ହତ୍ଵା ହିଡିମ୍ବଂ ଭୀମୋଽଥ ପ୍ରସ୍ଥିତୋ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହ। ହିଡିମ୍ବାମଗ୍ରତଃ କୃତ୍ଵା ଯସ୍ଯାଂ ଜାତୋ ଘଟୋତ୍କଟଃ
ହିଡିମ୍ବଙ୍କୁ ମାରିଦେଇ, ଭୀମ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ସହିତ ଚାଲିଗଲେ, ଏବଂ ହିଡିମ୍ବାଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖିଲେ, ଯାହାଠାରୁ ଘଟୋଟ୍କଚ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ତତଃ ସଂପ୍ରାଦ୍ରଵନ୍ସର୍ଵେ ସହ ମାତ୍ରା ପରଂତପାଃ। ଏକଚକ୍ରାମଭିମୁଖାଃ ସଂଵୃତା ବ୍ରାହ୍ମଣଵ୍ରଜୈଃ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ପାଣ୍ଡବମାନେ ମାଆ ସହିତ ଏକଚକ୍ରା ଦିଗରେ ଦୃତ ଗତିରେ ଚାଲିଗଲେ, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦଳ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ।
ପ୍ରସ୍ଥାନେ ଵ୍ଯାସ ଏଷାଂ ଚ ମନ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରିଯହିତେ ରତଃ। ତତୋଽଗଚ୍ଛନ୍ନେକଚକ୍ରାଂ ପାଣଅଡଵାଃ ସଂଶିତଵ୍ରତାଃ
ଯାତ୍ରା ସମୟରେ ବ୍ୟାସ ତାଙ୍କର ଉପଦେଷ୍ଟା ହେଲେ, ଯିଏ ସଦା ତାଙ୍କର ଭଲ ଓ ପ୍ରେମରେ ଲାଗିଥିଲେ; ଏଭଳି ଦୃଢ଼ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ଥିବା ପାଣ୍ଡବମାନେ ଏକଚକ୍ରାକୁ ଗଲେ।
ତତ୍ରାପ୍ଯାସାଦଯାମାସୁର୍ବକଂ ନାମ ମହାବଲମ୍। ପୁରୁଷାଦଂ ପ୍ରତିଭଯଂ ହିଡିମ୍ବେନୈଵ ସଂମିତମ୍
ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କମାନେ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବକାନାମକ ଏକ ଭୟଙ୍କର ମନୁଷ୍ୟମାଂସ ଭୋଜନ କରୁଥିବା ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ମିଳିଲେ, ଯିଏ ହିଡିମ୍ବଙ୍କ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ।
ତଂ ଚାପି ଵିନିହତ୍ଯୋଗ୍ରଂ ଭୀମଃ ପ୍ରହରତାଂ ଵରଃ। ସହିତୋ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସର୍ଵୈର୍ଦ୍ରୁପଦସ୍ଯ ପୁରଂ ଯଯୌ
ସେହି ଭୟଙ୍କର ବକାସୁରଙ୍କୁ ମାରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀମ ସମସ୍ତ ଭାଇମାନେ ସହିତ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ସହରକୁ ଗଲେ।
ଲବ୍ଧାଽହମପି ତତ୍ରୈଵ ଵସତା ସଵ୍ଯସାଚିନା। ଯଥା ତ୍ଵଯା ଜିତା କୃଷ୍ଣରୁକ୍ମିଣୀ ଭୀଷ୍ମକାତ୍ମଜା
ସେଠାରେ ସବ୍ୟସାଚୀଙ୍କ ସହ ବସିଥିବା ବେଳେ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଜିତା ହେଲି, ଯେପରି ତୁମେ କୃଷ୍ଣା ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ଭୀଷ୍ମକଙ୍କ ଝିଅ ଭାବେ ଜିତିଥିଲେ।
ଏଵଂ ସୁଯୁଦ୍ଧେ ପାର୍ଥେନ ଜିତାଽହଂ ମଧୁସୂଦନ। ସ୍ଵଯଂଵରେ ମହତ୍କର୍ମ କୃତ୍ଵା ନ ସୁକରଂ ପରୈଃ
ଏଭଳି ଉତ୍ତମ ଯୁଦ୍ଧରେ, ପାର୍ଥଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଜିତା ହେଲି, ହେ ମଧୁସୂଦନ, ସ୍ୱୟଂବରରେ ଏମିତି ଏକ ବଡ଼ କାମ କରାଗଲା, ଯାହା ଅନ୍ୟମାନେ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଏଵଂ କ୍ଲେଶୈଃ ସୁବହୁଭିଃ କ୍ଲିଶ୍ଯମାନା ସୁଦୁଃଖିତା। ନିଵସାମ୍ଯାର୍ଯଯା ହୀନା କୃଷ୍ଣ ଧୌମ୍ଯପୁରଃସୁରା
ଏଭଳି ଅନେକ କଷ୍ଟ ଓ ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ମର୍ଯ୍ୟାଦା ହୀନ ହୋଇ, ମୁଁ କୃଷ୍ଣା ଓ ଧୌମ୍ୟଙ୍କୁ ଆଗୁଆ କରି ରହୁଛି।
ତ ଇମେ ସିଂହଵିକ୍ରାନ୍ତା ଵୀର୍ଯେଣାଭ୍ଯଧିକାଃ ପରୈଃ। ନିହୀନୈଃ ପରିକ୍ଲିଶ୍ଯନ୍ତି ସମୁପେକ୍ଷନ୍ତି ମାଂ କଥଂ
ଏହି ସିଂହ ପରାକ୍ରମୀ ପାଣ୍ଡବମାନେ, ଶୌର୍ୟରେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ନିମ୍ନ ଲୋକମାନେ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛନ୍ତି ଓ ମୋତେ ଅବହେଳା କରୁଛନ୍ତି—ଏହିପରି କିପରି ସମ୍ଭବ?
ଏତାଦୃଶାନି ଦୁଃଖାନି ମହନ୍ତୀ ଦୁର୍ବଲୀଯସାମ୍। ଦୀର୍ଘକାଲଂ ପ୍ରଦୀପ୍ତାଽସ୍ମି ପାପାନାଂ ପାପକର୍ମଣାମ୍
ଏଭଳି ବଡ଼ ବଡ଼ ଦୁଃଖ ଦୁର୍ବଳମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଦେଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ମୁଁ ପାପୀ ଓ ତାଙ୍କର ଦୁଷ୍କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଦୀର୍ଘକାଳ ଦୁଃଖିତ ହୋଇଛି।
କୁଲେ ମହତିଜାତାଽସ୍ମି ଦିଵ୍ଯେନ ଵିଧିନା କିଲ। ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ପ୍ରିଯା ଭାର୍ଯା ସ୍ନୁଷା ପାଣ୍ଡୋର୍ମହାତ୍ମନଃ
ମୁଁ ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କୁଳରେ ଦିବ୍ୟ ଭାଗ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ମହାତ୍ମା ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ସ୍ନୁଷା।
କେଶଗ୍ରହମନୁପ୍ରାପ୍ତା କା ନୁ ଜୀଵେତ ମାଦୃଶୀ। ପଞ୍ଚାନାମିନ୍ଦ୍ରକଲ୍ପାନାଂ ପ୍ରେକ୍ଷତାଂ ମଧୁସୂଦନ
ମୋ ପରି କିଏ, ଯାହାକୁ କେଶ ଧରି ଟାଣିଥିଲେ, ପାଞ୍ଚ ଜଣ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ପୁରୁଷ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ ବଞ୍ଚିପାରିବ?
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରାରୁଦତ୍କୃଷ୍ଣା ମୁଖଂ ପ୍ରଚ୍ଛାଦ୍ଯ ପାଣିନା। ପଦ୍ମକୋଶପ୍ରକାଶେନ ମୃଦୁନା ମୃଦୁଭାଷିଣୀ
ଏଭଳି କହି, କୃଷ୍ଣା ତାଙ୍କର ମୃଦୁ ଓ ପଦ୍ମକୋଶ ପରି ହାତରେ ମୁହଁ ଢାକି ଅଶ୍ରୁ ପକାଇଲେ, ମୃଦୁ କଥା କହିଲେ।
ସ୍ତନାଵପତିତୌ ପୀନୌ ସୁଜାତୌ ଶୁଭଲକ୍ଷଣୌ। ଅଭ୍ଯଵର୍ଷତ ପାଞ୍ଚାଲୀ ଦୁଃଖଜୈରଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁଭିଃ
ପାଞ୍ଚାଳୀ ଦୁଃଖରେ ଅଶ୍ରୁ ଝରାଇଲେ, ସେଠାରେ ସେ ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁଗୁଡିକ ତାଙ୍କର ଭଲ ଗଠିତ, ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା, ଉତ୍ତଳ ଛାତି ଉପରେ ପଡ଼ିଲା।
ଚକ୍ଷୁଷୀ ପରିମାର୍ଜନ୍ତୀ ନିଃଶ୍ଵସନ୍ତୀ ପୁନଃପୁନଃ। ବାଷ୍ପପୂର୍ଣେନ କଣଅଠେନ କ୍ରୁଦ୍ଧା ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ପୁନିପୁନି ଦୀର୍ଘଶ୍ୱାସ ନେଇ, ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ଗଳାରେ ଆଖି ପୁଞ୍ଜି ମୁଛି, କ୍ରୋଧରେ ପାଞ୍ଚାଳୀ କଥା କହିଲେ।
ନୈଵ ମେ ପତଯଃ ସନ୍ତି ନ ପୁତ୍ରା ନ ଚ ବାନ୍ଧଵାଃ। ନ ଭ୍ରାତରୋ ନ ଚ ପିତା ନୈଵ ତ୍ଵଂ ମଧୁସୂଦନ
ମୋର କୌଣସି ସ୍ୱାମୀ ନାହିଁ, ପୁଅ ନାହିଁ, ବାନ୍ଧବ ନାହିଁ, ଭାଇ ନାହିଁ, ବାପା ନାହିଁ, ଏବଂ ତୁମେ ମଧୁସୂଦନ ମଧ୍ୟ ନୁହଁ।
ଯେ ମାଂ ଵିପ୍ରକୃତାଂ କ୍ଷୁଦ୍ରୈରୁପେକ୍ଷଧ୍ଵଂ ଵିଶୋକଵତ୍। ନ ଚ ମେ ଶାମ୍ଯତେ ଦୁଃଖଂ କର୍ଣୋ ଯତ୍ପ୍ରାହସତ୍ତଦା
ଯେମାନେ ମୋତେ ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ ହେଉଥିବା ବେଳେ ମୋତେ ଅବହେଳା କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋର ଦୁଃଖ କମାଇପାରିଲେ ନାହିଁ; ବିଶେଷକରି ସେ ସମୟରେ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ହସ ମୋତେ ଅଧିକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଛି।
ଚତୁର୍ଭିଃ କାରଣୈଃ କୃଷ୍ଣ ତ୍ଵଯା ରକ୍ଷ୍ଯାଽସ୍ମି ନିତ୍ଯଶଃ। ସଂବନ୍ଧାଦ୍ଗୌରଵାତ୍ସଖ୍ଯାତ୍ପ୍ରଭୁତ୍ଵେନୈଵ କେଶଵ
ଚାରିଟି କାରଣରୁ, କୃଷ୍ଣ, ତୁମେ ସଦା ମୋତେ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଉଚିତ—ସମ୍ପର୍କ, ଆଦର, ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ଓ ତୁମର ଶକ୍ତି।
ଅଥ ତାମବ୍ରଵୀତ୍କୃଷ୍ଣସ୍ତସ୍ମିନ୍ଵୀରସମାଗମେ। ରୋଦିଷ୍ଯନ୍ତି ସ୍ତ୍ରିଯୋ ହ୍ଯେଵଂ ଯେଷାଂ କ୍ରୁଦ୍ଧାସି ନାମିନି
ସେ ସମୟରେ ବୀରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—ଯେଉଁମାନଙ୍କ ଉପରେ ତୁମେ କ୍ରୋଧିତ, ସେମାନଙ୍କ ପରିବାରର ଜଣେ ଜଣେ ନାରୀ ଏଭଳି କାନ୍ଦିବେ।
ବୀଭତ୍ସୁଶରସଂଛନ୍ନାଞ୍ଶୋଣିତୌଘପରିପ୍ଲୁତାନ୍। ନିହତାନ୍ଵଲ୍ଲଭାନ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଶଯାନାନ୍ଵସୁଧାତଲେ
ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟଜନମାନେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ତୀରରେ ଢାକାଯାଇ, ରକ୍ତ ଧାରାରେ ଭିଜି, ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖିବେ, ସେତେବେଳେ ସେମାନେ କାନ୍ଦିବେ।
ଯତ୍ସମର୍ଥଂ ପାଣ୍ଡଵନାଂ ତତ୍କରିଷ୍ଯାମି ମା ଶୁଚଃ। ସତ୍ଯଂ ତେ ପ୍ରତିଜାନାମି ରାଜ୍ଞାଂ ରାଜ୍ଞୀ ଭଵିଷ୍ଯସି
ପାଣ୍ଡବମାନେ ଯେଉଁ କାମ କରିପାରିବେ, ସେ ସବୁ କାମ ମୁଁ କରିବି; ଦୁଃଖ କରନି। ମୁଁ ତୁମକୁ ସତ୍ୟ କହୁଁ—ତୁମେ ରାଜନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଜନୀ ହେବ।
ପତେଦ୍ଦ୍ଯୌର୍ହିମଵାଞ୍ଶୀର୍ଯେତ୍ପୃଥିଵୀ ଶକଲୀ ଭଵେତ୍। ଶୁଷ୍ଯେତ୍ତୋଯନିଧିଃ କୃଷ୍ଣେ ନ ମେ ମୋଘଂ ଵଚୋ ଭଵେତ୍
ଆକାଶ ଖସିପଡ଼ୁ, ହିମାଳୟ ଭାଙ୍ଗିଯାଉ, ପୃଥିବୀ ଚିରିଯାଉ କିମ୍ବା ସମୁଦ୍ର ଶୁଖିଯାଉ, କୃଷ୍ଣେ, ତଥାପି ମୋର କଥା କେବେ ଫଳହୀନ ହେବ ନାହିଁ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଦ୍ରୌପଦୀ ଵାକ୍ଯଂ ପ୍ରତିଵାକ୍ଯମଥାଚ୍ଯୁତାତ୍। ସାଚୀକୃତମଵୈକ୍ଷତ୍ସା ପାଞ୍ଚାଲୀ ମଧ୍ଯମଂ ପତିମ୍
ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦ୍ରୌପଦୀ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟମ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିଲେ।
ଆବଭାଷେ ମହାରାଜ ଦ୍ରୌପଦୀମର୍ଜୁନସ୍ତଦା। ମା ରୋଦୀଃ ଶୁଭତାମ୍ରାକ୍ଷି ଯଦାହ ମଧୁସୂଦନଃ। ତଥା ତଦ୍ଭଵିତା ଦେଵି ନାନ୍ଯଥା ଵରଵର୍ଣିନି
ତେବେ ମହାରାଜ, ଅର୍ଜୁନ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ କହିଲେ—'ଶୁଭ ତାମ୍ର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ କାନ୍ଦନି। ମଧୁସୂଦନ ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ତାହା ନିଶ୍ଚୟ ଘଟିବ, ଦେବୀ, ଅନ୍ୟଥା ହେବ ନାହିଁ, ଶୁଭ ଚରିତ୍ରା'।
ଅହଂ ଦ୍ରୋଣଂ ହନିଷ୍ଯାମି ଶିଖଣ୍ଡୀ ତୁ ପିତାମହମ୍। ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ଭୀମସେନଃ କର୍ଣଂ ହନ୍ତା ଧନିଜଯଃ
ମୁଁ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବି, ଶିଖଣ୍ଡୀ ପିତାମହଙ୍କୁ ମାରିବେ, ଭୀମସେନ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ମାରିବେ, ଧନଞ୍ଜୟ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବେ।
ରାମକୃଷ୍ଣୌ ଵ୍ଯପାଶ୍ରିତ୍ଯ ଅଜେଯାଃ ସ୍ମ ରଣଏ ସ୍ଵସଃ। ଅପି ଵୃତ୍ରହଣା ଯୁଦ୍ଧେ କିଂ ପୁନର୍ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଜୈଃ
ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଶ୍ରୟରେ ଆମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ, ଭଉଣୀ; ବୃତ୍ର ହନନ କରିଥିବା ଦେବତା ମଧ୍ୟ ଆମକୁ ହରାଇପାରିବେ ନାହିଁ, ତେବେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ କଣ କରିପାରିବେ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତେଽଭିମୁଖା ଵୀରା ଵାସୁଦେଵମୁପାସ୍ଥିତଃ। ତେଷାଂ ମଧ୍ଯେ ମହାବାହୁଃ କେଶଵୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ବୀରମାନେ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଦେଖି ସେଠାକୁ ଆସିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କେଶବ କଥା କହିଲେ।
ନୈତତ୍କୃଚ୍ଛ୍ରମନୁପ୍ରାପ୍ତୋ ଭଵାନ୍ସ୍ଯାଦ୍ଵସୁଧାଧିପ। ଯଦ୍ଯହଂ ଦ୍ଵାରକାଯାଂ ସ୍ଯାଂ ରାଜନ୍ସନ୍ନିହିତଃ ପୁରା
ଯଦି ମୁଁ ସେ ସମୟରେ ଦ୍ୱାରକାରେ ଥାନ୍ତି, ରାଜା, ତେବେ ଏପରି କଷ୍ଟ ଓ ରାଜ୍ୟ ହାରାଇବା ଦୁଃଖ ତୁମେ ଭୋଗିବେ ନାହିଁ।
ଆଗଚ୍ଛେଯମହଂ ଦ୍ଯୂତମନାହୂତୋଽପି କୌରଵୈଃ। ଆମ୍ବିକେଯେନ ଦୁର୍ଧର୍ଷ ରାଜ୍ଞା ଦୁର୍ଯୋଧନେନ ଚ। ଵାରଯେଯମହଂ ଦ୍ଯୂତଂ ବହୂନ୍ଦୋପାନ୍ପ୍ରଦର୍ଶଯନ୍
କୌରବମାନେ, ଆମ୍ବିକାପୁତ୍ର ଓ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ମୋତେ ଡାକିନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ଦ୍ୟୂତସଭାକୁ ଯାଇଥାନ୍ତି; ଅନେକ କାରଣ ଦେଖାଇ, ମୁଁ ଏହି ଦ୍ୟୂତ ରୋକିଥାନ୍ତି।
ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣୌ ସମାନାଯ୍ଯ କୃପଂ ବାହ୍ଲୀକମେଵ ଚ। ଵୈଚିତ୍ରଵୀର୍ଯଂ ରାଜାନମଲଂ ଦ୍ଯୂତେନ କୌରଵ
ମୁଁ ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, କୃପାଚାର୍ଯ୍ୟ, ବାହ୍ଲୀକ ଓ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ ଏକଠା କରିଥାନ୍ତି; କୌରବ, ତୁମେ ଦ୍ୟୂତ ଖେଳିବା ଉଚିତ ନଥିଲା।