ତତଃ କାମ୍ଯକମାସାଦ୍ଯ ପୁନସ୍ତେ ଭରତର୍ଷଭ। ନ୍ଯଵିଶନ୍ତ ମହାତ୍ମାନଃ ସାମାନ୍ଯାଃ ସପଦାନୁଗାଃ
ତାପରେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନେ କାମ୍ୟକ ଅରଣ୍ୟକୁ ପହଞ୍ଚି, ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ ସହିତ ପୁନିଥରେ ସେଠାରେ ବସିଗଲେ।
ତତ୍ରତେ ନ୍ଯଵସନ୍ରାଜନ୍କଂଚିତ୍କାଲଂ ମନସ୍ଵିନଃ। ଧନୁର୍ଵେଦପରା ଵୀରା ଗୃଣାନା ଵେଦମୁତ୍ତମମ୍
ସେଠାରେ, ଉଚ୍ଚଚିନ୍ତା ଓ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ନିପୁଣ ସେ ନାୟକମାନେ, କିଛି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହି, ଉତ୍ତମ ବେଦ ପାଠ କରୁଥିଲେ।
ଚରନ୍ତୋ ମୃଗଯାଂ ନିତ୍ଯଂ ଶୁଦ୍ଧୈର୍ବାଣୈର୍ମୃଗାର୍ଥିନଃ। ପିତୃଦୈଵତଵିପ୍ରେଭ୍ଯୋ ନିର୍ଵପନ୍ତୋ ଯଥାଵିଧି
ସେମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ଶୁଦ୍ଧ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଶିକାର କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପିତୃ, ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଉଚିତ ଅଂଶ ଦାନ କରୁଥିଲେ।
କସ୍ଯଚିତ୍ତ୍ଵଥ କାଲସ୍ଯ ଧର୍ମରାଜୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ସଂସ୍ମୃତ୍ଯ ମୁନିସଂଦେଶମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
କିଛି ସମୟ ପରେ, ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମୁନିଙ୍କ ଉପଦେଶକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଵିଵିକ୍ତେ ଵିଦିତପ୍ରଜ୍ଞମର୍ଜୁନଂ ପୁରୁଷର୍ଷଭ। ସାନ୍ତ୍ଵପୂର୍ଵଂ ସ୍ମିତଂ କୃତ୍ଵାପାଣିନା ପରିସଂସ୍ପୃଶନ୍
ନିର୍ଜନ ସ୍ଥାନରେ, ଜଣାଶୁଣା ବୁଦ୍ଧିମାନ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ, ମୃଦୁ ହସି, ହାତ ଦେଇ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ସେ ମୃଦୁ ଭାବରେ କଥା କହିଲେ।
ସ ମୁହୂର୍ତମିଵ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଵନଵାସମରିଂଦମଃ। ଧନଂଜଯଂଧର୍ମରାଜୋ ରହସୀଦମୁଵାଚ ହ
ସେ କିଛି ଖଣ୍ଡ ଅରଣ୍ୟବାସ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରି, ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରିଥିବା ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଗୁପ୍ତରେ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଭୀଷ୍ମେ ଦ୍ରୋଣେ କୃପେ କର୍ଣେ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରେ ଚ ଭାରତ। ଧନୁର୍ଵେଦଶ୍ଚତୁଷ୍ପାଦ ଏତେଷ୍ଵଦ୍ଯ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ
ହେ ଭାରତ, ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, କୃପ, କର୍ଣ୍ଣ ଓ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରଙ୍କ ଠାରେ ଏବେ ଚାରି ପ୍ରକାର ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟା ଅବସ୍ଥିତ।
ଦୈଵଂ ବ୍ରାହ୍ମଂ ଚାସୁରଂ ଚ ସପ୍ରଯୋଗଚିକିତ୍ସିତମ୍। ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରାଣାଂ ପ୍ରଯୋଗଂ ଚ ଅଭିଜାନନ୍ତି କୃତ୍ସ୍ନଶଃ
ସେମାନେ ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଦାନବୀୟ ଅସ୍ତ୍ର, ତାହାର ବ୍ୟବହାର ଓ ନିବାରଣ, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ରର ବ୍ୟବହାର ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି।
ତେ ସର୍ଵେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ପୁତ୍ରେଣ ପରିସାନ୍ତ୍ଵିତାଃ। ସଂଵିଭକ୍ତାଶ୍ଚ ତୁଷ୍ଟାଶ୍ଚ ଗୁରୁଵତ୍ତେଷୁ ଵର୍ତତେ। ସର୍ଵଯୋଧେଷୁ ଚୈଵାସ୍ଯ ସଦା ପ୍ରୀତିରନୁତ୍ତମା
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ପୁତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ, ଗୁରୁମାନେ ପରି ସମ୍ମାନିତ, ସେ ସମସ୍ତ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ସ୍ନେହ ଦେଖାନ୍ତି।
ଆଚାର୍ଯା ମାନିତାସ୍ତୁଷ୍ଟାଃ ଶାନ୍ତିଂ ଵ୍ଯଵହରନ୍ନ୍ଯୁତ। ଶକ୍ତିଂ ନ ହାପଯିଷ୍ଯନ୍ତି ତେ କାଲେ ପ୍ରତିପୂଜିତାଃ
ଗୁରୁମାନେ ସମ୍ମାନିତ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି; ସମୟରେ ଉଚିତ ସମ୍ମାନ ମିଳିଲେ ସେମାନେ ନିଜ ଶକ୍ତି ରୋକିବେ ନାହିଁ।
ଅଦ୍ଯ ଚେଯଂ ମହୀ କୃତ୍ସ୍ନା ଦୁର୍ଯାଧନଵଶାନୁଗା। ସଗ୍ରାମନଗରା ପାର୍ଥ ସସାଗରଵନାକରା ।। ଭଵାନେଵ ପ୍ରିଯୋଽସ୍ମାକଂ ତ୍ଵଯି ଭାରଃ ସମାହିତଃ
ଏବେ, ହେ ପାର୍ଥ, ସମସ୍ତ ଗ୍ରାମ, ନଗର, ସମୁଦ୍ର, ଅରଣ୍ୟ ଓ ପାହାଡ଼ ସହିତ ଏହି ପୃଥିବୀ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଅଛି। ଆମ ପାଇଁ କେବଳ ତୁମେ ପ୍ରିୟ, ଏହି ଭାର ତୁମ ଉପରେ ଅଛି।
ଅତ୍ର କୃତ୍ଯଂ ପ୍ରପଶ୍ଯାମି ପ୍ରାପ୍ତକାଲମରିଂଦମ। କୃଷ୍ଣଦ୍ଵୈପାଯନାତ୍ତାତ ଗୃହୀତୋପନିଷନ୍ମଯା
ଏଠାରେ ଏକ କାର୍ଯ୍ୟ ସମୟ ଆସିଛି ବୋଲି ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ହେ ଶତ୍ରୁଦମନ, କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନଙ୍କଠାରୁ ମୁଁ ଉପନିଷଦ ଗ୍ରହଣ କରିଛି।
ଗୃହୀତଯା ତଯା ସମ୍ଯଗ୍ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ପ୍ରକାଶତେ। ତେନ ତ୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ତାତ ସଂଯୁକ୍ତଃ ସୁସମାହିତଃ
ଏହାକୁ ଭଲଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିଲେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଦେଖାଯାଏ; ଏହା ଦ୍ୱାରା, ହେ ପ୍ରିୟ, ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ଓ ଏକାଗ୍ର ହେଉଛ।
ଦେଵତାନାଂ ଯଥାକାଲଂ ପ୍ରସାଦଂ ପ୍ରତିପାଲଯ। ତପସା ଯୋଜଯାତ୍ମାନମୁଗ୍ରେଣ ଭରତର୍ଷଭ
ଯଥାସମୟରେ ଦେବତାଙ୍କ କୃପା ଲାଗି ଚେଷ୍ଟା କର; ତୁମ ଆତ୍ମାକୁ କଠିନ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ କର, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଧନୁଷ୍ମାନ୍କଵଚୀ ଖଙ୍ଗୀ ମୁନିଃ ସାଧୁଵ୍ରତେ ସ୍ଥିତଃ। ନ କସ୍ଯଚିଦ୍ଦଦନ୍ମାର୍ଗଂ ଗଚ୍ଛ ତାତୋତ୍ତରାଂ ଦିଶମ୍
ଧନୁଷ, କବଚ ଓ ଖଡ଼ଗ ଧାରଣ କରି, ମୁନିଙ୍କ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ରୁହ; କାହାକୁ ମଧ୍ୟ ତୁମର ପଥ ଦିଅନି, ପ୍ରିୟ, ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଯାଅ।
ଇନଦ୍ରେ ହ୍ଯସ୍ତ୍ରାଣି ଦିଵ୍ଯାନି ସମସ୍ତାନି ଧନଂଜଯ। ଵୃତ୍ରାଦ୍ଭୀତୈର୍ବଲଂ ଦେଵୈସ୍ତଦା ଶକ୍ରେ ସମର୍ପିତମ୍
ହେ ଧନଞ୍ଜୟ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କଠାରୁ ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଦେବତାମାନେ ବୃତ୍ରର ଶକ୍ତିକୁ ଭୟ କରି ତାଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।
ତାନ୍ଯେକସ୍ଥାନି ସର୍ଵାଣି ତତସ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରତିପତ୍ସ୍ଯସେ। `ଅନେନ ବ୍ରହ୍ମଣା ତାତ ସର୍ଵଂ ସଂପ୍ରତିପଦ୍ଯତେ
ଏହି ସବୁକୁ ଏକଠି କରି, ପରେ ତୁମେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପାଇପାରିବ। ଏହି ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା, ପୁତ୍ର, ସମସ୍ତ କିଛି ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।
ଶକ୍ରମେଵ ପ୍ରପଦ୍ଯସ୍ଵ ସ ତେଽସ୍ତ୍ରାଣି ପ୍ରଦାସ୍ଯତି। ଦୀକ୍ଷିତୋଽଦ୍ଯୈଵ ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଦେଵଂ ପୁରଂଦରମ୍
ତୁମେ କେବଳ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶରଣକୁ ଯାଅ; ସେ ତୁମକୁ ଅସ୍ତ୍ର ଦେବେ। ଆଜି ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଦୀକ୍ଷିତ ହୋଇ, ଦେବତା ପୁରନ୍ଦରଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯାଅ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଧର୍ମରାଜସ୍ତମଧ୍ଯାପଯତ ପ୍ରଭୁଃ
ଏପରି କହି, ଧର୍ମରାଜ ତାଙ୍କୁ ଶିଖାଇଲେ।
ଦୀକ୍ଷିତଂ ଵିଧିନା ତେନ ଯତଵାକ୍କାଯମାନସମ୍। ଅନୁଜଜ୍ଞେ ତଦା ଵୀରଂ ଭ୍ରାତା ଭ୍ରାତରମଗ୍ରଜଃ
ବିଧିମାନ୍ୟ ଭାବେ ଦୀକ୍ଷିତ ହୋଇ, ମନ, ଶରୀର ଓ ଭାଷାକୁ ସଂଯମ କରି, ବଡ଼ ଭାଇ ସେହି ବୀରଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଦେଲେ।
ନିଦେଶାଦ୍ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ ଦ୍ରଷ୍ଟୁକାମଃ ପୁରଂଦରମ୍। ଧନୁର୍ଗାଣ୍ଡୀଵମାଦାଯ ତଥାଽକ୍ଷଯ୍ଯେ ମହେଷୁଧୀ
ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ପୁରନ୍ଦରଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ସେ ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁଷ ଓ ଅକ୍ଷୟ ତୁଣୀ ନେଲେ।
କଵଚୀ ସତଲତ୍ରାଣୋ ବଦ୍ଧଗୋଧାଙ୍ଗୁଲିତ୍ରଵାନ୍। ହତ୍ଵାଽଗ୍ନିଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ନିଷ୍କୈଃ ସ୍ଵସ୍ତିଵାଚ୍ଯ ମହ୍ଯଭୁଜ
କବଚ ପିନ୍ଧି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁରକ୍ଷିତ ହୋଇ, ଚମଡ଼ାର ବେଳ୍ଟ ପିନ୍ଧି, ଅଗ୍ନି ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦାନ କରି, ଆଶୀର୍ବାଦ ନେଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଧାରୀ ସେ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ପ୍ରାତିଷ୍ଠତ ମହାବାହୁଃ ପ୍ରଗୃହୀତଶରାସନଃ। ଵଧାଯ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଣାଂ ନିଃଶ୍ଵସ୍ଯୋର୍ଧ୍ଵମୁଦୈକ୍ଷତ
ମହାବାହୁ ଧନୁଷ ଧରି, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ପୁତ୍ରମାନେ ନାଶ ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କରି, ଦୀର୍ଘ ଶ୍ୱାସ ନେଇ ଉପରକୁ ଚାହିଲେ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତତ୍ରକୌନ୍ତେଯଂ ପ୍ରଗୃହୀତଶରାସନମ୍। ଅବ୍ରୁଵନ୍ବ୍ରହ୍ମଣାଃ ସିଦ୍ଧା ଭୂତାନ୍ଯନ୍ତର୍ହିତାନି ଚ
ସେଠାରେ ଗାଣ୍ଡୀବ ଧାରୀ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସିଦ୍ଧ, ଭୂତମାନେ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ଜୀବମାନେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
କ୍ଷିପ୍ରମାପ୍ନୁହି କୌନ୍ତେଯ ମନସା ଯଦ୍ଯଦିଚ୍ଛସି। ସଂସାଧଯସ୍ଵ କୌନ୍ତେଯ ଧ୍ରୁଵୋସ୍ତୁ ଵିଜଯସ୍ତଵ
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କର, ଶୀଘ୍ର ଲାଭ କର; ଏହା ସଫଳ କର, ଏବଂ ତୁମର ବିଜୟ ନିଶ୍ଚିତ ହେଉ।
ଅବ୍ରୁଵନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ପାର୍ଥମିତି କୃତ୍ଵା ଜଯାଶିଷଃ। `ସିଦ୍ଧଚାରଣସଙ୍ଘାଶ୍ଚ ଗନ୍ଧର୍ଵାଶ୍ଚ ତମବ୍ରୁଵନ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ବିଜୟ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ କହିଲେ; ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସ୍ଵସ୍ତିଵ୍ରତମୁପାଧତ୍ସ୍ଵ ସଙ୍କଲ୍ପସ୍ତଵ ସିଦ୍ଧ୍ଯତାମ୍। ମନୋରଥାଶ୍ଚ ତେ ସର୍ଵେ ସମୃଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତାଂ ମହାରଥ
ଶୁଭ ନିୟମ ଗ୍ରହଣ କର; ତୁମ ନିଶ୍ଚୟ ସଫଳ ହେଉ; ତୁମ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଉ, ମହାରଥୀ।
ଏଵମୁକ୍ତୋଽଭିଵାଦ୍ଯୈତାନ୍ବଦ୍ଧାଞ୍ଜଲିପୁଟସ୍ତଥା। ତପୋଯୋଗମନାଃ ପାର୍ଥଃ ପୁରୋହିତମଵନ୍ଦତ
ଏପରି ଶୁଣି, ସେ ହାତ ଜୋଡି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ; ପାର୍ଥ, ତପସ୍ୟା ଓ ଯୋଗରେ ମନ ଲଗାଇ, ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ମାନ୍ୟ କଲେ।
ତତଃ ପ୍ରୀତମନା ଜିଷ୍ଣୁସ୍ତାଵୁଭାଵଭ୍ଯଵନ୍ଦତ। ସହୋଦରାଵତିରଥୌ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଵୃକୋଦରୌ
ତାପରେ, ଖୁସି ମନେ ଜିଷ୍ଣୁ ଦୁଇ ଭାଇ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଓ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ତଂ କ୍ଲାନ୍ତମନସୌ ପୂର୍ଣମଭିଗମ୍ଯ ମହାରଥୌ। ଯମୌ ଗାଣ୍ଡୀଵଧନ୍ଵାନମଭ୍ଯଵାଦଯତାମୁଭୌ
ଯମର ଦୁଇ ମହାରଥୀ ପୁତ୍ର, କ୍ଲାନ୍ତ ମନ ଥିବା, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗାଣ୍ଡୀବଧାରୀଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଆସି ପ୍ରଣାମ କଲେ।