ପ୍ରତିଷ୍ଦ୍ଧା ହି ତେ ଯାଚ୍ଞା ଯଯା ସିଧ୍ଯତି ଵୈ ଦ୍ଵିଜଃ। ତେଜସୈଵାର୍ଥଲିପ୍ସାଯାଂ ଯତସ୍ଵ ପୁରୁଷର୍ଷଭ
ଭିକ୍ଷା ମାଗିବା, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣ ସଫଳ ହୁଅନ୍ତି, ତୁମ ପାଇଁ ନିଷେଧ; ଏହିପରି, ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଧନ ଲାଗି ଉଦ୍ୟମ କର।
ଭୈକ୍ଷ୍ଯଚର୍ଯା ନ ଵିହିତା ନ ଚ ଵିଟ୍ଶୂଦ୍ରଜୀଵିକା। କ୍ଷତ୍ରିଯସ୍ ଵିଶେଷେଣ ଧର୍ମସ୍ତୁ ବଲମୌରସମ୍
ଭିକ୍ଷା ମାଗିବା ନିୟମିତ ନୁହେଁ, ନାହିଁ ବଣିକ କିମ୍ବା ଶୂଦ୍ର ଜୀବିକା; ବିଶେଷକରି କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ପାଇଁ, ତାଙ୍କର ଧର୍ମ ହେଉଛି ନିଜ ଶକ୍ତି।
ସ୍ଵଧର୍ମଂ ପ୍ରତିପଦ୍ଯସ୍ଵ ଜହି ଶତ୍ରୂନ୍ସମାଗତାନ୍। ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରଵନଂ ପାର୍ଥ ମଯା ପାର୍ଥେନ ନାଶଯ
ନିଜ ଧର୍ମକୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କର, ଏକତ୍ରିତ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଦଳନ କର; ପାର୍ଥ, ମୋର ସହଯୋଗରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେକୁ ନଶ୍ଟ କର।
ଉଦାରମେଵ ଵିଦ୍ଵାଂସୋ ଧର୍ମଂ ପ୍ରାହୁର୍ମନୀଷିଣଃ। ଉଦାରଂ ପ୍ରତିପଦ୍ଯସ୍ଵ ନାଵରେ ସ୍ଥାତୁମର୍ହସି
ବୁଦ୍ଧିଜୀବୀମାନେ ଉଦାର ଆଚରଣକୁ ଧର୍ମ ମାନନ୍ତି; ଉଦାରତା ଅନୁଷ୍ଠାନ କର, ତୁମେ ନିମ୍ନ ଆଚରଣରେ ରହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଅନୁବୁଧ୍ଯସ୍ଵ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଵେତ୍ଥ ଧର୍ମାନ୍ସନାତନାନ୍। କ୍ରୂରକର୍ମାଽଭିଜାତୋସି ଯସ୍ମାଦୁଦ୍ଵିଜତେ ଜନଃ
ରାଜାଧିରାଜ, ତୁମେ ସନାତନ ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଛ; ତୁମେ କ୍ରୂର କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଇଛ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଲୋକେ ତୁମକୁ ଭୟ କରନ୍ତି।
ପ୍ରଜାପାଲନସଂଭୂତଂ ଫଲଂ ତଵ ନ ଗର୍ହିତମ୍। ଏଷ ତେ ଵିହିତୋ ରାଜନ୍ଧାତ୍ରା ଧର୍ମଃ ସନାତନଃ
ପ୍ରଜାର ସୁରକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା ଉପଜିଥିବା ଫଳ ତୁମ ପାଇଁ ନିନ୍ଦନୀୟ ନୁହେଁ; ଏହି ସନାତନ ଧର୍ମ ତୁମ ପାଇଁ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।
ତସ୍ମାଦ୍ଵିଚଲିତଃ ପାର୍ଥ ଲୋକେ ହାସ୍ଯଂ ଗମିଷ୍ଯସି। ସ୍ଵଧର୍ମାଦ୍ଧି ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ଚଲନଂ ନ ପ୍ରଶସ୍ଯତେ
ତେଣୁ, ପାର୍ଥ, ଏହାରୁ ବିଚଳିତ ହେଲେ, ତୁମେ ଜଗତରେ ହାସ୍ୟର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେବ; କାରଣ, ନିଜ ଧର୍ମରୁ ଭ୍ରଷ୍ଟ ହେବା ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ନିନ୍ଦିତ।
ସ କ୍ଷାତ୍ରଂ ହୃଦଯଂ କୃତ୍ଵା ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵେଦଂ ଶିଥିଲଂ ମନଃ। ଵୀର୍ଯମାସ୍ଥାଯ କୌରଵ୍ଯ ଧୁରମୁଦ୍ଵହ ଧୁର୍ଯଵତ୍
କ୍ଷତ୍ରିୟର ହୃଦୟ ନେଇ, ଏହି ଦୁର୍ବଳ ମନକୁ ଛାଡି, ତୁମ ଶକ୍ତିକୁ ଧର, କୌରବ, ଏବଂ ଏକ ନେତା ପରି ଦାୟିତ୍ୱ ଉଠା।
ନ ହି କେଵଲଧର୍ମାତ୍ମା ପୃଥିଵୀଂ ଜାତୁ କଶ୍ଚନ। ପାର୍ଥିଵୋ ଵ୍ଯଜଯଦ୍ରାଜନ୍ନ ଭୂତିଂ ନ ପୁନଃ ଶ୍ରିଯମ୍
କେବଳ ଧର୍ମରେ ଲଗ୍ନ ଥିଲେ କୌଣସି ରାଜା ଜମି ଜୟ କରିପାରିନାହିଁ, ନାହିଁ ଧନ କିମ୍ବା ଶ୍ରୀ ପ୍ରାପ୍ତି, ରାଜା।
ଜିହ୍ଵାଂ ଦତ୍ତା ବହୂନାଂ ହି କ୍ଷୁଦ୍ରାଣାଂ ଲୁବ୍ଧଚେତସାମ୍। ନିକୃତ୍ଯା ଲଭତେ ରାଜ୍ଯମାହାରମିଵ ଶଲ୍ଯକଃ
ଅନେକ ନିମ୍ନ ଓ ଲୋଭୀ ମନ ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଜିହ୍ୱା ଦିଆଯାଇଛି; ଚତୁର୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ରାଜ୍ୟ ଲାଗିଥାନ୍ତି, ଯେପରି ଏକ ଶଳ୍ୟକ ପାଖରେ ଖାଦ୍ୟ ଆସେ।
ଭ୍ରାତର ପୂର୍ଵଜାତାଶ୍ଚ ସୁସମୃଦ୍ଧାଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ। ନିକୃତ୍ଯା ନିର୍ଜିତା ଦେଵୈରସୁରାଃ ପାଣ୍ଡଵର୍ଷଭ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ପୂର୍ବଜ ଭାଇମାନେ ଯଦିଓ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସମୃଦ୍ଧି ଥିଲେ, ଦେବମାନେ ଚତୁର୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଜୟ କରିଥିଲେ।
ଏଵଂ ବଲଵତଃ ସର୍ଵମିତି ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ମହୀପତେ। ଜହି ଶତ୍ରୂନ୍ମହାବାହୋ ପରାଂ ନିକୃତିମାସ୍ଥିତାନ୍
ଏଭଳି, ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କ ପାଖରେ ସବୁ କିଛି ଅଛି ବୋଲି ବୁଝି, ମହୀପତି, ତୁମେ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଦଳନ କର, ମହାବାହୁ, ଯେଉଁମାନେ ଅତ୍ୟଧିକ ଚତୁର୍ୟ ଅନୁସରିଛନ୍ତି।
ନ ହ୍ଯର୍ଜୁନସମଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଯୁଧି ଯୋଦ୍ଧା ଧନୁର୍ଧରଃ। ଭଵିତା ଵା ପୁମାନ୍କଶ୍ଚିନ୍ମତ୍ସମୋ ଵା ଗଦାଧରଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଅର୍ଜୁନ ସମାନ କୌଣସି ଧନୁର୍ଧାରୀ ନାହିଁ, ଏବଂ ଗଦା ଚଳାଇବାରେ ମୋ ସମାନ କୌଣସି ପୁରୁଷ ହେବେ ନାହିଁ।
ସତ୍ଵେନ କୁରୁତେ ଯୁଦ୍ଧଂ ରାଜନ୍ସୁବଲଵାନପି। ନ ପ୍ରମାଣେନ ନୋତ୍ସାହାତ୍ସତ୍ଵସ୍ଥୋ ଭଵ ପାଣ୍ଡଵ
ହେ ରାଜା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ସାହସ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧ କରେ; କେବଳ ଶକ୍ତି କିମ୍ବା ଉତ୍ସାହ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ। ଏହିପରି ସାହସ ରେ ଦୃଢ଼ ହେଉ, ହେ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର।
ସତ୍ଵଂ ହି ମୂଲମର୍ଥସ୍ ଯଵିତଥଂ ଯଦତୋଽନ୍ଯଥା। ନ ତୁ ପ୍ରସକ୍ତଂ ଭଵତି ଵୃକ୍ଷଚ୍ଛାଯେନ ହୈମନୀ
ସାହସ ହେଉଛି ସମସ୍ତ ସଫଳତାର ମୂଳ; ଏହା ନଥିଲେ ଅନ୍ୟ କିଛି ଲାଭ ହୁଏ ନାହିଁ। ଯେପରି ଗଛର ଛାୟାରୁ ଶୀତ ଋତୁ ଆସେ ନାହିଁ, ସେପରି।
ଅର୍ଥତ୍ଯାଗୋଽପି କାର୍ଯଃ ସ୍ଯାଦର୍ଥଂ ଶ୍ରେଯାଂସମିଚ୍ଛତା। ବୀଜୌପମ୍ଯନ କୌନ୍ତେଯ ମା ତେ ଭୂଦତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଯେଉଁଠି ଅଧିକ ଭଲ ଲାଗି ଅର୍ଥକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍, ସେଠି ଏହା କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି କଥାରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ରଖିନହ, ହେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ଯେପରି ବୀଜ ଉପମା ଦିଆଯାଇଛି।
ଅର୍ଥେନ ତୁ ସମୋଽନର୍ଥୋ ଯତ୍ର ଲବ୍ଧୋ ମହୋଦଯଃ। ନ ତତ୍ର ଵିପଣଃ କାର୍ଯଃ ଖରକଣ୍ଡୂଯନଂ ହି ତତ୍
ଯେଉଁଠି ଅର୍ଥ ଓ ଅନର୍ଥ ସମାନ ଥାଏ ଏବଂ ବଡ଼ ଲାଭ ମିଳିଛି, ସେଠି ଚୁକ୍ତିବାଜି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହା ହେଉଛି ଘାଉ ଚିରିବା ପରି।
ଏଵମେଵ ମନୁଷ୍ଯେନ୍ଦ୍ର ଧର୍ମଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵାଽଲ୍ପକଂ ନରଃ। ବୃହନ୍ତଂ ଧର୍ମମାପ୍ନୋତି ସ ବୁଦ୍ଧ ଇତି ନିଶ୍ଚିତମ୍
ଏହିପରି, ହେ ମନୁଷ୍ୟମଣି, ଯେଉଁ ଲୋକ ଛୋଟ ଧର୍ମକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ବଡ଼ ଧର୍ମ ପାଇଥାଏ; ଏହିପରି ଲୋକକୁ ଜ୍ଞାନୀ କୁହାଯାଏ, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ।
ଅମିତ୍ରଂ ମିତ୍ରସଂପନ୍ନଂ ମିତ୍ରୈର୍ଭିନ୍ଦନ୍ତି ପଣ୍ଡିତଃ
ପଣ୍ଡିତମାନେ ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ସହଯୋଗରେ, ମିତ୍ର ଥିବା ଶତ୍ରୁକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଇପାରନ୍ତି।
ସତ୍ଵେନ କୁରୁତେ ଯୁଦ୍ଧଂ ରାଜନ୍ସୁବଲଵାନପି। ନୋଦ୍ଯମେନ ନ ହୋତ୍ରାଭିଃ ସର୍ଵାଃ ସ୍ଵୀକୁରୁତେ ପ୍ରଜାଃ
ହେ ରାଜା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ସାହସ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧ କରେ; କେବଳ ପ୍ରୟାସ କିମ୍ବା କୌଣସି କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜିତିପାରେ ନାହିଁ।
ସର୍ଵଥା ସଂହତୈରେଵ ଦୁର୍ବଲୈର୍ବଲଵାନପି। ଅମିତ୍ରଃ ଶକ୍ଯତେ ହନ୍ତୁଂ ମଧୁହା ଭ୍ରମରୈରିଵ
ଯେପରି ମଧୁ ହନ୍ତାକୁ ଭୃଙ୍ଗମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ମାରିଦେଲେ, ସେପରି ଦୁର୍ବଳମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶତ୍ରୁକୁ ମାରିପାରନ୍ତି।
ଯଥା ରାଜନ୍ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵାଃ ସୂର୍ଯଃ ପାତି ଗଭସ୍ତିଭିଃ। ହନ୍ତି ଚୈଵ ତଥୈଵ ତ୍ଵଂ ସଦୃଶଃ ସଵିତୁର୍ଭଵ
ହେ ରାଜା, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କର କିରଣରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ଏବଂ ନାଶ କରନ୍ତି, ସେପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ହେଉ।
ଏତଚ୍ଚାପି ତପୋ ପାଜନ୍ପୁରାଣମିତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍। ଵିଧିନା ପାଲନଂ ଭୂମେର୍ଯତ୍କୃତଂ ନଃ ପିତାମହୈଃ
ଏହିପରି ପୃଥିବୀର ରକ୍ଷା ପୂର୍ବରୁ ଆମ ପୂର୍ବଜମାନେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କରିଥିଲେ ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ। ଏହା ପୁରାତନ ତପସ୍ୟା।
ନ ତଥା ତପସା ରାଜଁଲ୍ଲୋକାନ୍ପ୍ରାପ୍ନୋତି କ୍ଷତ୍ରିଯଃ। ଯଥା ସୃଷ୍ଟେନ ଯୁଦ୍ଧେନ ଵିଜଯେନେତରେଣ ଵା
ହେ ରାଜା, ଏକ କ୍ଷତ୍ରିୟ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଯେତେ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ଯୁଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଜୟ ଦ୍ୱାରା ପାଇଥାଏ।
ଅପେଯାତ୍କିଲ ଭା ସୂର୍ଯାଲ୍ଲକ୍ଷ୍ମୀଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରମସସ୍ତଥା। ଇତିଲୋକୋ ଵ୍ଯଵସିତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵେମାଂ ଭଵତୋଵ୍ଯଥାମ୍
ଯେପରି ତେଜ ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ଓ ଶୋଭା ଚନ୍ଦ୍ରମାରୁ ଅପସାରିଯାଏ, ସେପରି ଏହି ତୁମ ଦୁଃଖ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଏହିପରି ଭାବିଛନ୍ତି।
ଭଵତଶ୍ଚ ପ୍ରଶଂସାଭିର୍ନିନ୍ଦାଭିରିତରସ୍ଯ ଚ। କଥଯନ୍ତ୍ଯଃ ପରିଷଦଃ ପୃଥଗ୍ରାଜନ୍ସମାଗତାଃ
ହେ ରାଜା, ସଭାରେ ଏକଠା ହୋଇଥିବା ଲୋକମାନେ ତୁମ ପ୍ରଶଂସା ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କ ନିନ୍ଦା ଅଲଗା ଅଲଗା କହୁଛନ୍ତି।
ଇଦମଭ୍ଯଧିକଂ ରାଜନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ କୁରଵଶ୍ଚ ତେ। ସମେତାଃ କଥଯନ୍ତୀହ ମୁଦିତାଃ ସତ୍ଯସନ୍ଧତାମ୍
ହେ ରାଜା, ଏଠାରେ ଏକଠା ହୋଇଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ତୁମ କୁରୁମାନେ ତୁମ ସତ୍ୟବ୍ରତତାକୁ ଆନନ୍ଦରେ କହୁଛନ୍ତି।
ଯନ୍ନ ମୋହାନ୍ନ କାର୍ପଣ୍ଯାନ୍ନ ଲୋଭାନ୍ନ ଭଯାଦପି। ଅନୃତଂ କିଂଚିଦୁକ୍ତଂ ତେ ନ କାମାନ୍ନାର୍ଥକାରଣାତ୍
ମୃଗ୍ରହ, ଦୁର୍ବଳତା, ଲୋଭ, ଭୟ, ଆକାଂକ୍ଷା କିମ୍ବା ଲାଭ ପାଇଁ କେବେ ତୁମେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହିନାହାଁ।
ଯଦେନଃ କୁରୁତେ କିଂଚିଦ୍ରାଜା ଭୂମିମଵାପ୍ନୁଵନ୍। ସର୍ଵଂ ତନ୍ନୁଦତେ ପଶ୍ଚାଦ୍ଯଜ୍ଞୈର୍ଵିପୁଲଦକ୍ଷିଣୈଃ
ରାଜା ଯେତେବେଳେ ପୃଥିବୀ ଜିତିବା ସମୟରେ କିଛି ଅପରାଧ କରେ, ପରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ ଓ ଅଧିକ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ସେ ସମସ୍ତ ଦୋଷ ଦୂର କରେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ଦଦଦ୍ଗ୍ରାମାନ୍ଗାଶ୍ଚ ରାଜନ୍ସହସ୍ରଶଃ। ମୁଚ୍ଯତେ ଵୀର ପାପେଭ୍ଯସ୍ତମୋଭ୍ଯ ଇଵ ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ
ହେ ରାଜା, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ହଜାର ହଜାର ଗ୍ରାମ ଓ ଗାଈ ଦେଇ ଏକ ବୀର ତାଙ୍କର ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ, ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରମା ଅନ୍ଧକାରରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ।