ନୈଵଂ ପରେ ନାପରେ ଵା କରିଷ୍ଯନ୍ତି କୃତାନି ଵା। ଯାନି କର୍ମାଣି ଦେଵ ତ୍ଵଂ ବାଲ ଏଵ ମହାବଲଃ
ଅନ୍ୟ କେହି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଶକ୍ତି ତୁମେ ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥାରେ କରିଥିବା କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ କେବେ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ନ କରିଛନ୍ତି, ହେ ଦେବ, ହେ ମହାବଳୀ।
କୃତଵାନ୍ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ବଲଦେଵସହାଯଵାନ୍। ଵୈରାଜଭଵନେ ଚାପି ବ୍ରହ୍ମଣା ନ୍ଯଵସଃ ସହ
ହେ କମଳନୟନ, ବଳରାମଙ୍କ ସହିତ ତୁମେ ବିରାଜାର ରାଜମହଳରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହିତ ବାସ କରିଥିଲ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ମହାତ୍ମାନମାତ୍ମା କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵଃ। ତୂଷ୍ଣୀମାସୀତ୍ତତଃ ପାର୍ଥମିତ୍ଯୁଵାଚ ଜନାର୍ଦନଃ
ଏଭଳି ମହାତ୍ମା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବିଷୟରେ କହି, ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଚୁପ୍ଚାପ ହେଲେ; ତାପରେ ଜନାର୍ଦନ ପାର୍ଥଙ୍କୁ କହିଲେ।
ମମୈଵ ତ୍ଵଂ ତଵୈଵାହଂ ଯେ ମଦୀଯାସ୍ତଵୈଵ ତେ। ଯସ୍ତ୍ଵାଂ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ସ ମାଂ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ଯସ୍ତ୍ଵାମନୁ ସ ମାମନୁ
ତୁମେ ମୋର, ମୁଁ ତୁମର; ଯେମାନେ ମୋର, ସେମାନେ ତୁମର ମଧ୍ୟ; ଯେ ତୁମକୁ ଘୃଣା କରେ, ସେ ମୋତେ ଘୃଣା କରେ; ଯେ ତୁମକୁ ଅନୁସରେ, ସେ ମୋତେ ଅନୁସରେ।
ନରସ୍ତ୍ଵମସି ଦୁର୍ଧର୍ଷ ହରିର୍ନାରାଯଣୋ ହ୍ଯହମ୍। କାଲେ ଲୋକମିମଂ ପ୍ରାପ୍ତୌ ନରନାରାଯଣାଵୃଷୀ
ତୁମେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନର, ଅପରାଜେୟ; ମୁଁ ହରି, ନାରାୟଣ; ସମୟ ଆସିଲେ ଆମେ ଦୁଇଜଣ ଋଷି, ନର ଓ ନାରାୟଣ, ଏହି ଲୋକକୁ ଆସିଛୁ।
ଅନନ୍ଯଃ ପାର୍ଥ ମତ୍ତସ୍ତ୍ଵଂ ତ୍ଵତ୍ତଶ୍ଚାହଂ ତଥୈଵ ଚ। ନାଵଯୋରନ୍ତରଂ ଶକ୍ଯଂ ଵେଦିତୁଂ ଭରତର୍ଷଭ
ହେ ପାର୍ଥ, ତୁମେ ମୋଠାରୁ ଭିନ୍ନ ନୁହଁ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମଠାରୁ ଭିନ୍ନ ନୁହଁ; ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ପ୍ରଭେଦ ବୁଝିବା ସମ୍ଭବ ନୁହଁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଃ ପାଣ୍ଡଵଂ ସୁପ୍ରିଯଂ ଵଚଃ। ପ୍ରୀଯମାଣୋ ହୃଷୀକେଶସ୍ତୂଷ୍ଣୀଂ ତତ୍ର ବଭୂଵ ସଃ
ଏଭଳି ପ୍ରିୟ କଥା ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ କହି, କମଳନୟନ ହୃଷୀକେଶ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ସେଠାରେ ଚୁପ୍ଚାପ ରହିଲେ।
ଏଵମୁକ୍ତେ ତୁ ଵଚନେ କେଶେଵେନ ମହାତ୍ମନା। ତସ୍ମିନ୍ଵୀରସମାଵାଯେ ସଂରବ୍ଧେଷ୍ଵଥ ରାଜସୁ
ଏଭଳି ମହାତ୍ମା କେଶବଙ୍କ କଥା ଶେଷ ହେବା ପରେ, ସେଠାରେ ବୀର ଓ ରାଜାମାନେ ଉତ୍ତେଜିତ ହେଉଥିଲେ।
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନମୁଖୈର୍ଵୀରୈର୍ଭ୍ରାତୃଭିଃ ପରିଵାରିତା। ପାଞ୍ଚାଲୀ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷମାସୀନଂ ଯାଦଵୈଃ ସହ। ଅଭିଗମ୍ଯାବ୍ରଵୀତ୍କୃଷ୍ଣା ଶରଣ୍ଯଂ ଶରଣୈଷିଣୀ
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ସହିତ ପାଞ୍ଚାଳୀ, ଯେଉଁଠାରେ କମଳନୟନ କୃଷ୍ଣ ଯାଦବମାନେ ସହ ବସିଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଯାଇ, ଶରଣ ଚାହିଁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଵାସୁଦେଵ ହୃଷୀକେଶ ଵାସଵାଵରଜାଚ୍ଯୁତ। ଦେଵଦେଵୋସି ଦେଵାନାମିତି ଦ୍ଵୈପାଯନୋଽବ୍ରଵୀତ୍
ହେ ବାସୁଦେବ, ହୃଷୀକେଶ, ବାସବଙ୍କ ଭାଇ, ଅଚ୍ୟୁତ, ତୁମେ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତା—ଏହି କଥା ଦ୍ୱୈପାୟନ କହିଛନ୍ତି।
ପୂର୍ଵେ ପ୍ରଜାଭିସର୍ଗେ ତ୍ଵାମାହୁରେକଂ ପ୍ରଜାପତିମ୍। ସ୍ରଷ୍ଟାରଂ ସର୍ଵଲୋକାନାମସିତୋ ଦେଵଲୋଽବ୍ରଵୀତ୍
ପ୍ରାଚୀନ ସୃଷ୍ଟିରେ, ଅସିତ ଦେବଳ ତୁମକୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କ ଏକମାତ୍ର ସ୍ୱାମୀ ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବୋଲି କହିଥିଲେ।
ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତ୍ଵମସି ଦୁର୍ଧର୍ଷ ତ୍ଵଂ ଯଜ୍ଞୋ ମଧୁସୂଦନ। ଯଷ୍ଟାତ୍ଵମସି ତ୍ଵମସି ଯଷ୍ଟଵ୍ଯୋ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯୋ ଯଥାଽବ୍ରଵୀତ୍
ହେ ଦୁର୍ଜୟ, ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁ, ମଧୁ ନାଶକ, ତୁମେ ଯଜ୍ଞ, ତୁମେ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା, ଏବଂ ଯାହା ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ ହୁଏ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ; ଏହିପରି ଜାମଦଗ୍ନି କହିଛନ୍ତି।
ଋଷଯସ୍ତ୍ଵାଂ କ୍ଷମାମାହୁଃ ସତ୍ଯଂ ଚ ପରୁଷୋତ୍ତମ। ସତ୍ଯାଦ୍ଯଜ୍ଞୋସି ସଂଭୂତଃ କଶ୍ଯପସ୍ତ୍ଵାଂ ଯଥାଽବ୍ରଵୀତ୍
ଋଷିମାନେ ତୁମକୁ ଭୂମି ଓ ସତ୍ୟ ବୋଲି କହନ୍ତି, ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ। ସତ୍ୟ ଓ ଯଜ୍ଞରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଏହିପରି କଶ୍ୟପ ତୁମ ବିଷୟରେ କହିଥିଲେ।
ସାଧ୍ଯାନାମପି ଦେଵାନାଂ ଶିଵାନାମୀଶ୍ଵରେଶ୍ଵର। ଲୋକଭାଵନ ଲୋକେଶ ଯଥା ତ୍ଵାଂ ନାରଦୋଽବ୍ରଵୀତ୍
ସାଧ୍ୟ, ଦେବତା ଓ ଶିବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଠାରୁ ଉଚ୍ଚ, ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ଶାସକ, ଏହିପରି ନାରଦ କହିଛନ୍ତି।
ବ୍ରହ୍ମଶଂକରଶକ୍ରାଦ୍ଯୈର୍ଦେଵଵୃନ୍ଦୈଃ ପୁନଃ ପୁନଃ। କ୍ରୀଡସେ ତ୍ଵଂ ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ବାଲଃ କ୍ରୀଡନକୈରିଵ
ବ୍ରହ୍ମା, ଶଙ୍କର, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ ସହିତ, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ପୁଣିପୁଣି ଖେଳ କର, ଯେପରି ଏକ ଶିଶୁ ଖେଳନା ସହିତ ଖେଳେ।
ଦ୍ଯୌଶ୍ଚ ତେ ଶିରସା ଵ୍ଯାପ୍ତା ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ଚ ପୃଥିଵୀପ୍ରଭୋ। ଜଠରେ ଖମିମେ ଲୋକାଃ ପୁରୁଷୋସି ସନାତନଃ
ଆକାଶ ତୁମ ମୁଣ୍ଡରେ ବ୍ୟାପିଛି, ପୃଥିବୀ ତୁମ ପାଦ ତଳେ, ହେ ପୃଥିବୀର ନାଥ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ତୁମ ଜଠରରେ ଅଛି, ତୁମେ ସନାତନ ପୁରୁଷ।
ଵିଦ୍ଯାତପୋଭିତପ୍ତାନାଂ ତପସା ଭାଵିତାତ୍ମନାମ୍। ଆତ୍ମଦର୍ଶନତୃପ୍ତାନାମୃଷୀଣାମସି ସତ୍ତମଃ
ଯେଉଁ ଋଷିମାନେ ଜ୍ଞାନ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ତପିତ, ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମାକୁ ପବିତ୍ର କରିଛନ୍ତି ଓ ଆତ୍ମଦର୍ଶନରେ ତୃପ୍ତ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ।
ରାଜର୍ଷୀଣାଂ ପୁଣ୍ଯକୃତାମାହଵେଷ୍ଵନିଵର୍ତିନାମ୍। ସର୍ଵଧର୍ମୋପପନ୍ନାନାଂ ତ୍ଵଂ ଗତିଃ ପୁରୁଷର୍ଷଭ। ତ୍ଵଂ ପ୍ରଭୁସ୍ତ୍ଵଂ ଵିଭୁଶ୍ଚ ତ୍ଵଂ ଭୂତାତ୍ମା ତ୍ଵଂ ଵିଚେଷ୍ଟସେ
ଯେଉଁ ରାଜା ଋଷିମାନେ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ଯୁଦ୍ଧରେ ପଛକୁ ଫେରନ୍ତି ନାହିଁ, ସମସ୍ତ ଧର୍ମରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମେ ଆଶ୍ରୟ, ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ। ତୁମେ ପ୍ରଭୁ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଆତ୍ମା, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଭିତରେ ବିଚରଣ କରୁଛ।
ଲୋକପାଲାଶ୍ଚ ଲୋକାଶ୍ଚ ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ଦିଶେ ଦଶ। ନଭଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ସୂର୍ଯଶ୍ଚ ତ୍ଵଯି ସର୍ଵଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍
ଲୋକପାଳ, ସମସ୍ତ ଲୋକ, ତାରାମଣ୍ଡଳ, ଦଶ ଦିଗ, ଆକାଶ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ—ସବୁ କିଛି ତୁମରେ ଅବସ୍ଥିତ।
ମଂର୍ତ୍ଯତା ଚୈଵ ଭୂତାନାମମରତ୍ଵଂ ଦିଵୌକସାମ୍। ତ୍ଵଯି ସର୍ଵଂ ମହାବାହୋ ଲୋକକାର୍ଯଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍
ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅମରତ୍ୱ—ସମସ୍ତ ଜଗତର କାର୍ଯ୍ୟ, ହେ ମହାବାହୁ, ତୁମରେ ଅବସ୍ଥିତ।
ସା ତେଽହଂ ଦୁଃଖମାଖ୍ଯାସ୍ଯେ ପ୍ରଣଯାନ୍ମଧୁସୂଦନ। ଈଶସ୍ତ୍ଵଂ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଯେ ଦିଵ୍ଯା ଯେ ଚ ମାନୁଷାଃ
ଏହିପରି, ହେ ମଧୁସୂଦନ, ମୁଁ ମୋର ଦୁଃଖ ତୁମକୁ ସ୍ନେହବଶତଃ କହିବି। ତୁମେ ସମସ୍ତ ଦେବ ଓ ମାନବ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ।
କଥଂ ନୁ ଭାର୍ଯା ପାର୍ଥାନାଂ ତଵ କୃଷ୍ଣ ସଖୀ ଵିଭୋ। ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନସ୍ଯ ଭଗିନୀ ସଭାଂ କୃଷ୍ଯେତ ମାଦୃଶୀ
ହେ କୃଷ୍ଣ, ହେ ସ୍ନେହୀ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ଭଉଣୀ ଓ ପାର୍ଥମାନଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଥିବା ସତ୍ତେ, କିପରି ଏମିତି ମୋତେ ସଭାରେ ଟାଣି ନେଇଯିବାକୁ ହେଲା?
ସ୍ତ୍ରୀଧର୍ମିଣୀ ଵେପମାନା ଶୋଣିତେନ ସମୁକ୍ଷିତା। ଏକଵସ୍ତ୍ରା ଵିକୃଷ୍ଟାଽସ୍ମି ଦୁଃଖିତା କୁରୁସଂସଦି
ମୁଁ ଜଣେ ନାରୀ, କମ୍ପିତ, ରକ୍ତରେ ଭିଜା, ଏକମାତ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଦୁଃଖିତ ଅବସ୍ଥାରେ କୁରୁ ସଭାରେ ଟାଣି ନେଇଯାଇଥିଲି।
ରାଜ୍ଞାଂ ମଧ୍ଯେ ସଭାଯାଂ ତୁ ରଜସାଽତିପରିପ୍ଲୁତା। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ମାଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଃ ପ୍ରାହସନ୍ପାପଚେତସଃ
ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ସଭାରେ, ଅତି ଲଜ୍ଜାରେ ଡୁବିଥିବା ସମୟରେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ଦୁଷ୍ଟ ମନ ନେଇ, ମୋତେ ଦେଖି ହସିଥିଲେ।
ଦାସୀଭାଵେନ ମାଂ ଭୋକ୍ତୁମୀଷ୍ସୁତେ ମଧୁସୂଦନ। ଜୀଵତ୍ସୁ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରେଷୁ ପାଞ୍ଚାଲେଷୁ ଚ ଵୃଷ୍ଣିଷୁ
ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର, ପାଞ୍ଚାଳ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ବଞ୍ଚିଥିବା ସତ୍ତେ, ହେ ମଧୁସୂଦନ, ସେମାନେ ମୋତେ ଦାସୀ ବେଳେ ଭୋଗ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।
ନନ୍ଵହଂ କୃଷ୍ଣ ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ଚୋଭଯୋଃ। ସ୍ନୁଷା ଭଵାମି ଧର୍ମେଣ ସାଽହଂ ଦାସୀକୃତା ବଲାତ୍
ହେ କୃଷ୍ଣ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଭୀଷ୍ମ ଓ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ନିୟମିତ ବହୁଁ, ତଥାପି ମୋତେ ବଳଜୋରେ ଦାସୀ କରାଯାଇଛି।
ଗର୍ହଯେପାଣ୍ଡଵାଂସ୍ତ୍ଵେଵ ଯୁଧି ଶ୍ରେଷ୍ଠାନ୍ମହାବଲାନ୍। ଯତ୍କ୍ଲିଶ୍ଯମାନାଂ ପ୍ରେକ୍ଷନ୍ତେ ଧର୍ମପତ୍ନୀଂ ଯଶସ୍ଵିନୀମ୍
ମୋତେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଥିବା ସମୟରେ, ଧର୍ମପତ୍ନୀ ଓ ଖ୍ୟାତିଶାଳି ଥିବା ସତ୍ତେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଦେଖି ମାତ୍ର ଚୁପ୍ଚାପ ରହିଥିବାରୁ, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିବି।
ଧିଗ୍ବଲଂ ଭୀମସେନସ୍ଯ ଧିକ୍ପାର୍ଥସ୍ ଚ ଗାଣ୍ଡିଵମ୍। ଯୌ ମାଂ ଵିପ୍ରକୃତାଂ କ୍ଷୁଦ୍ରୈର୍ମର୍ଷଯେତାଂ ଜନାର୍ଦନ
ଭୀମସେନଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଲଜ୍ଜା, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଗାଣ୍ଡୀବକୁ ଲଜ୍ଜା, କାରଣ ସେମାନେ ଏମିତି ନିଚ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଠାରୁ ମୋତେ ଅପମାନିତ ହେବାକୁ ସହିଛନ୍ତି, ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ।
ଶାଶ୍ଵତୋଽଯଂ ଧର୍ମପଥଃ ସଦ୍ଭିରାଚରିତଃ ସଦା। ଯଦ୍ଭାର୍ଯାଂ ପରିରକ୍ଷନ୍ତି ଭର୍ତାରୋଽଲ୍ପବଲା ଅପି
ଏହି ଧର୍ମର ପଥ ସଦା ସତ୍ପୁରୁଷମାନେ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି । ଯେଉଁପରି ଭଳି ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ସ୍ୱାମୀମାନେ ସମ୍ଭଳି ରଖନ୍ତି, ଯଦିଓ ସେମାନେ ଦୁର୍ବଳ ହେଉନ୍ତୁ ।
ଭାର୍ଯାଯାଂ ରକ୍ଷ୍ଯମାଣାଯାଂ ପ୍ରଜା ଭଵତି ରକ୍ଷିତା। ପ୍ରଜାଯାଂ ରକ୍ଷ୍ଯମାଣାଯାମାତ୍ମା ଭଵତି ରକ୍ଷିତଃ
ଭାର୍ଯ୍ୟା ସୁରକ୍ଷିତ ରହିଲେ ପରିବାର ସୁରକ୍ଷିତ ହୁଏ; ପରିବାର ସୁରକ୍ଷିତ ରହିଲେ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ସୁରକ୍ଷିତ ହୁଏ ।