ତଯୋର୍ଭୁଜଵିନିଷ୍ପେଷାଦୁଭଯୋର୍ବଲିନୋସ୍ତଦା। ଶବ୍ଦଃ ସମଭଵଦ୍ଘୋରୋ ଵେଣୁସ୍ଫୋଟସମୋ ଯୁଧି
ସେଇ ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କର ହାତ ଦ୍ୱାରା ଦମନ ହେଉଥିବାବେଳେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ବାଁସ ଭାଙ୍ଗିବା ଭଳି ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ହେଲା।
ଅଥୈନମାକ୍ଷିପ୍ଯ ବଲାଦ୍ଗୃଦ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ଵୃକୋଦରଃ। ଧୂନଯାମାସ ଵେଗେନ ଵାଯୁଶ୍ଚଣ୍ଡ ଇଵ ଦ୍ରୁମମ୍
ତାପରେ ବୃକୋଦର, ହଠାତ୍ ଜୋରରେ, ମଧ୍ୟରେ ତାକୁ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଭାବରେ ଘୁଞ୍ଚାଇଲେ, ଯେପରିକି ତୀବ୍ର ପବନ ଗଛକୁ ହଲାଇ ଦେଉଥାଏ।
ସ ଭୀମେନ ପରାମୃଷ୍ଟୋ ଦୁର୍ବଲୋ ବଲିନାଂ ରଣେ। ଵ୍ଯସ୍ପନ୍ଦତ ଯଥାପ୍ରାଣଂ ଵିଚକର୍ଷ ଚ ପାଣ୍ଡଵମ୍
ଭୀମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧରାଯାଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଥିବା ରାକ୍ଷସ ଯେପରି ସମ୍ଭବ ଚେଷ୍ଟା କରି ଟାଣିଲା ଏବଂ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ଟାଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲା।
ତତ ଏନଂ ପରିଶ୍ରାନ୍ତମୁପଲକ୍ଷ୍ଯ ଵୃକୋଦରଃ। ଯୋକ୍ରଯାମାସ ବାହୁଭ୍ଯାଂ ପଶୁଂ ରଶନଯା ଯଥା
ତାକୁ କ୍ଲାନ୍ତ ଦେଖି, ବୃକୋଦର ତାଙ୍କୁ ଦୁଇହାତରେ ବାନ୍ଧିଦେଲେ, ଯେପରିକି ଜଣେ ଜଣୁଆରୁକୁ ଦୋରିରେ ବାନ୍ଧିଥାଏ।
ଵିନଦନ୍ତଂ ମହାନାଦଂ ଭିନ୍ନଭିରୀସ୍ଵନଂ ବଲୀ। ଭ୍ରାମଯାମାସ ସୁଚିରଂ ଵିସ୍ଫୁରନ୍ତମଚେତସମ୍
ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା, ଭଙ୍ଗା ଶବ୍ଦରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମ ତାକୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଘୁଞ୍ଚାଇଲେ, ସେ ଅଚେତନ ହୋଇ ହାଲିଉଥିଲା।
ତଂ ଵିଷୀଦନ୍ତମାଜ୍ଞାଯ ରାକ୍ଷସଂ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନଃ। ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ତରସା ଦୋର୍ଭ୍ଯାଂ ପଶୁମାରମମାରଯତ୍
ରାକ୍ଷସ ମନ ଭାଙ୍ଗିଯିବାକୁ ଦେଖି, ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଦୁଇହାତରେ ତାକୁ ଦୃଢ଼ତାରେ ଧରି, ଜଣେ ପଶୁକୁ ଜଣୁଆରୁରେ ମାରିଦେଇଥିବା ପରି ମାରିଦେଲେ।
ଆକ୍ରମ୍ଯ ଚ କଟୀଦେଶେ ଜାନୁନା ରାକ୍ଷସାଧମମ୍। ପୀଡଯାମାସ ପାଣିଭ୍ଯାଂ ତସ୍ଯ କଣ୍ଠଂଵୃକୋଦରଃ
ପାପୀ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ କମର ଉପରେ ଚଢ଼ି, ବୃକୋଦର ତାଙ୍କର ଗଳାକୁ ହାତରେ ଚାପିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଗୁଡ଼ିକୁ ହାଠିରେ ଚାପିଦେଲେ।
ଅଥ ଜର୍ଜରସର୍ଵାଙ୍ଗଂ ଵ୍ଯାଵୃତ୍ତନଯନୋଲ୍ବଣମ୍। ଭୂତଲେ ଭ୍ରାମଯାମାସ ଵାକ୍ଯଂ ଚେଦମୁଵାଚ ହ
ତାପରେ, ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଘୁରୁଥିବା, ସେ ତାକୁ ଭୂମିରେ ଘୁଞ୍ଚାଇଲେ ଏବଂ ଏହି କଥା କହିଲେ:
ହିଡିମ୍ବବକଯୋଃ ପାପ ନ ତ୍ଵମଶ୍ରୁପ୍ରମାର୍ଜନମ୍। କରିଷ୍ଯସି ଗତଶ୍ଚାପି ଯମସ୍ଯ ସଦନଂ ପ୍ରତି
ହିଡିମ୍ବାଙ୍କ ପରିବାରରେ ଥିବା ପାପୀ, ତୁମେ ଆଉ ତୁମ ଅଶ୍ରୁ ପୋଛିପାରିବ ନାହିଁ; ଏବେ ତୁମେ ଯମର ଗୃହକୁ ଚାଲିଗଲା।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ପୁରୁଷପ୍ରଵୀର- ସ୍ତଂ ରାକ୍ଷସଂ କ୍ରୋଧପରୀତଚେତାଃ। ଵିସ୍ରସ୍ତଵସ୍ତ୍ରାଭରଣଂ ସ୍ଫୁରନ୍ତ- ମୁଦ୍ଧାନ୍ତଚିତ୍ତଂ ଵ୍ଯସୁମୁତ୍ସସର୍ଜ
ଏଭଳି କହି, ପୁରୁଷମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଇଥିବା ଭୀମ, ରାକ୍ଷସଙ୍କ ମୃତ ଦେହକୁ, ଯାହାର ପୋଶାକ ଓ ଗହନା ଖସିଯାଇଥିଲା, ତାହାକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ହତେ ତୋଯଦତୁଲ୍ଯରୂପେ କୃଷ୍ଣାଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ନରେନ୍ଦ୍ରପୁତ୍ରାଃ। ଭୀମଂ ପ୍ରଶସ୍ଯାଥ ଗୁଣୈରନେକୈ- ର୍ହୃଷ୍ଟାସ୍ତତୋ ଦ୍ଵୈତଵନାଯ ଜଗ୍ମୁଃ
ଏହି ମେଘ ଭଳି ଦେହ ଥିବା ରାକ୍ଷସ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା ପରେ, ରାଜାଙ୍କ ପୁଅମାନେ, କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ଆନନ୍ଦରେ ଭୀମଙ୍କୁ ଅନେକ ଗୁଣରେ ପ୍ରଶଂସା କରି, ତାପରେ ଦ୍ୱୈତବନକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଏଵଂ ଵିନିହତଃ ସଙ୍ଖ୍ଯେ କିର୍ମୋରୋ ମନୁଜାଧିପ। ଭୀମେନ ଵଚନାତ୍ତସ୍ ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ କୌରଵ
ଏଭଳି ଯୁଦ୍ଧରେ କିର୍ମିର ଭୀମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ହେ କୌରବ, ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।
ତତୋ ନିଷ୍କଷ୍ଟକଂ କୃତ୍ଵା ଵନଂ ତଦଯରାଜିତଃ। ଦ୍ରୌପଦ୍ଯା ସହ ଧର୍ମଜ୍ଞୋ ଵସତିଂ ତାମୁଵାସ ହ
ତାପରେ, ସେ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ କରି, ଧର୍ମଜ୍ଞ ତାହାଁରେ ଦ୍ରୌପଦୀ ସହିତ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ବାସ କଲେ।
ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ଚ ତେ ସର୍ଵେ ଦ୍ରୌପଦୀଂ ଭରତର୍ଷଭାଃ। ପ୍ରହୃଷ୍ଟମନସଃ ପ୍ରୀତ୍ଯା ପ୍ରସଶଂସୁର୍ଵୃକୋଦରମ୍
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ, ଭାରତବଂଶୀ ସ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ପ୍ରେମରେ ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ବୃକୋଦରଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ଭୀମବାହୁବଲୋତ୍ପିଷ୍ଟେ ଵିନଷ୍ଟେ ରାକ୍ଷସେ ତତଃ। ଵିଵିଶୁସ୍ତେ ଵନଂ ଵୀରାଃ କ୍ଷେମଂ ନିହତକଣ୍ଟକମ୍
ଭୀମଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତରେ ରାକ୍ଷସ ବିନାଶ ହେବା ପରେ, ବୀରମାନେ ସେଇ ଅଞ୍ଚଳକୁ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସ ମଯା ଗଚ୍ଛତା ମାର୍ଗେ ଵିନିକୀର୍ଣୋ ଭଯାଵହଃ। ଵନେ ମହତି ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ଦୃଷ୍ଟୋ ଭୀମବଲାଦ୍ଧତଃ
ମୁଁ ଯିବା ସମୟରେ, ଏହି ମହାବନରେ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମା, ଭୀମଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି, ଛିଟିଯାଇଥିବାକୁ ଦେଖିଥିଲି।
ତତ୍ରାଶ୍ରୌଷମହଂ ଚୈତତ୍କର୍ମ ଭୀମସ୍ ଭାରତ। ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ କଥଯତାଂ ଯେ ତତ୍ରାସନ୍ସମାଗତାଃ
ସେଠାରେ ମୁଁ ଏହି ଭୀମଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଥିଲି, ଯେଉଁଥିରେ ଏକଠା ହୋଇଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏହା କଥାହେଉଥିଲେ।
ଏଵଂ ଵିନିହତଂ ସଙ୍ଖ୍ଯେ କିର୍ମୀରଂ ରକ୍ଷସାଂ ଵରମ୍। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଧ୍ଯାନପରୋ ରାଜା ନିଶଶ୍ଵାସାର୍ତଵତ୍ତଦା
ଏଭଳି ଯୁଦ୍ଧରେ କିର୍ମୀର ନାମକ ରାକ୍ଷସ ମୃତ୍ୟୁ ବିଷୟରେ ଶୁଣି, ରାଜା ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବିଯାଇ, ଦୁଃଖରେ ଗଭୀର ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ିଲେ।
ଭୋଜାଃ ପ୍ରଵ୍ରଜିତାଞ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵୃଷ୍ଣଯଶ୍ଚାନ୍ଧକୈଃ ସହ। ପାଣ୍ଡଵାନ୍ଦୁଃଖସଂତପ୍ତାନ୍ସମାଜଗ୍ମୁର୍ମହାଵନେ
ଭୋଜ, ବୃଷ୍ଣି ଏବଂ ଅନ୍ଧକମାନେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ବନବାସକୁ ଯାଇ ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ହେଉଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମହାବନକୁ ଏକଠା ହେଇ ଆସିଲେ।
ପାଞ୍ଚାଲସ୍ଯ ଚ ଦାଯାଦୋ ଧୃଷ୍ଟକେତୁଶ୍ଚ ଚେଦିପଃ। କେକଯାଶ୍ଚ ମହାଵୀର୍ଯା ଭ୍ରାତରୋ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତାଃ
ପାଞ୍ଚାଳ ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ, ଚେଦିରାଜ ଧୃଷ୍ଟକେତୁ ଏବଂ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କେକୟ ଭାଇମାନେ, ଏହି ସମସ୍ତେ—
ଵନେ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଯଯୁଃ ପାର୍ଥାନ୍କ୍ରୋଧାମର୍ଷସମନ୍ଵିତାଃ। ଗର୍ହଯନ୍ତୋ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାନ୍କିଂ କୁର୍ମ ଇତି ଚାବ୍ରୁଵନ୍
କ୍ରୋଧ ଓ ଅସହ୍ୟତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ପୃଥାପୁତ୍ରମାନେଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ବନକୁ ଯାଇଲେ। ସେମାନେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନେଙ୍କୁ ଦୋଷାରୋପ କରି, 'ଆମେ କଣ କରିବୁ?' ବୋଲି କହିଲେ।
ଵାସୁଦେଵଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ସର୍ଵେ ତେ କ୍ଷତ୍ରିଯର୍ଷଭାଃ। ପରିଵାର୍ଯୋପଵିଵିଶୁର୍ଧର୍ମରାଜଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍। ଅଭିଵାଦ୍ଯ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଵିଷଣ୍ଣଃ କେଶଵୋଽବ୍ରଵୀତ୍
ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଘେରି ବସିଲେ। କୁରୁମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଜଣାଇ, ଦୁଃଖିତ କେଶବ କହିଲେ—
ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ଯ କର୍ଣସ୍ ଶକୁନେଶ୍ଚ ଦୁରାତ୍ମନଃ। ଦୁଃଶାସନଚତୁର୍ଥାନାଂ ଭୂମିଃ ପାସ୍ଯତି ଶୋଣିତମ୍
ଦୁର୍ୟୋଧନ, କର୍ଣ୍ଣ, ଦୁଷ୍ଟ ଶକୁନି ଓ ଚତୁର୍ଥ ଦୁଃଶାସନଙ୍କ ରକ୍ତ ଏ ଭୂମି ପିଉଥିବ।
ଏତାନ୍ନିହତ୍ଯ ସମରେ ଯେ ଚ ତେଷାଂ ପଦାନୁଗାଃ। ତାଂଶ୍ଚ ସର୍ଵାନ୍ଵିନିର୍ଜିତ୍ଯ ସହିତାନ୍ସ ନରାଧିପାନ୍
ଏମାନେ ଓ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବେ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଥିବା ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ହାରିବେ।
ତତଃ ସର୍ଵେଽଭିଷିଞ୍ଚାମୋ ଧର୍ମରାଜଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍। ନିକୃତ୍ଯାଽଭିଚରନ୍ଵଧ୍ଯ ଏଷ ଧର୍ମଃ ସନାତନଃ
ତାପରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରିବା। ଏହି ହେଉଛି ଚିରନ୍ତନ ଧର୍ମ—ଯିଏ ଚଳାକି କରେ, ସେ ଅକ୍ଷମା ଅଟୁଟ ରହିବ।
ପାର୍ତାନାମଭିଷଙ୍ଗେଣ ତଥା କ୍ରୁଦ୍ଧଂ ଜନାର୍ଦନମ୍। ଅର୍ଜୁନଃ ଶମଯାମାସ ଦିଧକ୍ଷନ୍ତମିଵ ପ୍ରଜାଃ
ପାର୍ଥମାନେ ପାଇଁ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ କ୍ରୋଧିତ ହେବାକୁ ଦେଖି, ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିଲେ, ଯେପରିକି ଲୋକମାନେଙ୍କୁ ଦହିବାକୁ ଯାଉଥିବା ଅଗ୍ନିକୁ ରୋକାଯାଏ।
ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଂ କେଶଵଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୂର୍ଵଦେଵେଷୁ ଫଲ୍ଗୁନଃ। କୀର୍ତଯାମାସ କର୍ମାଣି ସତ୍ଯକୀର୍ତେର୍ମହାତ୍ମନଃ
କେଶବଙ୍କୁ ଏପରି କ୍ରୋଧିତ ଦେଖି, ଫାଲ୍ଗୁନ ଆଦିଦେବମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାତ୍ମା ସତ୍ୟକୀର୍ତ୍ତିଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ପୁରୁଷସ୍ଯାପ୍ରମେଯସ୍ଯ ସତ୍ଯସ୍ଯାମିତତେଜସଃ। ପ୍ରଜାପତିପତେର୍ଵିଷ୍ଣୋର୍ଲୋକନାଥସ୍ଯ ଧୀମତଃ
ଅପରିମିତ, ସତ୍ୟବାନ, ଅସୀମ ତେଜସ୍ୱୀ, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ନାୟକ, ବିଶ୍ୱର ମାଷ୍ଟର, ଜ୍ଞାନୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ—
ଦଶଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଯତ୍ରସାଯଂଗୃହୋ ମୁନିଃ। ଵ୍ଯଚରସ୍ତ୍ଵଂ ପୁରା କୃଷ୍ଣ ପର୍ଵତେ ଗନ୍ଧମାଦନେ
ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି, ହେ କୃଷ୍ଣ, ତୁମେ ପୂର୍ବେ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତରେ ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଧନ କରୁଥିବା ମୁନି ଭାବେ ଘୁରିଥିଲେ।
ଦଶଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଦଶଵର୍ଷଶତାନି ଚ। ପୁଷ୍କରେଷ୍ଵଵସଃ କୃଷ୍ଣଂ ତ୍ଵମପୋ ଭକ୍ଷଯନ୍ପୁରା
ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଓ ଦଶ ଶତାବ୍ଦୀ ଅଧିକ, ହେ କୃଷ୍ଣ, ପୂର୍ବେ ପୁଷ୍କରରେ ତୁମେ କେବଳ ପାଣି ପିଇ ରହିଥିଲେ।