ଅତି ଯଜ୍ଞଵିଦାଂ ଲୋକାନ୍କ୍ଷମିଣଃ ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତି ଚ। ଅତି ବ୍ରହ୍ମଵିଦାଂ ଲୋକାନତି ଚାପି ତପସ୍ଵିନାମ୍
ଯଜ୍ଞ ଜାଣିଥିବା ଲୋକମାନେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ, କ୍ଷମାଶୀଳ ଲୋକମାନେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ, ବ୍ରହ୍ମ ଜାଣିଥିବା ଏବଂ ତପସ୍ୱୀମାନେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିବା ଲୋକମାନେଠାରୁ ଅଧିକ।
ଅନ୍ଯେ ଵୈ ଯଜୁଷାଂ ଲୋକାଃ କର୍ମିଣାମପରେ ତଥା। କ୍ଷମାଵତାଂ ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ଲୋକାଃ ପରମପୂଜିତାଃ
ଅନ୍ୟେ ଯଜୁର ବେଦ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଲୋକ ଅଛି, କର୍ମ କରୁଥିବା ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅଛି; କିନ୍ତୁ କ୍ଷମାଶୀଳ ଲୋକମାନେ ବ୍ରହ୍ମ ଲୋକରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସମ୍ମାନ ପାଆନ୍ତି।
କ୍ଷମା ତେଜସ୍ଵିନାଂ ତେଜଃ କ୍ଷମା ବ୍ରହ୍ମ ତପସ୍ଵିନାମ୍। କ୍ଷମା ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଵତାଂ କ୍ଷମା ଯଜ୍ଞଃ କ୍ଷମା ଶଭଃ
କ୍ଷମା ହେଉଛି ତେଜସ୍ୱୀମାନଙ୍କର ତେଜ, କ୍ଷମା ହେଉଛି ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମ, କ୍ଷମା ହେଉଛି ସତ୍ୟବାଦୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସତ୍ୟ, କ୍ଷମା ହେଉଛି ଯଜ୍ଞ, କ୍ଷମା ହେଉଛି ପବିତ୍ରତା।
ତାଂ କ୍ଷମାଂ ତାଦୃଶୀଂ କୃଷ୍ଣେ କଥମସ୍ମଦ୍ଵିଧସ୍ତ୍ଯଜେତ୍। ଯତ୍ରବ୍ରହ୍ମ ଚ ସତ୍ଯଂ ଚ ଯଜ୍ଞା ଲୋକାଶ୍ଚ ଧିଷ୍ଠିତାଃ
ଏପରି କ୍ଷମା, ଯେଉଁଥିରେ ବ୍ରହ୍ମ, ସତ୍ୟ, ଯଜ୍ଞ ଏବଂ ଲୋକମାନେ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି, ଏହିପରି କ୍ଷମାକୁ ଆମେ କିପରି ଛାଡିପାରିବୁ, କୃଷ୍ଣ?
ଇଜ୍ଯନ୍ତେ ଯଜ୍ଵନାଂ ଲୋକାଃ କ୍ଷମିଣାମପରେ ତଥା।' କ୍ଷନ୍ତଵ୍ଯମେଵ ସତତଂ ପୁରୁଷେଣ ଵିଜାନତା। ଯଦା ହି କ୍ଷମତେ ସର୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମ ସଂପଦ୍ଯତେ ତଦା
ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ, କ୍ଷମାଶୀଳ ଲୋକମାନେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ; ଜଣେ ଜାଣିଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ସଦା କ୍ଷମା କରିବା ଉଚିତ; ଯେବେ ସେ ସବୁକିଛି କ୍ଷମା କରେ, ବ୍ରହ୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
କ୍ଷମାଵତାମଯଂ ଲୋକଃ ପରଶ୍ଚୈଵ କ୍ଷମାଵତାମ୍। ଇହ ସନ୍ମାନମୃଚ୍ଛନ୍ତି ପରତ୍ର ଚ ପରା ଗତିମ୍
ଏହି ଜଗତ କ୍ଷମାଶୀଳ ଲୋକମାନଙ୍କର, ପରଲୋକ ମଧ୍ୟ କ୍ଷମାଶୀଳ ଲୋକମାନଙ୍କର; ଏଠି ସେମାନେ ସମ୍ମାନ ପାଆନ୍ତି, ପରଲୋକରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଯେଷାଂ ମନ୍ଯୁର୍ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ କ୍ଷମଯାଽଭିହତଃ ସଦା। ତେଷାଂ ପରତରେ ଲୋକାସ୍ତସ୍ମାତ୍କ୍ଷାନ୍ତିଃ ପରା ମତା
ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁମାନେ ସବୁବେଳେ କ୍ଷମାରେ ରହି କ୍ରୋଧକୁ ଦମନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଉଚ୍ଚ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହିଠାରୁ କ୍ଷମାକୁ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବୋଲି ମନାଯାଏ।
ଇତି ଗୀତାଃ କାଶ୍ଯପେନ ଗାଥାନିତ୍ଯଂ କ୍ଷମାଵତାମ୍। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗାଥାଃ କ୍ଷମାଯାସ୍ତ୍ଵଂ ତୁଷ୍ଯଦ୍ରୌପଦି ମା କ୍ରୁଧଃ
କାଶ୍ୟପ ଏହି କ୍ଷମା ବିଷୟର ଗୀତିଗୁଡ଼ିକୁ ସବୁବେଳେ ଗାଇଥିଲେ। ଏହି କ୍ଷମା ବିଷୟର ଗୀତିଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣି, ଦ୍ରୌପଦୀ, ତୁମେ ଖୁସି ହେଉ ଏବଂ କ୍ରୋଧ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ପିତାମହଃ ଶାନ୍ତନଵଃ ରଶମଂ ସଂପୂଜଯିଷ୍ଯତି। କୃଷ୍ଣଶ୍ଚ ଦେଵକୀପୁତ୍ରଃ ଶମଂ ସଂପୂଜଯିଷ୍ଯତି
ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁଅ ପିତାମହ ନିଶ୍ଚୟ ଶାନ୍ତିକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବେ, ଏବଂ ଦେବକୀପୁତ୍ର କୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତିକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବେ।
ଆଚାର୍ଯୋ ଵିଦୁରଃ କ୍ଷତ୍ତା ଶମମେଵ ଵଦିଷ୍ଯତଃ। କୃପଶ୍ଚ ସଂଜଯଶ୍ଚୈଵ ଶମମେଵ ଵଦିଷ୍ଯତଃ
ଆଚାର୍ଯ୍ୟ, ବିଦୁର ଏବଂ ରଥଚାଳକ ସବୁବେଳେ ଶାନ୍ତି ବିଷୟରେ କଥା କହିବେ। କ୍ରୁପ ଏବଂ ସଞ୍ଜୟ ମଧ୍ୟ ଏହି ଶାନ୍ତି ବିଷୟରେ କହିବେ।
ସୋମଦତ୍ତୋ ଯୁଯୁତ୍ସୁଶ୍ଚ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରସ୍ତଥୈଵ ଚ। ପିତାମହଶ୍ଚ ନୋ ଵ୍ଯାସଃ ଶମଂ ଵଦତି ନିତ୍ଯଶଃ
ସୋମଦତ୍ତ, ଯୁୟୁତ୍ସୁ, ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ ଏବଂ ଆମ ପିତାମହ ବ୍ୟାସ ସବୁବେଳେ ଶାନ୍ତି ବିଷୟରେ କହନ୍ତି।
ଏତୈର୍ହି ରାଜା ନିଯତଂ ଚୋଦ୍ଯମାନଃ ଶମଂ ପ୍ରତି। ରାଜ୍ଯଂ ଦାତେତି ମେ ବୁଦ୍ଧିର୍ନ ଚେଲ୍ଲୋଭାନ୍ନଶିଷ୍ଯତି
ଏମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ପ୍ରେରିତ କରିବେ, ତେଣୁ ମୋର ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁଯାୟୀ ରାଜା ଆମକୁ ରାଜ୍ୟ ଫେରାଇଦେବେ। ନହେଲେ, ଲୋଭ ତାଙ୍କୁ ରୋକି ଦେବ।
କାଲୋଽଯଂ ଦାରୁଣଃ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଭରତାନାମଭୂତଯେ। ନିଶ୍ଚିତଂ ମେ ସଦୈଵୈତତ୍ପୁରସ୍ତାଦପି ଭାମିତି
ଏହି କଠିନ ସମୟ ଭାରତମାନଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ଆସିଛି। ଏହି କଥାକୁ ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ଭାବିଥିଲି।
ସୁଯୋଧନୋ ନାର୍ହତୀତି କ୍ଷମା ମାମେଵ ଵିନ୍ଦତି। ଅର୍ହସ୍ତତ୍ରାହମିତ୍ଯେଵଂ ତସ୍ମାନ୍ମାଂ ଵିନ୍ଦତେ କ୍ଷମା
ସୁୟୋଧନ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ତେଣୁ କ୍ଷମା ମୋତେ ଆସିଛି। ଏଠି ମୁଁ ଯୋଗ୍ୟ, ଏହିଭଳି ଭାବି କ୍ଷମା ମୋତେ ଆସିଛି।
ଏତଦାତ୍ମଵତାଂ ଵୃତ୍ତମେଷ ଧର୍ମଃ ସନାତନଃ। କ୍ଷମା ଚୈଵାନୃଶଂସ୍ଯଂ ଚ ତତ୍କର୍ତାଽସ୍ମ୍ଯହମଞ୍ଜସା
ଏହା ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଆଚରଣ, ଏହି ହେଉଛି ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଧର୍ମ। କ୍ଷମା ଏବଂ ଦୟା—ଏହାକୁ ସିଧାସଳଖ ଭାବେ ମୁଁ କରୁଛି।
ନମୋ ଧାତ୍ରେ ଵିଧାତ୍ରେ ଚ ଯୌ ମୋହଂ ଚକ୍ରତୁସ୍ତଵ। ପିତୃପୈତାମହେ ରାଜ୍ଯେ ଵୋଢଵ୍ଯେ ତେଽନ୍ଯଥା ମତିଃ
ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଏବଂ ବ୍ୟବସ୍ଥାପକଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଯେଉଁମାନେ ତୁମେ ଉପରେ ମୋହ ଦେଇଥିଲେ। ପିତା ଓ ପ୍ରପିତାମହଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ବିଷୟରେ ତୁମର ମନ ଅନ୍ୟ ଦିଗକୁ ଘୁଞ୍ଚିଯାଇଥିଲା।
[କର୍ମଭିଶ୍ଚିନ୍ତିତୋ ଲୋକୋ ଗତ୍ଯାଂଗତ୍ଯାଂ ପୃଥଗ୍ଵିଧଃ। ତସ୍ମାତ୍କର୍ମାଣି ନିତ୍ଯାନି ଲୋଭାନ୍ମୋକ୍ଷଂ ଯିଯାସତି ।]
କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସଂସାର ନିର୍ମିତ, ବିଭିନ୍ନ ଦିଗ ଓ ବାଧା ରହିଛି। ତେଣୁ ସବୁବେଳେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ଲୋଭ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ଚାହିଁଥାଏ।
ନେହ ଧର୍ମାନୃଶଂସ୍ଯାଭ୍ଯାଂ ନ କ୍ଷାନ୍ତ୍ଯା ନାର୍ଜଵେନ ଚ। ପୁରୁଷଃ ଶ୍ରିଯମାପ୍ନୋତି ନ ଘୃଣିତ୍ଵେନ କର୍ହିଚିତ୍
ଏଠାରେ ଧର୍ମ, ଦୟା, କ୍ଷମା କିମ୍ବା ସତ୍ୟତା ଦ୍ୱାରା କେହି ଧନ-ସମ୍ପଦ ଲାଭ କରିପାରେ ନାହିଁ, ଦୟା ଦ୍ୱାରା କେବେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
ତ୍ଵାଂ ଚେଦ୍ଵ୍ଯସନମଭ୍ଯାଗାଦିଦଂ ଭାରତ ଦୁଃସହମ୍। ସ ତ୍ଵଂ ନାର୍ହସି ନାପୀମେ ଭ୍ରାତରସ୍ତେ ମହୌଜସଃ
ଏହି ଅସହ୍ୟ ଦୁଃଖ ଯଦି ତୁମେ ଉପରେ ଆସିଛି, ଭାରତ, ତେବେ ତୁମେ ଏହା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁ, ଏବଂ ତୁମର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାଇମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହଁ।
ନ ହି ତେଽଧ୍ଯଗମଞ୍ଜାତୁ ତଦାନୀଂ ନାଦ୍ଯ ଭାରତ। ଧର୍ମାତ୍ପ୍ରିଯତରଂ କିଂଚିଦପି ଚେଜ୍ଜୀଵିତାଦପି
ଭାରତ, ତୁମେ କେବେ ମଧ୍ୟ, ଏବଂ ଏବେ ମଧ୍ୟ, ଜୀବନ ଠାରୁ ଧର୍ମକୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ଭାବି ଅନ୍ୟ କିଛି ଚିନ୍ତା କରିନାହାଁ।
ଧର୍ମାର୍ଥମେଵ ତେ ରାଜ୍ଯଂ ଧର୍ମାର୍ଥଂ ଜୀଵିତଂ ଚ ତେ। ବ୍ରାହ୍ମଣା ଗୁରଵଶ୍ଚୈଵ ଜାନନ୍ତ୍ଯପି ଚ ଦେଵତାଃ
ତୁମର ରାଜ୍ୟ ଧର୍ମ ପାଇଁ, ତୁମର ଜୀବନ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମ ପାଇଁ। ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବଡ଼ମାନେ ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି କଥା ଜାଣନ୍ତି।
ଭୀମସେନାର୍ଜୁନୌ ଚୋଭୌ ମାଦ୍ରେଯୌ ଚ ମଯା ସହ। ତ୍ଯଜେସ୍ତ୍ଵମିତି ମେ ବୁଦ୍ଧିର୍ନ ତୁ ଧର୍ମଂ ପରିତ୍ଯଜେଃ
ଭୀମସେନ, ଅର୍ଜୁନ, ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଏବଂ ମୁଁ—ମୋର ମନେ ହୁଏ ତୁମେ ଆମକୁ ଛାଡିପାର, କିନ୍ତୁ ଧର୍ମକୁ କେବେ ଛାଡିବ ନାହଁ।
ରାଜାନଂ ଧର୍ମଗୋପ୍ତାରଂ ଧର୍ମୋ ରକ୍ଷତି ରକ୍ଷିତଃ। ଇତି ମେ ଶ୍ରୁତମାର୍ଯାଣାଂ ତ୍ଵାଂ ତୁ ମନ୍ଯେ ନ ରକ୍ଷତି
ରାଜା ଯେଉଁଠି ଧର୍ମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେଠି ଧର୍ମ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରେ—ଏହି କଥା ମୁଁ ମହାନ୍ଭାବମାନଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣିଛି। କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଭାବେ ତୁମକୁ ଏହା ରକ୍ଷା କରୁନାହିଁ।
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵାଽନ୍ଯାନ୍ହି ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ନିତ୍ଯଦା ଧର୍ମ ଏଵ ତେ। ବୁଦ୍ଧିଃ ସତତମନ୍ଵେତି ଛାଯେଵଂ ପୁରୁଷଂ ନିଜା
ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅନ୍ୟ ସବୁଠାରୁ ଛାଡି ତୁମର ମନ ସବୁବେଳେ ଧର୍ମକୁ ଅନୁସରେ, ଯେପରି ଛାୟା ନିଜ ମାଲିକଙ୍କୁ ଅନୁସରେ।
ନାଵମଂସ୍ଥା ହି ସଦୃଶାନ୍ନାଵରାଞ୍ଶ୍ରେଯସଃ କୁତଃ। ଅଵାପ୍ଯ ପୃଥିଵୀଂ କୃତ୍ସ୍ନାଂ ନ ତେ ଶୃଙ୍ଗମଵର୍ଧତ
ତୁମେ କେବେ ତୁମ ସମାନ କିମ୍ବା ତୁମଠାରୁ କମ୍ ଲୋକଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିନାହଁ। ତେଣୁ, ଅଧିକ ମେହନତ କରିବାର କଥା କେମିତି ଆସିପାରିବ? ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୃଥିବୀ ମିଳିଲା ପରେ ମଧ୍ୟ, ତୁମର ଗର୍ବ କେବେ ବଢିନାହଁ।
ସ୍ଵାହାକାରୈଃ ସ୍ଵଧାଭିଶ୍ଚ ପୂଜାଭିରପି ଚ ଦ୍ଵିଜାନ୍। ଦେଵତାଶ୍ଚ ପିତୄଂଶ୍ଚୈଵ ସତତଂ ପାର୍ଥ ସେଵସେ
ସ୍ୱାହା ଓ ସ୍ୱଧା ଦାନ ଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ପୂଜା ଦ୍ୱାରା, ହେ ପାର୍ଥ, ତୁମେ ସଦା ଦ୍ୱିଜ, ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ସେବା କରୁଛ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ସର୍ଵକାମୈସ୍ତେ ସତତଂ ପାର୍ଥ ତର୍ପିତାଃ। ଯତଯୋ ମୋକ୍ଷିଣଶ୍ଚୈଵ ଗୃହସ୍ତାଶ୍ଚୈଵ ଭାରତ
ହେ ପାର୍ଥ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ମୋକ୍ଷ ଚାହୁଁଥିବା ତପସ୍ୱୀମାନେ ଓ ଗୃହସ୍ଥମାନେ ମଧ୍ୟ, ହେ ଭାରତ, ସଦା ତୁମଠାରୁ ପ୍ରସନ୍ନ।
ଭୁଞ୍ଜତେ ରୁକ୍ମପାତ୍ରୀଭିର୍ଯତ୍ରାହଂ ପରିଚାରିକା। ଆରଣ୍ଯକେଭ୍ଯୋ ଵନ୍ଯାନି ଭୋଜନାନି ପ୍ରଯଚ୍ଛସି। ନାଦେଯଂ ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯସ୍ତେ ଗୃହେ କିଂଚନ ଵିଦ୍ଯତେ
ସେମାନେ ସୁନା ଥାଳରେ ଖାଉଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁ ସେବାକାରୀ। ତୁମେ ଅରଣ୍ୟବାସୀମାନେଙ୍କୁ ଜଙ୍ଗଲ ଫଳ ଓ ଖାଦ୍ୟ ଦେଉଛ। ତୁମ ଘରେ, ରାଜା, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଦେବାକୁ ଯାହା ଅଛି, ତାହା ଦେବାଯୋଗ୍ୟ।
ଯଦିଦଂ ଵୈଶ୍ଵଦେଵାନ୍ତେ ସାଯଂ ପ୍ରାତଃ ପ୍ରଦୀଯତେ। ତଦ୍ଦତ୍ତ୍ଵାଽତିଥିଭୃତ୍ଯେଭ୍ଯୋରାଜଞ୍ଶିଷ୍ଟେନଜୀଵସି
ବୈଶ୍ୱଦେବ ପୂଜାର ଶେଷରେ, ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ପ୍ରଭାତରେ ଯେଉଁ ଅନ୍ନ ଦିଆଯାଏ, ସେହି ଅନ୍ନ ଅତିଥି ଓ କର୍ମଚାରୀମାନେଙ୍କୁ ବଣ୍ଟି ଦେଉଛ, ରାଜା, ଏବଂ ଅବଶିଷ୍ଟ ଅନ୍ନ ଉପରେ ତୁମେ ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଛ।
ଇଷ୍ଟଯଃ ପଶୁବନ୍ଧାଶ୍ଚ କାମ୍ଯନୈମିତ୍ତିକାଶ୍ଚ ଯେ। ଵର୍ତନ୍ତେ ପାକଯଜ୍ଞାଶ୍ଚ ସଦା ଯଜ୍ଞାଶ୍ଚ ତେଽନଘ
ଇଷ୍ଟି, ପଶୁବନ୍ଧ, ଇଚ୍ଛା ଓ ବିଶେଷ କାରଣରେ କରାଯାଉଥିବା ଯଜ୍ଞ, ପାକଯଜ୍ଞ ଓ ସଦା ଯଜ୍ଞ, ହେ ନିର୍ମଳ, ସବୁ ତୁମେ ସଦା ଚାଲୁ ରଖିଛ।