ତସ୍ଯ ରୂପଂ ପ୍ରପତତଃ ପିତୁର୍ମମ ନରାଧିପ। ଯଯାତେଃ କ୍ଷୀଣପୁଣ୍ଯସ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗାଦିଵ ଭହୀତଲମ୍
ମୋ ପିତାଙ୍କ ଯେଉଁ ରୂପ ମୁଁ ଦେଖିଲି, ହେ ନରପତି, ସେଟିଏ ଯେପରିକି ଯୟାତି ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହେବା ପରେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପୃଥିବୀକୁ ତଳେ ପଡ଼ୁଛନ୍ତି।
ଵିଶୀର୍ଣମଲିନୋଷ୍ଣୀପପ୍ରକୀର୍ଣାମ୍ବରମୂର୍ଧଜଃ। ପ୍ରପତନ୍ଦୃଶ୍ଯତେ ହ ସ୍ମ କ୍ଷୀଣପୁଣ୍ଯ ଇଵ ଗ୍ରହଃ
ତାଙ୍କର ଅଂଶ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିଲା, ଶରୀର ମେଳା ଓ ଅସୁଚି ଥିଲା, ଜାମା ଫାଟିଯାଇଥିଲା, କେଶ ବିକ୍ରମ ହୋଇଯାଇଥିଲା; ସେ ତଳକୁ ପଡ଼ୁଥିବା ବେଳେ, ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲା ଯେପରିକି ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହୋଇଥିବା ଗ୍ରହ ତଳକୁ ଯାଉଛି।
ତତଃ ଶାର୍ଙ୍ଗଂ ଧନୁଃଶ୍ରେଷ୍ଠଂ କରାତ୍ପ୍ରପତିତଂ ମମ। ମୋହାପନ୍ନଶ୍ଚ କୌନ୍ତେଯ ରଥୋପସ୍ଥ ଉପାଵିଶମ୍
ତାପରେ, ହେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ମୋର ହାତରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁଷ୍ୟ ଶାର୍ଙ୍ଗ ଖସିଗଲା, ଏବଂ ମୁଁ ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ି ରଥରେ ବସିଗଲି।
ତତୋ ହାହାକୃତଂ ସର୍ଵଂ ସୈନ୍ଯଂ ମେ ଗତଚେତନମ୍। ମାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରଥନୀଡସ୍ଥଂ ଗତାସୁମିଵ ଭାରତ
ତାପରେ, ମୋ ସମସ୍ତ ସେନା 'ହାହା' କରି କ୍ଷୁଦ୍ର ହୋଇଗଲା, ମୋତେ ରଥରେ ନିଷ୍ପ୍ରାଣ ଭାବରେ ବସିଥିବା ଦେଖି ସେମାନେ ଅଚେତନ ହୋଇପଡ଼ିଲେ, ହେ ଭାରତ।
ପ୍ରସାର୍ଯ ବାହୂ ପତତଃ ପ୍ରସାର୍ଯ ଚରଣାଵପି। ରୂପଂ ପିତୁର୍ମେ ଵିବଭୌ ଶକୁନେ- ପତତୋ ଯଥା
ପଡ଼ୁଥିବା ବେଳେ, ମୋ ପିତା ହାତ ଓ ପାଦ ପ୍ରସାରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ରୂପ ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲା, ଯେପରିକି ଆକାଶରୁ ଏକ ପକ୍ଷୀ ତଳକୁ ପଡ଼ୁଛି।
ତଂ ପତନ୍ତଂ ମହାବାହୋ ଶୂଲପଟ୍ଟସପାଣଯଃ। ଅଭିଘ୍ନନ୍ତୋ ଭୃଶଂ ଵୀର ମମ ଚୋତୋହ୍ଯକମ୍ପଯନ୍
ସେ ତଳକୁ ପଡ଼ୁଥିବା ବେଳେ, ହେ ମହାବାହୁ, ଶୂଳ ଓ ତଳୱାର ଧରିଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଆଘାତ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଚିତ୍କାର ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ଥିର କରିଦେଲା।
ତତୋ ମୁହୂର୍ତାତ୍ପ୍ରତିଲଭ୍ଯ ସଂଜ୍ଞା- ମହଂ ତଦା ଵୀର ମହାଵିମର୍ଦେ। ନ ତତ୍ରସୌମଂ ନ ରିପୁଂ ଚ ସାଲ୍ଵଂ ପଶ୍ଯାମି ଵୃଦ୍ଧଂ ପିତରଂ ନ ଚାପି
ତାପରେ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ କିଛି ସମୟ ପରେ ମୁଁ ହୁସିଆର ହେଲି, ହେ ବୀର, ମୁଁ ସେଠାରେ ସୌଭ, ଶତ୍ରୁ ସାଲ୍ବ, କିମ୍ବା ବୃଦ୍ଧ ପିତାଙ୍କୁ କେଉଁଠି ଦେଖିଲି ନାହିଁ।
ତତୋ ମମାସୀନ୍ମନସି ମାଯେଯମିତି ନିଶ୍ଚିତମ୍। ପ୍ରବୁଦ୍ଧୋସ୍ମି ତତୋ ଭୂଯଃ ଶତଶୋ ଵାଽକିରଂ ଶରାନ୍
ତାପରେ ମୋ ମନରେ ନିଶ୍ଚିତ ହେଲା—ଏହା ସବୁ ମାୟା। ମୁଁ ପୁଣି ସଚେତନ ହୋଇ, ଶତଶଃ ବାଣ ବର୍ଷା କଲି।
ତତୋଽହଂ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଗୃହ୍ଯରୁଚିରଂ ଧନୁଃ। ଶରୈରପାତଯଂ ସୌଭାଚ୍ଛିରାଂସି ଵିବୁଧଦ୍ଵିଷାମ୍
ତାପରେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ମୋର ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଧନୁଷ୍ୟ ଧରି, ସୌଭର ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ବାଣରେ କାଟିଦେଲି।
ଶରାଂଶ୍ଚାଶୀଵିଷାକାରାନୂର୍ଧ୍ଵଗାଂସ୍ତିଗ୍ମତେଜସଃ। ପ୍ରୈଷଯଂ ସାଲ୍ଵରାଜାଯ ଶାର୍ଙ୍ଗମୁକ୍ତାନ୍ସୁଵାସସଃ
ସର୍ପ ଆକୃତିର, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତେଜସ୍ୱୀ ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁଷ୍ୟରୁ ଛାଡ଼ି, ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ସେମାନେ ସାଲ୍ବ ରାଜାଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ପଠାଇଲି।
ତତୋ ନାଦୃଶ୍ଯତ ତଦା ସୌଭଂ କୁରୁକୁଲୋଦ୍ଵହ। ଅନ୍ତର୍ହିତଂ ମାଯଯାଽଭୂତ୍ତତୋଽହଂ ଵିସ୍ମିତୋଽଭଵମ୍
ତାପରେ, ହେ କୁରୁବଂଶର ଉଦ୍ଧାରକ, ସୌଭ ଦୃଶ୍ୟମାନ ରହିଲା ନାହିଁ; ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲା, ଏହା ଦେଖି ମୁଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଗଲି।
ଅଥ ଦାନଵସଙ୍ଘାସ୍ତେ ଵିକୃତାନନମୂର୍ଧଜାଃ। ଉଦକ୍ରୋଶନ୍ମହାରାଜ ଧିଷ୍ଠିତେ ମଯି ଭାରତ
ତାପରେ, ହେ ରାଜା, ଅସୁରମାନଙ୍କ ଦଳ, ମୁହଁ ଓ କେଶ ବିକୃତ ହୋଇ, ମୋତେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦେଖି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଚିତ୍କାର କରିଲେ, ହେ ଭାରତ।
ତତୋଽସ୍ତ୍ରଂ ଶବ୍ଦସାହଂ ଵୈ ତ୍ଵରମାଣୋ ମହାରଣେ। ଅଯୋଜଯଂ ତଦ୍ଵଧାଯ ତତଃ ଶବ୍ଦ ଉପାରମତ୍
ତାପରେ, ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦ୍ରୁତ ହୋଇ, ମୁଁ ଶବ୍ଦାସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କଲି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେଲି; ଏଭଳି ଶବ୍ଦ ଶାନ୍ତ ହୋଇଗଲା।
ହତାସ୍ତେ ଦାନଵାଃ ସର୍ଵେ ଯୈଃ ସ ଶବ୍ଦ ଉଦୀରିତଃ। ଶରୈରାଦିତ୍ଯସଂକଶୈର୍ଜ୍ଵଲିତୈଃ ଶବ୍ଦସାଧନୈଃ
ଯେମାନେ ସେଇ ଶବ୍ଦ କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଆଦିତ୍ୟ ପରି ଜ୍ଵଳନ୍ତ ଏବଂ ଶବ୍ଦରେ ଶକ୍ତି ଥିବା ବାଣରେ ମାରାଗଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ନୁପରତେ ଶବ୍ଦେ ପୁନରେଵାନ୍ଯତୋଽଭଵତ୍। ଶବ୍ଦୋଽପରୋ ମହାରାଜ ତତ୍ରାପି ପ୍ରାହରଂ ଶରୈଃ
ସେଇ ଶବ୍ଦ ଶାନ୍ତ ହେବା ପରେ, ରାଜା, ଆଉ ଏକ ଶବ୍ଦ ଅନ୍ୟଠାରୁ ଉଠିଲା; ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲି।
ଏଵଂ ଦଶ ଦିଶଃ ସର୍ଵାସ୍ତିର୍ଯଗୂର୍ଧ୍ଵଂ ଚ ଭାରତ। ନାଦଯାମାସୁରସୁରାସ୍ତେ ଚାପି ନିହତା ମଯା
ଏଭଳି, ଦଶୋଟି ଦିଗରେ, ଚାରିପାଖ ଓ ଉପରକୁ, ଭାରତ, ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲେ, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବଧ କଲି।
ତତଃ ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ଯୋତିଷଂ ଗତ୍ଵା ପୁନରେଵ ଵ୍ଯଦୃଶ୍ଯତ। ସୌଭଂ କାମଗମଂ ଵୀର ମୋହଯନ୍ମମ ଚକ୍ଷୁଷୀ
ତାପରେ, ପ୍ରାଜ୍ୟୋତିଷକୁ ଯାଇ, ପୁଣିଥରେ ମୁଁ ଇଚ୍ଛାମତେ ଚଳିଥିବା ସୌଭକୁ ଦେଖିଲି, ଯାହା ମୋ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଭ୍ରମିତ କରୁଥିଲା।
ତତୋ ଲୋକାନ୍ତକରଣୋ ଦାନଵୋ ଦାରୁଣାକୃତିଃ। ଶିଲାଵର୍ଷେଣ ମହତା ସହସା ମାଂ ସମାଵୃଣୋତ୍
ତାପରେ, ଭୟଙ୍କର ଆକୃତି ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ନଶ୍ଟ କରୁଥିବା ଏକ ଦାନବ ହଠାତ୍ ଏକ ବଡ଼ ପାଥର ବର୍ଷାରେ ମୋତେ ଢାକିଦେଲା।
ସୋହଂ ପର୍ଵତଵର୍ଷେଣ ଵଧ୍ଯମାନଃ ସମନ୍ତତଃ। ଵଲ୍ମୀକ ଇଵ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପର୍ଵତୋପଚିତୋଽଭଵମ୍
ସେଇ ପାହାଡ଼ ପରି ବର୍ଷାରେ ଚାରିଦିଗରୁ ଆକ୍ରମଣ ହେଉଥିବାବେଳେ, ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ମୁଁ ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଢାକା ପିଲାମାଟି ମାନେ ଭଳି ହେଇଗଲି।
ତତୋଽହଂ ପର୍ଵତଚିତଃ ସହଯଃ ସହସାରଥିଃ। ଅପ୍ରଖ୍ଯାତିମିଯାଂ ରାଜନ୍ସଧ୍ଵଜଃ ପର୍ଵତୈଶ୍ଚିତଃ
ତାପରେ, ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଢାକା ହୋଇ, ସହଯୋଗୀ ଓ ସାରଥି ସହିତ, ଧ୍ୱଜ ସହିତ ମୁଁ ଅଜଣା ଭାବେ ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚିଗଲି।
ତତୋ ଵୃଷ୍ଣିପ୍ରଵୀରା ଯେ ମମାସନ୍ସୈନିକାସ୍ତଦା। ତେ ଭଯର୍ତା ଦିଶଃ ସର୍ଵେ ସହସା ଵିପ୍ରଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ
ତାପରେ, ସେ ସମୟରେ ମୋ ସେନାରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ବୃଷ୍ଣି ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଭୟରେ ହଠାତ୍ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ।
ତତୋ ହାହାକୃତମଭୂତ୍ସର୍ଵଂ କିଲ ଵିଶାଂପତେ। ଦ୍ଯୌଶ୍ଚ ଭୂମିଶ୍ଚ ଖଂ ଚୈଵାଦୃଶ୍ଯମାନେ ତଥା ମଯି
ତାପରେ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ମହାରାଜ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ 'ହାହା' ର ଚିତ୍କାର ହେଲା; ମୋ ଦ୍ୱାରା ଆକାଶ, ଭୂମି ଓ ଦିଗ ଦେଖାଯାଉନଥିଲା।
ତତୋ ଵିଷଣ୍ଣମନସୋ ମମ ରାଜନ୍ସୁହୃଜ୍ଜନାଃ। ରୁରୁଦୁଶ୍ଚୁକ୍ରୁଶୁଶ୍ଚୈଵ ଦୁଃଖଶୋକସମନ୍ଵିତାଃ
ତାପରେ, ରାଜା, ମୋ ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁମାନେ ମନ ଭାଙ୍ଗି ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକରେ କାନ୍ଦିଲେ ଓ ଚିତ୍କାର କଲେ।
ଦ୍ଵିଷତାଂ ଚ ପ୍ରହର୍ଷୋଽଭୂଦାର୍ତିଶ୍ଚ ସୁହୃଦାମପି। ଏଵଂ ଵିଜିତଵାନ୍ଵୀର ପଶ୍ଚାଦଶ୍ରୌଷମଚ୍ଯୁତ
ଶତ୍ରୁମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ; ଏଭଳି ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତି, ମୁଁ ପରେ ଏହା ଶୁଣିଥିଲି, ଅଚ୍ୟୁତ।
ତତୋଽହମିନ୍ଦ୍ରଦଯିତଂ ସର୍ଵପାଷାଣଭେଦନମ୍। ଵଜ୍ରମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ପର୍ଵତାନ୍ସମଶାତଯମ୍
ତାପରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟ ବଜ୍ର ଉଠାଇ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାଥର ଭାଙ୍ଗିଦେଇପାରେ, ମୁଁ ସେଇ ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲି।
ତତଃ ପର୍ଵତଭାରାର୍ତା ମନ୍ଦପ୍ରାଣଵିଚେଷ୍ଟିତାଃ। ହଯା ମମ ମହାରାଜ ଵେପମାନା ଇଵାଭଵନ୍
ତାପରେ, ମହାରାଜ, ପାହାଡ଼ର ଭାରରେ ମୋ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଦୁଃଖିତ ଓ ଶ୍ୱାସ ହ୍ରାସ ହୋଇ, କମ୍ପିଥିବା ପରି ଲାଗୁଥିଲେ।
ମେଘଜାଲ ଇଵାକାଶେ ଵିଦାର୍ଯାଭ୍ଯୁଦିତଂ ରଵିମ୍। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମାଂ ବାନ୍ଧଵାଃ ସର୍ଵେ ହର୍ଷମାହାରଯନ୍ପୁନଃ
ଯେପରି ଆକାଶରେ ମେଘ ଭିତରୁ ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ମୋତେ ଦେଖି ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁମାନେ ପୁଣି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ତତଃ ପର୍ଵତଭାରାର୍ତାନ୍ମନ୍ଦପ୍ରାଣଵିଚେଷ୍ଟିତାନ୍। ହଯାନ୍ସଂଦୃଶ୍ଯ ମାଂ ସୂତଃ ପ୍ରାହ ତାତ୍କାଲିକଂ ଵଚଃ
ତାପରେ, ପାହାଡ଼ର ଭାରରେ ଦୁଃଖିତ ଓ ଶ୍ୱାସ ହ୍ରାସ ହୋଇଥିବା ଘୋଡ଼ାମାନେ ଦେଖି, ମୋ ସାରଥି ସମୟଯୋଗ୍ୟ କଥା କହିଲେ।
ସାଧୁ ସଂପଶ୍ଯ ଵାର୍ଷ୍ଣେଯ ସାଲ୍ଵଂ ସୌଭପତିଂ ସ୍ଥିତମ୍। ଅଲଂ କୃଷ୍ଣାଵମନ୍ଯୈନଂ ସାଧୁ ଯତ୍ନଂ ସମାଚର
‘ଭଲ କଲେ! ବାର୍ଷ୍ଣେୟ, ସାଲ୍ବ ଏଠାରେ, ସୌଭର ମାଲିକ ଦଢ଼ିଆ ଅଛି। କୃଷ୍ଣ, ଏହାକୁ ଅବହେଳା କରନି—ଠିକ୍ ଭାବରେ ଚେଷ୍ଟା କର।’
ମାର୍ଦଵଂ ସଖିତାଂ ଚୈଵ ସାଲ୍ଵାଦଦ୍ଯ ଵ୍ଯପାହର। ଜହି ସାଲ୍ଵଂ ମହାବାହୋ ମୈନଂ ଜୀଵଯ କେଶଵ
‘ଆଜି ସାଲ୍ବ ପ୍ରତି ମୃଦୁତା ଓ ବନ୍ଧୁତ୍ୱକୁ ପଛକୁ ଛାଡ଼। ମହାବାହୁ, ସାଲ୍ବକୁ ବଧ କର! କେଶବ, ଏହାକୁ ବଞ୍ଚିବା ଦେଅନି!’