ଅସ୍ତୁ ଵାଽତ୍ର ଫଲଂ ମା ଵା କର୍ତଵ୍ଯଂ ପୁରୁଷେଣ ଯତ୍। ଗୃହେ ନିଵସତା କୃଷ୍ଣେ ଯଥାଶକ୍ତି କରୋମି ତତ୍
ଏଠାରେ ଫଳ ମିଳିଲା କିମ୍ବା ନମିଳିଲା, ମଣିଷଙ୍କୁ ଯାହା କରିବା ଉଚିତ୍, ସେହି କାମ କରିବା ଦରକାର। ଘରେ ରହି, ମୋର ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ, ମୁଁ ସେହି କାମ କରେ, ହେ କୃଷ୍ଣ।
ଧର୍ମଂ ଚରାମି ସୁଶ୍ରୋଣି ନ ଧର୍ମଫଲକାରଣାତ୍। ଆଗମାନନତିକ୍ରମ୍ଯ ସତାଂ ଵୃତ୍ତମଵେକ୍ଷ୍ଯ ଚ
ହେ ସୁନ୍ଦରି, ମୁଁ ଧର୍ମ ପାଳନ କରେ, କିନ୍ତୁ ତାହାର ଫଳ ପାଇଁ ନୁହେଁ। ପୁରୁଣା ପରମ୍ପରାକୁ ଭଙ୍ଗ କରିନାହିଁ, ଏବଂ ଭଲ ଲୋକମାନଙ୍କର ଆଚରଣ ଦେଖି ଚାଲେ।
ଧର୍ମ ଏଵ ମନଃ କୃଷ୍ଣେ ସ୍ଵଭାଵାଚ୍ଚୈଵ ମେ ଧୃତମ୍। [ଧର୍ମଵାଣିଜ୍ଯକୋ ହୀନୋ ଜଘନ୍ଯୋ ଧର୍ମଵାଦିନାମ୍]
ହେ କୃଷ୍ଣ, ମୋର ମନ ସଦା ଧର୍ମରେ ଲାଗିଛି, ଏହା ମୋର ସ୍ୱଭାବରୁ ହିଁ ହେଉଛି। ଯିଏ ଧର୍ମକୁ ବ୍ୟବସାୟ କରେ, ସେ ଧର୍ମ ଉପଦେଶକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ।
ନ ଧର୍ମଫଲମାପ୍ନୋତି ଯୋ ଧର୍ମଂ ଦୋଗ୍ଧୁମିଚ୍ଛତି। ଯଶ୍ଚୈନଂ ଶଙ୍କତେ କୃତ୍ଵା ନାସ୍ତିକ୍ଯାତ୍ପାପଚେତନଃ
ଯିଏ ଧର୍ମକୁ କେବଳ ତାହାର ଫଳ ପାଇଁ କରେ, ସେ କେବେ ଧର୍ମର ଫଳ ପାଏନାହିଁ। ଏବଂ ଯିଏ କରିବା ପରେ ଅନ୍ୱାସନ୍ଧାନ କରେ, ଅସ୍ତିକତା ନଥିବାରୁ ସନ୍ଦେହ କରେ, ସେ ପାପୀ ମନ ଧାରଣ କରେ।
ଅତିଵାଦାନ୍ମଦାଚ୍ଚୈଵ ମା ଧର୍ମମଭିଶଙ୍କଥାଃ। ଧର୍ମାତିଶଙ୍କୀ ପୁରୁଷସ୍ତିର୍ଯଗ୍ଗତିପରାଯଣଃ
ଅତିରିକ୍ତ ତର୍କ କିମ୍ବା ଅହଂକାରରୁ କେବେ ଧର୍ମ ଉପରେ ସନ୍ଦେହ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯିଏ ଧର୍ମ ଉପରେ ବେଶି ସନ୍ଦେହ କରେ, ସେ ନିମ୍ନ ଜନ୍ମକୁ ପାଏ।
ଧର୍ମୋ ଯସ୍ଯାତିଶଙ୍କ୍ଯଃ ସ୍ଯାଦାର୍ଷଂ ଵା ଦୁର୍ବଲାତ୍ମନଃ। ଵେଦାଚ୍ଛୂଦ୍ର ଇଵାପେଯାତ୍ସ ଲୋକାଦଜରାମରାତ୍
ଯାହାର ମନ ଦୁର୍ବଳ, ସେ ଯଦି ଧର୍ମ କିମ୍ବା ଋଷିମାନଙ୍କ କଥାକୁ ସନ୍ଦେହ କରେ, ସେ ଅମର ଲୋକରୁ ବାହାର କରାଯିବ, ଯେପରି ଶୂଦ୍ରକୁ ବେଦରୁ ବାହାର କରାଯାଏ।
ଵେଦାଧ୍ଯାଯୀ ଧର୍ମପରଃ କୁଲେ ଜାତୋ ମନସ୍ଵିନି। ସ୍ଥଵିରେଷୁ ସ ଯୋକ୍ତଵ୍ଯୋ ରାଜଭିର୍ଧର୍ମଚାରିଭିଃ
ଯିଏ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରେ, ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖେ, ଏବଂ ଉତ୍ତମ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ସେଠି ବୃଦ୍ଧମାନେ ଏବଂ ଧର୍ମପାଳକ ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ୍।
ପାପୀଯାନ୍ସ ହି ଶୂଦ୍ରେଭ୍ଯସ୍ତସ୍କରେଭ୍ଯୋ ଵିଶିଷ୍ଯତେ। ଶାସ୍ତ୍ରାତିଗୋ ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧିର୍ଯୋ ଧର୍ମମତିଶଙ୍କତେ
ଯିଏ ଶାସ୍ତ୍ର ଉଲ୍ଲଂଘନ କରେ ଏବଂ ଧର୍ମ ଉପରେ ସନ୍ଦେହ କରେ, ସେ ଶୂଦ୍ରମାନେଠାରୁ ବଡ଼ ପାପୀ ଏବଂ ଚୋରମାନେଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଖରାପ।
ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ହି ତ୍ଵଯା ଦୃଷ୍ଟ ଋଷିର୍ଗଚ୍ଛନ୍ମହାତପାଃ। ମାର୍କଣ୍ଡେଯୋଽପ୍ରମେଯାତ୍ମା ଧର୍ମେଣ ଚିରଜୀଵିତା
ତୁମେ ନିଜ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖିଛ, ମହାତପସ୍ବୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ଯାହାର ଆତ୍ମା ଅପରିମିତ, ସେ ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଲାଭ କରିଛନ୍ତି।
ଵ୍ଯାସୋ ଵସିଷ୍ଠୋ ମୈତ୍ରେଯୋ ନାରଦୋ ଲୋମଶଃ ଶୁକଃ। ଅନ୍ଯେ ଚ ଋଷଯଃ ସର୍ଵେ ଧର୍ମେଣୈଵ ସୁଚେତସଃ
ବ୍ୟାସ, ବଶିଷ୍ଠ, ମୈତ୍ରେୟ, ନାରଦ, ଲୋମଶ, ଶୁକ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ, ସବୁଏ ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ ଯାପନ କରନ୍ତି।
ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ପଶ୍ଯସି ହ୍ଯେତାନ୍ଦିଵ୍ଯଯୋଗସମନ୍ଵିତାନ୍। ଶାପାନୁଗ୍ରହଣେ ଶକ୍ତାନ୍ଦେଵେଭ୍ଯୋଽପି ଗରୀଯସଃ
ତୁମେ ଏହି ମହାପୁରୁଷମାନେଠାରେ ଦେଖୁଛ, ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ଯୋଗ ଶକ୍ତିରେ ଯୁକ୍ତ, ଶାପ ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାରେ ସମର୍ଥ, ଦେବତାମାନେଠାରୁ ମଧ୍ୟ ବଡ଼।
ଏତେ ହି ଧର୍ମମେଵାଦୌ ଵର୍ଣଯନ୍ତି ସଦାଽନଧେ। କର୍ତଵ୍ଯମମରପ୍ରଖ୍ଯାଃ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷାଗମବୁଦ୍ଧଯଃ
ଏହି ଅମର ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଥିବା ଏବଂ ସ୍ୱୟଂ ଜ୍ଞାନ ଥିବା ମହାପୁରୁଷମାନେ ସଦା ଆରମ୍ଭରେ ଧର୍ମକୁ କରିବା ଉଚିତ୍ ବୋଲି କହନ୍ତି।
ଅତୋ ନାର୍ହସି କଲ୍ଯାଣି ଧାତାରଂ ଧର୍ମମେଵ ଚ। ରଜୋମୂଢେନ ମନସା କ୍ଷେପ୍ତୁଂ ଶଙ୍କିତୁମେଵ ଚ
ତେଣୁ, ହେ ଶୁଭେ, ରଜୋଗୁଣରେ ମନ ଭରି ତୁମେ କେବେ ଧାତା କିମ୍ବା ଧର୍ମକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା କିମ୍ବା ସନ୍ଦେହ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଉନ୍ମତ୍ତାନ୍ମନ୍ଯତେ ବାଲଃ ସର୍ଵାନାଗତନିଶ୍ଚଯାନ୍। ଧର୍ମାତିଶଙ୍କୀ ନାନ୍ଯସ୍ମିନ୍ପ୍ରମାଣମଧିଗଚ୍ଛତି
ଏଠାରେ ଯାହାର ଫଳ ଆସିନାହିଁ, ଏମିତି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅବୁଧ ଶିଶୁ ମନେ କରେ ଯେ ସେମାନେ ପାଗଳ। ଯିଏ ଧର୍ମକୁ ସନ୍ଦେହ କରେ, ସେ ଅନ୍ୟ କିଛିରେ ବିଶ୍ୱାସ କରିପାରେନାହିଁ।
ଇନ୍ଦ୍ରିଯପ୍ରୀତିସଂବଦ୍ଧଂ ଯଦିଦଂ ଲୋକସାକ୍ଷିକମ୍। ଏତାଵନ୍ମନ୍ଯତେ ବାଲୋ ମୋହମନ୍ଯତ୍ର ଗଚ୍ଛତି
ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୁଖ ସହିତ ଯାହା ଜଡିତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଦେଖିପାରନ୍ତି, ଶିଶୁ ଏହାକୁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ମନେ କରେ; ଭ୍ରମ ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ ଦିଗକୁ ନେଇଯାଏ।
ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ନ ତସ୍ଯାସ୍ତି ଯୋ ଧର୍ମମତିଶଙ୍କତେ। ଧ୍ଯାଯନ୍ସ କୃପଣଃ ପାପୋ ନ ଲୋକାନ୍ପ୍ରତିପଦ୍ଯତେ
ଯିଏ ଧର୍ମକୁ ସନ୍ଦେହ କରେ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନାହିଁ। ସେ ଏଭଳି ଭାବି ଦୁଃଖୀ ଓ ପାପୀ ହୋଇ, ଲୋକମାନେ ପାଇନଥାଏ।
ପ୍ରମାଣାଦ୍ଧି ନିଵୃତ୍ତୋ ହି ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥନିନ୍ଦକଃ। କାମଲୋଭାନୁଗୋ ମୂଢୋ ନରକଂ ପ୍ରତିପଦ୍ଯତେ
ଯିଏ ପ୍ରମାଣକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥକୁ ନିନ୍ଦା କରେ, ଏବଂ କାମ ଓ ଲୋଭରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ, ସେ ନରକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।
ଆର୍ଷଂ ପ୍ରମାଣମୁତ୍କ୍ରାମ୍ଯ ଧର୍ମଂ ନ ପ୍ରତିପାଲଯନ୍। ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରାତିଗୋ ମୂଢଃ ଶଂ ଜନ୍ମସୁ ନ ଵିନ୍ଦତି
ଯିଏ ଋଷିମାନଙ୍କର ପ୍ରମାଣକୁ ଛାଡ଼ି, ଧର୍ମକୁ ପାଳନ କରେନାହିଁ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ଉଲ୍ଲଂଘନ କରି ମୁଗ୍ଧ ହୋଇଛି, ସେ କୌଣସି ଜନ୍ମରେ ମଧ୍ୟ ଭଲ ପାଏନାହିଁ।
ଯସ୍ତୁ ନିତ୍ଯଂ କୃତମତିର୍ଧର୍ମମେଵାଭିପଦ୍ଯତେ। ଅଶଙ୍କମାନଃ କଲ୍ଯାଣି ସୋଽମୁତ୍ରାନନ୍ତ୍ଯମଶ୍ନୁତେ
ଯେଉଁଜଣଙ୍କର ମନ ସଦା ଧର୍ମରେ ଲାଗିଥାଏ, ଯିଏ ସନ୍ଦେହ ଛାଡ଼ି ମାତ୍ର ଧର୍ମକୁ ଅନୁସରଣ କରେ, ହେ କଳ୍ୟାଣମୟୀ, ସେ ପରଲୋକରେ ଅନନ୍ତ ଫଳକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ଯସ୍ଯ ନାର୍ଷଂ ପ୍ରମାଣଂ ସ୍ଯାଚ୍ଛିଷ୍ଟାଚାରଶ୍ଚ ଭାମିନି। ନ ଵୈ ତସ୍ଯ ପରୋ ଲୋକୋ ନାଯମସ୍ତୀତି ନିଶ୍ଚଯଃ
ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଯେଉଁଠାରେ ଋଷିମାନେ କହିଥିବା ନିୟମ ଓ ଶିଷ୍ଟମାନଙ୍କର ଆଚରଣକୁ ମାନାଯାଏ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ଏହି ଲୋକ କିମ୍ବା ପରଲୋକ, କିଛି ମିଳେନାହିଁ—ଏହା ନିଶ୍ଚିତ।
ଶିଷ୍ଟୈରାଚରିତଂ ଧର୍ମଂ କୃଷ୍ଣେ ମାସ୍ମାତିଶଙ୍କଥାଃ। ପୁରାଣମୃଷିଭିଃ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ସର୍ଵଜ୍ଞୈଃ ସର୍ଵଦର୍ଶିଭିଃ
ହେ କୃଷ୍ଣା, ଶିଷ୍ଟମାନେ ଯେଉଁ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି, ତାହା ଉପରେ ସନ୍ଦେହ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନି। ପୁରାତନ ଋଷିମାନେ, ସମସ୍ତ ଜଣା ଓ ଦର୍ଶନଶୀଳମାନେ ଏହି ଧର୍ମକୁ କହିଛନ୍ତି।
ଧର୍ମ ଏଵ ପ୍ଲଵୋ ନାନ୍ଯଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଦ୍ରୌପଦି ଗଚ୍ଛତାମ୍। ସୈଵଃ ନୌଃ ସାଗରସ୍ଯେଵ ଵଣିଜଃ ପାରମିଚ୍ଛତଃ
ହେ ଦ୍ରୌପଦୀ, ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇଁ ଚାହୁଁଥିବାମାନେ ପାଇଁ ଧର୍ମ ହିଁ ଏକମାତ୍ର ଉପାୟ; ଏହା ଏମିତି ଏକ ନୌକା, ଯେପରି ଏକ ବ୍ୟାପାରୀ ସମୁଦ୍ର ପାର କରିବାକୁ ଚାହିଁଲେ ନୌକା ଆବଶ୍ୟକ।
ଅଫଲୋ ଯଦି ଧର୍ମଃ ସ୍ଯାଚ୍ଚରିତୋ ଧର୍ମଚାରିଭିଃ। ଅପ୍ରତିଷ୍ଠେ ତମସ୍ଯେତଜ୍ଜଗନ୍ମଜ୍ଜେଦନିନ୍ଦିତେ
ଯଦି ଧର୍ମବାନ୍ ଲୋକମାନେ କରୁଥିବା ଧର୍ମ ଫଳହୀନ ହେଉଥାନ୍ତା, ହେ ନିର୍ମଳା, ତେବେ ଏହି ଜଗତ ଆଧାରହୀନ ଅନ୍ଧକାରରେ ବୁଡ଼ିଯାଇଥାନ୍ତା।
ନିର୍ଵାଣଂ ନାଧିଗଚ୍ଛେଯୁର୍ଜୀଵେଯୁଃ ପଶୁଜୀଵିକାମ୍। ଵିଘାତେନୈଵ ଯୁଜ୍ଯେଯୁର୍ନ ଚାର୍ଥଂ କଂଚିଦାପ୍ନୁଯୁଃ
ତେମେ ମୁକ୍ତି ପାଇନଥାନ୍ତେ, ପଶୁମାନଙ୍କ ପରି ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଥାନ୍ତେ; ସେମାନେ କେବଳ କଷ୍ଟରେ ଲିପ୍ତ ରହିଥାନ୍ତେ ଓ କୌଣସି ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇନଥାନ୍ତେ।
ତପଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ ଚ ଯଜ୍ଞଃ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯ ଏଵ ଚ। ଦାନମାର୍ଜଵମେତାନି ଯଦି ସ୍ଯୁରଫଲାନି ଵୈ
ଯଦି ତପସ୍ୟା, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, ଯଜ୍ଞ, ଅଧ୍ୟୟନ, ଦାନ ଓ ସତ୍ୟତା ଏହି ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ନିଷ୍ଫଳ ହେଉଥାନ୍ତା—
ନାଚରିଷ୍ଯନ୍ପରେ ଧର୍ମଂ ପରେ ପରତରେଽପି ଚ। ଦାନମାର୍ଜଵମେତାନି ଯଦି ସ୍ଯୁରଫଲାନି ଵୈ
ତେବେ ଅନ୍ୟମାନେ, ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମମାନେ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁନଥାନ୍ତେ; ଯଦି ଦାନ ଓ ସତ୍ୟତା ନିଷ୍ଫଳ ହେଉଥାନ୍ତା—
ଋଷଯସ୍ଚୈଵ ଦେଵାଶ୍ଚ ଗନ୍ଧର୍ଵାସୁରରାକ୍ଷସାଃ। ଈଶ୍ଵରାଃ କସ୍ଯ ହେତୋସ୍ତେ ଚରେଯୁର୍ଧର୍ମମାଦୃତାଃ
ତେବେ, ହେ ମହିଳା, ଋଷି, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅସୁର, ରାକ୍ଷସ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ କାହିଁକି ଆଦର ସହିତ ଧର୍ମକୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଥାନ୍ତେ?
ଫଲଦଂ ତ୍ଵିହ ଵିଜ୍ଞାଯ ଧାତାରଂ ଶ୍ରେଯସି ସ୍ଥିତମ୍। ଧର୍ମଂ ତେଽଵ୍ଯଚରନ୍କୃଷ୍ଣେ ସ ହି ଧର୍ମ ସନାତନଃ
କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଜାଣିଥିଲେ ଯେ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମଙ୍ଗଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ଦାତା ଏଠାରେ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି, ତେଣୁ ସେମାନେ ଧର୍ମକୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଥିଲେ, ହେ କୃଷ୍ଣା, କାରଣ ଏହି ଧର୍ମ ସନାତନ।
ସ ଚାଯଂ ସଫଲୋ ଧର୍ମୋ ନ ଧର୍ମୋଽଫଲ ଉଚ୍ଯତେ। ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେଽପି ହି ଵିଦ୍ଯାନାଂ ଫଲାନି ତପସାଂ ତଥା
ଏହି ଧର୍ମ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଫଳଦାୟକ; ଏହାକୁ କେବେ ନିଷ୍ଫଳ କୁହାଯାଏ ନାହିଁ। ଜ୍ଞାନ ଓ ତପସ୍ୟାର ଫଳ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ।
ତ୍ଵଯ୍ଯେତଦ୍ଵୈ ଵିଜାନୀହି ଜନ୍ମ କୃଷ୍ଣେ ଯଥାଶ୍ରୁତମ୍। ଵେତ୍ଥ ଚାପି ଯଥା ଜାତୋ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ହେ କୃଷ୍ଣା, ତୁମେ ଯେପରି ଜନ୍ମ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଛ, ଏହି କଥାକୁ ଜାଣ। ଏବଂ ଶୂର ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ କିପରି ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ସେଥିରେ ମଧ୍ୟ ତୁମର ଜ୍ଞାନ ଅଛି।