ତୌ ରୌକ୍ମିଣେଯମାଗମ୍ଯ ଵଚୋଽବ୍ରୂତାଂ ଦିଵୌକସାମ୍। ନୈଵ ଵଧ୍ଯସ୍ତ୍ଵଯା ଵୀର ସାଲ୍ଵରାଜଃ କଥଂଚନ
ସେମାନେ ରୁକ୍ମିଣୀପୁତ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି, ଦେବମାନଙ୍କ କଥା କହିଲେ: 'ବୀର, ସାଲ୍ବରାଜା କେବେ ବି ତୁମେ ମାରିପାରିବେ ନାହିଁ।'
ସଂହରସ୍ଵ ପୁନର୍ବାଣମଵଧ୍ଯୋଽଯଂ ତ୍ଵଯା ରଣେ। ଏତସ୍ଯ ଚ ଶରସ୍ଯାଜୌ ନାଵଧ୍ଯୋସ୍ତି ପୁମାନ୍କ୍ଵଚିତ୍
'ତୁମେ ତୀରଟି ଫେରାଇଦିଅ; ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ତୁମେ ମାରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହି ତୀର ଦ୍ୱାରା କୌଣସି ପୁରୁଷ ଏଠି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।'
ମୃତ୍ଯୁରସ୍ଯ ମହାବାହୋ ରଣେ ଦେଵକିନନ୍ଦନଃ। କୃଷ୍ଣଃ ସଂକଲ୍ପିତୋ ଧାତ୍ରା ତନ୍ମିଥ୍ଯା ନ ଭଵେଦିତି
'ହେ ବଳଶାଳୀ, ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବକୀନନ୍ଦନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ହାତରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ; ଏହା ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଆଦେଶ, ଏହା କେବେ ମିଥ୍ୟା ହେବ ନାହିଁ।'
ତତଃ ପରମସଂହୃଷ୍ଟଃ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଃ ଶରମୁତ୍ତମମ୍। ସଂଜହାର ଧନୁଃଶ୍ରେଷ୍ଠାତ୍ତୂଣେ ଚୈଵ ନ୍ଯଵେଶଯତ୍
ତାପରେ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ବହୁତ ଖୁସି ହୋଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁରୁ ସେଇ ଉତ୍ତମ ତୀର ଫେରାଇ ତୁଣୀରରେ ରଖିଲେ।
ତତ ଉତ୍ଥାଯ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସାଲ୍ଵଃ ପରମଦୁର୍ମନାଃ। ଵ୍ଯପାଯାତ୍ସବଲସ୍ତୂର୍ଣଂ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଶରପୀଡିତଃ
ତାପରେ, ରାଜା, ସାଲ୍ବ ବହୁତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ତୀରରେ ଆହତ, ତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ ତୁରନ୍ତ ପଳାଇଗଲେ।
ସ ଦ୍ଵାରକାଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ସାଲ୍ଵୋ ଵୃଷ୍ଣିଭିରାର୍ଦିତଃ। ସୌଭମାସ୍ଥାଯ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଦିଵମାଚକ୍ରମେ ତଦା
ସେ ସାଲ୍ବ, ବୃଷ୍ଣିମାନେ ଦ୍ୱାରକାରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ପରେ, ଦ୍ୱାରକାକୁ ଛାଡ଼ି, ସୌଭ ଯାନରେ ଚଢ଼ି, ସେଇ ସମୟରେ ଦିଗନ୍ତକୁ ଚଲିଗଲେ।
ଆନର୍ତନଗରଂ ମୁକ୍ତଂ ତତୋଽହମଗମଂ ତଦା। ମହାକ୍ରତୌ ରାଜସୂଯେ ନିଵୃତ୍ତେ ନୃପତେ ତଵ
ତାପରେ ମୁଁ ଆନର୍ତ୍ତନଗରକୁ ଗଲି, ତୁମର ମହାରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ସମାପ୍ତ ହେବା ପରେ, ରାଜା।
ଅପଶ୍ଯଂ ଦ୍ଵାରକାଂ ଚାହଂ ମହାରାଜ ହତତ୍ଵିଷମ୍। ନିଃସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଵଷଟ୍କାରାଂ ନିର୍ଭୂଷଣଵରସ୍ତ୍ରିଯମ୍
ମୁଁ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଦେଖିଲି, ମହାରାଜା, ଯେଉଁଠାରେ ଚମକ ନଥିଲା, ନା ଶ୍ରୁତିପାଠ ନା ବେଦମନ୍ତ୍ର ଶବ୍ଦ, ନା ନାରୀମାନେ ଭୂଷଣ କିମ୍ବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ଅନଭିଜ୍ଞେଯରୂପାଣି ଦ୍ଵାରକୋପଵନାନି ଚ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶଙ୍କୋପପନ୍ନୋଽହମପୃଚ୍ଛଂ ହୃଦିକାତ୍ମଜମ୍
ଦ୍ୱାରକାର ବାଗିଚାଗୁଡ଼ିକୁ ଅଜଣା ଆକୃତିରେ ଦେଖି, ମୋ ମନରେ ଭୟ ହେଲା; ମୁଁ ହୃଦିକପୁତ୍ରଙ୍କୁ ପଚାରିଲି।
ଅସ୍ଵସ୍ଥନରନାରୀକମିଦଂ ଵୃଷ୍ଣିକୁଲଂ ଭୃଶମ୍। କିମିଦଂ ନରଶାର୍ଦୂଲ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ତତ୍ତ୍ଵତଃ
ଏହି ବୃଷ୍ଣିବଂଶରେ ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀମାନେ ବହୁତ ଅସ୍ୱସ୍ଥ ଅଛନ୍ତି; ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହା କାହିଁକି? ମୁଁ ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
ଏଵମୁକ୍ତଃ ସ ତୁ ମଯା ଵିସ୍ତରେଣେଦମବ୍ରଵୀତ୍। ରୋଧଂ ମୋକ୍ଷଂ ଚ ସାଲ୍ଵେନ ହାର୍ଦିକ୍ଯୋ ରାଜସତ୍ତମ
ମୁଁ ଏପରି କହିବା ପରେ, ହାର୍ଦ୍ଦିକ୍ୟ ରାଜା ସାଲ୍ବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା ବନ୍ଧନ ଓ ମୁକ୍ତିର କଥା ସବୁ ବିସ୍ତାରରେ କହିଲେ।
ତତୋଽହଂ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସର୍ଵମଶେଷତଃ। ଵିନାଶେ ସାଲ୍ଵରାଜସ୍ଯ ତଦୈଵାକରଵଂ ମତିମ୍
ଏହିପରି ସବୁ କଥା ଶୁଣି, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସାଲ୍ବ ରାଜାଙ୍କ ବିନାଶ ବିଷୟରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜାଣି, ମୁଁ ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମନ ନିଶ୍ଚୟ କଲି।
ତତୋଽହଂ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ପୁରେ ଜନମ୍ ।। ରାଜାନମାହୁକଂ ଚୈଵ ତଥୈଵାକନଦୁନ୍ଦୁଭିମ୍
ତାପରେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ସହରର ଲୋକମାନେ, ରାଜା ଆହୁକ ଓ ଅକୃରଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଇ କଥା କହିଲି।
ସର୍ଵାନ୍ଵୃଷ୍ଣିପ୍ରଵୀରାଂଶ୍ଚ ହର୍ଷଯନ୍ନବ୍ରୁଵଂ ତଦା। ଅପ୍ରମାଦଃ ସଦା କାର୍ଯୋ ନଗରେ ଯାଦଵର୍ଷଭାଃ
ସେବେଳେ, ସମସ୍ତ ବୃଷ୍ଣି ନାୟକମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କରି, ମୁଁ କହିଲି: 'ହେ ଯାଦବଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ସହରରେ ସଦା ସଚେତନ ରହିବା ଦରକାର।'
ସାଲ୍ଵରାଜଵିନାଶାଯ ପ୍ରଯାତଂ ମାଂ ନିବୋଧତ। ନାହତ୍ଵା ତଂ ନିଵର୍ତିଷ୍ଯେ ପୁରୀଂ ଦ୍ଵାରଵତୀଂ ପ୍ରତି
ମୁଁ ସାଲ୍ବ ରାଜାଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ଯାଉଛି, ଏହି କଥା ଜାଣି ରଖ; ତାଙ୍କୁ ମାରିବା ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଫେରିବି ନାହିଁ।
ସସାଲ୍ଵଂ ସୌଭନଗରଂ ହତ୍ଵା ଦ୍ରଷ୍ଟାସ୍ମି ଵଃ ପୁନଃ। ତ୍ରିଃସାମା ହନ୍ଯତାମେଷା ଦୁନ୍ଦୁଭିଃ ଶତ୍ରୁଭୀଷଣା
ସାଲ୍ବ ଓ ସୌଭନଗରକୁ ନଶ୍ଟ କରି, ମୁଁ ପୁଣି ତୁମମାନେଙ୍କୁ ଦେଖିବି; ଏହି ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା ଭୟଙ୍କର ଦୁନ୍ଦୁଭିକୁ ତିନିଥର ଉଲୁଂଠା।
ତେ ମଯାଽଽଶ୍ଵାସିତା ଵୀରା ଯଥାଵଦ୍ଭରତର୍ଷଭ। ସର୍ଵେ ମାମବ୍ରୁଵନ୍ହୃଷ୍ଟାଃ ପ୍ରଯାହି ଜହିଶାତ୍ରଵାନ୍
ମୋର ଏପରି ଆଶ୍ବାସନ ପାଇ ଶୂରମାନେ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ କହିଲେ: 'ଯାଆ, ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ମାର।'
ତୈଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟାତ୍ମଭିର୍ଵୀରୈରାଶୀର୍ଭିରଭିନନ୍ଦିତଃ। ଵାଚଯିତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠାନ୍ପ୍ରଣମ୍ଯ ଶିରସା ଭଵମ୍
ସେଇ ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟ ଥିବା ଶୂରମାନେ ମୋତେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ; ମୁଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳପାଠ କରାଇ, ମୋ ମୁଣ୍ଡ ତୁମ ପାଖରେ ନମାଇଲି।
ଶୈବ୍ଯସୁଗ୍ରୀଵଯୁକ୍ତେନ ରଥେନାନାଦଯନ୍ଦିଶଃ। ପ୍ରଧ୍ମାଯ ଶଙ୍ଖପ୍ରଵରଂ ପାଞ୍ଚଜନ୍ଯମହଂ ନୃପ
ଶୈବ୍ୟ ଓ ସୁଗ୍ରୀବ ନାମକ ଘୋଡ଼ା ଯୋଗାଇଥିବା ରଥରେ ଚଢ଼ି, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଧ୍ୱନି କରି, ମୁଁ ପଞ୍ଚଜନ୍ୟ ଶଂଖକୁ ବଜାଇଲି।
ପ୍ରଯାତୋସ୍ମି ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ବଲେନ ମହତା ଵୃତଃ। କ୍ଲୃପ୍ତେନ ଚତୁରଙ୍ଗେଣ ଯତ୍ତେନ ଜିତକାଶିନା
ହେ ନରସିଂହ, ବଡ଼ ସେନା ଓ ଚତୁରଙ୍ଗ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଯାଦବ ନାୟକମାନେ ସହିତ, ମୁଁ ଯାତ୍ରା କଲି।
ସମତୀତ୍ଯ ବହୂନ୍ଦେଶାନ୍ଗିରୀଂଶ୍ଚ ବହୁପାଦପାନ୍। ସରାଂସି ସରିତଶ୍ଚୈଵ ମାର୍ତିକାଵତମାସଦମ୍
ଅନେକ ଦେଶ, ଗିରି ଓ ବହୁ ଗଛ ଥିବା ପାହାଡ଼, ଝିଲିକ ଓ ନଦୀ ଅଟିକି, ମୁଁ ମାର୍ତ୍ତିକାବତକୁ ପହଞ୍ଚିଲି।
ତତ୍ରାଶ୍ରୌଷଂ ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ସାଲ୍ଵଂ ସାଗରମନ୍ତିକାତ୍। ପ୍ରଯାନ୍ତଂ ସୌଭମାସ୍ଥାଯ ତମହଂ ପୃଷ୍ଠତୋଽନ୍ଵଗାମ୍
ସେଠାରେ, ହେ ନରସିଂହ, ମୁଁ ଶୁଣିଲି ଯେ ସାଲ୍ବ ସୌଭ ରଥରେ ବସି, ସମୁଦ୍ର ପାଖରେ ଚାଲିଯାଉଛନ୍ତି; ମୁଁ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଯାଇଲି।
ଦୃଷ୍ଟଵାନସ୍ମି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସାଲ୍ଵରାଜମଥାନ୍ତିକେ।' ତତଃ ସାଗରମାସାଦ୍ଯ କୁକ୍ଷୌ ତସ୍ଯ ମହୋର୍ମିଣଃ। ସମୁଦ୍ରନାଭ୍ଯାଂ ସାଲ୍ଵୋଽଭୂତ୍ସୌଭମାସ୍ଥାଯ ଶତ୍ରୁହନ୍
ମୁଁ ରାଜା ସାଲ୍ବଙ୍କୁ ସାମ୍ନାସାମ୍ନି ଦେଖିଲି; ତାପରେ, ବଡ଼ ତରଙ୍ଗ ଥିବା ସମୁଦ୍ର ପାଖରେ ପହଞ୍ଚି, ସାଲ୍ବ ଶତ୍ରୁ ହନନ କରିବା ପାଇଁ ସମୁଦ୍ର ନାଭିରେ ସୌଭ ରଥକୁ ଚଢ଼ିଲେ।
ସ ମାମାଲୋକ୍ଯ ସହସା ସେନାଂ ସ୍ଵାଂ ପ୍ରାହିଣୋନ୍ମୃଧେ। ମଦ୍ବାହୁନା ଚ ସେନାଯାଂ ଶିଷ୍ଟାଯାଂ କିଂଚିଦେଵ ଚ
ମୋତେ ହଠାତ୍ ଦେଖି, ସେ ତାଙ୍କ ସେନାକୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପଠାଇଲେ; ମୋର ବଳରେ ତାଙ୍କ ସେନାର କିଛି ଅଂଶ ମାତ୍ର ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଲା।
ସ ସମାଲୋକ୍ଯ ସହସା ସ୍ମଯନ୍ନିଵ ଯୁଧିଷ୍ଠିର। ଆହ୍ଵଯାମାସ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ଯୁଦ୍ଧାଯୈଵ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ
ମୋତେ ଦେଖି, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ସେ ଦୁଷ୍ଟ ମନ ଥିବା ସାଲ୍ବ ହସୁଥିବା ପରି ପୁନିପୁନି ମୋତେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ।
ତସ୍ଯ ଶାର୍ଙ୍ଗଵିନିର୍ମୁକ୍ତୈର୍ବହୁଭିର୍ମର୍ମଭେଦିଭିଃ। ପୁରଂ ନାସାଦ୍ଯତ ଶରୈସ୍ତତୋ ମାଂ ରୋଷ ଆଵିଶତ୍
ମୋ ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ବହୁତ ଶର ତାଙ୍କ ଦୁର୍ବଳ ସ୍ଥାନକୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ, ତଥାପି ମୁଁ ତାଙ୍କ ସହରକୁ ପହଞ୍ଚିପାରିଲି ନାହିଁ; ତେଣୁ ମୋ ମନରେ କ୍ରୋଧ ଉପଜିଲା।
ସ ଚାପି ପାପପ୍ରକୃତିର୍ଦୈତେଯାପଶଦୋ ନୃପ। ମଯ୍ଯଵର୍ଷତ ଦୁର୍ଧର୍ଷଃ ଶରଧାରାଃ ସହସ୍ରଶଃ
ସେ ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ୱଭାବର, ଦୈତ୍ୟ ବଂଶଜ ରାଜା, ମୋ ପ୍ରତି ହଜାର ହଜାର ଶରର ବର୍ଷା କଲେ।
ସୈନିକାନ୍ମମ ସୂତଂ ଚ ହଯାଂଶ୍ଚ ସ ସମାକିରତ୍। ଅଚିନ୍ତଯନ୍ତସ୍ତୁ ଶରାନ୍ଵଯଂ ଯୁଧ୍ଯାମ ଭାରତ
ସେ ମୋ ସେନା, ସାରଥି ଓ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ଶରରେ ଢାକିଦେଲେ; ତଥାପି ଆମେ ଶରକୁ ଗଣନା ନକରି ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲୁ, ହେ ଭାରତ।
ତତଃ ଶତସହସ୍ରାଣି ଶରାଣାଂ ନତପର୍ଵଣାମ୍। ଚିକ୍ଷିପୁଃ ସମରେ ଵୀରା ମଯି ସାଲ୍ଵପଦାନୁଗାଃ
ତାପରେ, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ସାଲ୍ବଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ସେହି ବୀରମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋ ଉପରେ ଶତ-ହଜାର ଟିଁକା ଥିବା ତୀର ଛାଡ଼ିଲେ।
ତେ ହଯାଂଶ୍ଚ ରଥଂ ଚୈଵ ଧ୍ଵଜଂ ଦାରୁକମେଵ ଚ। ଛାଦଯାମାସୁରସୁରାସ୍ତୈର୍ବାଣୈର୍ମର୍ମଭେଦିଭିଃ
ସେହି ତୀରଗୁଡ଼ିକ ଯେଉଁମାନେ ଦେହର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶକୁ ଭେଦିଯାଏ, ସେମାନେ ମୋର ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ପତାକା ଏବଂ ଦାରୁକଙ୍କୁ ଏମିତି ଢାକିଦେଲେ।