ତଂ କ୍ରୋଧଂ ଵର୍ଜିତଂ ଧୀରୈଃ କଥମସ୍ମଦ୍ଵିଧଶ୍ରରେତ୍। ଏତଦ୍ଦ୍ରୌପଦି ସଂସ୍ମୃତ୍ଯନ ମେ ମନ୍ଯୁଃ ପ୍ରଵର୍ଧତେ
ଦ୍ରୌପଦୀ, ଆମେ ଯେଉଁମାନେ ନିୟମ ଓ ସଂଯମରେ ରହୁଛୁ, ସେମାନେ କିପରି ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ପରି କ୍ରୋଧକୁ ଛାଡିପାରିବେ? ଏହି କଥା ମନେ ପକାଇଲେ, ମୋର ରୋଷ ବଢିଯାଏ ନାହିଁ।
ଆତ୍ମାନଂ ଚ ପରାଂଶ୍ଚୈଵ ତ୍ରାଯତେ ମହତୋ ଭଯାତ୍। କ୍ରୁଧ୍ଯନ୍ତମପ୍ରତିକ୍ରୁଧ୍ଯନ୍ଦୂଯୋରେଷ ଚିକିତ୍ସକଃ
ଯେଉଁମାନେ କ୍ରୋଧିତ ଲୋକଙ୍କୁ ପ୍ରତିକ୍ରୋଧ କରନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଉପରେ ଭୟରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ଏହି ଉପାୟ ଦୁଃଖିତ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଔଷଧ।
ମୂଢୋ ଯଦି କ୍ଲିଶ୍ଯମାନଃ କ୍ରୁଧ୍ଯତେଽଶକ୍ତିମାନ୍ନରଃ। ବଲୀଯସାଂ ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ତ୍ଯଜତ୍ଯାତ୍ମାନମନ୍ତତଃ
ଯଦି କୌଣସି ଅବୁଜ୍ ଲୋକ ଦୁଃଖରେ ପଡି ଏବଂ ଶକ୍ତିହୀନ ହେଇ କ୍ରୋଧିତ ହୁଏ, ସେ ଶେଷରେ ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲୋକଙ୍କ ହାତରେ ନିଜକୁ ଛାଡି ଦେଇଥାଏ।
ତସ୍ଯାତ୍ମାନଂ ସଂତ୍ଯଜତୋ ଲୋକା ନଶ୍ଯନ୍ତ୍ଯନାତ୍ମନଃ। ତସ୍ମାଦ୍ଦ୍ରୌପଦ୍ଯଶକ୍ତସ୍ ମନ୍ଯୋର୍ନିଯମନଂ ସ୍ମୃତମ୍
ଏଭଳି ଭାବରେ ନିଜକୁ ଛାଡି ଦେଇଲେ, ଏହାର ଫଳରେ ଲୋକ ନିଜ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ହରାଇ ଦେଇଥାଏ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତ ତାଙ୍କୁ ହରାଇ ଦେଇଥାଏ। ତେଣୁ ଦ୍ରୌପଦୀ, ଶକ୍ତିହୀନ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କ୍ରୋଧକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଵିଦ୍ଵାଂସ୍ତଥୈଵ ଯଃ ଶକ୍ତଃ କ୍ଲିଶ୍ଯମାନଃ ପ୍ରକୁପ୍ଯତି। ସ ନାଶଯିତ୍ଵା ଦ୍ଵେଷ୍ଟାରଂ ପରଲୋକେ ନ ନନ୍ଦତି
ଯଦି କୌଣସି ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲୋକ ଦୁଃଖରେ ପଡି କ୍ରୋଧିତ ହୁଏ, ତେବେ ଶତ୍ରୁକୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ପରେ ତାହାର ପରଲୋକରେ ସେ ସନ୍ତୋଷ ପାଉନାହିଁ।
ତସ୍ମାଦ୍ବଲଵତା ଚୈଵ ଦୁର୍ବଲେନ ଚ ନିତ୍ଯଦା। କ୍ଷନ୍ତଵ୍ଯଂ ପୁରୁଷେଣାହୁରାପତ୍ସ୍ଵପି ଵିଜାନତା
ତେଣୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଦୁର୍ବଳ ଦୁଇଜଣେ ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରେ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ସଦା କ୍ଷମା କରିବା ଉଚିତ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
ମନ୍ଯୋର୍ହି ଵିଜଯଂ କୃଷ୍ଣେ ପ୍ରଶଂସନ୍ତୀହ ସାଧଵଃ। କ୍ଷମାଵତୋ ଜଯୋ ନିତ୍ଯଂ ସାଧୋରିହ ସତାଂ ମତମ୍
ହେ କୃଷ୍ଣ, ଜଣେ ସଜ୍ଜନ ମନେ କ୍ରୋଧ ଉପରେ ଜିତକୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି; ମାନ୍ୟତା ଓ କ୍ଷମା ଦ୍ୱାରା ଜିତିବାକୁ ସଦା ସଜ୍ଜନମାନେ ଉଚ୍ଚ ମାନ୍ୟତା ଦେଇଥାନ୍ତି।
ସତ୍ଯଂଚାନୃତତଃ ଶ୍ରେଯୋ ନୃଶଂସାଚ୍ଚାନୃଶଂସତା। ତମେଵଂ ବହୁଦୋଷଂ ତ କ୍ରୋଧଂ ସଦ୍ଭିର୍ଵିଵର୍ଜିତମ୍। ମାଦୃଶୋ ଵିସୃଜେତ୍ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵଲୋକଵିନାଶନମ୍
ସତ୍ୟ ଭୁଲ ଉପରେ ଉତ୍ତମ, ଦୟା ନିର୍ଦୟତା ଉପରେ ଉତ୍ତମ; ଏହିପରି, କ୍ରୋଧ ଯେଉଁଥିରେ ଅନେକ ଦୋଷ ରହିଛି, ସଜ୍ଜନମାନେ ଏହାକୁ ଛାଡିଦିଅନ୍ତି। ମୋ ପରି ଲୋକ ଏହାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଗତ କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ଏହା ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦିଏ।
ତେଜସ୍ଵୀତି ଯମାହୁର୍ଵୈ ପଣ୍ଡିତା ଦୀର୍ଗଦର୍ଶିନଃ। ନ କ୍ରୋଧୋଽଭ୍ଯନ୍ତରସ୍ତସ୍ ଭଵତୀତି ଵିନିଶ୍ଚେତମ୍
ବିଦ୍ୱାନ ଓ ଦୂରଦର୍ଶୀ ଲୋକମାନେ ଯେଉଁମାନେ 'ତେଜସ୍ୱୀ' ଭାବରେ ପରିଚିତ, ସେମାନେ ଏହିପରି ହେଉଛନ୍ତି କାରଣ ସେମାନଙ୍କ ମନରେ କ୍ରୋଧ ରହିନଥାଏ; ଏହା ନିଶ୍ଚିତ।
ଵସ୍ତୁ କ୍ରୋଧଂ ସମୁତ୍ପନ୍ନଂ ପ୍ରଜ୍ଞଯା ପରିବାଧତେ। ତେଜସ୍ଵିନଂ ତଂ ଵିଦୁଷୋ ମନ୍ଯନ୍ତେ ତତ୍ତ୍ଵଦର୍ଶିନଃ
ଯେତେବେଳେ କ୍ରୋଧ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ, ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଏହାକୁ ବିବେକ ଦ୍ୱାରା ଦମନ କରନ୍ତି; ତଥ୍ୟକୁ ଜାଣିଥିବା ଲୋକମାନେ ଏମିତି ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ସତ୍ୟରେ 'ତେଜସ୍ୱୀ' ଭାବରେ ଗଣନା କରନ୍ତି।
କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ହି କାର୍ଯଂ ସୁଶ୍ରୋଣି ନ ଯଥାଵତ୍ପ୍ରପଶ୍ଯତି। ନାକାର୍ଯଂ ନ ଚ ମର୍ଯାଦାଂ ନରଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋଽନୁପଶ୍ଯତି
ଓ ସୁନ୍ଦର ନିତମ୍ଭିନୀ, ଯେତେବେଳେ ଏକ ଲୋକ କ୍ରୋଧିତ ହୁଏ, ସେ ଯାହା କରିବା ଉଚିତ, ସେଥିରେ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଉନାହିଁ; ଯାହା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଏବଂ ଯାହାର ସୀମା ରହିଛି, ସେଗୁଡିକୁ ମଧ୍ୟ ସେ ଦେଖିପାରେନାହିଁ।
ହନ୍ତ୍ଯଵଧ୍ଯାନପି କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଗୁରୂନ୍ରୂକ୍ଷୈସ୍ତୁଦତ୍ଯପି। ତସ୍ମାତ୍ତେଜସି କର୍ତଵ୍ଯେ କ୍ରୋଧୋ ଦୂରାତ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ
କ୍ରୋଧରେ ଏକ ଲୋକ ଯେଉଁମାନେ ହତ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ହତ୍ୟା କରିଦିଏ; ଏବଂ ବଡ଼ମାନେ ଉପରେ ମଧ୍ୟ କଠୋର କଥା କହିଦିଏ। ତେଣୁ, ଶକ୍ତି ଦେଖାଇବା ବେଳେ କ୍ରୋଧକୁ ଦୂରରେ ରଖିବା ଉଚିତ।
ଦାକ୍ଷ୍ଯଂ ହ୍ଯମର୍ଷଃ ଶୌର୍ଯଂ ଚ ଶୀଘ୍ରତ୍ଵମିତି ତେଜସଃ। ଗୁଣାଃ କ୍ରୋଧାଭିଭୂତେନ ନ ଶକ୍ଯାଃ ପ୍ରାପ୍ତୁମଞ୍ଜସା
ଦକ୍ଷତା, ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ସାହସ ଏବଂ ତ୍ୱରିତତା — ଏହାମାନେ ଶକ୍ତିର ଗୁଣ। କିନ୍ତୁ କ୍ରୋଧରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ, ଏହି ଗୁଣଗୁଡିକୁ ସହଜରେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବା ଯାଏନା।
କ୍ରୋଧଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ତୁ ପୁରୁଷଃ ସମ୍ଯକ୍ତେଜୋଽଭିପଦ୍ଯତେ। କାଲଯୁକ୍ତଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞୈଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୈସ୍ତେଜଃ ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍
କ୍ରୋଧକୁ ଛାଡିଦେଲେ ଲୋକ ସଠିକ୍ ଶକ୍ତି ପାଇଁଥାଏ; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ କ୍ରୋଧିତ, ସେମାନେ ଜଣେ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସମୟରେ ଶକ୍ତି ପାଇବା ଅତି କଷ୍ଟ।
କ୍ରୋଧସ୍ତ୍ଵପଣ୍ଡିତୈଃ ଶଶ୍ଵତ୍ତେଜ ଇତ୍ଯଭିନିଶ୍ଚିତମ୍। ରଜସ୍ତୁ ଲୋକନାଶାଯ ଵିହିତଂ ମାନୁଷାନ୍ପ୍ରତି
ପଣ୍ଡିତମାନେ ସଦା କହିଛନ୍ତି ଯେ, କ୍ରୋଧ କେବେ ଶକ୍ତି ନୁହେଁ; ରାଗ ମାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜଗତର ନାଶ ପାଇଁ ହେବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ।
ତସ୍ମାଚ୍ଛଶ୍ଵତ୍ତ୍ଯଜେତ୍କ୍ରୋଧଂ ପୁରୁଷଃ ସମ୍ଯଗାଚରନ୍। ଶ୍ରେଯାନ୍ସ୍ଵଧର୍ମାନପଗୋ ନ କ୍ରୁଦ୍ଧ ଇତି ନିଶ୍ଚିତମ୍
ସେହିପାଇଁ, ଯେଉଁ ଲୋକ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଚାଲିଥାଏ, ସେ ସଦା କ୍ରୋଧକୁ ଛାଡିଦେବା ଉଚିତ। ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, କ୍ରୋଧରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାଠାରୁ ନିଜର ଧର୍ମ ଅନୁସରଣ କରିବା ଭଲ।
ଯଦି ସର୍ଵମବୁଦ୍ଧୀନାମତିକ୍ରାନ୍ତମଚେତସାମ୍। ଅତିକ୍ରମୋ ମଦ୍ଵିଧସ୍ଯ କଥଂ ସ୍ଵିତ୍ସ୍ଯାଦନିନ୍ଦିତେ
ଯଦି ଅବୁଦ୍ଧି ଓ ଅସଚେତନ ଲୋକମାନେ ସବୁ ନିୟମ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରନ୍ତି, ତେବେ ମୋ ପରି ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କିପରି ଉଚିତ ହେବ?
ଯଦି ନ ସ୍ଯୁର୍ମାନୁଷେଷୁ କ୍ଷମିଣଃ ପୃଥିଵୀସମାଃ। ନ ସ୍ଯାତ୍ସନ୍ଧିର୍ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ କ୍ରୋଧମୂଲୋ ହି ଵିଗ୍ରହଃ
ଯଦି ମାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୃଥିବୀ ପରି ଖ୍ଷମାଶୀଳ ଲୋକ ନଥାନ୍ତେ, ତେବେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମତି ହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; କ୍ରୋଧରୁ ଦ୍ବେଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଅଭିଷକ୍ତୋ ହ୍ଯଭିଷଜେଦାହନ୍ଯାଦ୍ଗୁରୁଣା ହତଃ। ଏଵଂ ଵିନାଶୋ ଭୂତାନାମମଧର୍ମଃ ପ୍ରଥିତୋ ଭଵେତ୍
ଯଦି ଜଣେ ଶାପିତ ବ୍ୟକ୍ତି ପୁନି ଅନ୍ୟକୁ ଶାପ ଦେଇଥାଏ, କିମ୍ବା ଗୁରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତ ହେବା ପରେ ଗୁରୁକୁ ହତ କରେ, ତେବେ ଜଣାମାନଙ୍କର ନାଶ ଏବଂ ଅନ୍ୟାୟ ଦେଶରେ ବ୍ୟାପକ ହେଇଯିବ।
ଆକ୍ରୁଷ୍ଟ ପୁରୁଷଃ ସର୍ଵଂ ପ୍ରତ୍ଯାକ୍ରୋଶେଦନନ୍ତରମ୍। ପ୍ରତିହନ୍ଯାଦ୍ଧତଶ୍ଚୈଵ ତଥା ହିଂସ୍ଯାଚ୍ଚ ହିଂସିତଃ
ଯଦି ଜଣେ ଅପମାନିତ ବ୍ୟକ୍ତି ପ୍ରତିଶୋଧ ନେଇ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅପମାନ କରେ, କିମ୍ବା ଆଘାତ ମିଳିଲେ ପ୍ରତିଆଘାତ କରେ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟେ ଯେପରି ହାନି କରନ୍ତି, ସେ ମଧ୍ୟ ହାନି କରେ—
ହନ୍ଯୁର୍ହି ପିତରଃ ପୁତ୍ରାନ୍ପୁତ୍ରାଶ୍ଚାପି ତଥା ପିତୄନ୍। ହନ୍ଯୁଶ୍ଚ ପତଯୋ ଭାର୍ଯାଃ ପତୀନ୍ଭାର୍ଯାସ୍ତଥୈଵ ଚ
ତେବେ ପିତାମାନେ ପୁଅମାନେକୁ ହତ କରିବେ, ପୁଅମାନେ ମଧ୍ୟ ପିତାମାନେକୁ ହତ କରିବେ; ପତିମାନେ ଜନ୍ମାନେକୁ ହତ କରିବେ, ଜନ୍ମାମାନେ ମଧ୍ୟ ପତିମାନେକୁ ହତ କରିବେ।
ଏଵଂ ସଂକୁପିତେ ଲୋକେ ଜନ୍ମ କୃଷ୍ଣୋ ନ ଵିଦ୍ଯତେ। ପ୍ରଜାନାଂ ସନ୍ଧିମୂଲଂ ହି ଜନ୍ମ ଵିଦ୍ଧିଶୁଭାନନେ
ଏପରି ରାଗରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଗତରେ ଜନ୍ମ ହେବା ନାହିଁ, ଶୁଭାନନେ; ଜନ୍ମ ହେଉଛି ଲୋକମାନଙ୍କର ସମ୍ମିଳନର ମୂଳ।
ତାଃ କ୍ଷୀଯେରନ୍ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵାଃ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଦ୍ରୌପଦି ତାଦୃଶାଃ। ତସ୍ମାନ୍ମନ୍ଯୁର୍ଵିନାଶାଯ ପ୍ରଜାନାମଭଵାଯ ଚ
ଏପରି ଲୋକମାନେ, ଦ୍ରୌପଦୀ, ଶୀଘ୍ର ନଷ୍ଟ ହେଇଯିବେ; ତେଣୁ ରାଗ ହେଉଛି ନାଶ ଏବଂ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନଷ୍ଟ କରିଥାଏ।
ଯସ୍ମାତ୍ତୁ ଲୋକେ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ କ୍ଷମିଣଃ ପୃଥିଵୀସମାଃ। ତସ୍ମାଜ୍ଜନ୍ମ ଚ ଭୂତାନାଂ ଭଵଶ୍ଚ ପ୍ରତିପଦ୍ଯତେ
ଯେହেতୁ ଏହି ଜଗତରେ ଧରାପରି ଧୈର୍ୟଶୀଳ ଲୋକମାନେ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, ତେଣୁ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଜନ୍ମ ଏବଂ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନିଶ୍ଚିତ ହେଉଛି।
କ୍ଷନ୍ତଵ୍ଯଂ ପୁରୁଷେଣେହ ସର୍ଵାପତ୍ସୁ ସୁଶୋଭନେ। କ୍ଷମାଵତୋ ହି ଭୂତାନାଂ ଜନ୍ମ ଚୈଵ ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍
ସମସ୍ତ ବିପଦରେ ଜଣେ ମନୁଷ୍ୟ ମାଫ କରିବା ଉଚିତ, ଶୁଭାନନେ; କ୍ଷମାଶୀଳ ଲୋକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଜନ୍ମ ଉଲ୍ଲେଖିତ।
ଆକ୍ରୁଷ୍ଟସ୍ତାଡିତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ କ୍ଷମତେ ଯୋ ବଵୀଯସା। ଯଶ୍ଚ ନିତ୍ଯଂ ଜିତକ୍ରୋଧୋ ଵିଦ୍ଵାନୁତ୍ତମପୂରୁଷଃ। ପ୍ରଭାଵଵାନପି ନରସ୍ତସ୍ଯ ଲୋକାଃ ସନାତନାଃ
ଯିଏ ଅପମାନିତ, ଆଘାତିତ, କିମ୍ବା କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଶକ୍ତିରେ କ୍ଷମା କରେ, ଯିଏ ସଦା କ୍ରୋଧକୁ ଜୟ କରେ, ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ସନାତନ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
କ୍ରୋଧନସ୍ତ୍ଵଲ୍ପଵିଜ୍ଞାନଃ ପ୍ରେତ୍ଯ ଚେହ ଚ ନଶ୍ଯତି
କିନ୍ତୁ କ୍ରୋଧୀ ଏବଂ ଅଳ୍ପ ବୁଦ୍ଧି ଥିବା ଲୋକ ଏଠି ଏବଂ ପରଲୋକରେ ନଷ୍ଟ ହେଇଯାନ୍ତି।
ଅତ୍ରାପ୍ଯୁଦାହରନ୍ତୀମା ଗାଥା ନିତ୍ଯଂ କ୍ଷମାଵତାମ୍। ଗୀତାଃ କ୍ଷମାଵତାଂ କୃଷ୍ଣେ କାଶ୍ଯପେନ ମହାତ୍ମନା
ଏଠି ମଧ୍ୟ କ୍ଷମାଶୀଳ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଦା ଉଚ୍ଚାରିତ ଏହି ଗାଥାଗୁଡିକ ଉଦାହରଣ ଦିଆଯାଉଛି, ମହାତ୍ମା କାଶ୍ୟପ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଏହି ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ।
କ୍ଷମା ଧର୍ମଃ କ୍ଷମା ଯଜ୍ଞଃ କ୍ଷମା ଵେଦାଃ କ୍ଷମା ଶ୍ରୁତମ୍। ଯସ୍ତମେଵଂ ଵିଜାନାତି ସ ସର୍ଵଂ କ୍ଷନ୍ତୁର୍ମହତି
କ୍ଷମା ହେଉଛି ଧର୍ମ, କ୍ଷମା ହେଉଛି ଯଜ୍ଞ, କ୍ଷମା ହେଉଛି ବେଦ, କ୍ଷମା ହେଉଛି ଶିକ୍ଷା; ଯିଏ ଏହିପରି ଜାଣିଥାଏ, ସେ ବଡ କ୍ଷମା ଦ୍ୱାରା ସବୁକିଛି ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
କ୍ଷମା ବ୍ରହ୍ମ କ୍ଷମା ସତ୍ଯଂ କ୍ଷମା ଭୂତଂ ଚ ଭାଵି ଚ। କ୍ଷମା ତପଃ କ୍ଷମା ଶୌଚଂ କ୍ଷମଯେଦଂ ଧୃତଂ ଜଗତ୍
କ୍ଷମା ହେଉଛି ବ୍ରହ୍ମ, କ୍ଷମା ହେଉଛି ସତ୍ୟ, କ୍ଷମା ହେଉଛି ଯାହା ହୋଇଛି ଏବଂ ଯାହା ହେବ; କ୍ଷମା ହେଉଛି ତପ, କ୍ଷମା ହେଉଛି ପବିତ୍ରତା, କ୍ଷମା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଜଗତ ଅଟୁଟ ରହିଛି।