ସୌତେ କିଂ ତେ ଵ୍ଯଵସିତଂ କସ୍ମାଦ୍ଯାସି ପରାଙ୍ମୁଖଃ। ନୈଷ ଵୃଷ୍ଣିପ୍ରଵୀରାଣାମାହଵେ ଧର୍ମ ଉଚ୍ଯତେ
ହେ ରଥଚାଳକ, ତୁମର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କଣ? କାହିଁକି ତୁମେ ପଛକୁ ଯାଉଛ? ଯୁଦ୍ଧରେ ବୃଷ୍ଣିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଆଚରଣ ଉଚିତ ନୁହେଁ।
କଚ୍ଚିତ୍ସୌତେ ନ ତେ ମୋହଃ ସାଲ୍ଵଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହାହଵେ। ଵିଷାଦୋ ଵା ରଣଁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବ୍ରୂହି ମେ ତ୍ଵଂ ଯଥାତଥମ୍
ହେ ରଥଚାଳକ, ଏହି ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ସାଲ୍ବକୁ ଦେଖି ତୁମେ ମନ୍ତ୍ରଣା ହରାଇନାହଁ? କିମ୍ବା ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖି ଭୟଭୀତ ହୋଇଛ? ସତ୍ୟ କଥା କହ।
ଜାନାର୍ଦନେ ନ ମେ ମୋହୋ ନାପି ମାଂ ଭଯମାଵିଶତ୍। ଅତିଭାରଂ ତୁ ତେ ମନ୍ଯେ ସାଲ୍ଵଂ କେଶଵନନ୍ଦନ
ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ମୋତେ କେବେ ମନ୍ତ୍ରଣା ହରାଇନାହିଁ, ଭୟ ମଧ୍ୟ ଆସିନାହିଁ; କିନ୍ତୁ, ହେ କେଶବନନ୍ଦନ, ସାଲ୍ବକୁ ମୁଁ ଏକ ଭାରୀ ଶତ୍ରୁ ବୋଲି ଭାବୁଛି।
ସୋଭିଯାତି ଶନୈର୍ଵୀର ବଲଵାନେଷ ପାପକୃତ୍। ମୋହିତଶ୍ଚ ରଣେ ଶୂରୋ ରକ୍ଷ୍ଯଃ ସାରଥିନା ରଥୀ
ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୁଷ୍ଟ ସାଲ୍ବ ଧୀରେ ଧୀରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଛନ୍ତି; ଯୁଦ୍ଧରେ ମନ୍ତ୍ରଣା ହରାଇଥିବା ଯୋଦ୍ଧାକୁ ତାଙ୍କର ରଥଚାଳକ ରକ୍ଷା କରିବା ଦରକାର।
ଆଯୁଷ୍ମଂସ୍ତ୍ଵଂ ମଯା ନିତ୍ଯଂ ରକ୍ଷିତଵ୍ଯସ୍ତ୍ଵଯାଽପ୍ଯହମ୍। ରକ୍ଷିତଵ୍ଯୋ ରଣେ ନିତ୍ଯମିତି କୃତ୍ଵାଽପଯାମ୍ଯହମ୍
ମୁଁ ସଦା ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ନେଇଛି, ଏବଂ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସଦା ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ; ଏହି ଭାବନାରେ ମୁଁ ଏଠାରୁ ଯାଉଛି।
ଏକଶ୍ଚାସି ମହାବାହୋ ବହଵଶ୍ଚାପି ଦାନଵାଃ। ନ ସମଂ ରୌକ୍ମିଣେଯାହଂ ରଣଏ ମତ୍ଵାଽପଯାମି ଵା
ତୁମେ ଏକା ଅଛ, ହେ ମହାବାହୁ, ଏଠାରେ ଅନେକ ଦାନବ ଅଛନ୍ତି; ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ମୁଁ ଆପଣକୁ ସମାନ ଭାବି ନୁହେଁ, ତେଣୁ ମୁଁ ଏଠାରୁ ଯାଉଛି।
ଏଵଂ ବ୍ରୁଵତି ସୂତେ ତୁ ତଦା ମକରକେତୁମାନ୍। ଉଵାଚ ସୂତଂ କୌରଵ୍ଯ ସଂନିଵର୍ତ୍ଯ ରଥଂ ପୁନଃ
ଏଭଳି ସାରଥି କହିବା ପରେ, ମକରଧ୍ୱଜୀ ତାଙ୍କର ରଥକୁ ପୁଣିଥରେ ରୋକି, କୁରୁବଂଶୀ, ସାରଥିଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ।
ଦାରୁକାତ୍ମଜ ମୈଵଂ ତ୍ଵଂ ପୁନଃ କାର୍ଷୀଃ କଥଂଚନ। ନ୍ଯପଯାନଂ ରଣାତ୍ସୌତେ ଜୀଵତୋ ମମ କର୍ହିଚିତ୍
ଦାରୁକଙ୍କ ପୁଅ, ମୋତେ ଜୀବିତ ଦେଖି ତୁମେ କେବେ ବି ଯୁଦ୍ଧରୁ ପଛକୁ ଫେରିବା ଚେଷ୍ଟା କରିବ ନାହିଁ।
ନ ସ ଵୃଷ୍ଣିକୁଲେ ଜାତୋ ଯୋ ଵୈ ତ୍ଯଜତି ସଂଗରମ୍। ଯୋ ଵା ନିପତିତଂ ହନ୍ତି ତଵାସ୍ମୀତି ଚ ଵାଦିନମ୍
ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ି ଭାଗିଯାଏ, କିମ୍ବା ପଡ଼ିଥିବା ଶତ୍ରୁକୁ ମାରେ, କିମ୍ବା 'ମୁଁ ତୁମର' ବୋଲି କହି ଆକ୍ରମଣ କରେ, ସେ କେବେ ବି ବୃଷ୍ଣିବଂଶର ନୁହେଁ।
ତଥା ସ୍ତ୍ରିଯଂ ଚ ଯୋ ହନ୍ତି ବାଲଂ ଵୃଦ୍ଧଂ ତଥୈଵ ଚ। ଵିରଥଂ ମୁକ୍ତକେଶଂ ଚ ଭଗ୍ନଶସ୍ତ୍ରାଯୁଧଂ ତଥା
ଏହିପରି ଯିଏ ଜଣେ ଜଣାଣୀ, ଶିଶୁ, ବୃଦ୍ଧ, ରଥହୀନ, ଖୋଲା କେଶ ଥିବା, କିମ୍ବା ଅସ୍ତ୍ର ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ମାରେ—
ତ୍ଵଂ ଚ ସୂତକୁଲେ ଜାତୋ ଵିଦିତଃ ସୂତକର୍ମଣି। ଧର୍ମଜ୍ଞଶ୍ଚାସି ଵୃଷ୍ଣୀନାମାହଵେଷ୍ଵପି ଦାରୁକେ
ତୁମେ ସାରଥି ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ, ସାରଥିର କାମରେ ପରିଚିତ, ଏବଂ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଅଟୁଟ ଯୋଦ୍ଧା, ଦାରୁକ।
ସ ଜାନଂଶ୍ଚରିତଂ କୃତ୍ସ୍ନଂ ଵୃଷ୍ଣୀନାଂ ପୃତନାମୁଖେ। ଅପଯାନଂ ପୁନ ସୌତେ ମୈଵଂ କାର୍ଷୀଃ କଥଂଚନ
ବୃଷ୍ଣିମାନେ ଯୁଦ୍ଧର ମୁହାଁମୁହିଁ କେମିତି ଆଚରଣ କରନ୍ତି ତୁମେ ଭଲଭାବେ ଜାଣ, ତେଣୁ ସାରଥି, ପୁଣିଥରେ କେବେ ବି ପଛକୁ ଫେରିବା ଚେଷ୍ଟା କରନି।
ଅପଯାତଂ ହତଂ ପୃଷ୍ଠେ ଭ୍ରାନ୍ତଂ ରଣପଲାଯିତମ୍। ଗଦାଗ୍ରଜୋ ଦୁରାଧର୍ଷଃ କିଂ ମାଂ ଵକ୍ଷ୍ଯତି ମାଧଵଃ
ମୁଁ ଯଦି ଯୁଦ୍ଧରୁ ଭାଗିଯାଏ, ପଛରୁ ଆଘାତ ପାଏ, କିମ୍ବା ଭୟରେ ଭ୍ରମଣ କରେ, ତେବେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମୋ ଭାଇ ଗଦା କଣ କହିବେ, ମାଧବ?
କେଶଵସ୍ଯାଗ୍ରଜୋ ଵାଽପି ନୀଲଵାସା ମଦୋତ୍କଟଃ। କିଂ ଵକ୍ଷ୍ଯତି ମହାବାହୁର୍ବଲଦେଵଃ ସମାଗତଃ
କିମ୍ବା କେଶବଙ୍କ ଭାଇ, ନୀଳବସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଗର୍ବିତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବଳରାମ ଆସିଲେ, ସେ କଣ କହିବେ, ବଳବାନ?
କିଂ ଵକ୍ଷ୍ଯତିଶିନେର୍ନପ୍ତା ରଣସିଂହୋ ମହାରଥଃ। ଅପଯାତଂ ରଣାତ୍ସୂତ ସାମ୍ବଶ୍ଚ ସମିତିଂଜଯଃ
ସିନିଙ୍କ ନାତି, ଯୁଦ୍ଧର ସିଂହ, ମହାରଥୀ ସାମ୍ବ ଯଦି ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ି ଭାଗିଯାଏ ଦେଖନ୍ତି, ସେ ସାରଥି, ସେ କଣ କହିବେ?
ଚାରୁଦେଷ୍ଣଶ୍ଚ ଦୁର୍ଧର୍ଷସ୍ତଥୈଵ ଗଦସାରଣୌ। ଅକ୍ରୂରଶ୍ଚ ମହାବାହୁଃ କିଂ ମାଂ ଵକ୍ଷ୍ଯତି ସାରଥେ
ଚାରୁଦେଷ୍ଣ, ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ, ଗଦା, ସାରଣ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅକୃର ମୋତେ କଣ କହିବେ, ସାରଥି?
ଶୂରଂ ସଂଭାଵିତଂ ଶାନ୍ତଂ ନିତ୍ଯଂ ପୁରୁଷମାନିନମ୍। ସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ଚ ଵୃଷ୍ଣିଵୀରାଣାଂ କିଂ ମାଂଵକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ସଂଗତାଃ
ଶୂର, ସମ୍ମାନିତ, ଶାନ୍ତ ଓ ଗର୍ବିତ ପୁରୁଷମାନେ ଏବଂ ବୃଷ୍ଣିବୀରମାନଙ୍କ ଜଣାଣୀମାନେ ଯଦି ଏକଠା ହେଇ, ସେମାନେ ମୋତେ କଣ କହିବେ?
ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନୋଽଯମୁପାଯାତି ଭୀତସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ମହାହଵମ୍। ଧିଗେନମିତି ଵକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ନ ତୁ ଵକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ସାଧ୍ଵିତି
ସେମାନେ କହିବେ, 'ଭୟଭୀତ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଏଠିକୁ ଆସୁଛନ୍ତି, ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ି ଦେଇଛନ୍ତି—ଲଜ୍ଜା!' ସେମାନେ କେବେ ବି ମୋତେ ଧର୍ମିକ କହିବେ ନାହିଁ।
ଧିଗ୍ଵାଚା ପରିହାସୋପି ମମ ଵା ମଦ୍ଵିଧସ୍ଯ ଵା। ମୃତ୍ଯୁନାଽଭ୍ଯଧିକଃ ସୌତେ ସ ତ୍ଵଂ ମାଵ୍ଯପଯାଃ ପୁନଃ
ନିନ୍ଦା ଓ ଉପହାସର କଥା, ମୋ ପାଇଁ କିମ୍ବା ମୋ ପରି ଜଣେ ପାଇଁ, ସାରଥି, ମୃତ୍ୟୁଠାରୁ ବି ଅଧିକ ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ; ତେଣୁ ପୁଣିଥରେ ପଛକୁ ଫେରିବା ଚେଷ୍ଟା କରନି।
ଭାରଂ ହି ମଯି ସଂନ୍ଯସ୍ଯ ଯାତୋ ମଧୁନିହା ହରିଃ। ଯଜ୍ଞଂ ବାରତସିଂହସ୍ଯ ନ ହି ଶକ୍ଯୋଽଦ୍ଯମର୍ଷିତୁମ୍
ମଧୁଘାତୀ ହରି ମୋ ଉପରେ ଦାୟିତ୍ୱ ରଖି ଚାଲିଗଲେ; ବାରତସିଂହଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ଆଜି ସହିପାରିବା ଯାଏଁ ନୁହେଁ।
କୃତଵର୍ମା ମଯା ଵୀରୋ ନିର୍ଯାସ୍ଯନ୍ନେଵ ଵାରିତଃ। ସାଲ୍ଵଂ ନିଵାରଯିଷ୍ଯେଽହଂ ତିଷ୍ଠ ତ୍ଵମିତି ସୂତଜ
ବୀର କୃତବର୍ମା ଯୁଦ୍ଧକୁ ବାହାରିବାବେଳେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ରୋକିଥିଲି; ମୁଁ ସାଲ୍ବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ରୋକିବି—ସାରଥିପୁତ୍ର, ତୁମେ ଦୃଢ଼ ରୁହ।
ସ ଚ ସଂଭାଵଯନ୍ମାଂ ଵୈ ନିଵୃତ୍ତୋ ହୃଦିକାତ୍ମଜଃ। ତଂ ସମେତ୍ଯ ରଣଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା କିଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ମହାରଥଂ
ହୃଦିକଙ୍କ ପୁଅ ମୋତେ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ; ଏବେ ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ମୁହଁମୁହିଁ ହେଲେ, ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ି ଦେଇ, କଣ କହିବି ସେ ମହାରଥୀଙ୍କୁ?
ଉପଯାନ୍ତଂ ଦୁରାଧର୍ଷଂ ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାଧରମ୍। ପୁରୁଷଂ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଂ କିଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ମହାଭୁଜମ୍
ଅପରାଜିତ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ, ପଦ୍ମନୟନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁରୁଷ ଯେତେବେଳେ ଆସିବେ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ କଣ କହିବି?
ସାତ୍ଯକିଂ ବଲଦେଵଂ ଚ ଯେ ଚାନ୍ଯେଽନ୍ଧକଵୃଷ୍ଣଯଃ। ମଯା ସ୍ପର୍ଧନ୍ତି ସତତଂ କିଂ ନୁ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତାନହଂ
ସାତ୍ୟକି, ବଳରାମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନ୍ଧକ ବୃଷ୍ଣିବଂଶୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ସଦା ମୋ ସହ ସ୍ପର୍ଧା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ମୁଁ କଣ କହିବି?
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ରଣମିମଂ ସୌତେ ପୃଷ୍ଠତୋଽଭ୍ଯାହତଃ ଶରୈଃ। ତ୍ଵଯାଽପନୀତୀ ଵିଵଶୋ ନ ଜୀଵେଯଂ କଥଂଚନ
ଏହି ଯୁଦ୍ଧକୁ ଛାଡ଼ି, ପଛରୁ ତୀର ଲାଗି ଯଦି ତୁମେ ମୋତେ ନେଇଯିବା, ଏମିତି ଅସହାୟ ଅବସ୍ଥାରେ ମୁଁ କେବେ ମଧ୍ୟ ବଞ୍ଚିପାରିବି ନାହିଁ।
ସଂନିଵର୍ତ ରଥେନାଶୁ ପୁନର୍ଦାରୁକନନ୍ଦନ। ନ ଚୈତଦେଵଂ କର୍ତଵ୍ଯମଥାପତ୍ସୁ କଥଂଚନ
ଦାରୁକଙ୍କ ପୁଅ, ତୁମେ ଚାକା ଘୁଞ୍ଚାଇ ରଥକୁ ତୁରନ୍ତ ଫେରାଅ। ଏପରି କାମ କେବେ ମଧ୍ୟ ଆପତ୍କାଳରେ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନ ଜୀଵିତମହଂ ସୌତେ ବହୁ ମନ୍ଯେ କଥଂଚନ। ଅପଯାତୋ ରଣାଦ୍ଭୀତଃ ପୃଷ୍ଠତୋଽଭ୍ଯାହତଃ ଶରୈଃ
ସୌତେ, ଯଦି ମୁଁ ଭୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ି ପଳାଇଯାଏ, ତାହେଲେ ଏମିତି ଜୀବନକୁ ମୁଁ କେବେ ମଧ୍ୟ ମୂଲ୍ୟ ଦେଉନି।
କଦାଽପି ସୂତପୁତ୍ର ତ୍ଵଂ ଜାନୀଷେ ମାଂ ଭଯାର୍ଦିତମ୍। ଅପଯାତଂ ରଣଂ ହିତ୍ଵା ଯଥା କାପୁରୁଷଂ ତଥା
ହେ ସୌତପୁତ୍ର, ତୁମେ କେବେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ି ପଳାଇଯିବା ପରି ଦେଖିବେ ନାହିଁ, ମୁଁ କେବେ ମଧ୍ୟ କାପୁରୁଷ ହେବି ନାହିଁ।
ଅଯୁକ୍ତଂ ତୁ ମଯା ତ୍ଯକ୍ତୁଂ ସଂଗ୍ରାମଂ ଦାରୁକାତ୍ମଜ। ମଯି ଯୁଦ୍ଧାର୍ଥିନି ଭୃଶଂ ସ ତ୍ଵଂ ଯାହି ଯତୋ ରଣମ୍
ଦାରୁକଙ୍କ ପୁଅ, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ, ତେବେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧକୁ ଛାଡ଼ିବା ମୋ ପାଇଁ ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ତେଣୁ ଯେଉଁଠାରେ ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଛି, ସେଠାକୁ ନେଇଯା।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ କୌନ୍ତେଯ ସୂତପୁତ୍ରସ୍ତତୋ ମୃଧେ। ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନମବ୍ରଵୀଚ୍ଛ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଂ ମଧୁରଂ ଵାକ୍ଯମଞ୍ଜସା
ଏପରି କହିବା ପରେ, ସୌତପୁତ୍ର ଯୁଦ୍ଧମଝିରେ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ମୃଦୁ ଓ ମଧୁର କଥା କହିଲେ।