ଅଦ୍ଯ ଚେଯଂ ମହୀ କୃତ୍ସ୍ନା ଦୁର୍ଯାଧନଵଶାନୁଗା। ସଗ୍ରାମନଗରା ପାର୍ଥ ସସାଗରଵନାକରା ।। ଭଵାନେଵ ପ୍ରିଯୋଽସ୍ମାକଂ ତ୍ଵଯି ଭାରଃ ସମାହିତଃ
ଏବେ, ହେ ପାର୍ଥ, ସମସ୍ତ ଗ୍ରାମ, ନଗର, ସମୁଦ୍ର, ଅରଣ୍ୟ ଓ ପାହାଡ଼ ସହିତ ଏହି ପୃଥିବୀ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଅଛି। ଆମ ପାଇଁ କେବଳ ତୁମେ ପ୍ରିୟ, ଏହି ଭାର ତୁମ ଉପରେ ଅଛି।
ଅତ୍ର କୃତ୍ଯଂ ପ୍ରପଶ୍ଯାମି ପ୍ରାପ୍ତକାଲମରିଂଦମ। କୃଷ୍ଣଦ୍ଵୈପାଯନାତ୍ତାତ ଗୃହୀତୋପନିଷନ୍ମଯା
ଏଠାରେ ଏକ କାର୍ଯ୍ୟ ସମୟ ଆସିଛି ବୋଲି ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ହେ ଶତ୍ରୁଦମନ, କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନଙ୍କଠାରୁ ମୁଁ ଉପନିଷଦ ଗ୍ରହଣ କରିଛି।
ଗୃହୀତଯା ତଯା ସମ୍ଯଗ୍ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ପ୍ରକାଶତେ। ତେନ ତ୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ତାତ ସଂଯୁକ୍ତଃ ସୁସମାହିତଃ
ଏହାକୁ ଭଲଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିଲେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଦେଖାଯାଏ; ଏହା ଦ୍ୱାରା, ହେ ପ୍ରିୟ, ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ଓ ଏକାଗ୍ର ହେଉଛ।
ଦେଵତାନାଂ ଯଥାକାଲଂ ପ୍ରସାଦଂ ପ୍ରତିପାଲଯ। ତପସା ଯୋଜଯାତ୍ମାନମୁଗ୍ରେଣ ଭରତର୍ଷଭ
ଯଥାସମୟରେ ଦେବତାଙ୍କ କୃପା ଲାଗି ଚେଷ୍ଟା କର; ତୁମ ଆତ୍ମାକୁ କଠିନ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ କର, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଧନୁଷ୍ମାନ୍କଵଚୀ ଖଙ୍ଗୀ ମୁନିଃ ସାଧୁଵ୍ରତେ ସ୍ଥିତଃ। ନ କସ୍ଯଚିଦ୍ଦଦନ୍ମାର୍ଗଂ ଗଚ୍ଛ ତାତୋତ୍ତରାଂ ଦିଶମ୍
ଧନୁଷ, କବଚ ଓ ଖଡ଼ଗ ଧାରଣ କରି, ମୁନିଙ୍କ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ରୁହ; କାହାକୁ ମଧ୍ୟ ତୁମର ପଥ ଦିଅନି, ପ୍ରିୟ, ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଯାଅ।
ଇନଦ୍ରେ ହ୍ଯସ୍ତ୍ରାଣି ଦିଵ୍ଯାନି ସମସ୍ତାନି ଧନଂଜଯ। ଵୃତ୍ରାଦ୍ଭୀତୈର୍ବଲଂ ଦେଵୈସ୍ତଦା ଶକ୍ରେ ସମର୍ପିତମ୍
ହେ ଧନଞ୍ଜୟ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କଠାରୁ ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଦେବତାମାନେ ବୃତ୍ରର ଶକ୍ତିକୁ ଭୟ କରି ତାଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।
ତାନ୍ଯେକସ୍ଥାନି ସର୍ଵାଣି ତତସ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରତିପତ୍ସ୍ଯସେ। `ଅନେନ ବ୍ରହ୍ମଣା ତାତ ସର୍ଵଂ ସଂପ୍ରତିପଦ୍ଯତେ
ଏହି ସବୁକୁ ଏକଠି କରି, ପରେ ତୁମେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପାଇପାରିବ। ଏହି ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା, ପୁତ୍ର, ସମସ୍ତ କିଛି ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।
ଶକ୍ରମେଵ ପ୍ରପଦ୍ଯସ୍ଵ ସ ତେଽସ୍ତ୍ରାଣି ପ୍ରଦାସ୍ଯତି। ଦୀକ୍ଷିତୋଽଦ୍ଯୈଵ ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଦେଵଂ ପୁରଂଦରମ୍
ତୁମେ କେବଳ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶରଣକୁ ଯାଅ; ସେ ତୁମକୁ ଅସ୍ତ୍ର ଦେବେ। ଆଜି ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଦୀକ୍ଷିତ ହୋଇ, ଦେବତା ପୁରନ୍ଦରଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯାଅ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଧର୍ମରାଜସ୍ତମଧ୍ଯାପଯତ ପ୍ରଭୁଃ
ଏପରି କହି, ଧର୍ମରାଜ ତାଙ୍କୁ ଶିଖାଇଲେ।
ଦୀକ୍ଷିତଂ ଵିଧିନା ତେନ ଯତଵାକ୍କାଯମାନସମ୍। ଅନୁଜଜ୍ଞେ ତଦା ଵୀରଂ ଭ୍ରାତା ଭ୍ରାତରମଗ୍ରଜଃ
ବିଧିମାନ୍ୟ ଭାବେ ଦୀକ୍ଷିତ ହୋଇ, ମନ, ଶରୀର ଓ ଭାଷାକୁ ସଂଯମ କରି, ବଡ଼ ଭାଇ ସେହି ବୀରଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଦେଲେ।
ନିଦେଶାଦ୍ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ ଦ୍ରଷ୍ଟୁକାମଃ ପୁରଂଦରମ୍। ଧନୁର୍ଗାଣ୍ଡୀଵମାଦାଯ ତଥାଽକ୍ଷଯ୍ଯେ ମହେଷୁଧୀ
ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ପୁରନ୍ଦରଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ସେ ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁଷ ଓ ଅକ୍ଷୟ ତୁଣୀ ନେଲେ।
କଵଚୀ ସତଲତ୍ରାଣୋ ବଦ୍ଧଗୋଧାଙ୍ଗୁଲିତ୍ରଵାନ୍। ହତ୍ଵାଽଗ୍ନିଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ନିଷ୍କୈଃ ସ୍ଵସ୍ତିଵାଚ୍ଯ ମହ୍ଯଭୁଜ
କବଚ ପିନ୍ଧି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁରକ୍ଷିତ ହୋଇ, ଚମଡ଼ାର ବେଳ୍ଟ ପିନ୍ଧି, ଅଗ୍ନି ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦାନ କରି, ଆଶୀର୍ବାଦ ନେଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଧାରୀ ସେ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ପ୍ରାତିଷ୍ଠତ ମହାବାହୁଃ ପ୍ରଗୃହୀତଶରାସନଃ। ଵଧାଯ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଣାଂ ନିଃଶ୍ଵସ୍ଯୋର୍ଧ୍ଵମୁଦୈକ୍ଷତ
ମହାବାହୁ ଧନୁଷ ଧରି, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ପୁତ୍ରମାନେ ନାଶ ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କରି, ଦୀର୍ଘ ଶ୍ୱାସ ନେଇ ଉପରକୁ ଚାହିଲେ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତତ୍ରକୌନ୍ତେଯଂ ପ୍ରଗୃହୀତଶରାସନମ୍। ଅବ୍ରୁଵନ୍ବ୍ରହ୍ମଣାଃ ସିଦ୍ଧା ଭୂତାନ୍ଯନ୍ତର୍ହିତାନି ଚ
ସେଠାରେ ଗାଣ୍ଡୀବ ଧାରୀ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସିଦ୍ଧ, ଭୂତମାନେ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ଜୀବମାନେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
କ୍ଷିପ୍ରମାପ୍ନୁହି କୌନ୍ତେଯ ମନସା ଯଦ୍ଯଦିଚ୍ଛସି। ସଂସାଧଯସ୍ଵ କୌନ୍ତେଯ ଧ୍ରୁଵୋସ୍ତୁ ଵିଜଯସ୍ତଵ
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କର, ଶୀଘ୍ର ଲାଭ କର; ଏହା ସଫଳ କର, ଏବଂ ତୁମର ବିଜୟ ନିଶ୍ଚିତ ହେଉ।
ଅବ୍ରୁଵନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ପାର୍ଥମିତି କୃତ୍ଵା ଜଯାଶିଷଃ। `ସିଦ୍ଧଚାରଣସଙ୍ଘାଶ୍ଚ ଗନ୍ଧର୍ଵାଶ୍ଚ ତମବ୍ରୁଵନ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ବିଜୟ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ କହିଲେ; ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସ୍ଵସ୍ତିଵ୍ରତମୁପାଧତ୍ସ୍ଵ ସଙ୍କଲ୍ପସ୍ତଵ ସିଦ୍ଧ୍ଯତାମ୍। ମନୋରଥାଶ୍ଚ ତେ ସର୍ଵେ ସମୃଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତାଂ ମହାରଥ
ଶୁଭ ନିୟମ ଗ୍ରହଣ କର; ତୁମ ନିଶ୍ଚୟ ସଫଳ ହେଉ; ତୁମ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଉ, ମହାରଥୀ।
ଏଵମୁକ୍ତୋଽଭିଵାଦ୍ଯୈତାନ୍ବଦ୍ଧାଞ୍ଜଲିପୁଟସ୍ତଥା। ତପୋଯୋଗମନାଃ ପାର୍ଥଃ ପୁରୋହିତମଵନ୍ଦତ
ଏପରି ଶୁଣି, ସେ ହାତ ଜୋଡି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ; ପାର୍ଥ, ତପସ୍ୟା ଓ ଯୋଗରେ ମନ ଲଗାଇ, ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ମାନ୍ୟ କଲେ।
ତତଃ ପ୍ରୀତମନା ଜିଷ୍ଣୁସ୍ତାଵୁଭାଵଭ୍ଯଵନ୍ଦତ। ସହୋଦରାଵତିରଥୌ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଵୃକୋଦରୌ
ତାପରେ, ଖୁସି ମନେ ଜିଷ୍ଣୁ ଦୁଇ ଭାଇ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଓ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ତଂ କ୍ଲାନ୍ତମନସୌ ପୂର୍ଣମଭିଗମ୍ଯ ମହାରଥୌ। ଯମୌ ଗାଣ୍ଡୀଵଧନ୍ଵାନମଭ୍ଯଵାଦଯତାମୁଭୌ
ଯମର ଦୁଇ ମହାରଥୀ ପୁତ୍ର, କ୍ଲାନ୍ତ ମନ ଥିବା, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗାଣ୍ଡୀବଧାରୀଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଆସି ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ଅଭିଵାଦ୍ଯ ତୁ ତୌ ଵୀରାଵୂଚତୁଃ ପାକଶାସନିମ୍। ଅଵାପ୍ତଵ୍ଯାନି ସର୍ଵାଣି ଦିଵ୍ଯାନ୍ଯସ୍ତ୍ରାଣି ଵାସଵାତ୍। ଅସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯାପ୍ନୁହି କୌନ୍ତେଯ ମନସା ଯଦ୍ଯଦିଚ୍ଛସି
ସେ ଦୁଇ ବୀରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ସେମାନେ ବଜ୍ରଧାରୀଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ବାସବଙ୍କଠାରୁ ପାଇଯିବ; କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଇଚ୍ଛା, ସେଠାରୁ ଅସ୍ତ୍ର ଲାଭ କର।'
ଗିରୋ ହ୍ଯଶିଥିଲାଃ ସର୍ଵା ନିର୍ଦୋଷାଃ ସଂମତାଃ ସତାମ୍। ତ୍ଵମେକଃ ପାଣ୍ଡଵେଷ୍ଵଦ୍ଯ ସଂପ୍ରାପ୍ତୋସି ଧନଞ୍ଜଯ
ତୁମର ସମସ୍ତ କଥା ଦୃଢ଼, ଦୋଷରହିତ ଓ ସଦ୍ଜନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱୀକୃତ; ଆଜି ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଧନଞ୍ଜୟ, କେବଳ ତୁମେ ଏହି ସଫଳତା ଲାଭ କରିଛ।
ନ ଚାଧର୍ମଵିଦଂ ଦେଵା ନାସିଦ୍ଧଂ ନାତପସ୍ଵିନମ୍। ଦ୍ରଷ୍ଟୁମିଚ୍ଛନ୍ତି କୌନ୍ତେଯ ଚଲଚିତ୍ତଂ ଶଠଂ ନ ଚ
ଧର୍ମ ଅଜ୍ଞାନୀ, ଅସଫଳ, ତପସ୍ୟା ନଥିବା, ଚଞ୍ଚଳ ମନ ବା ଚତୁର ଲୋକଙ୍କୁ ଦେବତାମାନେ ଦେଖିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର।
ରୋରୂଯମାଣଃ କଟୁକମୀର୍ଷ୍ଯକଃ କଟୁକାକ୍ଷରଃ। ଶଠକଃ ଶ୍ଲାଘକଃ କ୍ଷେପ୍ତା ହନ୍ତା ଚ ଵିଚିକିତ୍ସିତା
ଯିଏ କଠୋର ଭାବେ ଚିତ୍କାର କରେ, ଇର୍ଷ୍ୟା କରେ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ କଥା କହେ, ଚତୁର, ଆତ୍ମପ୍ରଶଂସା କରେ, ଅପବାଦ କରେ, ହତ୍ୟା କରେ ଓ ସନ୍ଦେହ କରେ।
ଵିଶ୍ଵସ୍ ହନ୍ତା ମାଯାଵୀ କ୍ରୋଧନୋଽନୃତଭାଷିତା। ଅତ୍ଯାଶୀ ନାସ୍ତିକୋଽଦାତା ମିତ୍ରଧ୍ରୁକ୍ସର୍ଵଶଙ୍କିତଃ
ଯିଏ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଭରସା ଭଙ୍ଗ କରେ, ଚତୁର ଚାଳାକ, କ୍ରୋଧୀ, ମିଥ୍ୟା କଥା କହେ, ଅତି ଲୋଭୀ, ଧର୍ମରେ ଅନାସ୍ଥା ରଖେ, ଦାନ କରିବାରେ କଞ୍ଜୁସ, ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ଧୋକା ଦିଏ, ସବୁ ଉପରେ ସନ୍ଦେହ କରେ—
ଆକ୍ରୋଷ୍ଟା ଚାତିମାନୀ ଚ ରୌଦ୍ରୋ ଲୁବ୍ଧୋଽଥ ଲୋଲୁପଃ। ସ୍ତେନଶ୍ଚ ମଦ୍ଯପଶ୍ଚୈଵ ଭ୍ରୂଣହା ଗୁରୁତଲ୍ପଗଃ
ଯିଏ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଗାଳି ଦିଏ, ଅତି ଅଭିମାନୀ, କ୍ରୁର, ଲୋଭୀ ଓ ଅତି ଆସକ୍ତ, ଚୋର, ମଦପାନ କରେ, ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁକୁ ହତ୍ୟା କରେ, ଗୁରୁଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ସହ ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ—
ସଂଭାଵିତାତ୍ମା ଚାତ୍ଯର୍ଥଂ ନୃଶଂସଃ ପୁରୁଷଶ୍ଚ ଯଃ। ନୈତେ ଲୋକାନାପ୍ନୁଵନ୍ତି ନିର୍ଲୋକାସ୍ତେ ଧନଞ୍ଜଯ
ଯିଏ ଅତ୍ୟଧିକ ଅଭିମାନୀ ଓ ନିଷ୍ଠୁର, ଏମିତି ଲୋକମାନେ, ହେ ଧନଞ୍ଜୟ, କେବେ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ ନାହିଁ; ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଲୋକରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଆନୃଶଂସ୍ଯମନୁକ୍ରୋଶଃ ସତ୍ଯଂ କରୁଣଵେଦିତା। ଦମଃ ସ୍ଥିତିର୍ଧୃତିର୍ଧର୍ମଃ କ୍ଷମା କୃତ୍ଯମନୁତ୍ତମମ୍
ଦୟା, ସହାନୁଭୂତି, ସତ୍ୟବାଦିତା, ଅନ୍ୟଙ୍କ ଦୁଃଖ ଉପରେ ସମ୍ବେଦନଶୀଳତା, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା, ଦୃଢତା, ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ଧର୍ମପାଳନ, କ୍ଷମା, ଓ ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ—
ଦଯା ଶମଶ୍ଚ ଧର୍ମଶ୍ଚ ଗୁରୁପୂଜା କୃତଜ୍ଞତା। ମୈତ୍ରତା ଦ୍ଵିଜଭକ୍ତିଶ୍ଚ ଵସନ୍ତି ତ୍ଵଯି ଫଲ୍ଗୁନ। ଵ୍ଯପେକ୍ଷା ସର୍ଵଭୂତେଷୁ କୃପା ଦାନଂ ମତିଃ ସ୍ମୃତିଃ
ଦୟା, ଶାନ୍ତି, ଧର୍ମ, ବଡ଼ମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ, କୃତଜ୍ଞତା, ବନ୍ଧୁତ୍ୱ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଭକ୍ତି—ଏସବୁ ତୁମରେ ବସିଛି, ହେ ଫଳ୍ଗୁନ; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ସମଦୃଷ୍ଟି, କୃପା, ଦାନ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ସ୍ମୃତି ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ତସ୍ମାତ୍କୌରଵ୍ଯ ଶକ୍ରେଣ ସମେଷ୍ଯସି ଧନଞ୍ଜଯ। ତ୍ଵାଦୃଶେନ ହି ଦେଵାନାଂ ଶ୍ଲାଘନୀଯଃ ସମାଗମଃ
ତେଣୁ, ହେ କୌରବ, ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ମିଳିବ; ଏହିପରି ଏକ ଉତ୍ତମ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସହିତ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ମିଳିବାକୁ ଗର୍ବ କରନ୍ତି।