ସୋଽଭିଗମ୍ଯ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ପାଣ୍ଡଵୈଃ ପ୍ରତିପୂଜିତଃ। ଯୁଧିଷ୍ଠିରମିଦଂ ଵାକ୍ଯମୁଵାଚ ଵଦତାଂଵରଃ
ସେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କ ଠାରେ ଆସି, ସମ୍ମାନ ପାଇଲେ । ତାପରେ, ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା, ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମହାବାହୋ ଵେଦ୍ମି ତେ ହୃଦଯସ୍ଥିତମ୍। ମନୀଷଯା ତତ କ୍ଷିପ୍ରମାଗତୋସ୍ମି ନରର୍ଷଭ
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ତୁମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁଧାରୀ, ମୁଁ ତୁମ ହୃଦୟର ଭିତରେ କ'ଣ ଅଛି ଜାଣେ । ମୋ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଏହା ବୁଝି, ମୁଁ ତୁମ ପାଖକୁ ତୁରନ୍ତ ଆସିଛି, ହେ ମହାନ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ।
ଭୀଷ୍ମାଦ୍ଦ୍ରୋଣାତ୍କୃପାତ୍କର୍ଣାଦ୍ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରାଚ୍ଚ ଭାରତ। ଦୁର୍ଯୋଧନାନ୍ନୃପସୁତାତ୍ତଥା ଦୁଃଶାସନାଦପି
ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, କୃପ, କର୍ଣ୍ଣ, ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ଦୁଃଶାସନ — ଏମାନଙ୍କୁ ନେଇ, ହେ ଭାରତବଂଶୀ, —
ତ୍ତେ ଭଯମମିତ୍ରଘ୍ନ ହୃଦି ସଂପରିଵର୍ତତେ। ତତ୍ତେଽହଂ ନାଶଯିଷ୍ଯାମି ଵିଧିଦୃଷ୍ଟେନ ହେତୁନା
ହେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ଏମାନଙ୍କୁ ନେଇ ତୁମ ହୃଦୟରେ ଭୟ ଘୁରିଘୁରି ଘୁଞ୍ଚୁଛି । ଏହି ଭୟକୁ ମୁଁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଉପାୟରେ ଦୂର କରିଦେବି ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଧୃତିମାସ୍ଥାଯ କର୍ମଣା ପ୍ରତିପାଦଯ। ପ୍ରତିପାଦ୍ଯ ତୁ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ତତଃ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଜ୍ଵରଂ ଜହି
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଆତ୍ମବଳ ଧର, ଏବଂ ଯେପରି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ମିଳିଛି, ସେପରି କାମ କର । କାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ହେ ରାଜା, ତୁମ ଚିନ୍ତା ଦୂର କର ।
ତତ ଏକାନ୍ତମାନାଯ୍ଯ ପାରାଶର୍ଯୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍। ଅବ୍ରଵୀଦୁପପନ୍ନାର୍ଥମିଦଂ ଵାକ୍ଯଵିଶାରଦଃ
ତାପରେ, ପାରାଶରଙ୍କ ପୁଅ, ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଏକାନ୍ତକୁ ନେଇ, ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଅର୍ଥ ଥିବା କଥା କହିଲେ, କଥାରେ ପାରଙ୍ଗତ ।
ଶ୍ରେଯସସ୍ତେଽପରଃ କାଲଃ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଭରତସତ୍ତମ। ଯେନାଭିଭଵିତା ଶତ୍ରୂନ୍ରଣେ ପାର୍ଥୋ ଧନୁର୍ଧରଃ
ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ଭଲ ପାଇଁ ଏକ ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟ ଆସିଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଧନୁର୍ଧର ପାର୍ଥ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ଜିତିପାରିବେ ।
ଗୃହାଣେମାଂ ମଯା ପ୍ରୋକ୍ତାଂ ସିଦ୍ଧିଂ ମୂର୍ତିମର୍ତାମିଵ। ଵିଦ୍ଯାଂ ପ୍ରତିସ୍ମୃତିଂ ନାମ ପ୍ରପନ୍ନାଯ ବ୍ରଵୀମି ତେ
ମୁଁ ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନ କହିଛି, ତାକୁ ସଫଳତା ରୂପେ ଗ୍ରହଣ କର । ଏହି ଜ୍ଞାନ, 'ପ୍ରତିସ୍ମୃତି' ନାମକ ବିଦ୍ୟା, ଶରଣ ନେଇଥିବା ତୁମକୁ ମୁଁ ଦେଉଛି ।
ଯାମଵାପ୍ଯମହାବାହୁରର୍ଜୁନଃ ସାଧଯିଷ୍ଯତି। ଅସ୍ତ୍ରହେତୋର୍ମହେନ୍ଦ୍ରଂ ଚ ରୁଦ୍ରଂ ଚୈଵାଭିଗଚ୍ଛତୁ
ଏହି ବିଦ୍ୟା ପାଇଲେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅର୍ଜୁନ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧନ କରିପାରିବେ । ଅସ୍ତ୍ର ପାଇଁ ସେ ମହେନ୍ଦ୍ର ଓ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁ ।
ଵରୁଣଂ ଚ କୁବେରଂ ଚ ଧର୍ମରାଜଂ ଚ ପାଣ୍ଡଵ। ଶକ୍ତୋ ହ୍ଯେଷ ସୁରାନ୍ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ତପସା ଵିକ୍ରମେଣ ଚ
ସେ ବରୁଣ, କୁବେର ଓ ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଧ୍ୟାନ କରୁ, ହେ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ । ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଓ ପ୍ରଭାବରେ ସେ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବେ ।
ଋଷିରେଷ ମେହାତେଜା ନାରାଯଣସହାଯଵାନ୍। ପୁରାଣଃ ଶାସ୍ଵତୋ ଦେଵସ୍ତ୍ଵଜେଯୋ ଜିଷ୍ଣୁରଚ୍ଯୁତଃ
ଏହି ମହାତ୍ମା ଅତିଶୟ ତେଜସ୍ୱୀ ଋଷି, ନାରାୟଣଙ୍କ ସହଚର । ସେ ପୁରାତନ, ଚିରଞ୍ଜୀବୀ, ଦେବତା, ଅଜୟ, ବିଜୟୀ ଓ ଅଚଳ ।
ଅସ୍ତ୍ରାଣୀନଦ୍ରାଚ୍ଚ ରୁଦ୍ରାଚ୍ଚ ଲୋକପାଲେଭ୍ଯ ଏଵ ଚ। ସମାଦାଯ ମହାବାହୁର୍ମହତ୍କର୍ମ କରିଷ୍ଯତି
ଇନ୍ଦ୍ର, ରୁଦ୍ର ଓ ଲୋକପାଳମାନେଙ୍କଠାରୁ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ, ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁଧାରୀ ବଡ଼ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ ।
ଵନାଦସ୍ମାଚ୍ଚ କୌନ୍ତେଯ ଵନମନ୍ଯଦ୍ଵିଚିନ୍ତ୍ଯତାମ୍। ନିଵାସାର୍ଥାଯ ଯଦ୍ଯୁକ୍ତଂ ଭଵେଦ୍ଵଃ ପୃଥିଵୀପତେ
ହେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ଏହି ଅରଣ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଅରଣ୍ୟ ବିଚାର କର, ଯଦି ତୁମେ ଓ ତୁମ ସହଯାତୀମାନେ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ହୁଏ, ହେ ପୃଥିବୀପତି ।
ଏକତ୍ରଚିରଵାସୋ ହି ନ ପ୍ରୀତିଜନନୋ ଭଵେତ୍। ତାପସାନାଂ ଚ ଶାନ୍ତାନାଂ ଭଵେଦୁଦ୍ଵେଗକାରକଃ
ଏକ ଜାଗାରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିବା ଆନନ୍ଦ ଦେଉନାହିଁ, ଏହା ଶାନ୍ତ ତାପସମାନେଙ୍କୁ ଅସୁବିଧା ଦେଇପାରେ ।
ମୃଗାଣାମୁପରୋଧଶ୍ଚ ଵୀରୁଦୋଷଧିସଂକ୍ଷଯଃ। ବିଭର୍ଷି ଚ ବହୂନ୍ଵିପ୍ରାନ୍ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗପାରଗାନ୍
ଏହା ଜନ୍ତୁମାନେଙ୍କୁ ବାଧା ଦେଉଛି, ଔଷଧି ଓ ଗଛପାତାର ନାଶ କରୁଛି । ତୁମେ ବହୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ, ଯେଉଁମାନେ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ, ରଖିଛ ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରପନ୍ନାଯ ଶୁଚଯେ ଭଗଵାନ୍ପ୍ରଭୁଃ। ପ୍ରୋଵାଚ ଯୋଗତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞୋ ଯୋଗଵିଦ୍ଯାମନୁତ୍ତମାମ୍
ଏଭଳି ଶରଣ ନେଇଥିବା ଶୁଚି ହୃଦୟ ଥିବା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ, ଭଗବାନ ଯୋଗତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନୀ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଯୋଗବିଦ୍ୟା ଶିଖାଇଲେ ।
ଧର୍ମରାଜାଯ ଧୀମାନ୍ସ ଵ୍ଯାସଃ ସତ୍ଯଵତୀସୁତଃ। ଅନୁଜ୍ଞାଯ ଚ କୌନ୍ତେଯଂ ତତ୍ରୈଵାନ୍ତରଧୀଯତ
ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ବ୍ୟାସ, ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ପୁଅ, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଦେଇ, ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ତୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ତଦ୍ବ୍ରହ୍ମ ମନସା ଯତଃ। ଧାରଯାମାସ ମେଧାଵୀ କାଲେକାଲେ ସଦାଽଭ୍ଯସନ୍
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଆତ୍ମସଂଯମୀ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ସେଇ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନକୁ ମନରେ ଧାରଣ କଲେ, ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଥିବାରୁ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ସେଉଠି ଅଭ୍ୟାସ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ ।
ସ ଵ୍ଯାସଵାକ୍ଯମୁଦିତୋ ଵନାଦ୍ଦ୍ଵୈତଵନାତ୍ତତଃ। ଯଯୌ ସରସ୍ଵତୀକୂଲେ କାମ୍ଯକଂ ନାମ କାନନମ୍
ଏହାପରେ ବ୍ୟାସଙ୍କର ଉପଦେଶରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ସେ ଦ୍ୱୈତବନ ଛାଡ଼ି ସରସ୍ବତୀ ନଦୀ କୂଳରେ ଥିବା କାମ୍ୟକ ନାମକ ଅରଣ୍ୟକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତମନ୍ଵଯୁର୍ମହାରାଜ ଶିକ୍ଷାକ୍ଷରଵିଶାରଦାଃ। ବ୍ରାହ୍ମଣାସ୍ତପସା ଯୁକ୍ତା ଦେଵେନ୍ଦ୍ରମୃଷଯୋ ଯଥା
ହେ ରାଜା, ଶିକ୍ଷା ଓ ଅକ୍ଷରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଯେପରି ଦେବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଋଷିମାନେ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ତତଃ କାମ୍ଯକମାସାଦ୍ଯ ପୁନସ୍ତେ ଭରତର୍ଷଭ। ନ୍ଯଵିଶନ୍ତ ମହାତ୍ମାନଃ ସାମାନ୍ଯାଃ ସପଦାନୁଗାଃ
ତାପରେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନେ କାମ୍ୟକ ଅରଣ୍ୟକୁ ପହଞ୍ଚି, ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ ସହିତ ପୁନିଥରେ ସେଠାରେ ବସିଗଲେ।
ତତ୍ରତେ ନ୍ଯଵସନ୍ରାଜନ୍କଂଚିତ୍କାଲଂ ମନସ୍ଵିନଃ। ଧନୁର୍ଵେଦପରା ଵୀରା ଗୃଣାନା ଵେଦମୁତ୍ତମମ୍
ସେଠାରେ, ଉଚ୍ଚଚିନ୍ତା ଓ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ନିପୁଣ ସେ ନାୟକମାନେ, କିଛି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହି, ଉତ୍ତମ ବେଦ ପାଠ କରୁଥିଲେ।
ଚରନ୍ତୋ ମୃଗଯାଂ ନିତ୍ଯଂ ଶୁଦ୍ଧୈର୍ବାଣୈର୍ମୃଗାର୍ଥିନଃ। ପିତୃଦୈଵତଵିପ୍ରେଭ୍ଯୋ ନିର୍ଵପନ୍ତୋ ଯଥାଵିଧି
ସେମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ଶୁଦ୍ଧ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଶିକାର କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପିତୃ, ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଉଚିତ ଅଂଶ ଦାନ କରୁଥିଲେ।
କସ୍ଯଚିତ୍ତ୍ଵଥ କାଲସ୍ଯ ଧର୍ମରାଜୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ସଂସ୍ମୃତ୍ଯ ମୁନିସଂଦେଶମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
କିଛି ସମୟ ପରେ, ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମୁନିଙ୍କ ଉପଦେଶକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଵିଵିକ୍ତେ ଵିଦିତପ୍ରଜ୍ଞମର୍ଜୁନଂ ପୁରୁଷର୍ଷଭ। ସାନ୍ତ୍ଵପୂର୍ଵଂ ସ୍ମିତଂ କୃତ୍ଵାପାଣିନା ପରିସଂସ୍ପୃଶନ୍
ନିର୍ଜନ ସ୍ଥାନରେ, ଜଣାଶୁଣା ବୁଦ୍ଧିମାନ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ, ମୃଦୁ ହସି, ହାତ ଦେଇ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ସେ ମୃଦୁ ଭାବରେ କଥା କହିଲେ।
ସ ମୁହୂର୍ତମିଵ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଵନଵାସମରିଂଦମଃ। ଧନଂଜଯଂଧର୍ମରାଜୋ ରହସୀଦମୁଵାଚ ହ
ସେ କିଛି ଖଣ୍ଡ ଅରଣ୍ୟବାସ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରି, ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରିଥିବା ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଗୁପ୍ତରେ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଭୀଷ୍ମେ ଦ୍ରୋଣେ କୃପେ କର୍ଣେ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରେ ଚ ଭାରତ। ଧନୁର୍ଵେଦଶ୍ଚତୁଷ୍ପାଦ ଏତେଷ୍ଵଦ୍ଯ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ
ହେ ଭାରତ, ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, କୃପ, କର୍ଣ୍ଣ ଓ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରଙ୍କ ଠାରେ ଏବେ ଚାରି ପ୍ରକାର ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟା ଅବସ୍ଥିତ।
ଦୈଵଂ ବ୍ରାହ୍ମଂ ଚାସୁରଂ ଚ ସପ୍ରଯୋଗଚିକିତ୍ସିତମ୍। ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରାଣାଂ ପ୍ରଯୋଗଂ ଚ ଅଭିଜାନନ୍ତି କୃତ୍ସ୍ନଶଃ
ସେମାନେ ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଦାନବୀୟ ଅସ୍ତ୍ର, ତାହାର ବ୍ୟବହାର ଓ ନିବାରଣ, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ରର ବ୍ୟବହାର ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି।
ତେ ସର୍ଵେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ପୁତ୍ରେଣ ପରିସାନ୍ତ୍ଵିତାଃ। ସଂଵିଭକ୍ତାଶ୍ଚ ତୁଷ୍ଟାଶ୍ଚ ଗୁରୁଵତ୍ତେଷୁ ଵର୍ତତେ। ସର୍ଵଯୋଧେଷୁ ଚୈଵାସ୍ଯ ସଦା ପ୍ରୀତିରନୁତ୍ତମା
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ପୁତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ, ଗୁରୁମାନେ ପରି ସମ୍ମାନିତ, ସେ ସମସ୍ତ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ସ୍ନେହ ଦେଖାନ୍ତି।
ଆଚାର୍ଯା ମାନିତାସ୍ତୁଷ୍ଟାଃ ଶାନ୍ତିଂ ଵ୍ଯଵହରନ୍ନ୍ଯୁତ। ଶକ୍ତିଂ ନ ହାପଯିଷ୍ଯନ୍ତି ତେ କାଲେ ପ୍ରତିପୂଜିତାଃ
ଗୁରୁମାନେ ସମ୍ମାନିତ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି; ସମୟରେ ଉଚିତ ସମ୍ମାନ ମିଳିଲେ ସେମାନେ ନିଜ ଶକ୍ତି ରୋକିବେ ନାହିଁ।