ଆତ୍ମା ହି ଜାଯେତ ତସ୍ଯାଂ ତସ୍ମଜ୍ଜାଯା ଭଵତ୍ଯୁତ। ଭର୍ତା ଚ ଭାର୍ଯଯା ରକ୍ଷ୍ଯଃ କଥଂ ଜାଯାନ୍ମମୋଦରେ
ନିଜ ଆତ୍ମା ଭି ଭାର୍ଯ୍ୟା ମଧ୍ୟରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ତେଣୁ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ସ୍ୱାମୀକୁ ମଧ୍ୟ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ଦରକାର, ନହେଲେ ମୋ ଗର୍ଭରୁ ପୁଅ କିପରି ଜନ୍ମିବ?
ନନ୍ଵିମେ ଶରଣଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ନ ତ୍ଯଜନ୍ତି କଦାଚନ। ତେ ମାଂ ଶରଣମାପନ୍ନାଂ ନାନ୍ଵପଦ୍ଯନ୍ତ ପାଣ୍ଡଵାଃ
ଯେଉଁମାନେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ତ୍ୟାଗ କରାଯାନ୍ତି ନାହିଁ । ପାଣ୍ଡବମାନେ ମୋତେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବାବେଳେ କେବେ ତ୍ୟାଗ କରିନଥିଲେ ।
ପଞ୍ଚଭିଃ ପତିଭିର୍ଜାତାଃ କୁମାସରା ମେ ମହୌଜସଃ। ଏତେଷାମପ୍ଯଵେକ୍ଷାର୍ଥଂ ତ୍ରାତଵ୍ଯାଽସ୍ମି ଜନାର୍ଦନ
ମୋର ପାଞ୍ଚଟି ପୁଅ, ପାଞ୍ଚ ସ୍ୱାମୀଙ୍କଠାରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଏହି କୁମାରମାନେ ବଡ଼ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ । ଏମାନଙ୍କର ଭଲ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ମୋତେ ସୁରକ୍ଷା କରିବା ଦରକାର ।
ପ୍ରତିଵିନ୍ଧ୍ଯୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରାତ୍ସୁତସୋମୋ ଵୃକୋଦରାତ୍। ଅର୍ଜୁନାଚ୍ଛ୍ରୁତକୀର୍ତିଶ୍ଚ ଶତାନୀକସ୍ତୁ ନାକୁଲିଃ
ପ୍ରତିବିନ୍ଧ୍ୟ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ପୁଅ, ସୁତସୋମ ଭୀମଙ୍କ ପୁଅ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କଠାରୁ ଶ୍ରୁତକୀର୍ତ୍ତି ଓ ନକୁଳଙ୍କ ପୁଅ ହେଉଛନ୍ତି ଶତାନୀକ ।
କନିଷ୍ଠାଚ୍ଛ୍ରୁତକର୍ମା ଚ ସର୍ଵେ ସତ୍ଯପରାକ୍ରମା। ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନୋ ଯାଦୃଶଃ କୃଷ୍ଣ ତାଦୃଶାସ୍ତେ ମହାରଥାଃ
ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ଭାଇଙ୍କଠାରୁ ଶ୍ରୁତକର୍ମା ଜନ୍ମିଛନ୍ତି । ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସତ୍ୟବାନ ଓ ପ୍ରବଳ । ହେ କୃଷ୍ଣ, ସେମାନେ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ପରି ମହାବୀର ।
ନନ୍ଵିମେ ଧନୁଷି ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଅଜେଯା ଯୁଧି ଶାତ୍ରଵୈଃ। କିମର୍ଥଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଣାଂ ସହନ୍ତେ ଦୁର୍ବଲୀଯସାମ୍
ଏମାନେ ଧନୁଷରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନେ ପାଇଁ ଅଜୟ । ତେବେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଦୁର୍ବଳ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ କାହିଁକି ସହି ରହୁଛନ୍ତି?
ଅଧର୍ମେଣ ହୃତଂ ରାଜ୍ଯଂ ସର୍ଵେ ଦାସାଃ କୃତାସ୍ତଥା। ସଭାଯାଂ ପରିକୃଷ୍ଟାଽହମେକଵସ୍ତ୍ରା ରଜସ୍ଵଲା
ଅନ୍ୟାୟରେ ରାଜ୍ୟ ହରାଗଲା, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦାସ କରାଗଲା । ମୁଁ ଏକବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ରଜସ୍ୱଳା ଅବସ୍ଥାରେ ସଭାରେ ଟାଣି ଆଣାଯାଇଥିଲି ।
ନାଧିଜ୍ଯମପି ଯଚ୍ଛକ୍ଯଂ କର୍ତୁମନ୍ଯେନ ଗାଣ୍ଡିଵମ୍। ଅନ୍ଯତ୍ରାର୍ଜୁନଭୀମାଭ୍ଯାଂ ତ୍ଵଯା ଵା ମଧୁସୂଦନ
ଅର୍ଜୁନ, ଭୀମ କିମ୍ବା ତୁମେ ଛାଡ଼ି, ଅନ୍ୟ କେହି ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁଷକୁ ତଣିପାରିବେ ନାହିଁ, ହେ ମଧୁସୂଦନ ।
ଧିଗ୍ବଲଂ ଭୀମସେନସ୍ଯ ଧିକ୍ପାର୍ଥସ୍ଯ ଚ ପୌରୁଷମ୍। ଯତ୍ର ଦୁର୍ଯୋଧନଃ କୃଷ୍ଣ ମୁହୂର୍ତମପି ଜୀଵତି
ଭୀମସେନଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପୁରୁଷତ୍ୱ ଉପରେ ଲଜ୍ଜା, ଯେଉଁଠାରେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ବଞ୍ଚି ରହିଛନ୍ତି, ହେ କୃଷ୍ଣ ।
ଯ ଏତାନାକ୍ଷିପଦ୍ରାଷ୍ଟାତ୍ସହ ମାତ୍ରାଽଵିହିଂସକାନ୍। ଅଧୀଯାନାନ୍ପୁରା ବାଲାନ୍ଵ୍ରତସ୍ଥାନ୍ମଧୁସୂଦନ
ଯିଏ ଏମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ତାଙ୍କ ମାଆଙ୍କୁ ଅପମାନ କଲା, ଯେଉଁମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ, ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥାରେ ପଢ଼ୁଥିଲେ, ବ୍ରତ ରଖୁଥିଲେ, ହେ ମଧୁସୂଦନ—
ଭୋଜନେ ଭୀମସେନସ୍ଯ ପାପଃ ପ୍ରାକ୍ଷିପଯଦ୍ଵିଷମ୍। କାଲକୂଟଂ ନଵଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣଂ ସଂଭୃତଂ ରୋମହର୍ଷଣମ୍
ଭୀମସେନଙ୍କ ଖାଦ୍ୟରେ ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକ ଦେଲା ବିଷ—ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ନୂଆ କାଳକୂଟ, ଛୁଆଁରେ ଭୟଙ୍କର ।
ତଜ୍ଜୀର୍ଣମଵିକାରେଣ ସହାନ୍ନେନ ଜନାର୍ଦନ। ସଶେଷତ୍ଵାନ୍ମହାବାହୋ ଭୀମସ୍ଯ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ
ସେହି ବିଷ ଭଳିଭାବେ ଖାଦ୍ୟ ସହିତ ପଚିଗଲା, କିଛି କ୍ଷତି ହେଲା ନାହିଁ, ଏହା ଭୀମଙ୍କ ଅବଶିଷ୍ଟ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ହେ ମହାବାହୁ, ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ।
ପ୍ରମାଣକୋଟ୍ଯାଂ ଵିଶ୍ଵସ୍ତଂ ତଥା ସୁପ୍ତଂ ଵୃକୋଦରମ୍। ବଦ୍ଧ୍ଵୈନଂ କୃଷ୍ଣ ଗଙ୍ଗାଯାଂ ପ୍ରକ୍ଷିପ୍ଯ ପୁରମାଵ୍ରଜତ୍
ସେମାନେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଶୟନ ସମୟରେ ଭୀମଙ୍କୁ ଘୁମେ ଥିବାବେଳେ ବାନ୍ଧି ଦେଲେ, ହେ କୃଷ୍ଣ, ଏବଂ ଗଙ୍ଗାରେ ଫେଙ୍କି ସହରକୁ ଫେରିଗଲେ ।
ଯଦା ଵିବୁଦ୍ଧଃ କୌନ୍ତେଯସ୍ତଦା ସଂଛିଦ୍ଯ ବନ୍ଧନମ୍। ଉଦତିଷ୍ଠନ୍ମହାବାହୁର୍ଭୀମସେନୋ ମହାବଲଃ
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଜାଗିଥିଲେ, ସେ ବନ୍ଧନ ଭାଙ୍ଗି ଉଠିଲେ, ମହାବଳୀ ଓ ମହାବୀର ଭୀମସେନ ।
ଆଶୀଵିଷୈଃ କୃଷ୍ଣସର୍ପୈଃ ସୁପ୍ତଂଚୈନମଦଂଶଯତ୍। ସର୍ଵେଷ୍ଵେଵାଙ୍ଗଦେଶେଷୁ ନ ମମାର ଚ ଶତ୍ରୁହା
ସେ ଘୁମେ ଥିବାବେଳେ କଳା ସାପମାନେ ବିଷ ଦେଇ କାମଡ଼ିଲେ, କିନ୍ତୁ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଭୀମ ଦେହର ସମସ୍ତ ଅଂଶରେ କାମଡ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ ମରିଲେ ନାହିଁ ।
ପ୍ରତିବୁଦ୍ଧସ୍ତୁ କୌନ୍ତେଯଃ ସର୍ଵାନ୍ସର୍ପାନପୋଥଯତ୍। ସାରଥିଂ ଚାସ୍ଯ ଦଯିତମପହସ୍ତେନ ଜଘ୍ନିଵାନ୍
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଜାଗିଥିଲେ, ସେ ସମସ୍ତ ସାପକୁ ମାରିଦେଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ସାରଥିକୁ ନିଜ ହାତରେ ମାରିଦେଲେ ।
ପୁନଃ ସୁପ୍ତାନୁପାଧାକ୍ଷୀଦ୍ବାଲକାନ୍ଵାରଣାଵତେ। ଶଯାନାନାର୍ଯଯା ସାର୍ଧଂ କୋ ନୁ ତତ୍କର୍ତୁମର୍ହତି
ପୁଣି ସେ ଅରଣ୍ୟର ଆଶ୍ରୟରେ ଶୁଅଥିବା ପିଲାମାନେଙ୍କୁ ଦେଖି ରଖିଲେ। ଏମିତି ମହିଳାଙ୍କ ସହିତ ଶୋଇଥିବା ଏହି କାମ କିଏ କରିପାରିବ?
ଯତ୍ରାର୍ଯା ରୁଦତୀ ଭୀତା ପାଣ୍ଡଵାନିଦମବ୍ରଵୀତ୍। ମହଦ୍ଵ୍ଯସନମାପନ୍ନା ଶିଖିନା ପରିଵାରିତା
ସେଠାରେ, ମହିଳା ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦୁଥିବା ଏବଂ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଆମେ ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଛୁ, ଆଗିରେ ଘେରାଯାଇଛୁ।'
ହା ହତାସ୍ମି କୁଂତୋନ୍ଵଦ୍ଯ ଭଵେଚ୍ଛାନ୍ତିରିହାନଲାତ୍। ଅନାଥା ଵିନଶିଷ୍ଯାମି ବାଲକୈଃ ପୁତ୍ରକୈଃ ସହ
'ହା, ମୁଁ ନଷ୍ଟ ହେଉଛି କୁନ୍ତୀ! ସମ୍ଭବତଃ ଏଠି ଆଗିରୁ ଶାନ୍ତି ମିଳିପାରେ। ଅସହାୟ ହୋଇ, ମୋ ପିଲାମାନେ ସହିତ ମୁଁ ନଷ୍ଟ ହେଯିବି।'
ତତ୍ର ଭୀମୋ ମହାବାହୁର୍ଵାଯୁଵେଗପରାକ୍ରମଃ। ଆର୍ଯାମାଶ୍ଵାସଯାମାସ ଭ୍ରାତୄଂଶ୍ଚାପି ଵୃକୋଦରଃ
ତେବେ, ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ବାୟୁ ସମାନ ତୀବ୍ର ଭୀମ, ସେ ମହିଳା ଓ ଭାଇମାନେଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସ ଦେଲେ।
ଵୈନତେଯୋ ଯଥା ପକ୍ଷୀ ଗରୁତ୍ମାନ୍ପତତାଂଵରଃ। ତଥୈଵାଭିପତିଷ୍ଯାମି ଭଯଂଵୋ ନେହ ଵିଦ୍ଯତେ
'ଯେପରି ଚିଲିକା ରାଜା ଗରୁଡ଼ ଆକାଶରୁ ତଳକୁ ଡେଙ୍କା ମାରେ, ସେପରି ମୁଁ ତୁମମାନେଙ୍କୁ ନେଇଯିବି; ଏଠି ତୁମମାନେ ପାଇଁ କୌଣସି ଭୟ ନାହିଁ।'
ଆର୍ଯାମଙ୍କେନ ଵାମେନ ରାଜାନଂ ଦକ୍ଷିଣେନ ଚ। ଅଂସଯୋଶ୍ଚ ଯମୌ କୃତ୍ଵା ପୃଷ୍ଠେ ବୀଭତ୍ସୁମେଵ ଚ
ସେ ବାମ କୋଳରେ ମହିଳାଙ୍କୁ, ଡାହାଣ କୋଳରେ ରାଜାଙ୍କୁ, ଦୁଇ କନ୍ଯାକୁ ଦୁଇ କନ୍ଧରେ ଏବଂ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ପିଠିରେ ବସାଇଲେ।
ସହସୋତ୍ପତ୍ଯ ଵେଗେନ ସର୍ଵାନାଦାଯ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ଭ୍ରାତୄନାର୍ଯାଂ ଚ ବଲଵାନ୍ମୋକ୍ଷଯାମାସ ପାଵକାତ୍
ତାପରେ, ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଉଡ଼ି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ—ତାଙ୍କର ଭାଇମାନେ ଓ ମାଆଙ୍କୁ—ନେଇ ଆଗିରୁ ଉଦ୍ଧାର କଲେ।
ତେ ରାତ୍ରୌ ପ୍ରସ୍ଥିତାଂ ସର୍ଵେ ସହ ମାତ୍ରା ଯଶସ୍ଵିନଃ। ଅଭ୍ଯଗଚ୍ଛନ୍ମହାରଣ୍ଯେ ହିଡିମ୍ବଵନମନ୍ତିକାତ୍
ସେଇ ଯଶସ୍ବୀମାନେ ମାଆ ସହିତ ରାତିରେ ଚାଲି, ମହାବନରେ ହିଡିମ୍ବା ଉଦ୍ୟାନ ନିକଟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଶ୍ରାନ୍ତାଃ ପ୍ରସୁପ୍ତାସ୍ତତ୍ରେମେ ମାତ୍ରା ସହ ସୁଦୁଃଖିତାଃ। ସୁପ୍ତାଂଶ୍ଚୈନାନଭ୍ଯଗଚ୍ଛଦ୍ଧିଡିମ୍ବା ନାମ ରାକ୍ଷସୀ
କ୍ଲାନ୍ତ ଏବଂ ଦୁଃଖରେ ତଳି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମାଆ ସହିତ ସେଠାରେ ଶୋଇପଡ଼ିଲେ। ସେମାନେ ଶୁଅଥିବାବେଳେ, ହିଡିମ୍ବା ନାମକ ରାକ୍ଷସୀ ସେଠାକୁ ଆସିଲା।
ସା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପାଣ୍ଡଵାଂସ୍ତତ୍ର ସୁପ୍ତାନ୍ମାତ୍ରା ସହ କ୍ଷିତୌ। ହୃଚ୍ଛଯେନାଭିଭୂତାତ୍ମା ଭୀମସେନମକାମଯତ୍
ସେଠାରେ ମାଆ ସହିତ ମାଟିରେ ଶୁଅଥିବା ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କୁ ଦେଖି, ହିଡିମ୍ବାର ହୃଦୟ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଭରିଗଲା ଏବଂ ସେ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଚାହିଲା।
ଭୀମସ୍ଯ ପାଦୌ କୃତ୍ଵା ତୁ ସ୍ଵଉତ୍ସଙ୍ଗେ ତତୋଽବଲା। ପର୍ଯମର୍ଦତ ସଂହୃଷ୍ଟା କଲ୍ଯାଣୀ ମୃଦୁପାଣିନା
ସେ ରାକ୍ଷସୀ, ଭୀମଙ୍କର ପାଦ ନିଜ ଆଂକୋଳରେ ରଖି, ଖୁସି ହୋଇ ମୃଦୁ ହାତରେ ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ମନୋହର ଭାବେ ଛୁଇଁଲା।
ତାମବୁଦ୍ଧ୍ଯଦମେଯାତ୍ମା ବଲଵାନ୍ସତ୍ଯଵିକ୍ରମଃ। ପର୍ଯପୃଚ୍ଛତ ତାଂ ଭୀମଃ କିମିହେଚ୍ଛସ୍ଯନିନ୍ଦିତେ
ଅଦମ୍ୟ ଚିତ୍ତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମ, ଏହି ଦେଖି ଜାଣିଲେ ଏବଂ ପଚାରିଲେ, 'ଏଠି କଣ ଚାହୁଁଛ, ନିର୍ମଳା?'
ଏଵମୁକ୍ତା ତୁ ଭୀମେନ ରାକ୍ଷସୀ କାମରୂପିଣୀ। ଭୀମସେନଂ ମହାତ୍ମାନମାହ ଚୈଵମନିନ୍ଦିତା
ଭୀମଙ୍କ ଏପରି ପଚାରା ପରେ, ରୂପ ବଦଳାଇପାରୁଥିବା ଏହି ଦୋଷହୀନ ରାକ୍ଷସୀ, ମହାତ୍ମା ଭୀମସେନଙ୍କୁ କହିଲା:
ପଲାଯଧ୍ଵମିତଃ କ୍ଷିପ୍ରଂ ମମ ଭ୍ରାତୈଷ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ଆଗମିଷ୍ଯତି ଵୋ ହନ୍ତୁଂ ତସ୍ମାଦ୍ଗଚ୍ଛତ ମାଚିରମ୍
'ତୁମେ ଏଠାରୁ ଶୀଘ୍ର ପଳାଅ। ମୋର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାଇ ଶୀଘ୍ର ଆସିବେ, ତୁମମାନେଙ୍କୁ ମାରିଦେବେ; ତେଣୁ ଦେରି କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଚାଲିଯାଅ।'