ଭ୍ରାତର ପୂର୍ଵଜାତାଶ୍ଚ ସୁସମୃଦ୍ଧାଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ। ନିକୃତ୍ଯା ନିର୍ଜିତା ଦେଵୈରସୁରାଃ ପାଣ୍ଡଵର୍ଷଭ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ପୂର୍ବଜ ଭାଇମାନେ ଯଦିଓ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସମୃଦ୍ଧି ଥିଲେ, ଦେବମାନେ ଚତୁର୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଜୟ କରିଥିଲେ।
ଏଵଂ ବଲଵତଃ ସର୍ଵମିତି ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ମହୀପତେ। ଜହି ଶତ୍ରୂନ୍ମହାବାହୋ ପରାଂ ନିକୃତିମାସ୍ଥିତାନ୍
ଏଭଳି, ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କ ପାଖରେ ସବୁ କିଛି ଅଛି ବୋଲି ବୁଝି, ମହୀପତି, ତୁମେ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଦଳନ କର, ମହାବାହୁ, ଯେଉଁମାନେ ଅତ୍ୟଧିକ ଚତୁର୍ୟ ଅନୁସରିଛନ୍ତି।
ନ ହ୍ଯର୍ଜୁନସମଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଯୁଧି ଯୋଦ୍ଧା ଧନୁର୍ଧରଃ। ଭଵିତା ଵା ପୁମାନ୍କଶ୍ଚିନ୍ମତ୍ସମୋ ଵା ଗଦାଧରଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଅର୍ଜୁନ ସମାନ କୌଣସି ଧନୁର୍ଧାରୀ ନାହିଁ, ଏବଂ ଗଦା ଚଳାଇବାରେ ମୋ ସମାନ କୌଣସି ପୁରୁଷ ହେବେ ନାହିଁ।
ସତ୍ଵେନ କୁରୁତେ ଯୁଦ୍ଧଂ ରାଜନ୍ସୁବଲଵାନପି। ନ ପ୍ରମାଣେନ ନୋତ୍ସାହାତ୍ସତ୍ଵସ୍ଥୋ ଭଵ ପାଣ୍ଡଵ
ହେ ରାଜା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ସାହସ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧ କରେ; କେବଳ ଶକ୍ତି କିମ୍ବା ଉତ୍ସାହ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ। ଏହିପରି ସାହସ ରେ ଦୃଢ଼ ହେଉ, ହେ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର।
ସତ୍ଵଂ ହି ମୂଲମର୍ଥସ୍ ଯଵିତଥଂ ଯଦତୋଽନ୍ଯଥା। ନ ତୁ ପ୍ରସକ୍ତଂ ଭଵତି ଵୃକ୍ଷଚ୍ଛାଯେନ ହୈମନୀ
ସାହସ ହେଉଛି ସମସ୍ତ ସଫଳତାର ମୂଳ; ଏହା ନଥିଲେ ଅନ୍ୟ କିଛି ଲାଭ ହୁଏ ନାହିଁ। ଯେପରି ଗଛର ଛାୟାରୁ ଶୀତ ଋତୁ ଆସେ ନାହିଁ, ସେପରି।
ଅର୍ଥତ୍ଯାଗୋଽପି କାର୍ଯଃ ସ୍ଯାଦର୍ଥଂ ଶ୍ରେଯାଂସମିଚ୍ଛତା। ବୀଜୌପମ୍ଯନ କୌନ୍ତେଯ ମା ତେ ଭୂଦତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଯେଉଁଠି ଅଧିକ ଭଲ ଲାଗି ଅର୍ଥକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍, ସେଠି ଏହା କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି କଥାରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ରଖିନହ, ହେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ଯେପରି ବୀଜ ଉପମା ଦିଆଯାଇଛି।
ଅର୍ଥେନ ତୁ ସମୋଽନର୍ଥୋ ଯତ୍ର ଲବ୍ଧୋ ମହୋଦଯଃ। ନ ତତ୍ର ଵିପଣଃ କାର୍ଯଃ ଖରକଣ୍ଡୂଯନଂ ହି ତତ୍
ଯେଉଁଠି ଅର୍ଥ ଓ ଅନର୍ଥ ସମାନ ଥାଏ ଏବଂ ବଡ଼ ଲାଭ ମିଳିଛି, ସେଠି ଚୁକ୍ତିବାଜି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହା ହେଉଛି ଘାଉ ଚିରିବା ପରି।
ଏଵମେଵ ମନୁଷ୍ଯେନ୍ଦ୍ର ଧର୍ମଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵାଽଲ୍ପକଂ ନରଃ। ବୃହନ୍ତଂ ଧର୍ମମାପ୍ନୋତି ସ ବୁଦ୍ଧ ଇତି ନିଶ୍ଚିତମ୍
ଏହିପରି, ହେ ମନୁଷ୍ୟମଣି, ଯେଉଁ ଲୋକ ଛୋଟ ଧର୍ମକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ବଡ଼ ଧର୍ମ ପାଇଥାଏ; ଏହିପରି ଲୋକକୁ ଜ୍ଞାନୀ କୁହାଯାଏ, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ।
ଅମିତ୍ରଂ ମିତ୍ରସଂପନ୍ନଂ ମିତ୍ରୈର୍ଭିନ୍ଦନ୍ତି ପଣ୍ଡିତଃ
ପଣ୍ଡିତମାନେ ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ସହଯୋଗରେ, ମିତ୍ର ଥିବା ଶତ୍ରୁକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଇପାରନ୍ତି।
ସତ୍ଵେନ କୁରୁତେ ଯୁଦ୍ଧଂ ରାଜନ୍ସୁବଲଵାନପି। ନୋଦ୍ଯମେନ ନ ହୋତ୍ରାଭିଃ ସର୍ଵାଃ ସ୍ଵୀକୁରୁତେ ପ୍ରଜାଃ
ହେ ରାଜା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ସାହସ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧ କରେ; କେବଳ ପ୍ରୟାସ କିମ୍ବା କୌଣସି କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜିତିପାରେ ନାହିଁ।
ସର୍ଵଥା ସଂହତୈରେଵ ଦୁର୍ବଲୈର୍ବଲଵାନପି। ଅମିତ୍ରଃ ଶକ୍ଯତେ ହନ୍ତୁଂ ମଧୁହା ଭ୍ରମରୈରିଵ
ଯେପରି ମଧୁ ହନ୍ତାକୁ ଭୃଙ୍ଗମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ମାରିଦେଲେ, ସେପରି ଦୁର୍ବଳମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶତ୍ରୁକୁ ମାରିପାରନ୍ତି।
ଯଥା ରାଜନ୍ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵାଃ ସୂର୍ଯଃ ପାତି ଗଭସ୍ତିଭିଃ। ହନ୍ତି ଚୈଵ ତଥୈଵ ତ୍ଵଂ ସଦୃଶଃ ସଵିତୁର୍ଭଵ
ହେ ରାଜା, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କର କିରଣରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ଏବଂ ନାଶ କରନ୍ତି, ସେପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ହେଉ।
ଏତଚ୍ଚାପି ତପୋ ପାଜନ୍ପୁରାଣମିତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍। ଵିଧିନା ପାଲନଂ ଭୂମେର୍ଯତ୍କୃତଂ ନଃ ପିତାମହୈଃ
ଏହିପରି ପୃଥିବୀର ରକ୍ଷା ପୂର୍ବରୁ ଆମ ପୂର୍ବଜମାନେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କରିଥିଲେ ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ। ଏହା ପୁରାତନ ତପସ୍ୟା।
ନ ତଥା ତପସା ରାଜଁଲ୍ଲୋକାନ୍ପ୍ରାପ୍ନୋତି କ୍ଷତ୍ରିଯଃ। ଯଥା ସୃଷ୍ଟେନ ଯୁଦ୍ଧେନ ଵିଜଯେନେତରେଣ ଵା
ହେ ରାଜା, ଏକ କ୍ଷତ୍ରିୟ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଯେତେ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ଯୁଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଜୟ ଦ୍ୱାରା ପାଇଥାଏ।
ଅପେଯାତ୍କିଲ ଭା ସୂର୍ଯାଲ୍ଲକ୍ଷ୍ମୀଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରମସସ୍ତଥା। ଇତିଲୋକୋ ଵ୍ଯଵସିତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵେମାଂ ଭଵତୋଵ୍ଯଥାମ୍
ଯେପରି ତେଜ ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ଓ ଶୋଭା ଚନ୍ଦ୍ରମାରୁ ଅପସାରିଯାଏ, ସେପରି ଏହି ତୁମ ଦୁଃଖ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଏହିପରି ଭାବିଛନ୍ତି।
ଭଵତଶ୍ଚ ପ୍ରଶଂସାଭିର୍ନିନ୍ଦାଭିରିତରସ୍ଯ ଚ। କଥଯନ୍ତ୍ଯଃ ପରିଷଦଃ ପୃଥଗ୍ରାଜନ୍ସମାଗତାଃ
ହେ ରାଜା, ସଭାରେ ଏକଠା ହୋଇଥିବା ଲୋକମାନେ ତୁମ ପ୍ରଶଂସା ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କ ନିନ୍ଦା ଅଲଗା ଅଲଗା କହୁଛନ୍ତି।
ଇଦମଭ୍ଯଧିକଂ ରାଜନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ କୁରଵଶ୍ଚ ତେ। ସମେତାଃ କଥଯନ୍ତୀହ ମୁଦିତାଃ ସତ୍ଯସନ୍ଧତାମ୍
ହେ ରାଜା, ଏଠାରେ ଏକଠା ହୋଇଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ତୁମ କୁରୁମାନେ ତୁମ ସତ୍ୟବ୍ରତତାକୁ ଆନନ୍ଦରେ କହୁଛନ୍ତି।
ଯନ୍ନ ମୋହାନ୍ନ କାର୍ପଣ୍ଯାନ୍ନ ଲୋଭାନ୍ନ ଭଯାଦପି। ଅନୃତଂ କିଂଚିଦୁକ୍ତଂ ତେ ନ କାମାନ୍ନାର୍ଥକାରଣାତ୍
ମୃଗ୍ରହ, ଦୁର୍ବଳତା, ଲୋଭ, ଭୟ, ଆକାଂକ୍ଷା କିମ୍ବା ଲାଭ ପାଇଁ କେବେ ତୁମେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହିନାହାଁ।
ଯଦେନଃ କୁରୁତେ କିଂଚିଦ୍ରାଜା ଭୂମିମଵାପ୍ନୁଵନ୍। ସର୍ଵଂ ତନ୍ନୁଦତେ ପଶ୍ଚାଦ୍ଯଜ୍ଞୈର୍ଵିପୁଲଦକ୍ଷିଣୈଃ
ରାଜା ଯେତେବେଳେ ପୃଥିବୀ ଜିତିବା ସମୟରେ କିଛି ଅପରାଧ କରେ, ପରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ ଓ ଅଧିକ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ସେ ସମସ୍ତ ଦୋଷ ଦୂର କରେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ଦଦଦ୍ଗ୍ରାମାନ୍ଗାଶ୍ଚ ରାଜନ୍ସହସ୍ରଶଃ। ମୁଚ୍ଯତେ ଵୀର ପାପେଭ୍ଯସ୍ତମୋଭ୍ଯ ଇଵ ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ
ହେ ରାଜା, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ହଜାର ହଜାର ଗ୍ରାମ ଓ ଗାଈ ଦେଇ ଏକ ବୀର ତାଙ୍କର ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ, ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରମା ଅନ୍ଧକାରରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ।
ପୌରଜାନପଦାଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରାଯଶଃ କୁରୁନନ୍ଦନ। ସଵୃଦ୍ଧବାଲାଃ ସହିତାଃ ଶଂସନ୍ତି ତ୍ଵାଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିର
ହେ କୁରୁବଂଶୀ, ସମସ୍ତ ପୌର ଏବଂ ଜନପଦବାସୀ, ବୃଦ୍ଧ ଓ ଶିଶୁମାନେ ସହିତ, ସମସ୍ତେ ତୁମକୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରୁଛନ୍ତି, ଯୁଧିଷ୍ଠିର।
ଶ୍ଵଦୃତୌ କ୍ଷୀରମାସକ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମ ଵା ଵୃଷଲେ ଯଥା। ସତ୍ଯଂ ସ୍ତେନେ ବଲଂ ନାର୍ଯାଂ ରାଜ୍ଯଂ ଦୁର୍ଯୋଧନେ ତଥା
ଯେପରି ଦୁଧ କୁକୁର ଛୁଇଁଲେ ଅପବିତ୍ର ହୁଏ, କିମ୍ବା ନିମ୍ନଜାତ ଲୋକଙ୍କ ପାଖରେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ ଅନୁଚିତ, ସେପରି ଚୋରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସତ୍ୟ, ଜନାନୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭଳତା, ଓ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ପାଖରେ ରାଜ୍ୟ ଅନୁଚିତ।
ଇତିଲୋକେ ନିର୍ଵଚନଂ ପୁରଶ୍ଚରତି ଭାରତ। ଅପି ଚୈତାଃ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ବାଲାଃ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯମଧିକୁର୍ଵତେ
ଏହି କଥା ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଚଳିତ ହେଉଛି, ହେ ଭାରତ; ଏହି ଝିଅମାନେ ଓ ଶିଶୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଛନ୍ତି।
ଇମାମଵସ୍ଥାଂ ଚ ଗତେ ସହାସ୍ମାଭିରରିଂଦମ୍। ହନ୍ତ ନଷ୍ଟାଃ ସ୍ମ ସର୍ଵେ ଵୈ ଭଵତୋପଦ୍ରଵେ ସତି
ଏପରି ଅବସ୍ଥାକୁ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏକାସାଥିରେ ପହଞ୍ଚିଛୁ, ହେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ; ଯଦି ତୁମ ଉପରେ କିଛି ଅପଶ୍ରୟ ଆସେ, ତେବେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ନଷ୍ଟ ହେବୁ।
ସ ଭଵାନ୍ରଥମାସ୍ଥାଯ ସର୍ଵୋପକରଣାନ୍ଵିତମ୍। ତ୍ଵରମାଣୋଽଭିନିର୍ଯାତୁ ଵିପ୍ରେଭ୍ଯୋଽର୍ଥଵିଭାଵକଃ
ତେଣୁ ତୁମେ ସମସ୍ତ ସାଜସଜ୍ଜା ସହିତ ରଥ ଚଡ଼ି, ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଧନ ବଣ୍ଟନ କରିବାକୁ ଯାଆ।
ଵାଚଯିତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠାନଦ୍ଯୈଵ ଗଜସାହ୍ଵଯମ୍। ଅସ୍ତ୍ରଵିଦ୍ଭିଃ ପରିଵୃତୋଭ୍ରାତୃଭିର୍ଦୃଢଧନ୍ଵିଭିଃ
ଆଜିଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଗଜସାହ୍ୱୟ ମଞ୍ଚରେ ଡାକି, ଶସ୍ତ୍ରଚତୁର ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଓ ଦୃଢ଼ଧନୁଧାରୀ ଭାଇମାନେ ସହିତ ଚାରିପଟେ ଘେରିବା।
ଆଶୀଵିଷସମୈର୍ଵୀରୈର୍ମରୁଦ୍ଭିରିଵ ଵୃତ୍ରହା। ଅମିତ୍ରାଂସ୍ତେଜସା ମୃଦ୍ଗନ୍ନସୁରାନିଵ ଵୃତ୍ରହା। ଶ୍ରିଯମାଦତ୍ସ୍ଵ କୌନ୍ତେଯ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାନ୍ମହାବଲ
ବିଷାକ୍ତ ସାପ ପରି ଭୟଙ୍କର ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ସହିତ, ବାୟୁଦେବଙ୍କ ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ର ଯେମିତି, ତୁମେ ତୁମ ତେଜରେ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଦଳନ କର, ଇନ୍ଦ୍ର ଯେମିତି ଦାନବମାନେକୁ ହରାଇଥିଲେ, ଏବଂ କୁନ୍ତୀନନ୍ଦନ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଶ୍ରୀ ଅର୍ଜନ କର।
ନ ହି ଗାଣ୍ଡୀଵମୁକ୍ତାନାଂ ଶରାଣାଂ ଗାର୍ଧ୍ରଵାସସାମ୍। ସ୍ପର୍ଶମାଶୀଵିଷାଭାନାଂ ମର୍ତ୍ଯଃ କଶ୍ଚନ ସଂସହେତ୍
ଗାଣ୍ଡୀବରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା, ଗୃଧ୍ରପଙ୍ଖୀ ବାଣମାନେ, ବିଷାକ୍ତ ସାପ ପରି ଭୟଙ୍କର, ସେମାନଙ୍କର ସ୍ପର୍ଶ କୌଣସି ମଣିଷ ସହିପାରିବେ ନାହିଁ।
ନ ସ ଵୀରୋ ନ ମାତଙ୍ଗୋ ନ ଚ ସୋଽଶ୍ଵୋସ୍ତି ଭାରତ। ଯଃ ସହେତ ଗଦାଵେଗଂ ମମ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ଯ ସଂଯୁଗେ
ହେ ଭାରତ, ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋତେ କ୍ରୋଧିତ ଦେଖି, ମୋ ଗଦାର ଘାତ ସହିପାରିବା ପାଇଁ କୌଣସି ବୀର, ହାତୀ କିମ୍ବା ଘୋଡ଼ା ନାହିଁ।
ସୃଞ୍ଜଯୈଃ ସହକୈକେଯୈର୍ଵୃଷ୍ଣୀନାଂ ଵୃଷଭେଣ ଚ। କଥଂସ୍ଵିଦ୍ଯୁଧି କୌନ୍ତେଯ ନ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ନୁଯାମହେ
ଶୃଞ୍ଜୟ, କୈକେୟ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନେଙ୍କ ମୁଖ୍ୟଙ୍କ ସହିତ, ହେ କୁନ୍ତୀନନ୍ଦନ, ଆମେ କିପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ରାଜ୍ୟ ଅଜରିପାରିବୁ ନାହିଁ?