ତାନାଶୁଗୈରାପତତୋଽହମାଶୁ ନିଵାର୍ଯ ତୂର୍ଣଂ ଖଗମାନ୍ଖ ଏଵ। ଦ୍ଵିଧା ତ୍ରିତା ଚାଚ୍ଛିନମାଶୁ ମୁକ୍ତୈ- ସ୍ତତୋଽନ୍ତରିକ୍ଷେ ନିନଦୋ ବଭୂଵ
ସେ ସମସ୍ତ ତୀବ୍ର ଅସ୍ତ୍ର ମୋ ଉପରେ ଆସୁଥିବାବେଳେ, ମୁଁ ତୁରନ୍ତ ଆକାଶରେ ତୀର ଦ୍ୱାରା ସେଗୁଡ଼ିକୁ ରୋକିଦେଲି। କିଛିକୁ ଦୁଇ ଭାଗ, କିଛିକୁ ତିନି ଭାଗ କଟିଦେଲି। ଏହା ପରେ ଆକାଶରେ ବଡ଼ ଶବ୍ଦ ହେଲା।
ତତଃ ଶତସହସ୍ରେଣ ଶରାଣାଂ ନତପର୍ଵଣାମ୍। ଦାରୁକଂ ଵାଜିନଶ୍ଚୈଵ ରଥଂ ଚ ସମଵାକିରତ୍
ତାପରେ, ଶତ ହଜାର ଭାଙ୍ଗା ମୁଣ୍ଡିଆ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଶାଲ୍ୱ ଦାରୁକ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥକୁ ଢାକିଦେଲା।
ତତୋ ମାମବ୍ରଵୀଦ୍ଵୀର ଦାରୁକୋ ଵିହ୍ଵଲନ୍ନିଵ। ସ୍ଥାତଵ୍ଯମିତି ତିଷ୍ଠାମି ସାଲ୍ଵବାଣପ୍ରପୀଡିତଃ। ଅଵସ୍ଥାତୁଂ ନ ଶକ୍ନୋମି ଅଙ୍ଗଂ ମେ ଵ୍ଯଵସୀଦତି
ତାପରେ, ବୀର, ଦାରୁକ ମୋତେ କହିଲେ, ମୁଁ ଦୃଢ଼ ରହିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି, କିନ୍ତୁ ଶାଲ୍ୱଙ୍କର ତୀର ମୋତେ ବେଶି ଲାଗିଛି। ମୁଁ ଆଉ ଦଢ଼ ରହିପାରୁନି, ମୋ ଅଙ୍ଗ ଶକ୍ତିହୀନ ହେଉଛି।
ଇତି ତସ୍ଯ ନିଶମ୍ଯାହଂ ସାରଥେଃ କରୁଣଂ ଵଚଃ। ଅଵେକ୍ଷମାଣୋ ଯନ୍ତାରମପଶ୍ଯଂ ଶରପୀଡିତମ୍
ତାଙ୍କର ଏହି ଦୁଃଖଦ ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ମୁଁ ରଥଚାଳକ ଦିଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିଲି ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ତୀରରେ ଅତିକ୍ରୁର ଭାବରେ ପୀଡ଼ିତ ଦେଖିଲି।
ନ ତସ୍ଯୋରସି ନୋ ମୂର୍ଧ୍ନି ନ କାଯେ ନ ଭୁଜଦ୍ଵଯେ। ଅନ୍ତରଂ ପାଣ୍ଡଵଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଶ୍ଯାମ୍ଯନିଚିତଂ ଶରୈଃ
ହେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କର ଛାତି, ମୁଣ୍ଡ, ଶରୀର କିମ୍ବା ଦୁଇଟି ବାହୁରେ ଏମିତି କୌଣସି ସ୍ଥାନ ନଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ତୀର ଲାଗିନଥିଲା।
ସ ତୁ ବାଣଵରୋତ୍ପୀଡାଦ୍ଵିସ୍ରଵତ୍ଯସୃଗୁଲ୍ବଣମ୍। ଅଭିଵୃଷ୍ଟୋ ଯଥା ମେଘୈର୍ଗିରିର୍ଗୈରିକଧାତୁମାନ୍
ଅନେକ ତୀରର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ, ତାଙ୍କ ଦେହରୁ ରକ୍ତ ଝରୁଥିଲା, ଯେପରି ମେଘରେ ଭିଜିଥିବା ଲାଲ ମାଟିର ପାହାଡ଼ରୁ ରସ ଝରେ।
ଅଭୀଶୁହସ୍ତଂ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୀଦନ୍ତଂ ସାରଥିଂ ରଣେ। ଅସ୍ତମ୍ଭଯଂ ମହାବାହୋ ସାଲ୍ଵବାଣପ୍ରପୀଡିତମ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ଚାବୁକ ଧରିଥିବା ରଥଚାଳକ ଲୁଟିପଡ଼ୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ମୁଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଥିବା ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଧରି ରଖିଲି, ଯଦ୍ୟପି ସେ ଶାଲ୍ୱଙ୍କ ତୀରରେ ବେଶି ପୀଡ଼ିତ ଥିଲେ।
ଅଥ ମାଂ ପୁରୁଷଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଦ୍ଵାରକାନିଲଯୋଽବ୍ରଵୀତ୍। ତ୍ଵରିତୋ ରଥମାରୋପ୍ଯ ସୌହୃଦାଦିଵ ଭାରତ
ତାପରେ, ଦ୍ୱାରକାରୁ ଆସିଥିବା ଜଣେ ପୁରୁଷ ତ୍ୱରିତ ଭାବରେ ମୋ ରଥକୁ ଚଢ଼ିଲେ ଏବଂ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ଭାବରେ ମୋତେ କହିଲେ, ହେ ଭାରତ।
ଆହୁକସ୍ଯ ଵଚୋ ଵୀର ତସ୍ଯୈଵ ପରିଚାରକଃ। ଵିଷଣ୍ଣଃ ସନ୍ନକଣ୍ଠେନ ତନ୍ନିବୋଧ ଯୁଧିଷ୍ଠିର
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଆହୁକଙ୍କର ପରିଚାରକ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋତେ ଯାହା କହିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଦୁଃଖଭରା କଣ୍ଠର ଉକ୍ତି ଶୁଣ, ଏହା ତୁମେ ଜାଣ।
ଦ୍ଵାରକାଧିପତିର୍ଵୀର ଆହ ତ୍ଵାମାହୁକୋ ଵଚଃ। କେଶଵୈହି ଵିଜାନୀଷ୍ଵ ଯତ୍ତ୍ଵାଂ ପିତୃସଖୋଽବ୍ରଵୀତ୍
ହେ ବୀର, ଦ୍ୱାରକାର ନାୟକ ଆହୁକ ତୁମ ପାଖକୁ ଏହି ସନ୍ଦେଶ ପଠାଇଛନ୍ତି: 'ହେ କେଶବ, ତୁମ ପିତାଙ୍କ ବନ୍ଧୁ ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ତାହା ଜାଣ।'
ଉପଯାତ୍ଵା ତୁ ସାଲ୍ଵେନ ଦ୍ଵାରକାଂ ଵୃଷ୍ଣିନନ୍ଦନ। ଵିଷକ୍ତେ ତ୍ଵଯି ଦୁର୍ଧର୍ଷ ଇତଃ ଶୂରସୁତୋ ବଲାତ୍
'ହେ ବୃଷ୍ଣିବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ତୁମେ ଏଠାରେ ଶାଲ୍ୱ ସହ ଯୁଦ୍ଧରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିବାବେଳେ, ଶୂରଙ୍କ ପୁଅ ତୁମ ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଜୋରକରି ଆକ୍ରମଣ କରିଛନ୍ତି।'
ତଦଲଂ ସାଧୁଯୁଦ୍ଧେନ ନିଵର୍ତସ୍ଵ ଜନାର୍ଦନ। ଦ୍ଵାରକାମେଵ ରକ୍ଷସ୍ଵ କାର୍ଯମେତନ୍ମହତ୍ତଵ
'ଏହି ଉତ୍ତମ ଯୁଦ୍ଧ ଏଠି ଥିଲାପରି, ଏବେ ଥାଉ। ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ଦ୍ୱାରକାକୁ ରକ୍ଷା କର। ଏହି ତୁମର ବଡ଼ କାମ ଏବେ।'
ଇତ୍ଯହଂ ତସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପରମଦୁର୍ମନାଃ। ନିଶ୍ଚଯଂ ନାଧିଗଚ୍ଛାମି କର୍ତଵ୍ଯସ୍ଯେତରସ୍ଯ ଚ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମୋର ମନ ବହୁତ ଦୁଃଖିତ ହେଲା ଏବଂ କଣ କରିବି କି କରିବିନା, ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇପାରିଲିନି।
ସାତ୍ଯକିଂ ବଲଦେଵଂ ଚ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଂ ଚ ମହାଂରଥମ୍। ଜଗର୍ହେ ମନସା ଵୀର ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ମହଦପ୍ରିଯମ୍
ହେ ବୀର, ସେ ଦୁଃଖଦ ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି, ମୁଁ ମନରେ ସାତ୍ୟକି, ବଳରାମ ଓ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥୀମାନେ, ଉପରେ ଦୋଷ ଦେଲି।
ଅହଂ ହି ଦ୍ଵାରକାଯାଶ୍ଚ ପିତୁଶ୍ଚ କୁରୁନନ୍ଦନ। ତେଷୁ ରକ୍ଷାଂ ସମାଧାଯ ପ୍ରଯାତଃ ସୌଭଯାତନେ
ହେ କୁରୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ମୁଁ ଦ୍ୱାରକା ଓ ମୋ ପିତାଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବାକୁ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଭରସା କରି, ସୌଭ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଚାଲିଗଲିଥିଲି।
ବଲଦେଵୋ ମହାବାହୁଃ କଚ୍ଚିଜ୍ଜୀଵତି ଶତ୍ରୁହା। ସାତ୍ଯକୀ ରୌକ୍ମିଣେଯଶ୍ଚ ଚାରୁଦେଷ୍ଣଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ସାମ୍ବପ୍ରଭୃତଯଶ୍ଚୈଵେତ୍ଯହମାସଂ ସୁଦୁର୍ମନାଃ
ବଳଭଦ୍ର, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ନଶ୍ୱନ କରୁଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏଉଁ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଅଛନ୍ତି କି? ସାତ୍ୟକି, ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ପୁଅ, ଶୂରବୀର ଚାରୁଦେଷ୍ଣ, ସାମ୍ବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କେମିତି ଅଛନ୍ତି? ଏହି ଭାବନାରେ ମୋ ମନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇଥିଲା।
ଏତେଷୁ ହି ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ଜୀଵତ୍ସୁ ନ କଥଂଚନ। ଶକ୍ଯଃ ଶୂରସୁତୋ ହନ୍ତୁମପି ଵଜ୍ରଭୃତା ସ୍ଵଯମ୍
ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏମାନେ ଯେଉଁଯେଉଁଯିଏ ଜୀବିତ ଅଛନ୍ତି, ସେଉଁଯିଏ ଶୂରଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ବିଜୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଏହି କଥା ବଜ୍ରଧାରୀ ମଧ୍ୟ କହିପାରିବେ ନାହିଁ।
ହତଃ ଶୂରସୁତୋ ଵ୍ଯକ୍ତଂ ଵ୍ଯକ୍ତଂ ଚୈତେ ପରାସଵଃ। ବଲଦେଵମୁଖାଃ ସର୍ଵ ଇତି ମେ ନିଶ୍ଚିତା ମତିଃ
ଶୂରଙ୍କ ପୁଅ ନିଶ୍ଚୟ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି, ବଳଭଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ପରାଜିତ ହୋଇଛନ୍ତି ବୋଲି ମୋର ମନ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ବିଶ୍ୱାସ କରିଥିଲା।
ସୋହଂ ସର୍ଵଵିନାଶଂ ତଂ ଚିନ୍ତଯାନୋ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ। ଅଵିହ୍ଵଲୋ ମହାରାଜ ପୁନଃ ସାଲ୍ଵମଯୋଧଯମ୍
ମୁଁ ଏହି ସମସ୍ତ ବିନାଶକୁ ପୁନିପୁନି ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲି, ହେ ମହାରାଜ, ତଥାପି ମୁଁ ଅବିଚଳିତ ରହି, ସାଲ୍ବଙ୍କ ନଗରକୁ ପୁନି ଫେରିଲି।
ତଦୋଽପଶ୍ଯଂ ମହାରାଜ ପ୍ରପତନ୍ତମହଂ ତଦା। ସୌଭାଚ୍ଛୂରସୁତଂ ଵୀର ତତୋ ମାଂ ମୋହ ଆଵିଶତ୍
ତାପରେ, ହେ ରାଜା, ମୁଁ ଦେଖିଲି ଯେ, ସୌଭ ରୁ ଶୂରଙ୍କ ପୁଅ ପଡ଼ୁଛନ୍ତି, ଏବଂ ସେ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ମୋ ମନ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଗଲା।
ତସ୍ଯ ରୂପଂ ପ୍ରପତତଃ ପିତୁର୍ମମ ନରାଧିପ। ଯଯାତେଃ କ୍ଷୀଣପୁଣ୍ଯସ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗାଦିଵ ଭହୀତଲମ୍
ମୋ ପିତାଙ୍କ ଯେଉଁ ରୂପ ମୁଁ ଦେଖିଲି, ହେ ନରପତି, ସେଟିଏ ଯେପରିକି ଯୟାତି ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହେବା ପରେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପୃଥିବୀକୁ ତଳେ ପଡ଼ୁଛନ୍ତି।
ଵିଶୀର୍ଣମଲିନୋଷ୍ଣୀପପ୍ରକୀର୍ଣାମ୍ବରମୂର୍ଧଜଃ। ପ୍ରପତନ୍ଦୃଶ୍ଯତେ ହ ସ୍ମ କ୍ଷୀଣପୁଣ୍ଯ ଇଵ ଗ୍ରହଃ
ତାଙ୍କର ଅଂଶ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିଲା, ଶରୀର ମେଳା ଓ ଅସୁଚି ଥିଲା, ଜାମା ଫାଟିଯାଇଥିଲା, କେଶ ବିକ୍ରମ ହୋଇଯାଇଥିଲା; ସେ ତଳକୁ ପଡ଼ୁଥିବା ବେଳେ, ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲା ଯେପରିକି ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହୋଇଥିବା ଗ୍ରହ ତଳକୁ ଯାଉଛି।
ତତଃ ଶାର୍ଙ୍ଗଂ ଧନୁଃଶ୍ରେଷ୍ଠଂ କରାତ୍ପ୍ରପତିତଂ ମମ। ମୋହାପନ୍ନଶ୍ଚ କୌନ୍ତେଯ ରଥୋପସ୍ଥ ଉପାଵିଶମ୍
ତାପରେ, ହେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ମୋର ହାତରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁଷ୍ୟ ଶାର୍ଙ୍ଗ ଖସିଗଲା, ଏବଂ ମୁଁ ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ି ରଥରେ ବସିଗଲି।
ତତୋ ହାହାକୃତଂ ସର୍ଵଂ ସୈନ୍ଯଂ ମେ ଗତଚେତନମ୍। ମାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରଥନୀଡସ୍ଥଂ ଗତାସୁମିଵ ଭାରତ
ତାପରେ, ମୋ ସମସ୍ତ ସେନା 'ହାହା' କରି କ୍ଷୁଦ୍ର ହୋଇଗଲା, ମୋତେ ରଥରେ ନିଷ୍ପ୍ରାଣ ଭାବରେ ବସିଥିବା ଦେଖି ସେମାନେ ଅଚେତନ ହୋଇପଡ଼ିଲେ, ହେ ଭାରତ।
ପ୍ରସାର୍ଯ ବାହୂ ପତତଃ ପ୍ରସାର୍ଯ ଚରଣାଵପି। ରୂପଂ ପିତୁର୍ମେ ଵିବଭୌ ଶକୁନେ- ପତତୋ ଯଥା
ପଡ଼ୁଥିବା ବେଳେ, ମୋ ପିତା ହାତ ଓ ପାଦ ପ୍ରସାରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ରୂପ ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲା, ଯେପରିକି ଆକାଶରୁ ଏକ ପକ୍ଷୀ ତଳକୁ ପଡ଼ୁଛି।
ତଂ ପତନ୍ତଂ ମହାବାହୋ ଶୂଲପଟ୍ଟସପାଣଯଃ। ଅଭିଘ୍ନନ୍ତୋ ଭୃଶଂ ଵୀର ମମ ଚୋତୋହ୍ଯକମ୍ପଯନ୍
ସେ ତଳକୁ ପଡ଼ୁଥିବା ବେଳେ, ହେ ମହାବାହୁ, ଶୂଳ ଓ ତଳୱାର ଧରିଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଆଘାତ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଚିତ୍କାର ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ଥିର କରିଦେଲା।
ତତୋ ମୁହୂର୍ତାତ୍ପ୍ରତିଲଭ୍ଯ ସଂଜ୍ଞା- ମହଂ ତଦା ଵୀର ମହାଵିମର୍ଦେ। ନ ତତ୍ରସୌମଂ ନ ରିପୁଂ ଚ ସାଲ୍ଵଂ ପଶ୍ଯାମି ଵୃଦ୍ଧଂ ପିତରଂ ନ ଚାପି
ତାପରେ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ କିଛି ସମୟ ପରେ ମୁଁ ହୁସିଆର ହେଲି, ହେ ବୀର, ମୁଁ ସେଠାରେ ସୌଭ, ଶତ୍ରୁ ସାଲ୍ବ, କିମ୍ବା ବୃଦ୍ଧ ପିତାଙ୍କୁ କେଉଁଠି ଦେଖିଲି ନାହିଁ।
ତତୋ ମମାସୀନ୍ମନସି ମାଯେଯମିତି ନିଶ୍ଚିତମ୍। ପ୍ରବୁଦ୍ଧୋସ୍ମି ତତୋ ଭୂଯଃ ଶତଶୋ ଵାଽକିରଂ ଶରାନ୍
ତାପରେ ମୋ ମନରେ ନିଶ୍ଚିତ ହେଲା—ଏହା ସବୁ ମାୟା। ମୁଁ ପୁଣି ସଚେତନ ହୋଇ, ଶତଶଃ ବାଣ ବର୍ଷା କଲି।
ତତୋଽହଂ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଗୃହ୍ଯରୁଚିରଂ ଧନୁଃ। ଶରୈରପାତଯଂ ସୌଭାଚ୍ଛିରାଂସି ଵିବୁଧଦ୍ଵିଷାମ୍
ତାପରେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ମୋର ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଧନୁଷ୍ୟ ଧରି, ସୌଭର ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ବାଣରେ କାଟିଦେଲି।
ଶରାଂଶ୍ଚାଶୀଵିଷାକାରାନୂର୍ଧ୍ଵଗାଂସ୍ତିଗ୍ମତେଜସଃ। ପ୍ରୈଷଯଂ ସାଲ୍ଵରାଜାଯ ଶାର୍ଙ୍ଗମୁକ୍ତାନ୍ସୁଵାସସଃ
ସର୍ପ ଆକୃତିର, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତେଜସ୍ୱୀ ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁଷ୍ୟରୁ ଛାଡ଼ି, ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ସେମାନେ ସାଲ୍ବ ରାଜାଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ପଠାଇଲି।