କୁଲେ ମହତିଜାତାଽସ୍ମି ଦିଵ୍ଯେନ ଵିଧିନା କିଲ। ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ପ୍ରିଯା ଭାର୍ଯା ସ୍ନୁଷା ପାଣ୍ଡୋର୍ମହାତ୍ମନଃ
ମୁଁ ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କୁଳରେ ଦିବ୍ୟ ଭାଗ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ମହାତ୍ମା ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ସ୍ନୁଷା।
କେଶଗ୍ରହମନୁପ୍ରାପ୍ତା କା ନୁ ଜୀଵେତ ମାଦୃଶୀ। ପଞ୍ଚାନାମିନ୍ଦ୍ରକଲ୍ପାନାଂ ପ୍ରେକ୍ଷତାଂ ମଧୁସୂଦନ
ମୋ ପରି କିଏ, ଯାହାକୁ କେଶ ଧରି ଟାଣିଥିଲେ, ପାଞ୍ଚ ଜଣ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ପୁରୁଷ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ ବଞ୍ଚିପାରିବ?
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରାରୁଦତ୍କୃଷ୍ଣା ମୁଖଂ ପ୍ରଚ୍ଛାଦ୍ଯ ପାଣିନା। ପଦ୍ମକୋଶପ୍ରକାଶେନ ମୃଦୁନା ମୃଦୁଭାଷିଣୀ
ଏଭଳି କହି, କୃଷ୍ଣା ତାଙ୍କର ମୃଦୁ ଓ ପଦ୍ମକୋଶ ପରି ହାତରେ ମୁହଁ ଢାକି ଅଶ୍ରୁ ପକାଇଲେ, ମୃଦୁ କଥା କହିଲେ।
ସ୍ତନାଵପତିତୌ ପୀନୌ ସୁଜାତୌ ଶୁଭଲକ୍ଷଣୌ। ଅଭ୍ଯଵର୍ଷତ ପାଞ୍ଚାଲୀ ଦୁଃଖଜୈରଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁଭିଃ
ପାଞ୍ଚାଳୀ ଦୁଃଖରେ ଅଶ୍ରୁ ଝରାଇଲେ, ସେଠାରେ ସେ ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁଗୁଡିକ ତାଙ୍କର ଭଲ ଗଠିତ, ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା, ଉତ୍ତଳ ଛାତି ଉପରେ ପଡ଼ିଲା।
ଚକ୍ଷୁଷୀ ପରିମାର୍ଜନ୍ତୀ ନିଃଶ୍ଵସନ୍ତୀ ପୁନଃପୁନଃ। ବାଷ୍ପପୂର୍ଣେନ କଣଅଠେନ କ୍ରୁଦ୍ଧା ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ପୁନିପୁନି ଦୀର୍ଘଶ୍ୱାସ ନେଇ, ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ଗଳାରେ ଆଖି ପୁଞ୍ଜି ମୁଛି, କ୍ରୋଧରେ ପାଞ୍ଚାଳୀ କଥା କହିଲେ।
ନୈଵ ମେ ପତଯଃ ସନ୍ତି ନ ପୁତ୍ରା ନ ଚ ବାନ୍ଧଵାଃ। ନ ଭ୍ରାତରୋ ନ ଚ ପିତା ନୈଵ ତ୍ଵଂ ମଧୁସୂଦନ
ମୋର କୌଣସି ସ୍ୱାମୀ ନାହିଁ, ପୁଅ ନାହିଁ, ବାନ୍ଧବ ନାହିଁ, ଭାଇ ନାହିଁ, ବାପା ନାହିଁ, ଏବଂ ତୁମେ ମଧୁସୂଦନ ମଧ୍ୟ ନୁହଁ।
ଯେ ମାଂ ଵିପ୍ରକୃତାଂ କ୍ଷୁଦ୍ରୈରୁପେକ୍ଷଧ୍ଵଂ ଵିଶୋକଵତ୍। ନ ଚ ମେ ଶାମ୍ଯତେ ଦୁଃଖଂ କର୍ଣୋ ଯତ୍ପ୍ରାହସତ୍ତଦା
ଯେମାନେ ମୋତେ ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ ହେଉଥିବା ବେଳେ ମୋତେ ଅବହେଳା କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋର ଦୁଃଖ କମାଇପାରିଲେ ନାହିଁ; ବିଶେଷକରି ସେ ସମୟରେ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ହସ ମୋତେ ଅଧିକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଛି।
ଚତୁର୍ଭିଃ କାରଣୈଃ କୃଷ୍ଣ ତ୍ଵଯା ରକ୍ଷ୍ଯାଽସ୍ମି ନିତ୍ଯଶଃ। ସଂବନ୍ଧାଦ୍ଗୌରଵାତ୍ସଖ୍ଯାତ୍ପ୍ରଭୁତ୍ଵେନୈଵ କେଶଵ
ଚାରିଟି କାରଣରୁ, କୃଷ୍ଣ, ତୁମେ ସଦା ମୋତେ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଉଚିତ—ସମ୍ପର୍କ, ଆଦର, ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ଓ ତୁମର ଶକ୍ତି।
ଅଥ ତାମବ୍ରଵୀତ୍କୃଷ୍ଣସ୍ତସ୍ମିନ୍ଵୀରସମାଗମେ। ରୋଦିଷ୍ଯନ୍ତି ସ୍ତ୍ରିଯୋ ହ୍ଯେଵଂ ଯେଷାଂ କ୍ରୁଦ୍ଧାସି ନାମିନି
ସେ ସମୟରେ ବୀରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—ଯେଉଁମାନଙ୍କ ଉପରେ ତୁମେ କ୍ରୋଧିତ, ସେମାନଙ୍କ ପରିବାରର ଜଣେ ଜଣେ ନାରୀ ଏଭଳି କାନ୍ଦିବେ।
ବୀଭତ୍ସୁଶରସଂଛନ୍ନାଞ୍ଶୋଣିତୌଘପରିପ୍ଲୁତାନ୍। ନିହତାନ୍ଵଲ୍ଲଭାନ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଶଯାନାନ୍ଵସୁଧାତଲେ
ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟଜନମାନେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ତୀରରେ ଢାକାଯାଇ, ରକ୍ତ ଧାରାରେ ଭିଜି, ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖିବେ, ସେତେବେଳେ ସେମାନେ କାନ୍ଦିବେ।
ଯତ୍ସମର୍ଥଂ ପାଣ୍ଡଵନାଂ ତତ୍କରିଷ୍ଯାମି ମା ଶୁଚଃ। ସତ୍ଯଂ ତେ ପ୍ରତିଜାନାମି ରାଜ୍ଞାଂ ରାଜ୍ଞୀ ଭଵିଷ୍ଯସି
ପାଣ୍ଡବମାନେ ଯେଉଁ କାମ କରିପାରିବେ, ସେ ସବୁ କାମ ମୁଁ କରିବି; ଦୁଃଖ କରନି। ମୁଁ ତୁମକୁ ସତ୍ୟ କହୁଁ—ତୁମେ ରାଜନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଜନୀ ହେବ।
ପତେଦ୍ଦ୍ଯୌର୍ହିମଵାଞ୍ଶୀର୍ଯେତ୍ପୃଥିଵୀ ଶକଲୀ ଭଵେତ୍। ଶୁଷ୍ଯେତ୍ତୋଯନିଧିଃ କୃଷ୍ଣେ ନ ମେ ମୋଘଂ ଵଚୋ ଭଵେତ୍
ଆକାଶ ଖସିପଡ଼ୁ, ହିମାଳୟ ଭାଙ୍ଗିଯାଉ, ପୃଥିବୀ ଚିରିଯାଉ କିମ୍ବା ସମୁଦ୍ର ଶୁଖିଯାଉ, କୃଷ୍ଣେ, ତଥାପି ମୋର କଥା କେବେ ଫଳହୀନ ହେବ ନାହିଁ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଦ୍ରୌପଦୀ ଵାକ୍ଯଂ ପ୍ରତିଵାକ୍ଯମଥାଚ୍ଯୁତାତ୍। ସାଚୀକୃତମଵୈକ୍ଷତ୍ସା ପାଞ୍ଚାଲୀ ମଧ୍ଯମଂ ପତିମ୍
ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦ୍ରୌପଦୀ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟମ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିଲେ।
ଆବଭାଷେ ମହାରାଜ ଦ୍ରୌପଦୀମର୍ଜୁନସ୍ତଦା। ମା ରୋଦୀଃ ଶୁଭତାମ୍ରାକ୍ଷି ଯଦାହ ମଧୁସୂଦନଃ। ତଥା ତଦ୍ଭଵିତା ଦେଵି ନାନ୍ଯଥା ଵରଵର୍ଣିନି
ତେବେ ମହାରାଜ, ଅର୍ଜୁନ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ କହିଲେ—'ଶୁଭ ତାମ୍ର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ କାନ୍ଦନି। ମଧୁସୂଦନ ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ତାହା ନିଶ୍ଚୟ ଘଟିବ, ଦେବୀ, ଅନ୍ୟଥା ହେବ ନାହିଁ, ଶୁଭ ଚରିତ୍ରା'।
ଅହଂ ଦ୍ରୋଣଂ ହନିଷ୍ଯାମି ଶିଖଣ୍ଡୀ ତୁ ପିତାମହମ୍। ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ଭୀମସେନଃ କର୍ଣଂ ହନ୍ତା ଧନିଜଯଃ
ମୁଁ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବି, ଶିଖଣ୍ଡୀ ପିତାମହଙ୍କୁ ମାରିବେ, ଭୀମସେନ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ମାରିବେ, ଧନଞ୍ଜୟ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବେ।
ରାମକୃଷ୍ଣୌ ଵ୍ଯପାଶ୍ରିତ୍ଯ ଅଜେଯାଃ ସ୍ମ ରଣଏ ସ୍ଵସଃ। ଅପି ଵୃତ୍ରହଣା ଯୁଦ୍ଧେ କିଂ ପୁନର୍ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଜୈଃ
ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଶ୍ରୟରେ ଆମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ, ଭଉଣୀ; ବୃତ୍ର ହନନ କରିଥିବା ଦେବତା ମଧ୍ୟ ଆମକୁ ହରାଇପାରିବେ ନାହିଁ, ତେବେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ କଣ କରିପାରିବେ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତେଽଭିମୁଖା ଵୀରା ଵାସୁଦେଵମୁପାସ୍ଥିତଃ। ତେଷାଂ ମଧ୍ଯେ ମହାବାହୁଃ କେଶଵୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ବୀରମାନେ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଦେଖି ସେଠାକୁ ଆସିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କେଶବ କଥା କହିଲେ।
ନୈତତ୍କୃଚ୍ଛ୍ରମନୁପ୍ରାପ୍ତୋ ଭଵାନ୍ସ୍ଯାଦ୍ଵସୁଧାଧିପ। ଯଦ୍ଯହଂ ଦ୍ଵାରକାଯାଂ ସ୍ଯାଂ ରାଜନ୍ସନ୍ନିହିତଃ ପୁରା
ଯଦି ମୁଁ ସେ ସମୟରେ ଦ୍ୱାରକାରେ ଥାନ୍ତି, ରାଜା, ତେବେ ଏପରି କଷ୍ଟ ଓ ରାଜ୍ୟ ହାରାଇବା ଦୁଃଖ ତୁମେ ଭୋଗିବେ ନାହିଁ।
ଆଗଚ୍ଛେଯମହଂ ଦ୍ଯୂତମନାହୂତୋଽପି କୌରଵୈଃ। ଆମ୍ବିକେଯେନ ଦୁର୍ଧର୍ଷ ରାଜ୍ଞା ଦୁର୍ଯୋଧନେନ ଚ। ଵାରଯେଯମହଂ ଦ୍ଯୂତଂ ବହୂନ୍ଦୋପାନ୍ପ୍ରଦର୍ଶଯନ୍
କୌରବମାନେ, ଆମ୍ବିକାପୁତ୍ର ଓ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ମୋତେ ଡାକିନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ଦ୍ୟୂତସଭାକୁ ଯାଇଥାନ୍ତି; ଅନେକ କାରଣ ଦେଖାଇ, ମୁଁ ଏହି ଦ୍ୟୂତ ରୋକିଥାନ୍ତି।
ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣୌ ସମାନାଯ୍ଯ କୃପଂ ବାହ୍ଲୀକମେଵ ଚ। ଵୈଚିତ୍ରଵୀର୍ଯଂ ରାଜାନମଲଂ ଦ୍ଯୂତେନ କୌରଵ
ମୁଁ ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, କୃପାଚାର୍ଯ୍ୟ, ବାହ୍ଲୀକ ଓ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ ଏକଠା କରିଥାନ୍ତି; କୌରବ, ତୁମେ ଦ୍ୟୂତ ଖେଳିବା ଉଚିତ ନଥିଲା।
ପୁତ୍ରାଣାଂ ତଵ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ତ୍ଵନ୍ନିମିତ୍ତମିତି ପ୍ରଭୋ। ତତ୍ରାଚକ୍ଷମହଂ ଦୋଷାନ୍ଯୈର୍ଭଵାନ୍ଵ୍ଯତିରୋପିତଃ
ହେ ରାଜା, ତୁମ ପୁଅମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ, ଏହି ସବୁ ଦୁଷ୍ୟମାନ କାରଣ ତୁମ ପାଇଁ ଅନ୍ୟମାନେ ତୁମ ଉପରେ ଦୋଷ ଲଗାଇଛନ୍ତି ବୋଲି ମୁଁ ସ୍ପଷ୍ଟ କହୁଛି।
ଵୀରସେନସୁତୋ ଯୈସ୍ତୁ ରାଜ୍ଯାତ୍ପ୍ରଭ୍ରଂଶିତଃ ପୁରା। ଅତର୍କିତଵିନାଶଶ୍ଚ ଦେଵନେନ ଵିଶାଂପତେ
ଏହି ଲୋକମାନେ ଭଳି ଭାବେ ବୀରସେନଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ପୂର୍ବରୁ ରାଜ୍ୟରୁ ବଞ୍ଚିତ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ଅପେକ୍ଷା କରିନଥିବା ବେଳେ ତାଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେଲେ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ସାତତ୍ଯଂ ଚ ପ୍ରସଙ୍ଗସ୍ଯ ଵର୍ଣଯେଯଂ ଯଥାତଥମ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ଘଟଣାର ପ୍ରବାହ କିପରି ଘଟିଲା, ମୁଁ ଏହାକୁ ଯଥାଯଥ ଭାବରେ କହିବି।
ସ୍ତ୍ରିଯୋଽକ୍ଷା ମୃଗଯା ପାନମେତତ୍କାମସମୁତ୍ଥିତମ୍। ଦୁଃଖଂ ଚତୁଷ୍ଟଯ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଯୈର୍ନରୋ ଭ୍ରଶ୍ଯତେ ଶ୍ରିଯଃ
ସ୍ତ୍ରୀ, ଦାୟିଁ, ଶିକାର ଓ ମଦ୍ୟପାନ—ଏହି ଚାରିଟି ଆସକ୍ତିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ଦୁଃଖ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଏକ ପୁରୁଷ ତାଙ୍କର ଶ୍ରୀ ହରାଇଦିଏ।
ତତ୍ରସର୍ଵତ୍ରଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ମନ୍ଯନ୍ତେ ଶାସ୍ତ୍ରକୋଵିଦାଃ। ଵିଶେଷତଶ୍ଚ ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ଦ୍ଯୂତେ ପଶ୍ଯନ୍ତି ତଦ୍ଵିଦଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ବିଷୟରେ ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀମାନେ କଣ କହିବା ଉଚିତ୍, ତାହା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରନ୍ତି; ତଥାପି, ଯେଉଁମାନେ ଏହି ବିଷୟରେ ଅଧିକ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ବିଶେଷ କରି ଦାୟିଁକୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି।
ଏକାହାଦ୍ଦ୍ରଵ୍ଯନାଶୋଽତ୍ର ଧ୍ରୁଵଂ ଵ୍ଯସନମେଵ ଚ। ଅଭୁକ୍ତନାଶଶ୍ଚାର୍ଥାନାଂ ଵାକ୍ପାରୁଷ୍ଯଂ ଚ କେଵଲମ୍
ଦାୟିଁ ଖେଳରେ, ଏକ ଦିନରେ ନିଶ୍ଚିତ ଧନ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ଏବଂ କେବଳ ଦୁଃଖ ମିଳେ; ଅପଯୋଗ ହୋଇନଥିବା ଧନ ମଧ୍ୟ ହାରାଯାଏ, ଏବଂ କେବଳ କଠୋର କଥା ହୁଏ।
ଏତଚ୍ଚାନ୍ଯଚ୍ଚ କୌରଵ୍ଯ ପ୍ରସଙ୍ଗିକଟୁକୋଦଯମ୍। ଦ୍ଯୂତେ ବ୍ରୂଯାଂ ମହାବାହୋ ସମାସାଦ୍ଯାମ୍ବିକାସୁତମ୍
ହେ କୌରବ, ମୁଁ ଦାୟିଁ ଖେଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିବା ଏହି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କଢ଼ିଆ ଫଳ ବିଷୟରେ କହିବି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅମ୍ବିକାପୁତ୍ରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଯିବାବେଳେ।
ଏଵମୁକ୍ତୋ ଯଦି ମଯା ଗୃହ୍ଣୀଯାଦ୍ଵଚନଂ ମମ। ଅନାମଯଂ ସ୍ଯାଦ୍ଧର୍ମଶ୍ଚ କୁରୂଣାଂ କୁରୁଵର୍ଦନ
ଯଦି ମୁଁ ଏପରି କହିଲେ, ସେ ମୋ କଥା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ତେବେ କୁରୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମଙ୍ଗଳ ଓ ଧର୍ମ ରହିବ, ହେ କୁରୁବଢ଼ିଆ।
ନ ଚେତ୍ସ ମମ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଗୃହ୍ଣୀଯାନ୍ମଧୁରଂ ଵଚଃ। ପଥ୍ଯଂ ଚ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିଗୃହ୍ଣୀଯାଂ ବଲେନ ତମ୍
କିନ୍ତୁ, ହେ ରାଜା, ଯଦି ସେ ମୋର ମୃଦୁ ଓ ଉପକାରୀ କଥା ଗ୍ରହଣ କରିନାହାନ୍ତି, ହେ ଭାରତମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତେବେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ବଳ ପ୍ରୟୋଗ କରି ରୋକିବି।
ଅଥୈନମଵିନୀତେନ ସୁହୃଦୋ ନାମ ଦୁର୍ହୃଦଃ। ସଭାସଦୋଽନୁଵର୍ତେରଂସ୍ତାଂଶ୍ଚ ଇନ୍ଯାଂ ଦୁରୋଦରାନ୍
ତେବେ, ତାଙ୍କର ଅନୁଶାସନ ନ ଥିବାରୁ, ତାଙ୍କର ଯେଉଁମାନେ ବନ୍ଧୁ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେମାନେ ପ୍ରକୃତରେ ଶତ୍ରୁ; ମୁଁ ସଭାରେ ଏମିତି ସହଚରମାନେ ଠାରୁ ତାଙ୍କୁ ଦୂରେଇଦେବି ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟମନା ବ୍ୟକ୍ତିମାନେକୁ ବି ଅଲଗା କରିଦେବି।