ଶତ୍ରୁହସ୍ତଗତାଂ ରାଜନ୍କଥଂସ୍ଵିନ୍ନାହରେର୍ମହୀମ୍। ଇହ ଯତ୍ନମୁପାହୃତ୍ଯ ବଲେନ ମହତାଽନ୍ଵିତଃ
ହେ ରାଜା, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ହାତରେ ଥିବା ଏହି ଭୂମିକୁ ଆମେ କିପରି ଫେରାଇପାରିବୁ, ଯଦି ଏଠାରେ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ଓ ଚେଷ୍ଟା ନ କରିବୁ?
ସ ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ମହାନୁଭାଵଃ ସତ୍ଯଵ୍ରତୋ ଭୀମସେନେନ ରାଜା। ଅଜାତଶତ୍ରୁସ୍ତଦନନ୍ତରଂ ଵୈ ଧୈର୍ଯାନ୍ଵିତୋ ଵାକ୍ଯମିଦଂ ବଭାଷେ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ମହାନ୍ ଆତ୍ମା, ସତ୍ୟବ୍ରତ ରାଜା ଅଜାତଶତ୍ରୁ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧରି ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଅସଂଶଯଂ ଭାରତ ସତ୍ଯମେତ- ଦ୍ଯନ୍ମାଂ ତୁଦନ୍ଵାକ୍ଯଶଲ୍ଯୈଃ କ୍ଷିଣୋଷି। ନ ତ୍ଵାଂ ଵିଗର୍ହେ ପ୍ରତିକୂଲମେତ- ନ୍ମମାନଯାଦ୍ଧି ଵ୍ଯସନଂ ଵ ଆଗାତ୍
ନିଶ୍ଚୟ, ହେ ଭାରତ, ତୁମ କଥା ସତ୍ୟ, ଏହି କଥା ଶର ପରି ମୋତେ ବେଦନା ଦେଉଛି, ତଥାପି ମୁଁ ତୁମକୁ ଦୋଷ ଦେଉନି, କାରଣ ଏହି ଦୁଃଖ ଆମ ପାଖକୁ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଆସିଛି।
ଅହଂ ହ୍ଯକ୍ଷାନନ୍ଵପଦ୍ଯଂ ଜିହୀର୍ଷନ୍ ରାଜ୍ଯଂସରାଷ୍ଟ୍ରଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ପୁତ୍ରାତ୍। ତନ୍ମାଂ ଶଠଃ କିତଵ ପ୍ରତ୍ଯଦେଵୀ- ତ୍ସୁଯୋଧନାର୍ଥଂ ସୁବଲସ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ
ମୁଁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅଠାରୁ ରାଜ୍ୟ ଓ ଦେଶ ଜିତିବାକୁ ଚାହିଁ, ଜୁଆ ଖେଳକୁ ପଡ଼ିଲି; କିନ୍ତୁ ଚତୁର ଜୁଆରି, ସୁବଳଙ୍କ ପୁଅ, ଦୁର୍ୟୋଧନ ପାଇଁ ମୋତେ ବିରୋଧ କଲା।
ମହାମାଯଃ ଶକୁନିଃ ପାର୍ଵତୀଯଃ ସଭାମଧ୍ଯେ ପ୍ରଵପନ୍ନକ୍ଷପୂଗାନ୍। ଅମାଯିନଂ ମାଯଯା ପ୍ରତ୍ଯଜୈଷୀ- ତ୍ତତୋଽପଶ୍ଯଂ ଵୃଜିନଂ ଭୀମସେନ
ପାହାଡ଼ର ଶକୁନି, ମହାଚତୁର, ସଭାମଧ୍ୟରେ ଦିନରାତି ଜୁଆ ଖେଳିଲା; ତାଙ୍କ ଚାଳାକିରେ, ମୁଁ ନିଷ୍କପଟ ଥିଲି, ମୋତେ ହରାଇଲେ, ତାପରେ ଭୀମସେନ, ମୁଁ ଦୁଃଖ ଦେଖିଲି।
ଅକ୍ଷାଂଶ୍ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶକୁନେର୍ଯଥାଵତ୍ କାମାନୁକୂଲାନଯୁଜୋ ଯୁଜଶ୍ଚ। ଶକ୍ଯୋ ନିଯନ୍ତୁମଭଵିଷ୍ଯଦାତ୍ମା ମନ୍ଯୁସ୍ତୁ ହନ୍ଯାତ୍ପୁରୁଷସ୍ଯ ଧୈର୍ଯମ୍
ଶକୁନିଙ୍କ ଦାୟ ଦେଖି, କେତେକ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ, କେତେକ ବିପରୀତ, କେତେକ ସାଧାରଣ ଥିଲା; ଏହା ଦେଖି ଆତ୍ମସଂଯମ କରିହେବା ସମ୍ଭବ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ କ୍ରୋଧ ଲୋକଙ୍କ ଧୈର୍ଯ୍ୟ କୁ ନଷ୍ଟ କରେ।
ଯନ୍ତୁଂ ନାତ୍ମା ଶକ୍ଯତେ ପୌରୁଷେଣ ମାନେନ ଵୀର୍ଯେଣ ଚ ତାତ ନଦ୍ଧଃ। ନ ତେ ଵାଚୋ ଭୀମସେନାଭ୍ଯସୂଯେ ମନ୍ଯେ ତଥା ତଦ୍ଭଵିତଵ୍ଯମାସୀତ୍
ପୁରୁଷର ଶକ୍ତି, ଅହଂକାର କିମ୍ବା ପ୍ରଭଳତା ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିହେବା ନୁହେଁ, ହେ ପିତା; ତେଣୁ ଭୀମସେନ, ମୁଁ ତୁମ କଥାକୁ ଦୋଷ ଦେଉନି, ମୁଁ ଭାବୁଛି ଏହିପରି ହେବା ଲିଖା ଥିଲା।
ସ ନୋ ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ନ୍ଯପାତଯଦ୍ଵ୍ଯସନେ ରାଜ୍ଯମିଚ୍ଛନ୍। ଦାସ୍ଯଂ ଚ ନୋଽଗମଯଦ୍ଭୀମସେନ ଯତ୍ରାଭଵଚ୍ଛରଣଂ ଦ୍ରୌପଦୀ ନଃ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ରାଜା ଆମକୁ ଦୁଃଖରେ ପକାଇଲେ, ରାଜ୍ୟ ଚାହିଁ; ଏବଂ ଭୀମସେନ, ଦ୍ରୌପଦୀ ଆମର ଆଶ୍ରୟ ହେବାବେଳେ, ସେ ଆମକୁ ଦାସ କଲେ।
ତ୍ଵଂ ଚାପି ତଦ୍ଵେତ୍ଥ ଧନଂଜଯଶ୍ଚ ପୁନର୍ଦ୍ଯୂତାଯାଗତାସ୍ତାଂ ସଭାଂ ନଃ। ଯନ୍ମାଽବ୍ହଵୀଦ୍ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ପୁତ୍ର ଏକଗ୍ଲହାର୍ଥଂ ଭରତାନାଂ ସମକ୍ଷମ୍
ତୁମେ ଏବଂ ଧନଞ୍ଜୟ ଏହି କଥା ଭଲଭାବେ ଜାଣିଛ; ଆମେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ସମସ୍ତ ଭାରତବଂଶୀଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ, ପୁଣି ଏକଥର ଜୁଆ ଖେଳିବା ପାଇଁ ସେଇ ସଭାକୁ ଫେରିଗଲୁ, ଏକ ଦାଉ ପାଇଁ।
ଵନେ ସମା ଦ୍ଵାଦଶ ରାଜପୁତ୍ର ଯଥାକାମଂ ଵିଦିତମଜାତଶତ୍ରୋ। ଅଥାପରଂ ଚାଵିଦିତଶ୍ଚରେଥାଃ ସର୍ଵୈଃ ସହ ଭ୍ରାତୃଭିଶ୍ଛଦ୍ମରୂପଃ
ହେ ରାଜପୁତ୍ର, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଜଙ୍ଗଲରେ ଇଚ୍ଛାମତେ ରହିଲୁ; ପରେ ଆଉ ଏକ ଅଜଣା ସମୟ, ସମସ୍ତ ଭାଇମାନେ ସହିତ ଛଳବେଶରେ ଘୁରିଲୁ।
ତ୍ଵାଂ ଚେଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତାତ ତଥା ଚରନ୍ତ- ମଵଭୋତ୍ସ୍ଯନ୍ତେ ଭାରତାନାଂ ଚରାଶ୍ଚ। ଅନ୍ଯାଂଶ୍ଚରେଥାସ୍ତାଵତୋଽବ୍ଦାଂସ୍ତଥାତ୍ଵଂ ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ତତ୍ପ୍ରତିଜାନୀହି ପାର୍ଥ
ହେ ପୁତ୍ର, ଯଦି ଭାରତବଂଶୀଙ୍କ ଚରମାନେ ତୁମେ ଏଭଳି ଚାଲିଥିବା କଥା ଶୁଣିଯାଆନ୍ତି, ତେବେ ତୁମେ ସେଇ ସମୟ ପରିମାଣ ଆଉ ଛଳବେଶରେ ରହିବାକୁ ପଡିବ; ଏହି କଥା ଭଲଭାବେ ଭାବି ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ କର, ହେ ପାର୍ଥ।
ଚରୈଶ୍ଚେନ୍ନୋ ଵିଦିତଃ କାଲମେତଂ ଯୁକ୍ତୋ ରାଜନ୍ମୋହଯିତ୍ଵା ମଦୀଯାନ୍। ବ୍ରଵୀମି ସତ୍ଯଂ କୁରୁସଂସଦୀହ ତଵୈଵ ତା ଭାରତ ପଞ୍ଚ ନଦ୍ଯଃ
ଯଦି ଏହି ସମୟରେ ଚରମାନେ ଆମକୁ ଧରିପାରନ୍ତି, ହେ ରାଜା, ମୋ ଲୋକମାନେକୁ ଭୁଲେଇ ତାପରେ, ମୁଁ କୁରୁ ସଭାରେ ସତ୍ୟ କହୁଛି—ହେ ଭାରତ, ସେ ପାଞ୍ଚଟି ନଦୀ କେବଳ ତୁମର।
ଵଯଂ ଚୈତଦ୍ଭାରତ ସର୍ଵ ଏଵ ତ୍ଵଯା ଜିତାଃ କାଲମପାସ୍ଯ ଭୋଗାନ୍। ଚରେମ ଇତ୍ଯାହ ପୁରା ସ ରାଜା ମଧ୍ଯେ କୁରୂଣାଂ ସ ମଯୋକ୍ତସ୍ତଥେତି
ହେ ଭାରତ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ତୁମେ ହାତରେ ହାରିଗଲୁ; ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୋଗବିଲାସ ଛାଡ଼ି ଘୁରିଲୁ; ଏହି କଥା ରାଜା କୁରୁମଧ୍ୟରେ କହିଥିଲେ, ମୁଁ ସେଥିରେ ସମ୍ମତି ଦେଇଥିଲି।
ତତ୍ର ଦ୍ଯୂତମଭଵନ୍ନୋ ଜଘନ୍ଯଂ ଯସ୍ମିଞ୍ଜିତାଃ ପ୍ରଵ୍ରଜିତାଶ୍ ସର୍ଵେ। ଇତ୍ଥଂ ତୁ ଦେଶାନନୁସଂଚରାମୋ ଵନାନି କୃଚ୍ଛ୍ରାଣି ଚ କୃଚ୍ଛ୍ରରୂପାଃ
ସେଠାରେ ଏମିତି ଏକ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟଜନକ ଜୁଆ ହେଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଆମେ ହାରିଗଲୁ ଏବଂ ସମସ୍ତେ ବନବାସକୁ ପଠାଯିଲୁ; ଏଭଳି ଆମେ ଦେଶ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଘୁରୁଛୁ, ବିଭିନ୍ନ କଷ୍ଟ ସହିଛୁ।
ସୁଯୋଧନଶ୍ଚାପି ନ ଶାନ୍ତିମିଚ୍ଛତ୍ ଭୂଯଃ ସ ମନ୍ଯୋର୍ଵଶମନ୍ଵଗଚ୍ଛତ୍। ଉଦ୍ଯୋଜଯାମାସ କୁରୂଂଶ୍ଚ ସର୍ଵାନ୍ ଯେଚାସ୍ଯ କେଚିଦ୍ଵଶମନ୍ଵଗଚ୍ଛନ୍
ସୁୟୋଧନ କେବେ ଶାନ୍ତି ଚାହିଲେ ନାହିଁ, ତାଙ୍କ ରୋଷ ଆଉ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇଲେ; ସେ ସମସ୍ତ କୁରୁମାନେକୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ତୟାରି କରିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଥିଲେ ସେମାନେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଚଲିଗଲେ।
ତାଂ ସିଦ୍ଧିମାସ୍ଥାଯ ସତାଂ ସକାଶେ କୋ ନାମ ଜହ୍ଯାଦିହ ରାଜ୍ଯହେତୋଃ। ଆର୍ଯସ୍ଯ ମନ୍ଯେ ମରଣାଦ୍ଗରୀଯୋ ଯଦ୍ଧର୍ମମୁତ୍କ୍ରମ୍ଯ ମହୀଂ ପ୍ରଶାସେତ୍
ସତ୍ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଫଳତା ଲାଭ କରି, କିଏ ଏଠାରେ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଏହାକୁ ଛାଡ଼ିଦେବ? ମୋ ମତରେ, ଆର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଧର୍ମ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରି ଭୂମି ଶାସନ କରିବାଠାରୁ ମୃତ୍ୟୁ ଉତ୍ତମ।
ତଦୈଵ ଚେଦ୍ଵୀରକର୍ମାକରିଷ୍ଯୋ ଯଦା ଦ୍ଯୂତେ ପରିଘଂ ପର୍ଯମୃକ୍ଷଃ। ବାହୂ ଦିଧକ୍ଷନ୍ଵାରିତଃ ଫଲ୍ଗୁନେନ କିଂ ଦୁଷ୍କୃତଂଭୀମ ତଦାଽଭଵିଷ୍ଯତ୍
ଯଦି ତୁମେ ସେତେବେଳେ, ଜୁଆ ଖେଳ ସମୟରେ, ଗଦା ଧରିବାକୁ ଯାଉଥିବାବେଳେ ଏକ ଶୌର୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାନ୍ତ, ଏବଂ ଫଳ୍ଗୁନ ତୁମକୁ ବାଞ୍ଚାଇ ଦେଲେ, ତେବେ ସେତେବେଳେ ଭୀମ କଣ ଅପରାଧ କରିଥାନ୍ତି?
ପ୍ରାଗେଵ ଚୈଵଂ ସମଯକ୍ରିଯାଯାଃ କିଂ ନାବ୍ରଵୀଃ ପୌରୁଷମାଵିଦାନଃ। ପ୍ରାପ୍ତଂ ତୁ କାଲଂ ତ୍ଵଭିପଦ୍ଯପଶ୍ଚାତ୍ କିଂ ମାମିଦାନୀମତିଵେଲମାତ୍ଥ
ସମ୍ମତି ହେବା ସମୟରେ, ତୁମେ ତୁମ ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ କାହିଁକି କହିଲେ ନାହିଁ? ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟ ଚାଲିଗଲାପରେ ଏବଂ ତୁମେ ଆଗକୁ ଆସିଛ, ଏତେ ବିଳମ୍ବରେ ମୋତେ କାହିଁକି କହୁଛ?
ଭୂଯୋପି ଦୁଃଖଂ ମମ ଭୀମସେନ ଦୂଯେ ଵିଷସ୍ଯେଵ ରସଂ ହି ପୀତ୍ଵା। ଯଦ୍ଯାଜ୍ଞସେନୀଂ ପରିକ୍ଲିଶ୍ଯମାନାଂ ସଂଦୃଶ୍ଯ ତତ୍କ୍ଷାନ୍ତମିତି ସ୍ମ ଭୀମ
ହେ ଭୀମସେନ, ପୁଣିଥରେ ମୁଁ ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବୁଛି, ଯେପରି ଦୁଷ୍ଟ ଦ୍ରବ୍ୟ ପିଇଲେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହୁଏ; ଯେତେବେଳେ ଯାଜ୍ଞସେନୀ ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଥିଲେ, ଭୀମ ସହିଲେ, କହିଲେ—'ଯାହା ହେଉ।'
ନ ତ୍ଵଦ୍ଯ ଶକ୍ଯଂ ଭରତପ୍ରଵୀର କୃତ୍ଵା ଯଦୁକ୍ତଂ କୁରୁଵୀରମଧ୍ଯେ। କାଲଂ ପ୍ରତୀକ୍ଷସ୍ଵ ସୁଖୋଦଯାଯ ପାକଂ ଫଲାନାମିଵ ବୀଜଵାପଃ
କିନ୍ତୁ ଆଜି, ହେ ଭାରତବଂଶୀମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କୁରୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ଯାହା କହିଥିଲ, ସେ କାମ କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ସଠିକ୍ ସମୟ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କର, ଯେପରି ବିଜ ରୋପଣ କଲେ ଫଳ ପକେ।
ଯଦା ହି ପୂର୍ଵଂ ନିକୃତୋନିକୃନ୍ତେ- ଦ୍ଵୈରଂ ସପୁଷ୍ପଂ ସଫଲଂ ଵିଦିତ୍ଵା। ମହାଗୁଣଂ ହରତି ହି ପୌରୁଷେଣ ତଦା ଵୀରୋ ଜୀଵତି ଜୀଵଲୋକେ
ଯେତେବେଳେ ଚତୁରାଇରେ ଠକାଯିବା ଓ ଠକିବା, ଶତ୍ରୁତା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ଓ ଫୁଲ ହୋଇଯାଏ, ସେତେବେଳେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ବୀର ମହାପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ ଏବଂ ସତ୍ୟରେ ଜୀବନରେ ବଞ୍ଚିଥାଏ।
ଶ୍ରିଯଂ ଚ ଲୋକେ ଲଭତେ ସମଗ୍ରାଂ ମନ୍ଯେ ଚାସ୍ମୈ ଶତ୍ରଵଃ ସନ୍ନମନ୍ତେ। ମିତ୍ରାଣି ଚୈନମତିରାଗାଦ୍ଭଜନ୍ତେ ଦେଵା ଇଵେନଦ୍ରମୁପଜୀଵନ୍ତି ଚୈନମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ଶ୍ରୀ ଲାଭ କରେ, ମୁଁ ଭାବୁଛି ତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଶିର ନମାନ୍ତି; ମିତ୍ରମାନେ ଗଭୀର ସ୍ନେହରେ ତାଙ୍କୁ ସେବନ୍ତି, ଦେବତାମାନେ ପରି ଲୋକେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି।
ମମ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ଚ ନିବୋଧ ସତ୍ଯାଂ ଵୃଣେ ସତ୍ଯମମୃତୀଜ୍ଜୀଵିତାଚ୍ଚ। ରାଜ୍ଯଂ ଚ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ଯଶୋ ଧନଂ ଚ ସର୍ଵଂ ନ ସତ୍ଯସ୍ଯ କଲାମୁପୈତି
ମୋ ସତ୍ୟ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଶୁଣ; ମୁଁ ସତ୍ୟକୁ ଅମୃତ ଓ ଜୀବନଠାରୁ ଅଧିକ ମାନେ; ରାଜ୍ୟ, ପୁଅ, ଯଶ, ଧନ—ଏସବୁ ମିଶି ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟର ଏକ ଅଂଶ ସମାନ ନୁହେଁ।
ସନ୍ଧିଂ କୃତ୍ଵୈଵ କାଲେନ ହ୍ଯନ୍ତକେନ ପତତ୍ରିଣା। ଅନନ୍ତେନାପ୍ରମେଯେଣ ସ୍ରୋତସା ସର୍ଵହାରିଣା
ଶେଷ ସମୟରେ, ଶକୁନ ଭଳି ଆସୁଥିବା ଅନନ୍ତ ଓ ଅପରିମାପ ଧାରା, ଯାହା ସବୁକିଛିକୁ ଉଠାଇ ନେଉଛି, ସେଥିରେ ଶାନ୍ତି କରିବାକୁ ପଡେ।
ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ମନ୍ଯସେ କାଲଂ ମର୍ତ୍ଯଃ ସନ୍କାଲବନ୍ଧନଃ। ଫେନଧର୍ମା ମହାରାଜ ଫଲଧର୍ମା ତଥୈଵ ଚ
ହେ ମଣିଷ, ତୁମେ ଭାବୁଛ ଯେ ସମୟକୁ ଦେଖିପାରିବ; କିନ୍ତୁ ତୁମେ ସମୟରେ ବନ୍ଧା; ହେ ମହାରାଜ, ତୁମ ସ୍ୱଭାବ ଫେନ ଓ ଫଳ ପରି, କ୍ଷଣିକ ଓ ଅନିତ୍ୟ।
ନିମେଷାଦପି କୌନ୍ତେଯ ଯସ୍ଯାଯୁରପଚୀଯତେ। ସୂଚ୍ଯେଵାଞ୍ଜନଚୂର୍ଣାନି କିମିତି ପ୍ରତିପାଲଯେତ୍
ହେ କୁନ୍ତୀନନ୍ଦନ, ଏକ ତିମିର ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଜୀବନ ହ୍ରାସ ପାଉଛି; ଯେପରି ହସ୍ତକ ଉପରୁ କାଜଳ ଝରିଯାଏ, ସେପରି ବିଳମ୍ବ କାହିଁକି କରିବେ?
ଯୋ ନୂନମମିତାଯୁଃ ସ୍ଯାଦଥଵାଽଽଯୁଃପ୍ରମାଣଵିତ୍। ସ କାଲଂ ଵୈ ପ୍ରତୀକ୍ଷେତ ସର୍ଵପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଦର୍ଶିଵାନ୍
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଅପାର ଆୟୁଷ୍ୟ ଥିବା ବା ଜଣେ ନିଜ ଆୟୁଷ୍ୟର ମାପ ଜାଣିଥିବେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ କଥାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖି, ଠିକ୍ ସମୟ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରତୀକ୍ଷ୍ଯମାଣଃ କାଲୋ ନଃ ସମା ରାଜଂସ୍ତ୍ରଯୋଦଶ। ଆଯୁଷୋପଚଯଂ କୃତ୍ଵା ମରଣାଯୋପନେଷ୍ଯତି
ରାଜା, ଆମେ ଯେତେବେଳେ ଠିକ୍ ସମୟ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛୁ, ତେତେବେଳେ ତେର ଅବଧି ବିତିଯିବ; ଆମର ଆୟୁଷ୍ୟ ବଢ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ, ସମୟ ଆମକୁ ମୃତ୍ୟୁ ସମ୍ମୁଖିନ କରିଦେବ।
ଶରୀରିଣାଂ ହି ମରଣଂ ଶରୀରେ ନିତ୍ଯମାଶ୍ରିତମ୍। ପ୍ରାଗେଵ ମରଣାତ୍ତସ୍ମାଦ୍ରାଜ୍ଯାଯୈଵ ଘଟାମହେ
ଯେଉଁମାନେ ଦେହ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ସଦା ଦେହରେ ରହିଛି; ତେଣୁ ମୃତ୍ୟୁ ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ ଆମେ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ।
ଯୋ ନ ଯାତି ପ୍ରସଂଖ୍ଯାନମସ୍ପଷ୍ଟୋ ଭୂମିଵର୍ଧନଃ। ଅଯାତଯିତ୍ଵା ଵୈରାଣି ସୋଽଵସୀଦତି ଗୌରିଵ
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଲୋକ ନିଜ କଥା ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ମାଟିକୁ ବଢ଼ାନ୍ତି, ସେ ଶତ୍ରୁତା ନ ମିଟାଇଲେ, ଗାୟର ଭଳି ଅବନତିକୁ ପାଇଁଥାନ୍ତି।