ଅସାନ୍ନିଧ୍ଯଂ ତୁ କୌରଵ୍ଯ ମମାନର୍ତେଷ୍ଵଭୂତ୍ତଦା। ଯେନେଦଂ ଵ୍ଯସନଂ ପ୍ରାଜ୍ଞା ଭଵନ୍ତୋ ଦ୍ଯୂତକାରିତମ୍
ହେ କୌରବ, ସେ ସମୟରେ ମୁଁ ଏହି ଦୁର୍ଘଟଣାରେ ଉପସ୍ଥିତ ନଥିଲି, ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନମାନେ, ତୁମେମାନେ ଦାୟିଁ ଖେଳ ଦ୍ୱାରା ଏହି ବିପଦରେ ପଡ଼ିଛ।
ସୋହମେତ୍ଯ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ଵାରକାଂ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ। ଅଶ୍ରୌଷଂ ତ୍ଵାଂ ଵ୍ଯସନିନଂ ଯୁଯୁଧାନାଦ୍ଯଥାତଥମ୍
ସେହିପାଇଁ, ହେ କୁରୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଆସି, ହେ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର, ଯୁୟୁଧାନ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କଠାରୁ ତୁମେ ବିପଦରେ ପଡ଼ିଛ ବୋଲି ଯଥାଯଥ ଶୁଣିଥିଲି।
ଶ୍ରୁତ୍ଵୈଵ ଚାହଂ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପରମୋଦ୍ଵିଗ୍ରମାନସଃ। ତୂର୍ଣମଭ୍ଯାଗତୋସ୍ମିତ୍ଵାଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁକାମୋ ଵିଶଂପତେ
ଏହି କଥା ଶୁଣିବା ସହିତ, ମୋ ମନ ବହୁତ ଚିନ୍ତିତ ହୋଇଗଲା; ଏହିପାଇଁ ହେ ରାଜା, ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଦ୍ରୁତ ଆସିଛି, ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନାୟକ।
ଅହୋ କୃଚ୍ଛ୍ରମନୁପ୍ରାପ୍ତାଃ ସର୍ଵେ ସ୍ମ ଭରତର୍ଷଭ। ସୋଽହଂ ତ୍ଵାଂ ଵ୍ଯସନେ ମଗ୍ନଂ ପଶ୍ଯାମି ସହ ସୋଦରୈଃ
ହାଏ, ହେ ଭାରତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେମାନେ ସମସ୍ତେ ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଛ; ଏହିପରି ଦେଖୁଛି ଯେ, ତୁମେ ଓ ତୁମ ଭାଇମାନେ ବିପଦରେ ଡୁବିଛ।
ଅସାନ୍ନିଧ୍ଯଂ କଥଂ କୃଷ୍ଣ ତଵାସୀଦ୍ଵୃଷ୍ଣିନନ୍ଦନ। କ୍ଵ ଚାସୀଦ୍ଵିପ୍ରଵାସସ୍ତେ କିଂଚାକାର୍ଷୀଃ ପ୍ରଵାସତଃ
ହେ କୃଷ୍ଣ, ବୃଷ୍ଣିବଂଶର ଆନନ୍ଦ, କିପରି ତୁମେ ଏଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ନଥିଲ? କେଉଁଠି ଚାଲିଗଲେ ଏବଂ ପ୍ରବାସରେ ରହିବା ସମୟରେ କଣ କଲେ?
ସାଲ୍ଵସ୍ଯ ନଗରଂ ସୌଭଂ ଗତୋଽହଂ ଭରତର୍ଷଭ। ନିହନ୍ତୁଂ କୌରଵଶ୍ରେଷ୍ଠ ତତ୍ର ମେ ଶୃଣୁ କାରଣମ୍
ହେ ଭାରତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଶାଲ୍ବଙ୍କ ସଉଭ ନାମକ ନଗରକୁ ଗଲିଥିଲି, ହେ କୌରବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାହାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବା ପାଇଁ; ଏହାର କାରଣ ମୋ ଠାରୁ ଶୁଣ।
ମହାତେଜା ମହାଂଵାହୁର୍ଯଃ ସ ରାଜା ମହାଯଶାଃ। ଦମଘୋଷାତ୍ମଜୋ ଵୀରଃ ଶିଶୁପାଲୋ ମଯା ହତଃ
ଯିଏ ବଡ଼ ତେଜସ୍ବୀ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା, ଦମଘୋଷଙ୍କ ପୁଅ ଶିଶୁପାଳ, ସେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହୋଇଥିଲେ।
ଯଜ୍ଞେ ତେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜସୂଯେଽର୍ହଣାଂ ପ୍ରତି। ସ ରୋଷଵଶମାପନ୍ନୋ ନାମୃଷ୍ଯତ ଦୁରାତ୍ମଵାନ୍
ହେ ଭାରତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞରେ ତୁମେ ସମ୍ମାନିତ ହେଉଥିବା ବେଳେ, ସେ ଦୁଷ୍ଟମନା ରୋଷରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ଏହା ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଂ ନିହତଂ ସାଲ୍ଵସ୍ତୀଵ୍ରରୋଷସମନ୍ଵିତଃ। ଉପାଯାଦ୍ଦ୍ଵାରକାଂ ଶୂନ୍ଯାମିହସ୍ଥେ ମଯି ଭାରତ
ସେ ବିରୋଧୀ ମରିଗଲା ବୋଲି ଶାଲ୍ବ ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ମୁଁ ଏଠାରେ ଥିବାବେଳେ ଶୂନ୍ୟ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଆସିଲା, ହେ ଭାରତ।
ସ ତତ୍ର ଯୁଦ୍ଧମକରୋଦ୍ବାଲକୈର୍ଵୃଷ୍ଣିପୁଙ୍ଗଵୈଃ। ନିଵୃତ୍ତଃ କାମଗଂ ସୌଭମାରୁହ୍ଯୈଵ ନୃଶଂସଵତ୍
ସେଠାରେ ଶାଲ୍ବ ଭୃଷଣ୍ଣୀ ଯୁବକମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲା, ତାପରେ ନିର୍ଦୟ ଭାବରେ ଯୁଦ୍ଧ ବନ୍ଦ କରି, ଇଚ୍ଛାମତେ ସୌଭ ରଥକୁ ଚଢ଼ିଗଲା।
ଚିରଜୀଵୀ ନୃପଃ ସୋଽପି ପ୍ରସାଦାତ୍ପଦ୍ମଜନ୍ମନଃ।' ତତୋ ଵୃଷ୍ଣିପ୍ରଵୀରାଂସ୍ତାନ୍ବାଲାନ୍ହତ୍ଵା ବହୂଂସ୍ତଦା। ପୁରୋଦ୍ଯାନାନି ସର୍ଵାଣି ଭେଦଯାମାସ ଦୁର୍ଭତିଃ
ପଦ୍ମଯୋନିଙ୍କର କୃପାରେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହୋଇଥିବା ସେ ରାଜା, ଏବେ ବହୁତ ଭୃଷଣ୍ଣୀ ଯୁବକ ନାୟକମାନେକୁ ମାରିଦେଲା ଏବଂ ସେ ଦୁଷ୍ଟ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ପୁରବାଡ଼ିକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲା।
ଉକ୍ତଵାଂଶ୍ଚ ମହାବାହୋ କ୍ଵାସୌ ଵୃଷ୍ଣିକୁଲାଧମଃ। ଵାସୁଦେଵଃ ସ ମନ୍ଦାତ୍ମା ଵସୁଦେଵସୁତୋ ଗତଃ
ସେ ବଡ଼ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ ଚିତ୍କାର କଲା— 'କେଉଁଠି ଅଛି ସେ ଭୃଷଣ୍ଣୀ ବଂଶର ଅଧମ, ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି ବାସୁଦେବ, ବସୁଦେବଙ୍କ ପୁଅ କେଉଁଠି ଗଲା?'
ତସ୍ଯ ଯୁଦ୍ଧାର୍ଥିନୋ ଦର୍ପଂ ଯୁଦ୍ଧେନାଶଯିତାଽସ୍ମ୍ଯହମ୍। ଆନର୍ତାଃ ସତ୍ଯମାଖ୍ଯାତ ତତ୍ର ଗନ୍ତାଽସ୍ମି ଯତ୍ର ସଃ
'ସେ ଯେଉଁଠି ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହାଁଉଛି, ମୁଁ ତାଙ୍କର ଅଭିମାନ ଭଙ୍ଗ କରିଦେବି। ଏ ଆନର୍ତ୍ତମାନେ, ସତ୍ୟ କହ, ସେ କେଉଁଠି ଅଛି—ମୁଁ ସେଠାକୁ ଯିବି।'
ତଂ ହତ୍ଵା ଵିନିଵର୍ତିଷ୍ଯେ କଂସକେଶିନିଷୂଦନମ୍। ଅହତ୍ଵା ନ ନିଵର୍ତିଷ୍ଯେ ସତ୍ଯେନାଯୁଧମାଲଭେ
'କଂସ ଓ କେଶୀଙ୍କୁ ମାରିଥିବା ତାକୁ ମୁଁ ମାରିବି, ତାପରେ ଫେରିବି; ମାରିନଥିଲେ ମୁଁ କେବେ ଫେରିବିନି—ସତ୍ୟ କହି ମୁଁ ଅସ୍ତ୍ର ଧରୁଛି।'
କ୍ଵାସୌ କ୍ଵାସାଵିତି ପୁନସ୍ତତ୍ରତତ୍ର ପ୍ରଧାଵତି। ମଯା ସହ ରଣେ ଯୋଦ୍ଧୁଂ କାଙ୍କ୍ଷମାଣଃ ସ ସୌଭରାଟ୍
ସେ ସୌଭରାଜ୍ୟ ମାଳିକ, ମୋ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆଶା କରି, ପୁଣିପୁଣି 'କେଉଁଠି ଅଛି? କେଉଁଠି ଅଛି?' ବୋଲି ଏଠା ସେଠା ଦୌଡ଼ିବାକୁ ଲାଗିଲା।
ଅଦ୍ଯତଂ ପାପକର୍ମାଣଂ କ୍ଷୁଦ୍ରଂ ଵିଶ୍ଵାସଘାତିନମ୍। ଶିଶୁପାଲଵଧାମର୍ଷାଦ୍ଗମଯିଷ୍ଯେ ଯମକ୍ଷଯମ୍
'ଆଜି ମୁଁ ଶିଶୁପାଳଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ରୋଷରେ, ସେ ପାପୀ, ଛୋଟ ମନ୍ଦ ଓ ବିଶ୍ୱାସଘାତକକୁ ଯମର ଘରକୁ ପଠାଇଦେବି।'
ମମ ପାପସ୍ଵଭାଵେନ ଭ୍ରାତା ଯେନ ନିପାତିତଃ। ଶିଶୁପାଲୋ ମହୀପାଲସ୍ତଂ ଵଧିଷ୍ଯେ ମହୀତଲେ
'ମୋ ଭାଇ ଶିଶୁପାଳ ତାଙ୍କର ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ୱଭାବ ଦ୍ୱାରା ମରିଗଲେ, ଏହି ଭୂମିରେ ମୁଁ ତାକୁ ମାରିଦେବି।'
ଭ୍ରାତା ବାଲଶ୍ଚ ରାଜା ଚ ନ ଚ ସଂଗ୍ରାମକୋଵିଦଃ। ପ୍ରମତ୍ତଶ୍ଚ ହତୋ ଵୀରସ୍ତଂ ହନିଷ୍ଯେ ଜନାର୍ଦନମ୍
'ମୋ ଭାଇ ଏକ ଶିଶୁ, ରାଜା, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅନଭିଜ୍ଞ ଏବଂ ଅସାବଧାନ ଥିଲେ—ସେ ନାୟକ ମରିଗଲେ; ମୁଁ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ମାରିଦେବି।'
ଏକମାଦି ମହାରାଜ ଵିଲପ୍ଯଦିଵମାସ୍ଥିତଃ। କାମଗେନ ସ ସୌଭେନ କ୍ଷିପ୍ତ୍ଵା ମାଂ କୁରୁନନ୍ଦନ
ଏଭଳି ଏକାକି ଦୁଃଖ କରି, ହେ ମହାରାଜ, ସେ ଇଚ୍ଛାମତେ ସୌଭ ରଥକୁ ଚଢ଼ି, ମୋତେ ଦୂରକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲା, ହେ କୁରୁବଂଶର ଗର୍ବ।
ତମଶ୍ରୌଷମହଂ ଗତ୍ଵା ଯଥା ଵୃତ୍ତଃ ସ ଦୁର୍ମତିଃ। ମଯି କୌରଵ୍ଯ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ମାର୍ତିକାଵତକୋ ନୃପଃ
ମୁଁ ଶୁଣିଥିଲି, ହେ କୌରବ, ଯେଉଁବେଳେ ମୁଁ ନଥିଲି, ସେ ଦୁଷ୍ଟ ମନର ମାର୍ତ୍ତିକାବତ ରାଜା କେମିତି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।
ତତୋଽହମପି କୌରଵ୍ଯ ରୋଷଵ୍ଯାକୁଲଲୋଚନଃ। ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ମନସା ରାଜନ୍ଵଧାଯାସ୍ଯ ମନୋ ଦଧେ
ତାପରେ ମୁଁ ମଧ୍ୟ, ହେ କୌରବ, କ୍ରୋଧରେ ଆଖି ଲାଲ ହୋଇ, ମନରେ ନିଶ୍ଚୟ କଲି, ହେ ରାଜା, ତାକୁ ମାରିବି।
ଆନର୍ତେଷୁ ଵିମର୍ଦଂ ଚ କ୍ଷେପଂ ଚାତ୍ମନି କୌରଵ। ପ୍ରଵୃଦ୍ଧମଵଲେପଂ ଚ ତସ୍ଯ ଦୁଷ୍କୃତକର୍ମଣଃ
ମୁଁ ଚିନ୍ତା କଲି, ସେ ଦୁଷ୍ଟ କର୍ମ କରିଥିବା ଲୋକ ଆନର୍ତ୍ତମାନେ ଉପରେ ଯେଉଁ ହିଂସା କଲା, ମୋତେ ଯେଉଁ ଅପମାନ କଲା ଏବଂ ତାଙ୍କର ଅଭିମାନ ଦିନକୁ ଦିନ ବଢ଼ୁଛି।
ତତଃ ସୌଭଵଧାଯାହଂ ପ୍ରତସ୍ଥେ ପୃଥିଵୀପତେ। ସ ମଯା ସାଗରାଵର୍ତେ ଦୃଷ୍ଟ ଆସୀତ୍ପରୀପ୍ସତା
ତାପରେ, ହେ ପୃଥିବୀପତି, ମୁଁ ସୌଭକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବା ପାଇଁ ଯାତ୍ରା କଲି; ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ତାକୁ ଦେଖିଲି, ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲି।
ତତଃ ପ୍ରଧ୍ମାପ୍ଯ ଜଲଜଂ ପାଞ୍ଚଜନ୍ଯମହେ ନୃପ। ଆହୂଯ ସାଲ୍ଵଂ ସମରେ ଯୁଦ୍ଧାଯ ସମଵସ୍ଥିତଃ
ତାପରେ, ହେ ରାଜା, ମୁଁ ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ ଶଂଖ ଫୁଙ୍ଗି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଶାଲ୍ବଙ୍କୁ ଡାକିଲି ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲି।
ତନ୍ମୁହୂର୍ତମଭୂଦ୍ଯୁଦ୍ଧଂ ତତ୍ର ମେ ଦାନଵୈଃ ସହ। ଶଵୀଭୂତାଶ୍ଚ ମେ ସର୍ଵେ ଭୂତଲେ ଚ ନିପାତିତାଃ
ସେଠାରେ ମୋ ଏବଂ ଦାନବମାନେ ସହିତ କିଛି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା; ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ମାରାଗଲେ ଏବଂ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଏତତ୍କାର୍ଯଂ ମହାବାହୋ ଯେନାହଂ ନାଗମଂ ତଦା। ଶ୍ରୁତ୍ଵୈଵ ହାସ୍ତିନପୁରେ ଦ୍ଯୂତଂ ଚାଵିନଯୋତ୍ଥିତମ୍। ଦ୍ରୁତମାଗତଵାନ୍ଯୁଷ୍ମାନ୍ଦ୍ରଷ୍ଟୁକାମଃ ସୁଦୁଃଖିତାନ୍
ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ବଳଶାଳୀ, ମୁଁ ସେତେବେଳେ ଆସିପାରିଲିନି; କାରଣ ମୁଁ ହସ୍ତିନାପୁରରେ ଦ୍ୟୂତ ଓ ତାହାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଅପମାନ ବିଷୟରେ ଶୁଣି, ତୁମେ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଅଛ, ଦେଖିବାକୁ ଶୀଘ୍ର ଆସିଥିଲି।
ଵାସୁଦେଵ ମହାବାହୋ ଵିସ୍ତରେଣ ମହାମତେ। ସୌଭସ୍ଯ ଵଧମାଚକ୍ଷ୍ଵ ନ ହି ତୃଷ୍ଯାମି କଥ୍ଯତଃ
ହେ ବାସୁଦେବ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ସଉଭ ନାଶ ଘଟିଥିବା ଘଟଣାଟିକୁ ଏକଦମ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ କହ, କାରଣ ଏହି କଥା ଶୁଣିବାରେ ମୋର କେବେ ଅଳସ୍ୟ ହୁଏ ନାହିଁ।
ହତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମହାବାହୌ ମଯା ଶ୍ରୌତଶ୍ରଵଂ ନୃପ। ଉପାଯାଦ୍ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାଲ୍ଵୋ ଦ୍ଵାରଵତୀଂ ପୁରୀମ୍
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି, ହେ ରାଜା, ସାଲ୍ବ ନାମକ ଭାରତବଂଶୀ, କିଛି ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱାରାବତୀ ପୁରୀକୁ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଅରୁଣତ୍ତାଂ ସୁଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ସର୍ଵତଃ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ। ସାଲ୍ଵୋ ଵୈହାଯସଂ ଚାପି ତତ୍ପୁରଂ ଵ୍ଯୂହ୍ଯ ଧିଷ୍ଠିତଃ
ସେ ଦୁଷ୍ଟମନା ସାଲ୍ବ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ସେହି ସହରକୁ ଅଘାତ କଲେ, ହେ ପାଣ୍ଡୁସୁତ, ଏବଂ ନିଜର ବିମାନପୁରୀକୁ ଏକ ସୁସଂଖଳିତ ଭାବରେ ରଖିଲେ।
ତତ୍ରସ୍ଥୋଽଥ ମହୀପାଲୋ ଯୋଧଯାମାସ ତାଂ ପୁରୀମ୍। ଅଭିସାରେଣ ସର୍ଵେଣ ତତ୍ର ଯୁଦ୍ଧମଵର୍ତତ
ତାପରେ ସେହି ରାଜା ସେଠାରେ ରୁହି, ସହରକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ସେନା ଏଗିଯାଇ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।