ଉପଯାତ୍ଵା ତୁ ସାଲ୍ଵେନ ଦ୍ଵାରକାଂ ଵୃଷ୍ଣିନନ୍ଦନ। ଵିଷକ୍ତେ ତ୍ଵଯି ଦୁର୍ଧର୍ଷ ଇତଃ ଶୂରସୁତୋ ବଲାତ୍
'ହେ ବୃଷ୍ଣିବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ତୁମେ ଏଠାରେ ଶାଲ୍ୱ ସହ ଯୁଦ୍ଧରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିବାବେଳେ, ଶୂରଙ୍କ ପୁଅ ତୁମ ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଜୋରକରି ଆକ୍ରମଣ କରିଛନ୍ତି।'
ତଦଲଂ ସାଧୁଯୁଦ୍ଧେନ ନିଵର୍ତସ୍ଵ ଜନାର୍ଦନ। ଦ୍ଵାରକାମେଵ ରକ୍ଷସ୍ଵ କାର୍ଯମେତନ୍ମହତ୍ତଵ
'ଏହି ଉତ୍ତମ ଯୁଦ୍ଧ ଏଠି ଥିଲାପରି, ଏବେ ଥାଉ। ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ଦ୍ୱାରକାକୁ ରକ୍ଷା କର। ଏହି ତୁମର ବଡ଼ କାମ ଏବେ।'
ଇତ୍ଯହଂ ତସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପରମଦୁର୍ମନାଃ। ନିଶ୍ଚଯଂ ନାଧିଗଚ୍ଛାମି କର୍ତଵ୍ଯସ୍ଯେତରସ୍ଯ ଚ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମୋର ମନ ବହୁତ ଦୁଃଖିତ ହେଲା ଏବଂ କଣ କରିବି କି କରିବିନା, ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇପାରିଲିନି।
ସାତ୍ଯକିଂ ବଲଦେଵଂ ଚ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଂ ଚ ମହାଂରଥମ୍। ଜଗର୍ହେ ମନସା ଵୀର ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ମହଦପ୍ରିଯମ୍
ହେ ବୀର, ସେ ଦୁଃଖଦ ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି, ମୁଁ ମନରେ ସାତ୍ୟକି, ବଳରାମ ଓ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥୀମାନେ, ଉପରେ ଦୋଷ ଦେଲି।
ଅହଂ ହି ଦ୍ଵାରକାଯାଶ୍ଚ ପିତୁଶ୍ଚ କୁରୁନନ୍ଦନ। ତେଷୁ ରକ୍ଷାଂ ସମାଧାଯ ପ୍ରଯାତଃ ସୌଭଯାତନେ
ହେ କୁରୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ମୁଁ ଦ୍ୱାରକା ଓ ମୋ ପିତାଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବାକୁ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଭରସା କରି, ସୌଭ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଚାଲିଗଲିଥିଲି।
ବଲଦେଵୋ ମହାବାହୁଃ କଚ୍ଚିଜ୍ଜୀଵତି ଶତ୍ରୁହା। ସାତ୍ଯକୀ ରୌକ୍ମିଣେଯଶ୍ଚ ଚାରୁଦେଷ୍ଣଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ସାମ୍ବପ୍ରଭୃତଯଶ୍ଚୈଵେତ୍ଯହମାସଂ ସୁଦୁର୍ମନାଃ
ବଳଭଦ୍ର, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ନଶ୍ୱନ କରୁଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏଉଁ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଅଛନ୍ତି କି? ସାତ୍ୟକି, ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ପୁଅ, ଶୂରବୀର ଚାରୁଦେଷ୍ଣ, ସାମ୍ବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କେମିତି ଅଛନ୍ତି? ଏହି ଭାବନାରେ ମୋ ମନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇଥିଲା।
ଏତେଷୁ ହି ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ଜୀଵତ୍ସୁ ନ କଥଂଚନ। ଶକ୍ଯଃ ଶୂରସୁତୋ ହନ୍ତୁମପି ଵଜ୍ରଭୃତା ସ୍ଵଯମ୍
ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏମାନେ ଯେଉଁଯେଉଁଯିଏ ଜୀବିତ ଅଛନ୍ତି, ସେଉଁଯିଏ ଶୂରଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ବିଜୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଏହି କଥା ବଜ୍ରଧାରୀ ମଧ୍ୟ କହିପାରିବେ ନାହିଁ।
ହତଃ ଶୂରସୁତୋ ଵ୍ଯକ୍ତଂ ଵ୍ଯକ୍ତଂ ଚୈତେ ପରାସଵଃ। ବଲଦେଵମୁଖାଃ ସର୍ଵ ଇତି ମେ ନିଶ୍ଚିତା ମତିଃ
ଶୂରଙ୍କ ପୁଅ ନିଶ୍ଚୟ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି, ବଳଭଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ପରାଜିତ ହୋଇଛନ୍ତି ବୋଲି ମୋର ମନ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ବିଶ୍ୱାସ କରିଥିଲା।
ସୋହଂ ସର୍ଵଵିନାଶଂ ତଂ ଚିନ୍ତଯାନୋ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ। ଅଵିହ୍ଵଲୋ ମହାରାଜ ପୁନଃ ସାଲ୍ଵମଯୋଧଯମ୍
ମୁଁ ଏହି ସମସ୍ତ ବିନାଶକୁ ପୁନିପୁନି ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲି, ହେ ମହାରାଜ, ତଥାପି ମୁଁ ଅବିଚଳିତ ରହି, ସାଲ୍ବଙ୍କ ନଗରକୁ ପୁନି ଫେରିଲି।
ତଦୋଽପଶ୍ଯଂ ମହାରାଜ ପ୍ରପତନ୍ତମହଂ ତଦା। ସୌଭାଚ୍ଛୂରସୁତଂ ଵୀର ତତୋ ମାଂ ମୋହ ଆଵିଶତ୍
ତାପରେ, ହେ ରାଜା, ମୁଁ ଦେଖିଲି ଯେ, ସୌଭ ରୁ ଶୂରଙ୍କ ପୁଅ ପଡ଼ୁଛନ୍ତି, ଏବଂ ସେ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ମୋ ମନ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଗଲା।
ତସ୍ଯ ରୂପଂ ପ୍ରପତତଃ ପିତୁର୍ମମ ନରାଧିପ। ଯଯାତେଃ କ୍ଷୀଣପୁଣ୍ଯସ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗାଦିଵ ଭହୀତଲମ୍
ମୋ ପିତାଙ୍କ ଯେଉଁ ରୂପ ମୁଁ ଦେଖିଲି, ହେ ନରପତି, ସେଟିଏ ଯେପରିକି ଯୟାତି ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହେବା ପରେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପୃଥିବୀକୁ ତଳେ ପଡ଼ୁଛନ୍ତି।
ଵିଶୀର୍ଣମଲିନୋଷ୍ଣୀପପ୍ରକୀର୍ଣାମ୍ବରମୂର୍ଧଜଃ। ପ୍ରପତନ୍ଦୃଶ୍ଯତେ ହ ସ୍ମ କ୍ଷୀଣପୁଣ୍ଯ ଇଵ ଗ୍ରହଃ
ତାଙ୍କର ଅଂଶ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିଲା, ଶରୀର ମେଳା ଓ ଅସୁଚି ଥିଲା, ଜାମା ଫାଟିଯାଇଥିଲା, କେଶ ବିକ୍ରମ ହୋଇଯାଇଥିଲା; ସେ ତଳକୁ ପଡ଼ୁଥିବା ବେଳେ, ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲା ଯେପରିକି ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହୋଇଥିବା ଗ୍ରହ ତଳକୁ ଯାଉଛି।
ତତଃ ଶାର୍ଙ୍ଗଂ ଧନୁଃଶ୍ରେଷ୍ଠଂ କରାତ୍ପ୍ରପତିତଂ ମମ। ମୋହାପନ୍ନଶ୍ଚ କୌନ୍ତେଯ ରଥୋପସ୍ଥ ଉପାଵିଶମ୍
ତାପରେ, ହେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ମୋର ହାତରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁଷ୍ୟ ଶାର୍ଙ୍ଗ ଖସିଗଲା, ଏବଂ ମୁଁ ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ି ରଥରେ ବସିଗଲି।
ତତୋ ହାହାକୃତଂ ସର୍ଵଂ ସୈନ୍ଯଂ ମେ ଗତଚେତନମ୍। ମାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରଥନୀଡସ୍ଥଂ ଗତାସୁମିଵ ଭାରତ
ତାପରେ, ମୋ ସମସ୍ତ ସେନା 'ହାହା' କରି କ୍ଷୁଦ୍ର ହୋଇଗଲା, ମୋତେ ରଥରେ ନିଷ୍ପ୍ରାଣ ଭାବରେ ବସିଥିବା ଦେଖି ସେମାନେ ଅଚେତନ ହୋଇପଡ଼ିଲେ, ହେ ଭାରତ।
ପ୍ରସାର୍ଯ ବାହୂ ପତତଃ ପ୍ରସାର୍ଯ ଚରଣାଵପି। ରୂପଂ ପିତୁର୍ମେ ଵିବଭୌ ଶକୁନେ- ପତତୋ ଯଥା
ପଡ଼ୁଥିବା ବେଳେ, ମୋ ପିତା ହାତ ଓ ପାଦ ପ୍ରସାରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ରୂପ ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲା, ଯେପରିକି ଆକାଶରୁ ଏକ ପକ୍ଷୀ ତଳକୁ ପଡ଼ୁଛି।
ତଂ ପତନ୍ତଂ ମହାବାହୋ ଶୂଲପଟ୍ଟସପାଣଯଃ। ଅଭିଘ୍ନନ୍ତୋ ଭୃଶଂ ଵୀର ମମ ଚୋତୋହ୍ଯକମ୍ପଯନ୍
ସେ ତଳକୁ ପଡ଼ୁଥିବା ବେଳେ, ହେ ମହାବାହୁ, ଶୂଳ ଓ ତଳୱାର ଧରିଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଆଘାତ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଚିତ୍କାର ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ଥିର କରିଦେଲା।
ତତୋ ମୁହୂର୍ତାତ୍ପ୍ରତିଲଭ୍ଯ ସଂଜ୍ଞା- ମହଂ ତଦା ଵୀର ମହାଵିମର୍ଦେ। ନ ତତ୍ରସୌମଂ ନ ରିପୁଂ ଚ ସାଲ୍ଵଂ ପଶ୍ଯାମି ଵୃଦ୍ଧଂ ପିତରଂ ନ ଚାପି
ତାପରେ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ କିଛି ସମୟ ପରେ ମୁଁ ହୁସିଆର ହେଲି, ହେ ବୀର, ମୁଁ ସେଠାରେ ସୌଭ, ଶତ୍ରୁ ସାଲ୍ବ, କିମ୍ବା ବୃଦ୍ଧ ପିତାଙ୍କୁ କେଉଁଠି ଦେଖିଲି ନାହିଁ।
ତତୋ ମମାସୀନ୍ମନସି ମାଯେଯମିତି ନିଶ୍ଚିତମ୍। ପ୍ରବୁଦ୍ଧୋସ୍ମି ତତୋ ଭୂଯଃ ଶତଶୋ ଵାଽକିରଂ ଶରାନ୍
ତାପରେ ମୋ ମନରେ ନିଶ୍ଚିତ ହେଲା—ଏହା ସବୁ ମାୟା। ମୁଁ ପୁଣି ସଚେତନ ହୋଇ, ଶତଶଃ ବାଣ ବର୍ଷା କଲି।
ତତୋଽହଂ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଗୃହ୍ଯରୁଚିରଂ ଧନୁଃ। ଶରୈରପାତଯଂ ସୌଭାଚ୍ଛିରାଂସି ଵିବୁଧଦ୍ଵିଷାମ୍
ତାପରେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ମୋର ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଧନୁଷ୍ୟ ଧରି, ସୌଭର ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ବାଣରେ କାଟିଦେଲି।
ଶରାଂଶ୍ଚାଶୀଵିଷାକାରାନୂର୍ଧ୍ଵଗାଂସ୍ତିଗ୍ମତେଜସଃ। ପ୍ରୈଷଯଂ ସାଲ୍ଵରାଜାଯ ଶାର୍ଙ୍ଗମୁକ୍ତାନ୍ସୁଵାସସଃ
ସର୍ପ ଆକୃତିର, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତେଜସ୍ୱୀ ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁଷ୍ୟରୁ ଛାଡ଼ି, ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ସେମାନେ ସାଲ୍ବ ରାଜାଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ପଠାଇଲି।
ତତୋ ନାଦୃଶ୍ଯତ ତଦା ସୌଭଂ କୁରୁକୁଲୋଦ୍ଵହ। ଅନ୍ତର୍ହିତଂ ମାଯଯାଽଭୂତ୍ତତୋଽହଂ ଵିସ୍ମିତୋଽଭଵମ୍
ତାପରେ, ହେ କୁରୁବଂଶର ଉଦ୍ଧାରକ, ସୌଭ ଦୃଶ୍ୟମାନ ରହିଲା ନାହିଁ; ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲା, ଏହା ଦେଖି ମୁଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଗଲି।
ଅଥ ଦାନଵସଙ୍ଘାସ୍ତେ ଵିକୃତାନନମୂର୍ଧଜାଃ। ଉଦକ୍ରୋଶନ୍ମହାରାଜ ଧିଷ୍ଠିତେ ମଯି ଭାରତ
ତାପରେ, ହେ ରାଜା, ଅସୁରମାନଙ୍କ ଦଳ, ମୁହଁ ଓ କେଶ ବିକୃତ ହୋଇ, ମୋତେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦେଖି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଚିତ୍କାର କରିଲେ, ହେ ଭାରତ।
ତତୋଽସ୍ତ୍ରଂ ଶବ୍ଦସାହଂ ଵୈ ତ୍ଵରମାଣୋ ମହାରଣେ। ଅଯୋଜଯଂ ତଦ୍ଵଧାଯ ତତଃ ଶବ୍ଦ ଉପାରମତ୍
ତାପରେ, ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦ୍ରୁତ ହୋଇ, ମୁଁ ଶବ୍ଦାସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କଲି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେଲି; ଏଭଳି ଶବ୍ଦ ଶାନ୍ତ ହୋଇଗଲା।
ହତାସ୍ତେ ଦାନଵାଃ ସର୍ଵେ ଯୈଃ ସ ଶବ୍ଦ ଉଦୀରିତଃ। ଶରୈରାଦିତ୍ଯସଂକଶୈର୍ଜ୍ଵଲିତୈଃ ଶବ୍ଦସାଧନୈଃ
ଯେମାନେ ସେଇ ଶବ୍ଦ କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଆଦିତ୍ୟ ପରି ଜ୍ଵଳନ୍ତ ଏବଂ ଶବ୍ଦରେ ଶକ୍ତି ଥିବା ବାଣରେ ମାରାଗଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ନୁପରତେ ଶବ୍ଦେ ପୁନରେଵାନ୍ଯତୋଽଭଵତ୍। ଶବ୍ଦୋଽପରୋ ମହାରାଜ ତତ୍ରାପି ପ୍ରାହରଂ ଶରୈଃ
ସେଇ ଶବ୍ଦ ଶାନ୍ତ ହେବା ପରେ, ରାଜା, ଆଉ ଏକ ଶବ୍ଦ ଅନ୍ୟଠାରୁ ଉଠିଲା; ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲି।
ଏଵଂ ଦଶ ଦିଶଃ ସର୍ଵାସ୍ତିର୍ଯଗୂର୍ଧ୍ଵଂ ଚ ଭାରତ। ନାଦଯାମାସୁରସୁରାସ୍ତେ ଚାପି ନିହତା ମଯା
ଏଭଳି, ଦଶୋଟି ଦିଗରେ, ଚାରିପାଖ ଓ ଉପରକୁ, ଭାରତ, ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲେ, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବଧ କଲି।
ତତଃ ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ଯୋତିଷଂ ଗତ୍ଵା ପୁନରେଵ ଵ୍ଯଦୃଶ୍ଯତ। ସୌଭଂ କାମଗମଂ ଵୀର ମୋହଯନ୍ମମ ଚକ୍ଷୁଷୀ
ତାପରେ, ପ୍ରାଜ୍ୟୋତିଷକୁ ଯାଇ, ପୁଣିଥରେ ମୁଁ ଇଚ୍ଛାମତେ ଚଳିଥିବା ସୌଭକୁ ଦେଖିଲି, ଯାହା ମୋ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଭ୍ରମିତ କରୁଥିଲା।
ତତୋ ଲୋକାନ୍ତକରଣୋ ଦାନଵୋ ଦାରୁଣାକୃତିଃ। ଶିଲାଵର୍ଷେଣ ମହତା ସହସା ମାଂ ସମାଵୃଣୋତ୍
ତାପରେ, ଭୟଙ୍କର ଆକୃତି ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ନଶ୍ଟ କରୁଥିବା ଏକ ଦାନବ ହଠାତ୍ ଏକ ବଡ଼ ପାଥର ବର୍ଷାରେ ମୋତେ ଢାକିଦେଲା।
ସୋହଂ ପର୍ଵତଵର୍ଷେଣ ଵଧ୍ଯମାନଃ ସମନ୍ତତଃ। ଵଲ୍ମୀକ ଇଵ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପର୍ଵତୋପଚିତୋଽଭଵମ୍
ସେଇ ପାହାଡ଼ ପରି ବର୍ଷାରେ ଚାରିଦିଗରୁ ଆକ୍ରମଣ ହେଉଥିବାବେଳେ, ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ମୁଁ ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଢାକା ପିଲାମାଟି ମାନେ ଭଳି ହେଇଗଲି।
ତତୋଽହଂ ପର୍ଵତଚିତଃ ସହଯଃ ସହସାରଥିଃ। ଅପ୍ରଖ୍ଯାତିମିଯାଂ ରାଜନ୍ସଧ୍ଵଜଃ ପର୍ଵତୈଶ୍ଚିତଃ
ତାପରେ, ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଢାକା ହୋଇ, ସହଯୋଗୀ ଓ ସାରଥି ସହିତ, ଧ୍ୱଜ ସହିତ ମୁଁ ଅଜଣା ଭାବେ ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚିଗଲି।