ଗୁଣାଭାଵେ ଫଲଂ ନ୍ଯୂନଂ ଭଵତ୍ଯଫଲମେଵ ଚ। ଅନାରମ୍ଭେ ହି ନ ଫଲଂ ନ ଗୁଣୋ ଦୃଶ୍ଯତେ କ୍ଵଚିତ୍
ଗୁଣ ନଥିଲେ, ଫଳ କମ୍ ମିଳେ କିମ୍ବା କେବେ କେବେ କିଛି ମିଳେ ନାହିଁ। କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ନକଲେ, କେଉଁଠିଏ ଫଳ କିମ୍ବା ଗୁଣ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।
ଦେଶକାଲାଵୁପାଯାଂଶ୍ଚ ମଙ୍ଗଲଂ ସ୍ଵସ୍ତିସିଦ୍ଧଯେ। ଯୁନକ୍ତି ମେଧଯା ଧୀରୋ ଯଥାଯୋଗଂ ଯଥାବଲମ୍
ଯେଉଁ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଏବଂ ଧୃଡ଼, ସେ ନିଜ ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଦେଶ, ସମୟ, ଉପାୟ ଏବଂ ଶୁଭ ଦିଗୁଡ଼ିକୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଏବଂ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ୟବହାର କରି ସଫଳତା ଓ ମଙ୍ଗଳ ଲାଗି ଚେଷ୍ଟା କରେ।
ଅପ୍ଯୁପାଯେନ ତତ୍କାର୍ଯମୁପଦେଷ୍ଟା ପରାକ୍ରମଃ। ଭୂଯିଷ୍ଠଂ କର୍ମଯୋଗେଷୁ ସର୍ଵ ଏଵ ପରାକ୍ରମଃ
ଯେପରି ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ହେଉ ନାହିଁ, ସେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କଥା ହେଉଛି ଚେଷ୍ଟା; ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଚେଷ୍ଟା ସବୁଠାରୁ ମୂଲ୍ୟବାନ।
ଯତ୍ରଧୀମାନଵେକ୍ଷେତ ଶ୍ରେଯାସଂ ବହୁଭିର୍ଗୁଣୈଃ। ସାମ୍ନୈଵାର୍ଥଂ ତତୋ ଲିପ୍ସେତ୍କର୍ମ ଚାସ୍ମୈ ପ୍ରଯୋଜଯେତ୍
ଯେଉଁଠି ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଲୋକେ ବହୁ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଅଧିକ ଭଲ ଲାଭ ଦେଖନ୍ତି, ସେଠାରେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ ଏବଂ ସେଠି କାମ ଦେଇବା ଉଚିତ।
ଵ୍ଯସନଂ ନାଭିକାଙ୍କ୍ଷେତ୍ତ ଵିନାଶଂ ଵା ଯୁଧିଷ୍ଠିର। ଅପି ସିନ୍ଧୋର୍ଗିରେର୍ଵାଽପି କିଂ ପୁନର୍ମର୍ତ୍ଯଧର୍ମିଣଃ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର, କେବେ ବି ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ବିନାଶ ଚାହିଁବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ସମୁଦ୍ର କିମ୍ବା ପାହାଡ଼ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ—ତେବେ ମଣିଷ ପାଇଁ କିଏ ଚାହିଁବ।
ଉତ୍ଥାନଯୁକ୍ତଃ ସତତଂ ପରେଷାମନ୍ତରୈଷଣେ। ଆନୃଣ୍ଯମାପ୍ନୋତି ନରଃ ପରସ୍ଯାତ୍ମନ ଏଵ ଚ
ଯିଏ ସବୁବେଳେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସୁଯୋଗ ଖୋଜି ଲାଗିଥାଏ, ସେ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଓ ନିଜ ଉପରେ ଋଣ ରହିବାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ।
ନ ତ୍ଵେଵାତ୍ମାଽଵମନ୍ତଵ୍ଯଃ ପୁରୁଷେଣ କଦାଚନ। ନ ହ୍ଯାତ୍ମପରିଭୂତସ୍ ଭୂତିର୍ଭଵତି ଶୋଭନା
କିନ୍ତୁ କେବେ ବି ନିଜକୁ ଅପମାନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଯେତେବେଳେ ଲୋକେ ନିଜକୁ ଅବହେଳା କରେ, ସେତେବେଳେ ସମୃଦ୍ଧି ଭଲ ଭାବେ ମିଳେ ନାହିଁ।
ଏଵଂ ସଂସ୍ଥିତିକା ସିଦ୍ଧିରିଯଂ ଲୋକସ୍ଯ ଭାରତ। ଚିତ୍ରା ସିଦ୍ଧିଗତିଃ ପ୍ରୋକ୍ତା କାଲାଵସ୍ଥାଵିଭାଗଶଃ
ଏଭଳି ଭାବରେ, ହେ ଭାରତ, ଏହି ହେଉଛି ଜଗତରେ ସଫଳତାର ନିଶ୍ଚିତ ଉପାୟ; ସଫଳତାର ପଥ ସମୟ ଓ ପରିସ୍ଥିତି ଅନୁଯାୟୀ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ।
ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ମେ ପିତା ପୂର୍ଵଂ ଵାସଯାମାସ ପଣ୍ଡିତମ୍। ସର୍ଵଂ ଚାର୍ଥମିମଂ ପ୍ରାହ ପିତ୍ରେ ମେ ଭରତର୍ଷଭ
ମୋର ବାପା ପୂର୍ବେ ଜଣେ ପଣ୍ଡିତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଘରେ ରଖିଥିଲେ, ହେ ଭାରତର୍ଷଭ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ମୋ ବାପାଙ୍କୁ ବୁଝାଇଥିଲେ।
ନୀତିଂ ବୃହସ୍ପତିପ୍ରୋକ୍ତାଂ ଭ୍ରାତୃନ୍ମେଽଗ୍ରାହଯନ୍ପୁରା। ତେଷାଂ ସକାଶାଦଶ୍ରୌଷମହମେତାଂ ତଦା ଗୃହେ
ପୂର୍ବେ, ମୋ ଭାଇମାନେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ କହିଥିବା ନୀତି ତାଙ୍କଠାରୁ ଶିଖିଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ଠାରୁ ମୁଁ ଏହି କଥା ଘରେ ଶୁଣିଥିଲି।
ସ ମାଂ ରାଜନ୍କର୍ମଵତୀମାଗତାମାହ ସାନ୍ତ୍ଵଯନ୍। ଶୁଶ୍ରୂଷମାଣାମାସୀନାଂ ପିତୁରଙ୍କେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର
ସେ ମୋତେ, ରାଜା, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷ ହୋଇ ଆସିଥିଲି, ମୋ ବାପାଙ୍କ ଛାତିରେ ବସି ଶୁଣିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ଥିଲି, ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ କହିଥିଲେ।
ଅନ୍ଯେଷାଂ କର୍ମ ସଫଲମସ୍ମାକମପି ଵା ପୁନଃ। ଵିପ୍ରକର୍ଷେଣ ବୁଦ୍ଧ୍ଯେତ କୃତକର୍ମା ଯଥା ଫଲମ୍
କେବେ କେବେ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମିଳେ, କେବେ କେବେ ଆମକୁ; ଭିନ୍ନତା ଦ୍ୱାରା, ଯିଏ କାମ କରେ, ସେ ତାହାର ଫଳ କେଉଁଠି ଯାଉଛି ଚିହ୍ନିପାରେ।
ଯାଜ୍ଞସେନ୍ଯା ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭୀମସେନୋ ହ୍ଯମର୍ଷଣଃ। ନିଶ୍ଵସନ୍ନୁପସଂଗମ୍ଯ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ରାଜାନମବ୍ରଵୀତ୍
ଯାଜ୍ଞସେନୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଭୀମସେନ ଅସହ୍ୟ ହୋଇ, ଦୀର୍ଘ ଶ୍ୱାସ ନେଇ, ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ କ୍ରୋଧରେ କଥା କହିଲେ।
ରାଜନ୍ସତ୍ପଦଵୀଂ ଧର୍ମ୍ଯାଂ ଵ୍ରଜ ସତ୍ପୁରୁଷୋଚିତାମ୍। ଧର୍ମକାମାର୍ଥହୀନାନାଂ କିଂ ନୋ ଵସ୍ତୁଂ ତପୋଵନେ
ରାଜା, ଧର୍ମିକ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଲୋକଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟ ନୀତିରେ ଚାଲ; ଧର୍ମ, କାମ ଓ ଅର୍ଥ ବିହୀନ ଏହି ତପୋବନରେ ଆମେ ରହିଲେ କଣ ଉପକାର?
ନୈଵ ଧର୍ମେଣ ତଦ୍ରାଜ୍ଯଂ ନାର୍ଜଵେଣ ନ ଚୌଜସା। ଅକ୍ଷକୂଟମଧିଷ୍ଠାଯ ହୃତଂ ଦୁର୍ଯୋଧନେନ ଵୈ
ସେ ରାଜ୍ୟ ଧର୍ମରେ, ସତ୍ୟତାରେ କିମ୍ବା ଶକ୍ତିରେ ନୁହେଁ, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଠକେଇ ଦ୍ୱାରା ଛିନିନେଇଛି।
ଗୋମାଯୁନେଵ ସିଂହାନାଂ ଦିର୍ବଲେନ ବଲୀଯସାମ୍। ଆମିପଂ ଵିଘସାଶେନ ତଦ୍ଵଦ୍ରାଜ୍ଯଂ ହି ନୋ ହୃତମ୍
ଯେପରି ଗୋମାୟୁ ଶିଂହମାନଙ୍କ ଶିକାର ଛିନି ନେଇଥାଏ, ଦୁର୍ବଳ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କ ଠାରୁ ନେଇଥାଏ, ସେହିପରି ଆମର ରାଜ୍ୟ ଲୋଭୀ ଲୋକ ଅବଶିଷ୍ଟ ମାଂସ ଭଳି ଛିନିନେଇଛି।
ଧର୍ମଲେଶପ୍ରତିଚ୍ଛନ୍ନଃ ପ୍ରଭଵଂ ଧର୍ମକାମଯୋଃ। ଅର୍ଥମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ କିଂ ରାଜନ୍ଦୁଃଖେନ ପରିତପ୍ଯସେ
ଧର୍ମର ଆଭା ଦ୍ୱାରା ଢାକାଯାଇ, ତୁମେ ଧର୍ମ ଓ ଇଚ୍ଛାରେ ଲିନ ହୋଇ ଧନକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲା; ରାଜା, ଏଭଳି ଦୁଃଖରେ କାହିଁକି ତୁମେ ଦୁଃଖିତ ହେଉଛ?
ଭଵତୋଽନୁଵିଧାନେନ ରାଜ୍ଯଂ ନଃ ପଶ୍ଯତାଂ ହୃତମ୍। ଅହାର୍ଯମପି ଶକ୍ରେଣ ଗୁପ୍ତଂ ଗାଣ୍ଡୀଵଧନ୍ଵନା
ତୁମ ପଛେ ପଛେ ଚାଲି, ଆମର ରାଜ୍ୟ ଆମ ଚକ୍ଷୁ ସାମ୍ନାରେ ଛିନିନେଇଯାଇଛି; ଯେଉଁ ରାଜ୍ୟକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ନେଇପାରିବେ ନାହାନ୍ତି, ଗାଣ୍ଡୀବଧାରୀ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ।
କୁଣୀନାମିଵ ବିଲ୍ଵାନି ପଙ୍ଗୂନାମିଵ ଧେନଵଃ। ହୃତମୈଶ୍ଵର୍ଯମସ୍ମାକଂ ଜୀଵତାଂ ଭଵତଃ କୃତେ
ଯେପରି କୁଣ୍ଠିମାନେ ବେଲ ଫଳ ରଖିଲେ କିଛି ଉପକାର ନାହିଁ, ଲଙ୍ଗଡ଼ାମାନେ ଗାଈ ରଖିଲେ କିଛି ଲାଭ ନାହିଁ, ସେହିପରି ଆମ ଧନ-ସମ୍ପଦ ଆମରୁ ହରାଇଯାଇଛି, ଯଦିଓ ଆମେ ତୁମ ପାଇଁ ଏଯାଁତା ଜୀବନ୍ତ।
ଭଵତଃ ପ୍ରିଯମିତ୍ଯେଵଂ ମହଦ୍ଵ୍ଯସନମୀଦୃଶମ୍। ଧର୍ମକାମେ ପ୍ରତୀତସ୍ଯ ପ୍ରତିପନ୍ନାଃ ସ୍ମ ଭାରତ
ତୁମ ପ୍ରିୟ ହେବାକୁ ଆମେ ଏପରି ବଡ଼ ଦୁଃଖ ସହିଛୁ, ଧର୍ମ ଓ କାମରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିବା ଭାରତ।
କର୍ଶଯାମଃ ସ୍ଵମିତ୍ରାଣି ନନ୍ଦଯାମଶ୍ଚ ଶାତ୍ରଵାନ୍। ଆତ୍ମାନଂ ଭଵତଃ ଶାସ୍ତ୍ରୈର୍ନିଯମ୍ଯ ଭରତର୍ଷଭ
ଆମେ ନିଜ ମିତ୍ରମାନୋ କୁ ଦୁଃଖ ଦେଉଛୁ, ଶତ୍ରୁମାନୋ କୁ ଖୁସି କରୁଛୁ, ତୁମ ଶିକ୍ଷା ଅନୁସାରେ ଆମକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଛୁ, ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଯଦ୍ଵଯଂ ନ ତଦୈଵୈତାନ୍ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାନ୍ନିହନ୍ମ ହି। ଭଵତଃ ଶାସ୍ତ୍ରମାଦାଯ ତନ୍ନସ୍ତପତି ଦୁଷ୍କୃତମ୍
ତୁମ ଶାସ୍ତ୍ର ଧରି ଆମେ ସେଇ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନୋ କୁ ସେଇବେଳେ ମାରିନଥିଲୁ, ଏହି କଥା ଆମକୁ ଅପରାଧ ଭାବରେ ଦୁଃଖ ଦେଉଛି।
ଅଥୈନାମନ୍ଵଵେକ୍ଷସ୍ଵ ମୃଗଚର୍ଯାମିଵାତ୍ମନଃ। ଅଵୀରାଚରିତାଂ ରାଜନ୍ନବଲସ୍ଥୈର୍ନିଷେଵିତାମ୍
ଏବେ ଏହି ଜୀବନକୁ ଭଲଭାବେ ଭାବିଦେଖ, ରାଜା, ଏହା ପଶୁମାନେ ଯେପରି ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁରନ୍ତି, ସେପରି ଅଶକ୍ତ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଏହି ଚର୍ଯ୍ୟା ଅନୁଚିତ, ସାହସୀମାନେ ପାଇଁ ଏହା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଯାଂ ନ କୃଷ୍ଣୋ ନ ବୀଭତ୍ସୁର୍ନାଭିମନ୍ଯୁର୍ନ ସୃଞ୍ଜଯାଃ। ନ ଚାହମଭିନନ୍ଦାମି ନ ଚ ମାଦ୍ରୀସୁତାଵୁଭୌ
ଏହି ପଥକୁ କୃଷ୍ଣ, ଅର୍ଜୁନ, ଅଭିମନ୍ୟୁ, ଶୃଞ୍ଜୟମାନେ, ମୁଁ କିମ୍ବା ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ କେହି ମନୋପ୍ରାଣ କରୁନାହାନ୍ତି।
ଭଵାନ୍ଧର୍ମୋ ଧର୍ମ ଇତି ସତତଂ ଵ୍ରତକର୍ଶିତଃ। କଚ୍ଚିଦ୍ରାଜନ୍ନ ନିର୍ଵେଦାଦାପନ୍ନଃ କ୍ଲୀବଜୀଵିକାମ୍
ତୁମେ ସଦା ବ୍ରତ ରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଧର୍ମ ଭାବରେ ପରିଚିତ, ରାଜା, ନିରାଶାରୁ କି ଏପରି ଦୁର୍ବଳ ଜୀବନ ଗ୍ରହଣ କରିଛ? ଏହା କି ଯଥାଯଥି ନୁହେଁ?
ଦୁର୍ମନୁଷ୍ଯା ହି ନିର୍ଵେଦମଫଲଂ ସର୍ଵଘାତକମ୍। ଅଶକ୍ତାଃ ଶ୍ରିଯମାହର୍ତୁମାତ୍ମନଃ କୁର୍ଵତେ ପ୍ରିଯମ୍
ଯେଉଁମାନେ ମନରୁ ଦୁର୍ବଳ, ସେମାନେ ପାଇଁ ନିରାଶା କେବେଁ ଫଳଦାୟକ ନୁହେଁ, ସବୁ କିଛି ନଷ୍ଟ କରିଦେଉଛି; ନିଜ ପାଇଁ ସମ୍ପଦ ଲୁଟିପାରିନଥିବା ଲୋକମାନେ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ କାମ କରନ୍ତି।
ସ ଭଵାନ୍ଦୃଷ୍ଟିମାଞ୍ଶକ୍ତଃ ପଶ୍ଯନ୍ନସ୍ମାସୁ ପୌରୁଷମ୍। ଆନୃଶଂସ୍ଯପରୋ ରାଜନ୍ନାତ୍ମାର୍ଥମଵବୁଧ୍ଯସେ
ତୁମେ ଦୃଢ଼ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଶକ୍ତି ସହିତ ଆମର ପୌରୁଷ୍ୟ ଦେଖିପାରୁଛ, ରାଜା, କିନ୍ତୁ ଦୟାରେ ଲଗ୍ନ ହୋଇ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ଭାବିନାହାଁ।
ଅସ୍ମାନମୀ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଃ କ୍ଷମମାଣାନହିଂସତଃ। ଅଶକ୍ତାନେଵ ମନ୍ଯନ୍ତେ ତଦ୍ଦୁଃଖଂ ନାହଵେ ଵଧଃ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଆମକୁ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅହିଂସା ଦେଖି ଅଶକ୍ତ ଭାବିଛନ୍ତି; ଏହି ଦୁଃଖ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁ ଠାରୁ ବଡ଼।
ତତ୍ରଚେଦ୍ଯୁଧ୍ଯମାନାନାମଜିହ୍ମମନିଵର୍ତିନାମ୍। ସର୍ଵଶୋ ହି ଵଧଃ ଶ୍ରେଯାନ୍ପ୍ରେତ୍ଯ ଲୋକାଂଲ୍ଲଭେମହି
ଯଦି ଆମେ ସେଠାରେ ଯୁଦ୍ଧ କରି ଫେରିନ ଆସିବା ନାହିଁ, ସମସ୍ତେ ମରିଯିବା, ତେବେ ଏହି ମୃତ୍ୟୁ ଉତ୍ତମ, କାରଣ ଆମେ ପରଲୋକ ପାଇବୁ।
ଅଧଵା ଵଯମେଵୈତାନ୍ନିହତ୍ଯ ଭରତର୍ଷଭ। ଆଦଦୀମହି ଗାଂ ସର୍ଵାଂ ତଥାପି ଶ୍ରେଯ ଏଵ ନଃ
କିମ୍ବା ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯଦି ଆମେ ସେମାନୋ କୁ ମାରି ସମସ୍ତ ଭୂମି ଦଳିଆ ନେଉ, ତେବେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଆମ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ।