ହନ୍ଯୁର୍ହି ପିତରଃ ପୁତ୍ରାନ୍ପୁତ୍ରାଶ୍ଚାପି ତଥା ପିତୄନ୍। ହନ୍ଯୁଶ୍ଚ ପତଯୋ ଭାର୍ଯାଃ ପତୀନ୍ଭାର୍ଯାସ୍ତଥୈଵ ଚ
ତେବେ ପିତାମାନେ ପୁଅମାନେକୁ ହତ କରିବେ, ପୁଅମାନେ ମଧ୍ୟ ପିତାମାନେକୁ ହତ କରିବେ; ପତିମାନେ ଜନ୍ମାନେକୁ ହତ କରିବେ, ଜନ୍ମାମାନେ ମଧ୍ୟ ପତିମାନେକୁ ହତ କରିବେ।
ଏଵଂ ସଂକୁପିତେ ଲୋକେ ଜନ୍ମ କୃଷ୍ଣୋ ନ ଵିଦ୍ଯତେ। ପ୍ରଜାନାଂ ସନ୍ଧିମୂଲଂ ହି ଜନ୍ମ ଵିଦ୍ଧିଶୁଭାନନେ
ଏପରି ରାଗରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଗତରେ ଜନ୍ମ ହେବା ନାହିଁ, ଶୁଭାନନେ; ଜନ୍ମ ହେଉଛି ଲୋକମାନଙ୍କର ସମ୍ମିଳନର ମୂଳ।
ତାଃ କ୍ଷୀଯେରନ୍ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵାଃ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଦ୍ରୌପଦି ତାଦୃଶାଃ। ତସ୍ମାନ୍ମନ୍ଯୁର୍ଵିନାଶାଯ ପ୍ରଜାନାମଭଵାଯ ଚ
ଏପରି ଲୋକମାନେ, ଦ୍ରୌପଦୀ, ଶୀଘ୍ର ନଷ୍ଟ ହେଇଯିବେ; ତେଣୁ ରାଗ ହେଉଛି ନାଶ ଏବଂ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନଷ୍ଟ କରିଥାଏ।
ଯସ୍ମାତ୍ତୁ ଲୋକେ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ କ୍ଷମିଣଃ ପୃଥିଵୀସମାଃ। ତସ୍ମାଜ୍ଜନ୍ମ ଚ ଭୂତାନାଂ ଭଵଶ୍ଚ ପ୍ରତିପଦ୍ଯତେ
ଯେହেতୁ ଏହି ଜଗତରେ ଧରାପରି ଧୈର୍ୟଶୀଳ ଲୋକମାନେ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, ତେଣୁ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଜନ୍ମ ଏବଂ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନିଶ୍ଚିତ ହେଉଛି।
କ୍ଷନ୍ତଵ୍ଯଂ ପୁରୁଷେଣେହ ସର୍ଵାପତ୍ସୁ ସୁଶୋଭନେ। କ୍ଷମାଵତୋ ହି ଭୂତାନାଂ ଜନ୍ମ ଚୈଵ ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍
ସମସ୍ତ ବିପଦରେ ଜଣେ ମନୁଷ୍ୟ ମାଫ କରିବା ଉଚିତ, ଶୁଭାନନେ; କ୍ଷମାଶୀଳ ଲୋକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଜନ୍ମ ଉଲ୍ଲେଖିତ।
ଆକ୍ରୁଷ୍ଟସ୍ତାଡିତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ କ୍ଷମତେ ଯୋ ବଵୀଯସା। ଯଶ୍ଚ ନିତ୍ଯଂ ଜିତକ୍ରୋଧୋ ଵିଦ୍ଵାନୁତ୍ତମପୂରୁଷଃ। ପ୍ରଭାଵଵାନପି ନରସ୍ତସ୍ଯ ଲୋକାଃ ସନାତନାଃ
ଯିଏ ଅପମାନିତ, ଆଘାତିତ, କିମ୍ବା କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଶକ୍ତିରେ କ୍ଷମା କରେ, ଯିଏ ସଦା କ୍ରୋଧକୁ ଜୟ କରେ, ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ସନାତନ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
କ୍ରୋଧନସ୍ତ୍ଵଲ୍ପଵିଜ୍ଞାନଃ ପ୍ରେତ୍ଯ ଚେହ ଚ ନଶ୍ଯତି
କିନ୍ତୁ କ୍ରୋଧୀ ଏବଂ ଅଳ୍ପ ବୁଦ୍ଧି ଥିବା ଲୋକ ଏଠି ଏବଂ ପରଲୋକରେ ନଷ୍ଟ ହେଇଯାନ୍ତି।
ଅତ୍ରାପ୍ଯୁଦାହରନ୍ତୀମା ଗାଥା ନିତ୍ଯଂ କ୍ଷମାଵତାମ୍। ଗୀତାଃ କ୍ଷମାଵତାଂ କୃଷ୍ଣେ କାଶ୍ଯପେନ ମହାତ୍ମନା
ଏଠି ମଧ୍ୟ କ୍ଷମାଶୀଳ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଦା ଉଚ୍ଚାରିତ ଏହି ଗାଥାଗୁଡିକ ଉଦାହରଣ ଦିଆଯାଉଛି, ମହାତ୍ମା କାଶ୍ୟପ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଏହି ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ।
କ୍ଷମା ଧର୍ମଃ କ୍ଷମା ଯଜ୍ଞଃ କ୍ଷମା ଵେଦାଃ କ୍ଷମା ଶ୍ରୁତମ୍। ଯସ୍ତମେଵଂ ଵିଜାନାତି ସ ସର୍ଵଂ କ୍ଷନ୍ତୁର୍ମହତି
କ୍ଷମା ହେଉଛି ଧର୍ମ, କ୍ଷମା ହେଉଛି ଯଜ୍ଞ, କ୍ଷମା ହେଉଛି ବେଦ, କ୍ଷମା ହେଉଛି ଶିକ୍ଷା; ଯିଏ ଏହିପରି ଜାଣିଥାଏ, ସେ ବଡ କ୍ଷମା ଦ୍ୱାରା ସବୁକିଛି ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
କ୍ଷମା ବ୍ରହ୍ମ କ୍ଷମା ସତ୍ଯଂ କ୍ଷମା ଭୂତଂ ଚ ଭାଵି ଚ। କ୍ଷମା ତପଃ କ୍ଷମା ଶୌଚଂ କ୍ଷମଯେଦଂ ଧୃତଂ ଜଗତ୍
କ୍ଷମା ହେଉଛି ବ୍ରହ୍ମ, କ୍ଷମା ହେଉଛି ସତ୍ୟ, କ୍ଷମା ହେଉଛି ଯାହା ହୋଇଛି ଏବଂ ଯାହା ହେବ; କ୍ଷମା ହେଉଛି ତପ, କ୍ଷମା ହେଉଛି ପବିତ୍ରତା, କ୍ଷମା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଜଗତ ଅଟୁଟ ରହିଛି।
ଅତି ଯଜ୍ଞଵିଦାଂ ଲୋକାନ୍କ୍ଷମିଣଃ ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତି ଚ। ଅତି ବ୍ରହ୍ମଵିଦାଂ ଲୋକାନତି ଚାପି ତପସ୍ଵିନାମ୍
ଯଜ୍ଞ ଜାଣିଥିବା ଲୋକମାନେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ, କ୍ଷମାଶୀଳ ଲୋକମାନେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ, ବ୍ରହ୍ମ ଜାଣିଥିବା ଏବଂ ତପସ୍ୱୀମାନେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିବା ଲୋକମାନେଠାରୁ ଅଧିକ।
ଅନ୍ଯେ ଵୈ ଯଜୁଷାଂ ଲୋକାଃ କର୍ମିଣାମପରେ ତଥା। କ୍ଷମାଵତାଂ ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ଲୋକାଃ ପରମପୂଜିତାଃ
ଅନ୍ୟେ ଯଜୁର ବେଦ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଲୋକ ଅଛି, କର୍ମ କରୁଥିବା ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅଛି; କିନ୍ତୁ କ୍ଷମାଶୀଳ ଲୋକମାନେ ବ୍ରହ୍ମ ଲୋକରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସମ୍ମାନ ପାଆନ୍ତି।
କ୍ଷମା ତେଜସ୍ଵିନାଂ ତେଜଃ କ୍ଷମା ବ୍ରହ୍ମ ତପସ୍ଵିନାମ୍। କ୍ଷମା ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଵତାଂ କ୍ଷମା ଯଜ୍ଞଃ କ୍ଷମା ଶଭଃ
କ୍ଷମା ହେଉଛି ତେଜସ୍ୱୀମାନଙ୍କର ତେଜ, କ୍ଷମା ହେଉଛି ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମ, କ୍ଷମା ହେଉଛି ସତ୍ୟବାଦୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସତ୍ୟ, କ୍ଷମା ହେଉଛି ଯଜ୍ଞ, କ୍ଷମା ହେଉଛି ପବିତ୍ରତା।
ତାଂ କ୍ଷମାଂ ତାଦୃଶୀଂ କୃଷ୍ଣେ କଥମସ୍ମଦ୍ଵିଧସ୍ତ୍ଯଜେତ୍। ଯତ୍ରବ୍ରହ୍ମ ଚ ସତ୍ଯଂ ଚ ଯଜ୍ଞା ଲୋକାଶ୍ଚ ଧିଷ୍ଠିତାଃ
ଏପରି କ୍ଷମା, ଯେଉଁଥିରେ ବ୍ରହ୍ମ, ସତ୍ୟ, ଯଜ୍ଞ ଏବଂ ଲୋକମାନେ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି, ଏହିପରି କ୍ଷମାକୁ ଆମେ କିପରି ଛାଡିପାରିବୁ, କୃଷ୍ଣ?
ଇଜ୍ଯନ୍ତେ ଯଜ୍ଵନାଂ ଲୋକାଃ କ୍ଷମିଣାମପରେ ତଥା।' କ୍ଷନ୍ତଵ୍ଯମେଵ ସତତଂ ପୁରୁଷେଣ ଵିଜାନତା। ଯଦା ହି କ୍ଷମତେ ସର୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମ ସଂପଦ୍ଯତେ ତଦା
ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ, କ୍ଷମାଶୀଳ ଲୋକମାନେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ; ଜଣେ ଜାଣିଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ସଦା କ୍ଷମା କରିବା ଉଚିତ; ଯେବେ ସେ ସବୁକିଛି କ୍ଷମା କରେ, ବ୍ରହ୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
କ୍ଷମାଵତାମଯଂ ଲୋକଃ ପରଶ୍ଚୈଵ କ୍ଷମାଵତାମ୍। ଇହ ସନ୍ମାନମୃଚ୍ଛନ୍ତି ପରତ୍ର ଚ ପରା ଗତିମ୍
ଏହି ଜଗତ କ୍ଷମାଶୀଳ ଲୋକମାନଙ୍କର, ପରଲୋକ ମଧ୍ୟ କ୍ଷମାଶୀଳ ଲୋକମାନଙ୍କର; ଏଠି ସେମାନେ ସମ୍ମାନ ପାଆନ୍ତି, ପରଲୋକରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଯେଷାଂ ମନ୍ଯୁର୍ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ କ୍ଷମଯାଽଭିହତଃ ସଦା। ତେଷାଂ ପରତରେ ଲୋକାସ୍ତସ୍ମାତ୍କ୍ଷାନ୍ତିଃ ପରା ମତା
ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁମାନେ ସବୁବେଳେ କ୍ଷମାରେ ରହି କ୍ରୋଧକୁ ଦମନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଉଚ୍ଚ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହିଠାରୁ କ୍ଷମାକୁ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବୋଲି ମନାଯାଏ।
ଇତି ଗୀତାଃ କାଶ୍ଯପେନ ଗାଥାନିତ୍ଯଂ କ୍ଷମାଵତାମ୍। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗାଥାଃ କ୍ଷମାଯାସ୍ତ୍ଵଂ ତୁଷ୍ଯଦ୍ରୌପଦି ମା କ୍ରୁଧଃ
କାଶ୍ୟପ ଏହି କ୍ଷମା ବିଷୟର ଗୀତିଗୁଡ଼ିକୁ ସବୁବେଳେ ଗାଇଥିଲେ। ଏହି କ୍ଷମା ବିଷୟର ଗୀତିଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣି, ଦ୍ରୌପଦୀ, ତୁମେ ଖୁସି ହେଉ ଏବଂ କ୍ରୋଧ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ପିତାମହଃ ଶାନ୍ତନଵଃ ରଶମଂ ସଂପୂଜଯିଷ୍ଯତି। କୃଷ୍ଣଶ୍ଚ ଦେଵକୀପୁତ୍ରଃ ଶମଂ ସଂପୂଜଯିଷ୍ଯତି
ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁଅ ପିତାମହ ନିଶ୍ଚୟ ଶାନ୍ତିକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବେ, ଏବଂ ଦେବକୀପୁତ୍ର କୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତିକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବେ।
ଆଚାର୍ଯୋ ଵିଦୁରଃ କ୍ଷତ୍ତା ଶମମେଵ ଵଦିଷ୍ଯତଃ। କୃପଶ୍ଚ ସଂଜଯଶ୍ଚୈଵ ଶମମେଵ ଵଦିଷ୍ଯତଃ
ଆଚାର୍ଯ୍ୟ, ବିଦୁର ଏବଂ ରଥଚାଳକ ସବୁବେଳେ ଶାନ୍ତି ବିଷୟରେ କଥା କହିବେ। କ୍ରୁପ ଏବଂ ସଞ୍ଜୟ ମଧ୍ୟ ଏହି ଶାନ୍ତି ବିଷୟରେ କହିବେ।
ସୋମଦତ୍ତୋ ଯୁଯୁତ୍ସୁଶ୍ଚ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରସ୍ତଥୈଵ ଚ। ପିତାମହଶ୍ଚ ନୋ ଵ୍ଯାସଃ ଶମଂ ଵଦତି ନିତ୍ଯଶଃ
ସୋମଦତ୍ତ, ଯୁୟୁତ୍ସୁ, ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ ଏବଂ ଆମ ପିତାମହ ବ୍ୟାସ ସବୁବେଳେ ଶାନ୍ତି ବିଷୟରେ କହନ୍ତି।
ଏତୈର୍ହି ରାଜା ନିଯତଂ ଚୋଦ୍ଯମାନଃ ଶମଂ ପ୍ରତି। ରାଜ୍ଯଂ ଦାତେତି ମେ ବୁଦ୍ଧିର୍ନ ଚେଲ୍ଲୋଭାନ୍ନଶିଷ୍ଯତି
ଏମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ପ୍ରେରିତ କରିବେ, ତେଣୁ ମୋର ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁଯାୟୀ ରାଜା ଆମକୁ ରାଜ୍ୟ ଫେରାଇଦେବେ। ନହେଲେ, ଲୋଭ ତାଙ୍କୁ ରୋକି ଦେବ।
କାଲୋଽଯଂ ଦାରୁଣଃ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଭରତାନାମଭୂତଯେ। ନିଶ୍ଚିତଂ ମେ ସଦୈଵୈତତ୍ପୁରସ୍ତାଦପି ଭାମିତି
ଏହି କଠିନ ସମୟ ଭାରତମାନଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ଆସିଛି। ଏହି କଥାକୁ ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ଭାବିଥିଲି।
ସୁଯୋଧନୋ ନାର୍ହତୀତି କ୍ଷମା ମାମେଵ ଵିନ୍ଦତି। ଅର୍ହସ୍ତତ୍ରାହମିତ୍ଯେଵଂ ତସ୍ମାନ୍ମାଂ ଵିନ୍ଦତେ କ୍ଷମା
ସୁୟୋଧନ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ତେଣୁ କ୍ଷମା ମୋତେ ଆସିଛି। ଏଠି ମୁଁ ଯୋଗ୍ୟ, ଏହିଭଳି ଭାବି କ୍ଷମା ମୋତେ ଆସିଛି।
ଏତଦାତ୍ମଵତାଂ ଵୃତ୍ତମେଷ ଧର୍ମଃ ସନାତନଃ। କ୍ଷମା ଚୈଵାନୃଶଂସ୍ଯଂ ଚ ତତ୍କର୍ତାଽସ୍ମ୍ଯହମଞ୍ଜସା
ଏହା ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଆଚରଣ, ଏହି ହେଉଛି ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଧର୍ମ। କ୍ଷମା ଏବଂ ଦୟା—ଏହାକୁ ସିଧାସଳଖ ଭାବେ ମୁଁ କରୁଛି।
ନମୋ ଧାତ୍ରେ ଵିଧାତ୍ରେ ଚ ଯୌ ମୋହଂ ଚକ୍ରତୁସ୍ତଵ। ପିତୃପୈତାମହେ ରାଜ୍ଯେ ଵୋଢଵ୍ଯେ ତେଽନ୍ଯଥା ମତିଃ
ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଏବଂ ବ୍ୟବସ୍ଥାପକଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଯେଉଁମାନେ ତୁମେ ଉପରେ ମୋହ ଦେଇଥିଲେ। ପିତା ଓ ପ୍ରପିତାମହଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ବିଷୟରେ ତୁମର ମନ ଅନ୍ୟ ଦିଗକୁ ଘୁଞ୍ଚିଯାଇଥିଲା।
[କର୍ମଭିଶ୍ଚିନ୍ତିତୋ ଲୋକୋ ଗତ୍ଯାଂଗତ୍ଯାଂ ପୃଥଗ୍ଵିଧଃ। ତସ୍ମାତ୍କର୍ମାଣି ନିତ୍ଯାନି ଲୋଭାନ୍ମୋକ୍ଷଂ ଯିଯାସତି ।]
କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସଂସାର ନିର୍ମିତ, ବିଭିନ୍ନ ଦିଗ ଓ ବାଧା ରହିଛି। ତେଣୁ ସବୁବେଳେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ଲୋଭ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ଚାହିଁଥାଏ।
ନେହ ଧର୍ମାନୃଶଂସ୍ଯାଭ୍ଯାଂ ନ କ୍ଷାନ୍ତ୍ଯା ନାର୍ଜଵେନ ଚ। ପୁରୁଷଃ ଶ୍ରିଯମାପ୍ନୋତି ନ ଘୃଣିତ୍ଵେନ କର୍ହିଚିତ୍
ଏଠାରେ ଧର୍ମ, ଦୟା, କ୍ଷମା କିମ୍ବା ସତ୍ୟତା ଦ୍ୱାରା କେହି ଧନ-ସମ୍ପଦ ଲାଭ କରିପାରେ ନାହିଁ, ଦୟା ଦ୍ୱାରା କେବେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
ତ୍ଵାଂ ଚେଦ୍ଵ୍ଯସନମଭ୍ଯାଗାଦିଦଂ ଭାରତ ଦୁଃସହମ୍। ସ ତ୍ଵଂ ନାର୍ହସି ନାପୀମେ ଭ୍ରାତରସ୍ତେ ମହୌଜସଃ
ଏହି ଅସହ୍ୟ ଦୁଃଖ ଯଦି ତୁମେ ଉପରେ ଆସିଛି, ଭାରତ, ତେବେ ତୁମେ ଏହା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁ, ଏବଂ ତୁମର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାଇମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହଁ।
ନ ହି ତେଽଧ୍ଯଗମଞ୍ଜାତୁ ତଦାନୀଂ ନାଦ୍ଯ ଭାରତ। ଧର୍ମାତ୍ପ୍ରିଯତରଂ କିଂଚିଦପି ଚେଜ୍ଜୀଵିତାଦପି
ଭାରତ, ତୁମେ କେବେ ମଧ୍ୟ, ଏବଂ ଏବେ ମଧ୍ୟ, ଜୀବନ ଠାରୁ ଧର୍ମକୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ଭାବି ଅନ୍ୟ କିଛି ଚିନ୍ତା କରିନାହାଁ।