତାଙ୍କର ପଥରୁ ସରିଯାଉଥିଲେ, କାରଣ ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ଭୟଙ୍କର ଉତ୍ସାହରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିଲେ।
ସୋଽଗଚ୍ଛତ୍ପର୍ଵତାଂସ୍ତାତ ତପୋଧନନିଷେଵିତାନ୍। ଦିଵ୍ଯଂ ହୈମଵତଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଦେଵଜୁଷ୍ଟଂ ପରଂତପଃ
ସେ ତପସ୍ୱୀମାନେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିବା ପବିତ୍ର ପାହାଡ଼, ଦେବତାମାନେ ପ୍ରିୟ କରୁଥିବା ଦିବ୍ୟ ହିମାଳୟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଅଗଚ୍ଛତ୍ପର୍ଵତଂ ପୁଣ୍ଯମେକାହ୍ନୈଵ ମହାମନାଃ। ମନୋଜଵଗତିର୍ଭୂତ୍ଵା ଯୋଗଯୁକ୍ତୋ ଯଥାଽନିଲଃ
ଅଟଳ ମନ ଓ ଯୋଗଶକ୍ତି ସହିତ, ପବନ ଭଳି ତୀବ୍ର ଗତିରେ, ସେ ଏକ ଦିନରେ ସେଇ ପବିତ୍ର ପାହାଡ଼ ଅଟକି ଦେଖିଲେ।
ହିମଵନ୍ତମତିକ୍ରମ୍ଯ ଗନ୍ଧମାଦନମେଵ ଚ। ଅତ୍ଯକ୍ରାମତ୍ସ ଦୁର୍ଗାଣି ଦିଵାରାତ୍ରମତନ୍ଦ୍ରିତଃ
ସେ ହିମବନ୍ତ ଓ ଗନ୍ଧମାଦନ ପାହାଡ଼ ଚାଲିଯାଇ, ଦିନ ଓ ରାତି ଅବିରତ ଭାବେ କଠିନ ଅଞ୍ଚଳ ଅତିକ୍ରମ କଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରିକୀଲଂ ସମାସାଦ୍ଯ ତତୋଽତିଷ୍ଠଦ୍ଧନଂଜଯଃ। `ଗତ୍ଵା ସ ଷଡହୋରାତ୍ରାନ୍ସପ୍ତମେଽହନି ପାଣ୍ଡଵଃ
ଇନ୍ଦ୍ରକୀଳ ପାହାଡ଼କୁ ପହଞ୍ଚି, ଧନଞ୍ଜୟ ସେଠି ବିଶ୍ରାମ କଲେ; ଛଅ ଦିନ ଓ ରାତି ଯାତ୍ରା କରି, ସପ୍ତମ ଦିନରେ ପାଣ୍ଡବ ଲକ୍ଷ୍ୟସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ପ୍ରସ୍ଥେନ୍ଦ୍ରକୀଲସ୍ଯ ଶୁଭେ ତପୋଯୋଗପରୋଽଭଵତ୍। ଊର୍ଧ୍ଵବାହୁର୍ନ ଚାଙ୍ଗାନି ପ୍ରାସ୍ପନ୍ଦଯତ କିଂଚନ
ଇନ୍ଦ୍ରକୀଳ ପାହାଡ଼ର ଶୁଭ୍ର ଶିଖରରେ, ସେ ତପସ୍ୟା ଓ ଯୋଗରେ ଲିନ ହେଲେ, ହାତ ଉପରକୁ ଉଠାଇ ଦେହର କୌଣସି ଅଂଶ ନ ହଲାଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ।
ସମାହିତାତ୍ମା ନିଯତଃ ସହସ୍ରାକ୍ଷସୁତୋଽଚ୍ଯୁତଃ'। ଅନ୍ତରିକ୍ଷେ ସ ଶୁଶ୍ରାଵ ତିଷ୍ଠେତି ସ ଵଚସ୍ତଦା
ସେ ଧୃଢ଼ ମନ ଓ ନିୟମିତ ଚିତ୍ତରେ, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ଅଚ୍ୟୁତ, ଆକାଶରୁ 'ଥମ୍' ବୋଲି ଏକ ସ୍ୱର ଶୁଣିଲେ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ସର୍ଵତୋ ଦୃଷ୍ଟିଂ ଚାରଯାମାସ ରପାଣ୍ଡଵଃ। ଅଥାପଶ୍ଯତ୍ସଵ୍ଯସାଚୀ ଵୃକ୍ଷମୂଲେ ତପସ୍ଵିନମ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ପାଣ୍ଡବ ଚାରିପଟେ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲେ, ଏବଂ ସବ୍ୟସାଚୀ ଗଛ ତଳେ ଏକ ତପସ୍ୱୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମ୍ଯା ଶ୍ରିଯା ଦୀପ୍ଯମାନଂ ପିଙ୍ଗଲଂ ଜଟିଲଂ କୃଶମ୍। ସୋଽବ୍ରଵୀଦର୍ଜୁନଂ ତତ୍ରସ୍ଥିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହାତପାଃ
ସେ ଦେଖିଲେ, ପିଙ୍ଗଳ କେଶ, ଜଟା ଧାରଣ କରିଥିବା, ଦୁର୍ବଳ ଦେହ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏକ ତପସ୍ୱୀ; ସେ ମହାତପସ୍ୱୀ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ସେଠି ଦେଖି, କଥା କହିଲେ।
କସ୍ତ୍ଵଂ ତାତେହ ସଂପ୍ରାପ୍ତୋ ଧନୁଷ୍ମାନ୍କଵଚୀ ଶରୀ। ନିବଦ୍ଧାଽସିତଲତ୍ରାଣଃ କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମମନୁଵ୍ରତଃ
କିଏ ତୁମେ, ପୁଅ, ଏଠାକୁ ଧନୁଷ୍ୟ, କବଚ, ଏବଂ କଳା ଅଙ୍ଗୁଳି ରକ୍ଷା ପିନ୍ଧି, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି, ଆସିଛ?
ନେହ ଶସ୍ତ୍ରେଣ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଶାନ୍ତାନାମେଷ ଆଲଯଃ। ଵିନୀତକ୍ରୋଧହର୍ଷାଣାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ତପସ୍ଵିନାମ୍
ଏଠାରେ ଶସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହା ଶାନ୍ତ, ଶାନ୍ତିପ୍ରିୟ, ଦମିତ କ୍ରୋଧ ଓ ଆନନ୍ଦ ଥିବା ତପସ୍ୱୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରମ।
ନେହାସ୍ତି ଧନୁଷା କାର୍ଯଂ ନ ସଂଗ୍ରାମୋଽତ୍ର କର୍ହିଚିତ୍। ନିକ୍ଷିପୈତଦ୍ଧନୁସ୍ତାତ ପ୍ରାପ୍ତୋସି ପରମାଂ ଗତିମ୍
ଏଠାରେ ଧନୁଷ୍ୟର କୌଣସି କାମ ନାହିଁ, କେବେଁ ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ଧନୁଷ୍ୟ ରଖିଦେ, ପୁଅ, କାରଣ ତୁମେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛ।
ଇତ୍ଯନନ୍ତୌଜସଂ ଵୀରଂ ଯଥା ଚାନ୍ଯଂ ପୃଥଗ୍ଜନମ୍। ତଥା ହସନ୍ନିଵାଭୀକ୍ଷ୍ଣଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୋଽର୍ଜୁନମବ୍ରଵୀତ୍। ନ ଚୈନଂ ଚାଲଯାମାସ ଧୈର୍ଯାତ୍ସୁଧୃତନିଶ୍ଚଯମ୍
ଏଭଳି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ଯେପରି ହସି ହସି କହୁଥିଲେ, ସେପରି ବାରମ୍ବାର କହିଲେ; କିନ୍ତୁ ଧୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ଓ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ବିଚଳିତ କରିଲେ ନାହିଁ।
ତମୁଵାଚ ତତଃ ପ୍ରୀତଃ ସ ଦ୍ଵିଜଃ ପ୍ରହସନ୍ନିଵ। ଵରଂ ଵୃଣୀଷ୍ଵ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଶକ୍ରୋଽହମରିସୂଦନ
ତାପରେ, ସେ ଦ୍ୱିଜ ଖୁସି ହୋଇ, ହସି ହସି କହିଲେ: 'ତୁମେ ଯାହା ଚାହଁ, ମାଗ; ଭଲ ହେଉ, ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ।'
ଏଵମୁକ୍ତଃ ସହସ୍ରାକ୍ଷଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଧନଂଜଯଃ। ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଃ ପ୍ରଣତୋ ଭୂତ୍ଵା ସୂରଃ କୁରୁକୁଲୋଦ୍ଵହଃ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, କୁରୁବଂଶର ଗର୍ବ ଧନଞ୍ଜୟ ହାତ ଜୋଡି, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଈପ୍ସିତୋ ହ୍ଯେଷ ଵୈ କାମୋ ଵରଂ ଚୈନଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛ ମେ। ତ୍ଵତ୍ତୋଽଦ୍ଯ ଭଗଵନ୍ନସ୍ତ୍ରଂକୃତ୍ସ୍ନମିଚ୍ଛାମି ଵେଦିତମ୍
ଏହି ଆଶା ମୋର ପ୍ରବଳ ଇଚ୍ଛା; ଏହି ଦୟା କରି ଦିଅ; ଭଗବାନ, ଆଜି ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ଶିଖିବାକୁ ଚାହେଁ।
ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ମହେନ୍ଦ୍ରସ୍ତଂ ପ୍ରୀତାତ୍ମା ପ୍ରହସନ୍ନିଵ। ଇହ ପ୍ରାପ୍ତସ୍ଯ କିଂ କାର୍ଯମସ୍ତ୍ରୈସ୍ତଵ ଧନଂଜଯ
ମହେନ୍ଦ୍ର ହସି ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏଠାକୁ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ ତୁମ ପାଇଁ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ରର କଣ ଆବଶ୍ୟକତା ଅଛି, ଧନଞ୍ଜୟ?"
କାମାନ୍ଵୃଣୀଷ୍ଵ ଲୋକାଂସ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ତୋସି ପରମାଂ ଗତିମ୍। ଏଵମୁକ୍ତଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ସହସ୍ରାକ୍ଷଂ ଧନଂଜଯଃ
"ତୁମେ ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା କର, ସେଉଁଠିରେ ରହିପାରିବା ପାଇଁ ଚୟନ କର; ତୁମେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ଥିତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛ।" ଏପରି କହିବା ପରେ, ଧନଞ୍ଜୟ ସହସ୍ରନେତ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ନ ଲୋଭାନ୍ନ ପୁନଃ କାମାନ୍ନ ଦେଵତ୍ଵଂ ପୁନଃ ସୁଖମ୍। ନ ଚ ସର୍ଵାମରୈଶ୍ଵର୍ଯଂ କାମଯେ ତ୍ରିଦଶାଧିପ
"ମୁଁ ଲୋଭ କିମ୍ବା ଆସା, ଦେବତ୍ୱ କିମ୍ବା ସୁଖ ପାଇଁ, କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ଶାସନ ପାଇଁ ଆଗ୍ରହ କରୁନାହିଁ, ତିନିଦିଗର ମାଲିକ।"
ଭ୍ରାତୄଂସ୍ତାନ୍ଵିପିନେ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଵୈରମପ୍ରତିଯାତ୍ଯ ଚ। ଅକୀର୍ତିଂ ସର୍ଵଲୋକେଷୁ ଗଚ୍ଛେଯଂ ଶାଶ୍ଵତୀଃ ସମାଃ
"ମୁଁ ଯଦି ଜଙ୍ଗଲରେ ମୋ ଭାଇମାନେକୁ ଛାଡି ଦେଇ, ଶତ୍ରୁତାକୁ ଫେରାଇ ଦେଇନାହିଁ, ତେବେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅପକୀର୍ତ୍ତିରେ ପଡ଼ିଯିବି।"
ଏଵମୁକ୍ତଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଵୃତ୍ରହା ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନମ୍। ସାନ୍ତ୍ଵଯଞ୍ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଯା ଵାଚା ସର୍ଵଲୋକନମସ୍କୃତଃ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ବୃତ୍ରାସୁରଙ୍କୁ ମାରିଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ପ୍ରଣାମ ପାଉଥିବା, ମୃଦୁ ଓ ସାନ୍ତ୍ୱନାଦାୟକ କଥାରେ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଯଦା ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି ଭୂତେଶଂ ତ୍ର୍ଯକ୍ଷଂ ଶୂଲଧରଂ ଶିଵମ୍। ତଦା ଦାତାଽସ୍ମି ତେ ତାତ ଦିଵ୍ଯାନ୍ଯସ୍ତ୍ରାଣି ସର୍ଵଶଃ
"ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଭୂତମାନଙ୍କ ନାଥ, ତିନି ଆଖିଅଛି, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଶିବଙ୍କୁ ଦେଖିବ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ତୁମକୁ ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଇଦେବି, ପୁତ୍ର।"
କ୍ରିଯତାଂ ଦର୍ଶନେ ଯତ୍ନୋ ଦେଵସ୍ଯ ପରମେଷ୍ଠିନଃ। ଦର୍ଶନାତ୍ତସ୍ଯ କୌନ୍ତେଯ ସଂସିଦ୍ଧଃ ସ୍ଵର୍ଗମେଷ୍ଯସି
"ସେଇ ପରମ ଦେବତାଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସ କର। ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ତୁମେ ସିଦ୍ଧି ଓ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇବ।"
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଫଲ୍ଗୁନଂ ଶକ୍ରୋ ଜଗାମାଦର୍ଶନଂ ପୁନଃ। ଅର୍ଜୁନୋପ୍ଯଥ ତତ୍ରୈଵ ତସ୍ଥୌ ଯୋଗସମନ୍ଵିତଃ
ଏପରି କହି ଫଳ୍ଗୁନଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଦୃଶ୍ୟାନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ। ତାପରେ ଅର୍ଜୁନ ସେଠାରେ ଯୋଗ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗି ରହିଲେ।
ଭଗଵଞ୍ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାସମି ପାର୍ଥସ୍ଯାକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମଣଃ। ଵିସ୍ତରେଣ କଥାମେତାଂ ଯଥାଽସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯୁପଲବ୍ଧଵାନ୍
"ଭଗବନ୍ତ, ମୁଁ ଏହି କଥାଟିକୁ ଖୁବ ଭଲଭାବରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ଯେଉଁଠି ଅକଳୁଷ୍ଟ କର୍ମ କରୁଥିବା ପାର୍ଥ କିପରି ଅସ୍ତ୍ର ଲାଭ କଲେ।"
କଥଂ ଚ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଦୀର୍ଘବାହୁର୍ଧନଂଜଯଃ। ଵନଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟସ୍ତେଜସ୍ଵୀ ନିର୍ମନୁଷ୍ଯମଭୀତଵତ୍
"ଏବଂ, ଲମ୍ବା ବାହୁ ଓ ତେଜସ୍ୱୀ ଧନଞ୍ଜୟ, ମନୁଷ୍ୟ ଶୂନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲକୁ କିପରି ଭୟ ଛାଡ଼ି ପ୍ରବେଶ କଲେ?"
କିଂଚାନେନ କୃତଂତତ୍ରଵସତା ବ୍ରହ୍ମଵିତ୍ତମ। କଥଂ ଚ ଭଗଵାନ୍ସ୍ଥାଣୁର୍ଦେଵରାଜଶ୍ଚ ତୋଷିତଃ
"ସେଠାରେ ସେ କ’ଣ କଲେ, ଓ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞ? ଏବଂ, କିପରି ଭଗବାନ୍ ସ୍ଥାଣୁ ଓ ଦେବରାଜ ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ?"
ଏତଦିଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଶ୍ରୋତୁଂ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାଦ୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ। ତ୍ଵଂ ହି ସର୍ଵଜ୍ଞ ଦିଵ୍ଯଂ ଚ ମାନୁଷଂ ଚୈଵ ଵେତ୍ଥ
"ମୁଁ ଏହି ସବୁ କଥା ତୁମ ପାଖରୁ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ। କାରଣ, ତୁମେ ଦେବ ଓ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ କଥା ଜାଣ।"