ଶୀର୍ଷଯୋଃ ପତିତା ଵୃକ୍ଷା ଵିଭିଦୁର୍ନୈକଧା ତଯୋଃ। ଯଥୈଵୋତ୍ପଲପତ୍ରାଣି ମତ୍ତଯୋର୍ଦ୍ଵିପଯୋସ୍ତଥା
ଗଛଗୁଡ଼ିକ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପଡ଼ି, ଅନେକ ଖଣ୍ଡ ହୋଇ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଦୁଇ ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ ଉପଲପତ୍ର ଭାଙ୍ଗି ଫିଙ୍ଗି ଦେଇଥିବା ପରି।
ମୂର୍ଧ୍ନିଜର୍ଝରଭୂତାସ୍ତୁ ବହଵସ୍ତତ୍ର ପାଦପାଃ। ଚୀରାଣୀଵ ଵ୍ଯୁଦସ୍ତାନି ରେଜୁସ୍ତତ୍ର ମହାଵନେ
ଏଠି ଅନେକ ଗଛ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପଡ଼ି ଭାଙ୍ଗି ଚିରା ଭଳି ଚିଁଡ଼ା ହୋଇ ମହାବନରେ ଚାଉଁ ହେଲା।
ତଦ୍ଵୃକ୍ଷଯୁଦ୍ଧମଭଵନ୍ମହୂର୍ତଂ ଭରତର୍ଷଭ। ରାକ୍ଷସାନାଂ ଚ ମୁଖ୍ଯସ୍ଯ ନରାଣାମୁତ୍ତମସ୍ଯ ଚ
ଏହି ଗଛ ଦେଇ ଯୁଦ୍ଧ କିଛି ସମୟ ଚାଲିଲା, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ମୁଖ୍ୟ ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ।
ତତଃ ଶିଲାଂ ସମୁତ୍କ୍ଷିପ୍ଯ ଭୀମସ୍ଯ ଯୁଧି ତିଷ୍ଠତଃ। ପ୍ରାହିଣୋଦ୍ରାସଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଭୀମସେନଶ୍ଚଚାଲ ହ
ତାପରେ, କ୍ରୋଧିତ ରାକ୍ଷସ ଏକ ପଥର ଉଠାଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୃଢ଼ ଭୀମ ଉପରେ ଫିଙ୍ଗିଲେ, ଭୀମସେନ ଅଳ୍ପ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ।
ତଂ ଶିଲାତାଡନଜଡଂ ପର୍ଯଧାଵତ ରାକ୍ଷସଃ। ବାହୁଵିକ୍ଷିପ୍ତକିରଣଃ ସ୍ଵର୍ଭାନୁରିଵ ଭାସ୍କରମ୍
ପଥରର ଘାଁରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ ରାକ୍ଷସ ଚାରିପାଖରେ ଘୂରିଲେ, ତାଙ୍କର ହାତ ଘୂରାଇ ଯେପରି ସ୍ୱର୍ଭାନୁ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଢାକି ଦେଇଥାଏ।
ତାଵନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ସମାଶ୍ଲିଶ୍ଯ ପ୍ରକର୍ଷନ୍ତୌ ପରସ୍ପରମ୍। ଉଭାଵପି ଚକାଶେତେ ପ୍ରଵୃଦ୍ଧୌ ଵୃଷଭାଵିଵ
ସେମାନେ ଦୁଇଜଣେ ଏକାପରକୁ ଧରି, ଏକାପରକୁ ଟାଣି, ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବଳଦ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଗଲେ।
ତଯୋରାସୀତ୍ସୁତୁମୁଲଃ ସଂପ୍ରହାରଃ ସୁଦାରୁଣଃ। ନଖଦଂଷ୍ଟ୍ରାଯୁଧଵତୋର୍ଵ୍ଯାଘ୍ରଯୋରିଵ ଦୃପ୍ତଯୋଃ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟାନକ ଏବଂ ଭୀତିଜନକ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଦୁଇ ଗର୍ବିତ ବାଘ ନଖ ଓ ଦାନ୍ତ ଦେଇ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ପରି।
ଦୁର୍ଯୋଧନନିକାରାଚ୍ଚ ବାହୁଵୀର୍ଯାଚ୍ଚ ଦର୍ପିତଃ। କୃଷ୍ଣାନଯନଦୃଷ୍ଟଶ୍ଚ ଵ୍ଯଵର୍ଧତ ଵୃକୋଦରଃ
ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ଅପମାନ, ନିଜ ହାତର ଶକ୍ତି ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଗମନ ଦେଖି, ବୃକୋଦରଙ୍କ ଶକ୍ତି ଅଧିକ ହେଲା।
ଅଭିହତ୍ଯାଥ ବାହୁଭ୍ଯାଂ ପ୍ରତ୍ଯଗୃହ୍ଣାଦମର୍ଷିତଃ। ମାତଙ୍ଗମିଵ ମାତଙ୍ଗଃ ପ୍ରଭିନନକରଟାମୁଖମ୍
ତାପରେ, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସେ ଦୁଇହାତରେ ଘାତ କଲା ଏବଂ ତାକୁ ଧରିଲା, ଯେପରିକି ଏକ ହାତୀ ଦୁସ୍ତ୍ର ହାତୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଦାନ୍ତରେ ମୁହଁ ଫାଟିଦେଇ ଧରିଥାଏ।
ସ ଚାପ୍ଯେନଂ ତତୋ ରକ୍ଷଃ ପ୍ରତିଜଗ୍ରାହ ଵୀର୍ଯବାନ୍। ତମାକ୍ଷିପଦ୍ଭୀମସେନୋ ବଲେନ ବଲିନାଂ ଵରଃ
ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ମଧ୍ୟ ତାକୁ ଧରିଲା; କିନ୍ତୁ ଭୀମସେନ, ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଟାଣିଲେ।
ତଯୋର୍ଭୁଜଵିନିଷ୍ପେଷାଦୁଭଯୋର୍ବଲିନୋସ୍ତଦା। ଶବ୍ଦଃ ସମଭଵଦ୍ଘୋରୋ ଵେଣୁସ୍ଫୋଟସମୋ ଯୁଧି
ସେଇ ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କର ହାତ ଦ୍ୱାରା ଦମନ ହେଉଥିବାବେଳେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ବାଁସ ଭାଙ୍ଗିବା ଭଳି ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ହେଲା।
ଅଥୈନମାକ୍ଷିପ୍ଯ ବଲାଦ୍ଗୃଦ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ଵୃକୋଦରଃ। ଧୂନଯାମାସ ଵେଗେନ ଵାଯୁଶ୍ଚଣ୍ଡ ଇଵ ଦ୍ରୁମମ୍
ତାପରେ ବୃକୋଦର, ହଠାତ୍ ଜୋରରେ, ମଧ୍ୟରେ ତାକୁ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଭାବରେ ଘୁଞ୍ଚାଇଲେ, ଯେପରିକି ତୀବ୍ର ପବନ ଗଛକୁ ହଲାଇ ଦେଉଥାଏ।
ସ ଭୀମେନ ପରାମୃଷ୍ଟୋ ଦୁର୍ବଲୋ ବଲିନାଂ ରଣେ। ଵ୍ଯସ୍ପନ୍ଦତ ଯଥାପ୍ରାଣଂ ଵିଚକର୍ଷ ଚ ପାଣ୍ଡଵମ୍
ଭୀମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧରାଯାଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଥିବା ରାକ୍ଷସ ଯେପରି ସମ୍ଭବ ଚେଷ୍ଟା କରି ଟାଣିଲା ଏବଂ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ଟାଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲା।
ତତ ଏନଂ ପରିଶ୍ରାନ୍ତମୁପଲକ୍ଷ୍ଯ ଵୃକୋଦରଃ। ଯୋକ୍ରଯାମାସ ବାହୁଭ୍ଯାଂ ପଶୁଂ ରଶନଯା ଯଥା
ତାକୁ କ୍ଲାନ୍ତ ଦେଖି, ବୃକୋଦର ତାଙ୍କୁ ଦୁଇହାତରେ ବାନ୍ଧିଦେଲେ, ଯେପରିକି ଜଣେ ଜଣୁଆରୁକୁ ଦୋରିରେ ବାନ୍ଧିଥାଏ।
ଵିନଦନ୍ତଂ ମହାନାଦଂ ଭିନ୍ନଭିରୀସ୍ଵନଂ ବଲୀ। ଭ୍ରାମଯାମାସ ସୁଚିରଂ ଵିସ୍ଫୁରନ୍ତମଚେତସମ୍
ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା, ଭଙ୍ଗା ଶବ୍ଦରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମ ତାକୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଘୁଞ୍ଚାଇଲେ, ସେ ଅଚେତନ ହୋଇ ହାଲିଉଥିଲା।
ତଂ ଵିଷୀଦନ୍ତମାଜ୍ଞାଯ ରାକ୍ଷସଂ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନଃ। ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ତରସା ଦୋର୍ଭ୍ଯାଂ ପଶୁମାରମମାରଯତ୍
ରାକ୍ଷସ ମନ ଭାଙ୍ଗିଯିବାକୁ ଦେଖି, ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଦୁଇହାତରେ ତାକୁ ଦୃଢ଼ତାରେ ଧରି, ଜଣେ ପଶୁକୁ ଜଣୁଆରୁରେ ମାରିଦେଇଥିବା ପରି ମାରିଦେଲେ।
ଆକ୍ରମ୍ଯ ଚ କଟୀଦେଶେ ଜାନୁନା ରାକ୍ଷସାଧମମ୍। ପୀଡଯାମାସ ପାଣିଭ୍ଯାଂ ତସ୍ଯ କଣ୍ଠଂଵୃକୋଦରଃ
ପାପୀ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ କମର ଉପରେ ଚଢ଼ି, ବୃକୋଦର ତାଙ୍କର ଗଳାକୁ ହାତରେ ଚାପିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଗୁଡ଼ିକୁ ହାଠିରେ ଚାପିଦେଲେ।
ଅଥ ଜର୍ଜରସର୍ଵାଙ୍ଗଂ ଵ୍ଯାଵୃତ୍ତନଯନୋଲ୍ବଣମ୍। ଭୂତଲେ ଭ୍ରାମଯାମାସ ଵାକ୍ଯଂ ଚେଦମୁଵାଚ ହ
ତାପରେ, ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଘୁରୁଥିବା, ସେ ତାକୁ ଭୂମିରେ ଘୁଞ୍ଚାଇଲେ ଏବଂ ଏହି କଥା କହିଲେ:
ହିଡିମ୍ବବକଯୋଃ ପାପ ନ ତ୍ଵମଶ୍ରୁପ୍ରମାର୍ଜନମ୍। କରିଷ୍ଯସି ଗତଶ୍ଚାପି ଯମସ୍ଯ ସଦନଂ ପ୍ରତି
ହିଡିମ୍ବାଙ୍କ ପରିବାରରେ ଥିବା ପାପୀ, ତୁମେ ଆଉ ତୁମ ଅଶ୍ରୁ ପୋଛିପାରିବ ନାହିଁ; ଏବେ ତୁମେ ଯମର ଗୃହକୁ ଚାଲିଗଲା।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ପୁରୁଷପ୍ରଵୀର- ସ୍ତଂ ରାକ୍ଷସଂ କ୍ରୋଧପରୀତଚେତାଃ। ଵିସ୍ରସ୍ତଵସ୍ତ୍ରାଭରଣଂ ସ୍ଫୁରନ୍ତ- ମୁଦ୍ଧାନ୍ତଚିତ୍ତଂ ଵ୍ଯସୁମୁତ୍ସସର୍ଜ
ଏଭଳି କହି, ପୁରୁଷମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଇଥିବା ଭୀମ, ରାକ୍ଷସଙ୍କ ମୃତ ଦେହକୁ, ଯାହାର ପୋଶାକ ଓ ଗହନା ଖସିଯାଇଥିଲା, ତାହାକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ହତେ ତୋଯଦତୁଲ୍ଯରୂପେ କୃଷ୍ଣାଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ନରେନ୍ଦ୍ରପୁତ୍ରାଃ। ଭୀମଂ ପ୍ରଶସ୍ଯାଥ ଗୁଣୈରନେକୈ- ର୍ହୃଷ୍ଟାସ୍ତତୋ ଦ୍ଵୈତଵନାଯ ଜଗ୍ମୁଃ
ଏହି ମେଘ ଭଳି ଦେହ ଥିବା ରାକ୍ଷସ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା ପରେ, ରାଜାଙ୍କ ପୁଅମାନେ, କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ଆନନ୍ଦରେ ଭୀମଙ୍କୁ ଅନେକ ଗୁଣରେ ପ୍ରଶଂସା କରି, ତାପରେ ଦ୍ୱୈତବନକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଏଵଂ ଵିନିହତଃ ସଙ୍ଖ୍ଯେ କିର୍ମୋରୋ ମନୁଜାଧିପ। ଭୀମେନ ଵଚନାତ୍ତସ୍ ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ କୌରଵ
ଏଭଳି ଯୁଦ୍ଧରେ କିର୍ମିର ଭୀମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ହେ କୌରବ, ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।
ତତୋ ନିଷ୍କଷ୍ଟକଂ କୃତ୍ଵା ଵନଂ ତଦଯରାଜିତଃ। ଦ୍ରୌପଦ୍ଯା ସହ ଧର୍ମଜ୍ଞୋ ଵସତିଂ ତାମୁଵାସ ହ
ତାପରେ, ସେ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ କରି, ଧର୍ମଜ୍ଞ ତାହାଁରେ ଦ୍ରୌପଦୀ ସହିତ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ବାସ କଲେ।
ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ଚ ତେ ସର୍ଵେ ଦ୍ରୌପଦୀଂ ଭରତର୍ଷଭାଃ। ପ୍ରହୃଷ୍ଟମନସଃ ପ୍ରୀତ୍ଯା ପ୍ରସଶଂସୁର୍ଵୃକୋଦରମ୍
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ, ଭାରତବଂଶୀ ସ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ପ୍ରେମରେ ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ବୃକୋଦରଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ଭୀମବାହୁବଲୋତ୍ପିଷ୍ଟେ ଵିନଷ୍ଟେ ରାକ୍ଷସେ ତତଃ। ଵିଵିଶୁସ୍ତେ ଵନଂ ଵୀରାଃ କ୍ଷେମଂ ନିହତକଣ୍ଟକମ୍
ଭୀମଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତରେ ରାକ୍ଷସ ବିନାଶ ହେବା ପରେ, ବୀରମାନେ ସେଇ ଅଞ୍ଚଳକୁ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସ ମଯା ଗଚ୍ଛତା ମାର୍ଗେ ଵିନିକୀର୍ଣୋ ଭଯାଵହଃ। ଵନେ ମହତି ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ଦୃଷ୍ଟୋ ଭୀମବଲାଦ୍ଧତଃ
ମୁଁ ଯିବା ସମୟରେ, ଏହି ମହାବନରେ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମା, ଭୀମଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି, ଛିଟିଯାଇଥିବାକୁ ଦେଖିଥିଲି।
ତତ୍ରାଶ୍ରୌଷମହଂ ଚୈତତ୍କର୍ମ ଭୀମସ୍ ଭାରତ। ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ କଥଯତାଂ ଯେ ତତ୍ରାସନ୍ସମାଗତାଃ
ସେଠାରେ ମୁଁ ଏହି ଭୀମଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଥିଲି, ଯେଉଁଥିରେ ଏକଠା ହୋଇଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏହା କଥାହେଉଥିଲେ।
ଏଵଂ ଵିନିହତଂ ସଙ୍ଖ୍ଯେ କିର୍ମୀରଂ ରକ୍ଷସାଂ ଵରମ୍। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଧ୍ଯାନପରୋ ରାଜା ନିଶଶ୍ଵାସାର୍ତଵତ୍ତଦା
ଏଭଳି ଯୁଦ୍ଧରେ କିର୍ମୀର ନାମକ ରାକ୍ଷସ ମୃତ୍ୟୁ ବିଷୟରେ ଶୁଣି, ରାଜା ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବିଯାଇ, ଦୁଃଖରେ ଗଭୀର ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ିଲେ।
ଭୋଜାଃ ପ୍ରଵ୍ରଜିତାଞ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵୃଷ୍ଣଯଶ୍ଚାନ୍ଧକୈଃ ସହ। ପାଣ୍ଡଵାନ୍ଦୁଃଖସଂତପ୍ତାନ୍ସମାଜଗ୍ମୁର୍ମହାଵନେ
ଭୋଜ, ବୃଷ୍ଣି ଏବଂ ଅନ୍ଧକମାନେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ବନବାସକୁ ଯାଇ ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ହେଉଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମହାବନକୁ ଏକଠା ହେଇ ଆସିଲେ।
ପାଞ୍ଚାଲସ୍ଯ ଚ ଦାଯାଦୋ ଧୃଷ୍ଟକେତୁଶ୍ଚ ଚେଦିପଃ। କେକଯାଶ୍ଚ ମହାଵୀର୍ଯା ଭ୍ରାତରୋ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତାଃ
ପାଞ୍ଚାଳ ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ, ଚେଦିରାଜ ଧୃଷ୍ଟକେତୁ ଏବଂ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କେକୟ ଭାଇମାନେ, ଏହି ସମସ୍ତେ—