ସ ଦେଵଂ ପରମାସୀନଂ ସର୍ଵଭୂତହିତେ ରତମ୍। ବ୍ରହ୍ମାଣମୁପତସ୍ଥେ ଵୈ କାଲେ କାଲେ ସୁଂସଯତଃ
ସେ ସମୟ ସମୟରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳରେ ଲାଗିଥିବା, ଉଚ୍ଚ ଦେବତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ତାଙ୍କର କୃପା ଲାଗି ଯାଉଥିଲେ।
ସତେନ ସମନୁଜ୍ଞାତୋ ବ୍ରହ୍ମଣା ଗୃହମେଯିଵାନ୍। ସଖ୍ଯୋକ୍ତଃ କ୍ରୀଡମାନେନ ସ ତତ୍ର ହସତା କିଲ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅନୁମତି ପାଇ, ସେ ଘରକୁ ଫେରିଲେ, ଏବଂ ଖେଳୁଥିବା ଏବଂ ହସୁଥିବା ବନ୍ଧୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣିଲେ।
ସଂରମ୍ଭାତ୍କୋପନୋଽତୀଵ ଵିଷକଲ୍ପୋ ମୁନେଃ ସୁତଃ। ଉଦ୍ଦିଶ୍ଯ ପିତରଂ ତସ୍ଯ ଯଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ରୋଷମାହରତ୍। ଋଷିପୁତ୍ରେଣ ନର୍ମାର୍ଥେ କୃଶେନ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ
ମୁନିଙ୍କ ପୁଅ ଶୃଙ୍ଗୀ, ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ଏବଂ ମନରେ ବିଷ ଭରିଥିଲେ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ କୃଶଙ୍କ ଠାରୁ ତାଙ୍କ ପିତା ବିଷୟରେ ମଜାକ ଶୁଣି ବହୁତ ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ।
ତେଜସ୍ଵିନସ୍ତଵ ପିତା ତଥୈଵ ଚ ତପସ୍ଵିନଃ। ଶଵଂ ସ୍କନ୍ଧେନ ଵହତି ମା ଶୃଙ୍ଗିନ୍ଗର୍ଵିତୋ ଭଵ
ତୋର ପିତା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ତପସ୍ବୀ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ଦେହରେ ଏକ ମୃତଦେହ ବହନ କରୁଛନ୍ତି; ଏହିଥିରେ ତୁମେ ଗର୍ବ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଶୃଙ୍ଗୀ।
ଵ୍ଯାହରତ୍ସ୍ଵୃଷିପୁତ୍ରେଷୁ ମା ସ୍ମ କିଂଚିଦ୍ଵଚୋ ଵଦ। ଅସ୍ମଦ୍ଵିଧେଷୁ ସିଦ୍ଧେଷୁ ବ୍ରହ୍ମଵିତ୍ସୁ ତପସ୍ଵିଷୁ
ମୁନିପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିଛି କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଆମପରି ତପସ୍ବୀ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ସିଦ୍ଧ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ।
କ୍ଵ ତେ ପୁରୁଷମାନିତ୍ଵଂ କ୍ଵ ତେ ଵାଚସ୍ତଥାଵିଧାଃ। ଦର୍ପଜାଃ ପିତରଂ ଦ୍ରଷ୍ଟା ଯସ୍ତ୍ଵଂ ଶଵଧରଂ ତଥା
ତୋର ପୁରୁଷତ୍ୱ କେଉଁଠି? ଏମିତି ଗର୍ବରୁ ଜନ୍ମିଥିବା କଥା କେଉଁଠି? ଯେଉଁଠି ତୁମେ ତୋର ପିତାଙ୍କୁ ଏକ ମୃତଦେହ ବହନ କରୁଥିବା ଦେଖୁଛ।
ପିତ୍ରା ଚ ତଵ ତତ୍କର୍ମ ନାନୁରୂପମିଵାତ୍ମନଃ। କୃତଂ ମୁନିଜନଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯେନାହଂ ଭୃଶଦୁଃଖିତଃ
ତୋର ପିତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ, ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ବହୁତ ଦୁଃଖିତ।
ଏଵମୁକ୍ତଃ ସ ତେଜସ୍ଵୀ ଶୃଙ୍ଗୀ କୋପସମନ୍ଵିତଃ। ମୃତଧାରଂ ଗୁରୁଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପର୍ଯତପ୍ଯତ ମନ୍ଯୁନା
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ତେଜସ୍ବୀ ଶୃଙ୍ଗୀ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ଗୁରୁ ପିତା ମୃତଦେହ ବହନ କରୁଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି ଭିତରେ ଅଗ୍ନି ଲାଗିଗଲା।
ସ ତ କୃଶମକ୍ଷିପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ସୂନୃତାଂ ଵାଚମୁତ୍ସୃଜନ୍। ଅପୃଚ୍ଛତ୍ତଂ କଥଂ ତାତଃ `ସର୍ଵଭୂତହିତେ ରତଃ
ସେ କୃଶଙ୍କୁ ଦେଖି, ସତ୍ୟ କଥା କହି, ପଚାରିଲେ: 'କିପରି, ପିତା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳରେ ଲାଗିଥିବା—'
ଅନନ୍ଯଚେତାଃ ସତତଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଦଵେମତୋଷଯତ୍। ଵନ୍ଯାନ୍ନଭୋଜୀ ସତତଂ ମୁନିର୍ମୌନଵ୍ରତେ ସ୍ଥିତଃ। ଏଵଂଭୂତଃ ସ ତେଜସ୍ଵୀ' ସ ମେଽଦ୍ଯ ମୃତଧାରକଃ
ଯିଏ ସଦା ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ, ସଦା ଅରଣ୍ୟର ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଥିଲେ, ମୌନବ୍ରତ ରେହିଥିଲେ, ଏମିତି ତେଜସ୍ବୀ ମୁନି ଆଜି ମୃତଦେହ ବହନ କରୁଛନ୍ତି।
ରାଜ୍ଞା ପରିକ୍ଷିତା ତାତ ମୃଗଯାଂ ପରିଧାଵତା। ଅଵସକ୍ତଃ ପିତୁସ୍ତେଽଦ୍ଯ ମୃତଃ ସ୍କନ୍ଧେ ଭୁଜଙ୍ଗମଃ
ପିତା, ଆଜି ତୋର ପିତାଙ୍କ ଦେହରେ ମୃତ ସାପ ଲାଗିଛି, ଏହା ସବୁ ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତଙ୍କ ଶିକାର କାରଣରୁ।
କିଂ ମେ ପିତ୍ରା କୃତଂ ତସ୍ଯ ରାଜ୍ଞୋଽନିଷ୍ଟଂ ଦୁରାତ୍ମନଃ। ବ୍ରୂହି ତତ୍କୃଶ ତତ୍ତ୍ଵେନ ପଶ୍ଯ ମେ ତପସୋ ବଲମ୍
ମୋ ପିତା କଣ ଅସୁଭ କାମ କଲେ ସେ ଦୁଷ୍ଟ ରାଜାଙ୍କୁ? କୃଶ, ସତ୍ୟ କହ, ଦେଖ ମୋର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି।
ସ ରାଜା ମୃଗଯାଂ ଯାତଃ ପରିକ୍ଷିଦଭିମନ୍ଯୁଜଃ। ସସାର ମୃଗମେକାକୀ ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ବାଣେନ ଶୀଘ୍ରଗମ୍
ସେ ରାଜା, ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କ ପୁଅ ପରୀକ୍ଷିତ, ଶିକାରକୁ ଗଲେ; ଏକା ହୋଇ ଏକ ମୃଗକୁ ତୀବ୍ର ବାଣ ଦେଇ ଧାଡ଼ିଲେ।
ନ ଚାପଶ୍ଯନ୍ମୃଗଂ ରାଜା ଚରଂସ୍ତସ୍ମିନ୍ମହାଵନେ। ପିତରଂ ତେ ସ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵ ପପ୍ରଚ୍ଛାନଭିଭାଷିଣମ୍
କିନ୍ତୁ ରାଜା ସେ ମୃଗକୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ, ସେ ମହାବନରେ ଘୁରୁଥିଲେ; ତୋର ପିତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ ପଚାରିଲେ, କିନ୍ତୁ ପିତା କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ।
ତଂ ସ୍ଥାଣୁଭୂତଂ ତିଷ୍ଠନ୍ତଂ କ୍ଷୁତ୍ପିପାସାଶ୍ରମାତୁରଃ। ପୁନଃପୁନର୍ମୃଗଂ ନଷ୍ଟଂ ପ୍ରପଚ୍ଛ ପିତରଂ ତଵ
ସେ ଅଚଳ ହୋଇ ଦଢ଼ି ଥିଲେ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ଅଭାବରେ କ୍ଷୁଦ୍ର ହୋଇଥିଲେ; ରାଜା ପୁନିପୁନି ହାରାଇଯାଇଥିବା ମୃଗ ବିଷୟରେ ତୋର ପିତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
ସ ଚ ମୌନଵ୍ରତୋପେତୋ ନୈଵ ତଂ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ। ତସ୍ଯ ରାଜା ଧନୁଷ୍କୋଟ୍ଯା ସର୍ପଂ ସ୍କନ୍ଧେ ସମାସଜତ୍
କିନ୍ତୁ ସେ ମୌନବ୍ରତ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ରାଜାଙ୍କୁ କିଛି ଉତ୍ତର ଦେଲେ ନାହିଁ; ତେଣୁ ରାଜା ଧନୁଷର ତୀର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ଦେହରେ ଏକ ସାପ ରଖିଦେଲେ।
ଶୃଙ୍ଗିଂସ୍ତଵ ପିତା ସୋଽପି ତଥୈଵାସ୍ତେ ଯତଵ୍ରତଃ। ସୋଽପି ରାଜା ସ୍ଵନଗରଂ ପ୍ରସ୍ଥିତୋ ଗଜସାହ୍ଵଯମ୍
ତୁମର ବାପା ଶୃଙ୍ଗୀ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଅଟୁଟ ରହିଛନ୍ତି। ସେହି ରାଜା ମଧ୍ୟ ନିଜ ସହର ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ଚାଲିଯାଇଛନ୍ତି।
ଶ୍ରୁତ୍ଵୈଵମୃଷିପୁତ୍ରସ୍ତୁ ଶଵଂ ସ୍କନ୍ଧେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍। କୋପସଂରକ୍ତନଯନଃ ପ୍ରଜ୍ଵଲନ୍ନିଵ ମନ୍ଯୁନା
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ଋଷିପୁତ୍ର ଶୃଙ୍ଗୀ ମୃତ ସାପକୁ କନ୍ଧରେ ରଖି, କ୍ରୋଧରେ ଚକ୍ଷୁ ଲାଲ ହୋଇ, ମନେ ଅଗ୍ନି ପରି ଜଳିଉଠିଲେ।
ଆଵିଷ୍ଟଃ ସ ହି କୋପେନ ଶଶାପ ନୃପତିଂ ତଦା। ଵାର୍ଯୁପସ୍ପୃଶ୍ଯ ତେଜସ୍ଵୀ କ୍ରୋଧଵେଗବଲାତ୍କୃତଃ
କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସେ ପ୍ରଥମେ ପାଣି ଛୁଇଁ ଶୁଦ୍ଧ ହେଲେ ଏବଂ କ୍ରୋଧର ଜୋରରେ ରାଜାକୁ ଶାପ ଦେଲେ।
ଯୋଽସୌ ଵୃଦ୍ଧସ୍ଯ ତାତସ୍ଯ ତଥା କୃଚ୍ଛ୍ରଗତସ୍ଯ ହ। ସ୍କନ୍ଧେ ମୃତଂ ସମାସ୍ରାକ୍ଷୀତ୍ପନ୍ନଗଂ ରାଜକିଲ୍ଵିଷୀ
ଯିଏ ମୋ ବୃଦ୍ଧ ଏବଂ ଦୁଃଖିତ ବାପାଙ୍କ କନ୍ଧରେ ମୃତ ସାପ ରଖିଥିଲେ, ସେହି ପାପୀ ରାଜା—
ତଂ ପାପମତିସଂକ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତକ୍ଷକଃ ପନ୍ନଗେଶ୍ଵରଃ। ଆଶୀଵିଷସ୍ତିଗ୍ମତେଜା ମଦ୍ଵାକ୍ଯବଲଚୋଦିତଃ
ସେହି ଅତିକ୍ରୁଧ୍ଧ ପାପୀକୁ, ସାପମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ତକ୍ଷକ, ମୋର ଶାପର ଶକ୍ତିରେ, ତୀବ୍ର ବିଷରେ ଦଶିବ।
ସପ୍ତରାତ୍ରାଦିତୋ ନେତା ଯମସ୍ଯ ସଦନଂ ପ୍ରତି। ଦ୍ଵିଜାନାମଵମନ୍ତାରଂ କୁରୂଣାମଯଶସ୍କରମ୍
ସାତ ଦିନ ପରେ, ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଅପମାନ କଲେ ଏବଂ କୁରୁମାନେଙ୍କୁ ନାମକୁ ଖରାପ କଲେ, ସେହି ରାଜାକୁ ଯମର ଗୃହକୁ ନେଯିବେ।
ଇତି ଶପ୍ତ୍ଵାତିସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଃ ଶୃଙ୍ଗୀ ପିତରମଭ୍ଯଗାତ୍। ଆସୀନଂ ଗ୍ରୋଵ୍ରଜେ ତସ୍ମିନ୍ଵହନ୍ତଂ ଶଵପନ୍ନଗମ୍
ଏଭଳି ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଶାପ ଦେଇ, ଶୃଙ୍ଗୀ ଗୋଶାଳାରେ ବସିଥିବା, କନ୍ଧରେ ମୃତ ସାପ ଧରିଥିବା ବାପାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ସ ତମଲକ୍ଷ୍ଯ ପିତରଂ ଶୃଙ୍ଗୀ ସ୍କନ୍ଧଗତେନ ଵୈ। ଶଵେନ ଭୁଜଗେନାସୀଦ୍ଭୂଯଃ କ୍ରୋଧସମାକୁଲଃ
ଶୃଙ୍ଗୀ ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କୁ କନ୍ଧରେ ସାପ ରଖିଥିବା ଦେଖି, ଆଉ ଅଧିକ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।
ଦୁଃଖାଚ୍ଚାଶ୍ରୂଣି ମୁମୁଚେ ପିତରଂ ଚେଦମବ୍ରଵୀତ୍। ଶ୍ରୁତ୍ଵେମାଂ ଧର୍ଷଣାଂ ତାତ ତଵ ତେନ ଦୁରାତ୍ମନା
ଦୁଃଖରେ ଶୃଙ୍ଗୀ ଲୁହ ଛାଡ଼ିଲେ ଏବଂ ବାପାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଯେଉଁ ଅପମାନ ସହିଲେ, ସେହି ଦୁଷ୍ଟ ଦ୍ୱାରା—'
ରାଜ୍ଞା ପରିକ୍ଷିତା କୋପାଦଶପଂ ତମହଂ ନୃପମ୍। ଯଥାର୍ହତି ସ ଏଵୋଗ୍ରଂ ଶାପଂ କୁରୁକୁଲାଧମଃ। ସପ୍ତମେଽହନି ତଂ ପାପଂ ତକ୍ଷକଃ ପନ୍ନଗୋତ୍ତମଃ
'ମୁଁ କ୍ରୋଧରେ ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତକୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ଶାପ ଦେଇଛି, ବାପା। ସେହି କୁରୁବଂଶର ଦୁଷ୍ଟ ଭୟଙ୍କର ଶାପ ପାଇଛି। ସପ୍ତମ ଦିନରେ, ସାପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତକ୍ଷକ, ସେହି ପାପୀକୁ ଦଶିବ।'
ତମବ୍ରଵୀତ୍ପିତା ବ୍ରହ୍ମଂସ୍ତଥା କୋପସମନ୍ଵିତମ୍
ତାପରେ ତାଙ୍କ ବାପା, ଋଷି, କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୃଙ୍ଗୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
ନ ମେ ପ୍ରିଯଂ କୃତଂ ତାତ ନୈଷ ଧର୍ମସ୍ତପସ୍ଵିନାମ୍। ଵଯଂ ତସ୍ଯ ନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଵିଷଯେ ନିଵସାମହେ
'ମୁଁ ତୁମ କାମକୁ ପସନ୍ଦ କରିନାହିଁ, ପୁଅ। ଏହା ଧର୍ମବାନ୍ ଓ ତପସ୍ଵୀମାନେଙ୍କର ଆଚରଣ ନୁହେଁ। ଆମେ ସେହି ରାଜାଙ୍କ ଅଧୀନରେ ବସୁଛୁ।'
ନ୍ଯାଯତୋ ରକ୍ଷିତାସ୍ତେନ ତସ୍ଯ ପାପଂ ନ ରୋଚଯେ। ସର୍ଵଥା ଵର୍ତମାନସ୍ଯ ରାଜ୍ଞୋ ହ୍ଯସ୍ମଦ୍ଵିଧୈଃ ସଦା
'ସେ ନ୍ୟାୟରେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି; ତାଙ୍କୁ କିଛି କ୍ଷତି କରିବାକୁ ମୁଁ ଚାହେଁ ନାହିଁ। ଯିଏ ଭଲ ରାଜା ଭାବରେ ଆମ ପ୍ରତି ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ସଦା କ୍ଷମା କରିବା ଉଚିତ।'
କ୍ଷନ୍ତଵ୍ଯଂ ପୁତ୍ର ଧର୍ମୋ ହି ହତୋ ହନ୍ତି ନ ସଂଶଯଃ। ଯଦି ରାଜା ନ ସଂରକ୍ଷେତ୍ପୀଡା ନଃ ପରମା ଭଵେତ୍
'କ୍ଷମା କରିବା ଦରକାର, ପୁଅ, କାରଣ ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ସେ ନିଜେ ନଷ୍ଟ କରେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଯଦି ରାଜା ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିନଥାନ୍ତେ, ଆମେ ବହୁତ ଦୁଃଖ ପାଇଥାନ୍ତୁ।'